Inhoud blog
  • Waarom leerlingen steeds slechter presteren op Nederlandse scholen; en grotendeels ook toepasselijk op Vlaams onderwijs!?
  • Waarom leerlingen steeds slechter presteren op Nederlandse scholen; en grotendeels ook toepasselijk op Vlaams onderwijs!?
  • Inspectie in Engeland kiest ander spoor dan in VlaanderenI Klemtoon op kernopdracht i.p.v. 1001 wollige ROK-criteria!
  • Meer lln met ernstige gedragsproblemen in l.o. -Verraste en verontwaardigde beleidsmakers Crevits (CD&V) & Steve Vandenberghe (So.a) ... wassen handen in onschuld en pakken uit met ingrepen die geen oplossing bieden!
  • Schorsing probleemleerlingen in lager onderwijs: verraste en verontwaardigde beleidsmakers wassen handen in onschuld en pakken uit met niet-effective maatregelen
    Zoeken in blog

    Beoordeel dit blog
      Zeer goed
      Goed
      Voldoende
      Nog wat bijwerken
      Nog veel werk aan
     
    Onderwijskrant Vlaanderen
    Vernieuwen: ja, maar in continuïteit!
    09-08-2015
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Interne kritiek op bureaucratisering KU Leuven en Bologna-hervorming in 2003

    Interne kritiek op bureaucratisering KU Leuven en Bologna-hervorming (12 jaar geleden)

     

       Raf Feys (Bijdrage uit Onderwijskrant nr. 125, mei 2003)

     

    1          Inleiding

     

    In Onderwijskrant nr. 123 formuleerden we onze kritiek op de Bologna-hervorming. Op 2 april 2003 werd het Bologna-decreet jammer genoeg goedgekeurd. Dit betekent niet dat de kritiek afgenomen is. Zelfs de VLD-senator en professor Paul De Grauwe is alvast niet gelukkig met de gevolgen van het Bolognabeleid van VLD-minister Vanderpoorten. Hij stelt in De Standaard (15.04.03): "Ik ben vierkant tegen de associaties van universiteiten en hogescholen. Dat leidt gewoon tot meer inefficiëntie. Schaalvoordelen kunnen alleen in een beperkt aantal domeinen. We hebben geen twintig universitaire ziekenhuizen nodig. Maar in alle andere richtingen heb je concurrentie nodig.  … Onze Vlaamse universiteiten zijn helemaal niet te klein. … De financieringswijze van de universiteiten werd te veel in de politieke arena beslist. Daarom wil rector Oosterlinck een groot leger hebben. Hoe meer voetvolk achter hem, hoe meer geld hij krijgt."

     

    Prof. De Grauwe wijst verder op de nefaste gevolgen van de Bologna-hervorming op het vlak van het bestuur van K.U.-Leuven en de associatie. De schaalvergroting en het nieuwe bestuur van de universiteit en de associatie leiden volgens hem tot een nog grotere administratie (bureaucratie) en nog meer papier. De Grauwe: "Ik ondervind nu al de excessen van de bureaucratie. De meeste van die paperassen beantwoord ik niet meer." (We komen in volgende paragrafen op deze thematiek terug.)

     

    De Grauwe vreest dat door de schaalvergroting behoorlijk en efficiënt bestuur moeilijk wordt, maar ook dat daardoor de concurrentie te veel uitgeschakeld wordt. "Stel dat de KU.Leuven het monopolie krijgt voor de opleiding economie. Dat is de beste garantie om binnen de kortste keren niet meer goed te zijn." Hij wijst in het verlengde hiervan ook op het gevaar van de trend naar schaalvergroting in het secundair onderwijs: "Ook in het middelbaar onderwijs vind je die ongunstige trend. In Vlaanderen hebben we een middelbaar onderwijs van absoluut wereldniveau. Daar is een reden voor: concurrentie creëert uitmuntendheid."

     

    We zijn het eens met de kritiek van prof. De Grauwe, maar betreuren dat hij deze pas formuleert nadat het decreet al goedgekeurd werd en nu hij  toch de politiek vaarwel zegt. We schreven al geregeld dat de hervormingen van het HOBU net zoals in Nederland vooral tot bureaucratisering en standaardisering van het hoger onderwijs leidden en dat dit nu nog meer het geval zou zijn met de Bologna-hervormingen. De opleidingen verliezen hun autonomie en de participatie van de rechtstreeks betrokkenen (bv. docenten) wordt minimaal. De beslissingslijnen worden te lang en onoverzichtelijk. De bestuurlijke drukte (centraal- en middenmanagement) neemt sterk toe.  Binnen de grote hogescholen worden een aantal mensen vrijgesteld voor de permanente vernieuwing van het onderwijs en deze 'onderwijsdeskundigen' voelen zich veelal geroepen om de pedagogische modes te volgen, mede om de eigen hogeschool 'verkoopbaar' te maken binnen de onderwijsmarkt.

     

    Het verraste ons dat de professoren van de K.U.-Leuven zo lange tijd lijdzaam bleven toezien en weinig of niet reageerden op de Bologna–hervomingen. Tijdens de maand maart noteerden we wel twee belangrijke protesten. In deze bijdrage gaan we er even op in en wijzen we nog eens op enkele nefaste gevolgen van de Bologna-hervorming en van de recente amendementen binnen het decreet dat op 2 april werd goedgekeurd.

     

    1. Bureaucratisering ten koste van leeropdracht

       

      We citeren vooreerst uit een opiniestuk van een 40-tal professoren dat in de Campuskrant van 6.3.2003 verscheen. Tot die groep van 40 opstandige professoren behoren ook de onderwijskundigen Geert Kelchtermans en Jan Masschelein.

       

      "De ontwikkeling en implementatie van het onderwijsgebeuren zijn een log administratief apparaat geworden. Het voorlopig ontwerp van Onderwijsontwikkelingsplan is hiervan een sprekend voorbeeld. De actielijnen die de kern van het document opmaken (pp.8-18) bevatten nauwelijks concrete voorstellen maar wel een schrikwekkend aantal adviezen, rapporten of voorstellen (37 in totaal!) die door de verschillende raden geformuleerd zullen worden.

       

      Uit de bedrijfswereld kan men leren dat de K.U.Leuven hiermee een typische managementfout begaat: in tijden van geldtekort doen instellingen voortdurend de administratie en de administratieve taken aangroeien zonder dat er daaraan een zichtbare verhoging van de efficiëntie beantwoordt. Niettegenstaande alle initiatieven besteden docenten niet meer tijd aan onderwijs of optimalisering, wel aan de administratie ervan.

       

      Dit is een cyclisch proces: in de laatste jaren besteden alle docenten steeds meer tijd aan administratie, en er zijn ook steeds meer docenten van wie de taak in grote mate uit administratie bestaat (bv. programmadirecteurs of leden van de vele werkgroepen en commissies. Een gedeelte van deze taken wordt opgevangen door nieuw ondersteunend personeel. Dit personeel is zelf echter de oorzaak van nieuwe administratieve taken: deze krachten geven geen onderwijs, maar stellen formulieren op die door docenten ingevuld moeten worden. Bovendien zijn te veel initiatieven projectmatig, en hebben te veel projecten te weinig opvolging eens de technische ondersteuning verdwenen is. Ten slotte creëert elk project zijn eigen rapporterings- en evaluatieplicht." (NvdR: het ergste is nog niet de sterke toename van het aantal docenten die werken binnen 'staffuncties' en 'centrale diensten', maar wel het feit dat deze 'vrijgestelden' allerhande nieuwe taken en lasten opleggen aan het 'afgeslankt' onderwijzend personeel. Volgens de zgn. wet van 'Parkinson' neemt het administratieve kader ook elk jaar toe; op de eigen hogeschool zagen we een bevestiging van deze wet.)

       

      De professoren stellen verder: "Niet alleen projecten, maar ook individuen worden voortdurend geëvalueerd. Naast de interne evaluaties, visitaties, ZAP-evaluaties en JaDe wacht ons binnenkort ook nog de accreditatie. Behalve dat er disproportioneel veel tijd naar uitgaat, creëren ze een klimaat van fundamenteel wantrouwen. … De inmiddels beroemd geworden 96 pagina's dikke handleiding van JaDe (Jaarlijkse Docentenevaluatie) heeft aangegeven welke extreme vormen dit kan aannemen. … De academische overheid dient de moed te hebben om de administratieve lasten drastisch te verminderen, ja zelfs bepaalde initiatieven in te trekken. …

      Onze energie moeten we in de eerste plaats wijden aan onderwijs en niet langer aan de administratie ervan: deze heroriëntatie zal in de toekomst de kwaliteit van het onderwijs aan de K.U.Leuven bepalen. … De nieuwe middelen die het Departement Onderwijs vrijmaakt, dienen bijna integraal te gaan naar de aanstelling van onderwijskrachten die effectief onderwijs geven in persoonlijk contact met de leerlingen."

       

      De groep van 40 professoren stellen vormen van verregaande bureaucratisering aan de kaak die volledig corresponderen met de bureaucratisering die het HOBO–decreet binnen de HOBU–opleidingen veroorzaakte en die we in O.Kr. herhaaldelijk bekritiseerden. Met een verwijzing naar C. Offermans schreven we bv. in maart 2001 (O.Kr. 115): "Hogescholen zijn enorme bureaucratische instellingen geworden, log en overgeorganiseerd. … Voor alles zijn er commissies en bijzondere functionarissen, over alles moet eindeloos onderhandeld en vergaderd worden en veel docenten verhuizen naar het submanagement of het middenkader. De harde werkelijkheid is dat scholen niet meer in de eerste plaats gericht zijn op het geven van onderwijs, maar op het instandhouden van zichzelf, dat er steeds meer geld naar zogenaamde managements- en steeds minder naar zogenaamde onderwijstaken gaat." Op het symposium van de Oostenrijkse 'Forschungsgesellschaft' (juni 2001) betoogden veel sprekers dat de traditionele opdracht van de universiteit haaks stond op de hedendaagse Europese politiek om de universiteiten 'international wettbewerbsfähig' te maken.

       

      3          Afbouw van participatie en autonomie

       

      De verenigingen van professoren en assistenten (VVPL en VAP) van de K.U.Leuven protesteerden onlangs samen tegen de nieuwe ondemocratische structuren van de universiteit. We citeren uit een interview met de twee voorzitters van deze verenigingen, de professoren Herman Nys en Bernard Himpens in De Standaard, 29.03.03).

       

      "De nieuwe associaties van de universiteiten en hogescholen hoeven in hun raad van beheer geen afgevaardigden van de professoren en het wetenschappelijk personeel te hebben. Wel vertegenwoordigers van de traditionele vakbonden. Kunt u zich dit voorstellen? … In 1968 werd onze universiteit gedemocratiseerd. Het beheer ligt sindsdien bij verkozen vertegenwoordigers van de universitaire gemeenschap. Dat was ook de beste garantie voor de onafhankelijkheid van de universiteit. In de associaties universiteit-hogescholen die men nu opricht, komt er een nieuwe oligarchie van associatiebestuurders aan de top; de klassieke vakbonden worden nog wel opgenomen in het bestuur maar geen verkozen vertegenwoordigers van professoren en wetenschappelijk personeel meer. Dat is toch ondenkbaar. …

       

      Herman Nys en Bernard Himpens merken ook 'almaar meer een bedrijfsmatige aanpak die geen aandacht heeft voor het universitas–concept'. Van hun rector, André Oosterlynck is geweten dat hij een voorstander is van een 'sterk professioneel management' van universiteit en associatie. …"

      De kritiek van VVPL en VAP sluit aan bij onze analyse van de Bologna–hervorming en van de K.U.Leuven–associatie in Onderwijskrant nr. 123 (november 2002) en bij de ervaringen van het HOBU. We schreven in Onderwijskrant o.a. dat de mastodontassociatie K.U.Leuven niet democratisch bestuurbaar is, dat de hogescholen een groot deel van hun autonomie verliezen (cf. samenstelling van algemene raad) en dat rector Oosterlinck het bestaande participatief bestuur van de K.U.Leuven (waarvoor velen van ons in mei '68 gestreden hebben) zou afbouwen.

       

      We stippen in dit verband ook nog aan dat rector De Leenheer van de R.U.Gent de associaties met de K.U.Leuven onlangs als 'kruisparticipaties met alle hogescholen en dus quasi fusies', bestempelde waardoor allerhande beslissingen aan de hogescholen kunnen worden opgedrongen (DS, 6.2.03). Het verwondert ons dat de VVPL en de VAP zo laat reageren op de gevaren van Bologna en vooral ook op de hervormingen die onder de mom van Bologna worden ingevoerd. In de Bologna-verklaring wordt met geen woord gerept over schaalvergroting, rationalisatie, associaties tussen hogescholen en universiteiten, nieuwe bestuursvormen e.d. Nederland bv. voert dergelijke associaties niet in. We begrijpen ook niet dat de hogeschoolbesturen zich zo gedwee de Leuvense kruisparticipatiestructuur (en algemene raad) lieten opleggen. In de associatie met de RUG blijven de vier instellingen bestaan en kan ook aan de kleinste partner geen belangrijke beslissing opgedrongen worden. De katholieke Van Artevelde-hogeschool die aansloot bij de RUG beschikt dus over veel meer autonomie dan deze die aasloten bij de KUL.

       

      We lazen ook nog een opiniebijdrage waarin prof. J. Vanhees, directeur hogeschool Limburg, wijst op de gevaren van de Bologna–hervorming: 'Structuurdecreet Hoger Onderwijs offert te veel zekerheden op' (DM,1.04.03). Zijn conclusie luidt: "De herstructurering die in het decreet wordt uitgetekend, is zo fundamenteel dat overhaasting in de besluitvorming wellicht tot de vergissing van de 21ste eeuw zal leiden". Prof. Vanhees stelt vooreerst dat in onze buurlanden geen sprake is van een verplichte associatie tussen hogescholen en universiteit. Hij begrijpt ook niet waarom 'ééncyclusopleidingen' in de associatie-operatie werden meegesleurd.

       

      "Morgen – 2 april – wordt het structuurdecreet ter goedkeuring voorgelegd aan het Vlaams parlement. Door een aantal amendementen m.b.t. de associatievorming worden de instellingen officieel verplicht toe te treden tot een associatie en een aantal bevoegdheden over te dragen. Het gaat dus niet enkel om samenwerking maar om een operatie die in het uiterste geval – en sommigen zeggen dat dat op korte termijn een feit zal zijn – om fusie. De inhoud en de draagwijdte van deze amendementen is niet bekend bij alle betrokkenen. Zelfs de Vlhora (Vlaamse hogescholenraad) vindt het niet nodig hierover de algemeen directeurs van alle hogescholen te raadplegen.

       

      Het verplicht en overhaast toetreden tot een associatie is voor een aantal hogeschoolbesturen een risicovolle onderneming. De partners van een associatie storten zich verplicht en onvoorbereid in een financieel avontuur. Welke garanties bv. heeft een instelling die een zuinig beleid voerde in het verleden, dat zij (en haar personeel) niet de rekening van de partners zal meebetalen?" We begrijpen ook niet dat de CD&V het decreet beloofde goed te keuren in ruil voor een paar borden regionale lindensoep. Er zijn bv. nu al te veel faculteiten pedagogiek, waarom moet er in Kortrijk en eventueel in Antwerpen nog een paar bijkomen?

      Terloops: de bemoeienissen van de associatie K.U.Leuven gaan ook inhoudelijk heel ver. Twee voorbeelden. De associatie bemoeit zich nu ook al met de vraag of de naam van het vak 'godsdienst' binnen onze lerarenopleiding al dan niet moet omgezet worden in de naam 'zedenleer'; rector Oosterlinck zou aansturen op de term 'zedenleer'. Vertegenwoordigers van de K.U.Leuven waren enkele jaren geleden onze tegenstanders in de strijd voor het behoud van de regentenopleiding. Nu kunnen ze via de associatiestructuur in sterke mate het standpunt omtrent de toekomst van de regentaten meebepalen. Zullen de vroegere belagers van het regentaat nu plots onze partners worden? 




    Geef hier uw reactie door
    Uw naam *
    Uw e-mail *
    URL
    Titel *
    Reactie * Very Happy Smile Sad Surprised Shocked Confused Cool Laughing Mad Razz Embarassed Crying or Very sad Evil or Very Mad Twisted Evil Rolling Eyes Wink Exclamation Question Idea Arrow
      Persoonlijke gegevens onthouden?
    (* = verplicht!)
    Reacties op bericht (0)



    Archief per week
  • 30/04-06/05 2018
  • 23/04-29/04 2018
  • 16/04-22/04 2018
  • 09/04-15/04 2018
  • 02/04-08/04 2018
  • 26/03-01/04 2018
  • 19/03-25/03 2018
  • 12/03-18/03 2018
  • 05/03-11/03 2018
  • 26/02-04/03 2018
  • 19/02-25/02 2018
  • 12/02-18/02 2018
  • 05/02-11/02 2018
  • 29/01-04/02 2018
  • 22/01-28/01 2018
  • 15/01-21/01 2018
  • 08/01-14/01 2018
  • 01/01-07/01 2018
  • 25/12-31/12 2017
  • 18/12-24/12 2017
  • 11/12-17/12 2017
  • 04/12-10/12 2017
  • 27/11-03/12 2017
  • 20/11-26/11 2017
  • 13/11-19/11 2017
  • 06/11-12/11 2017
  • 30/10-05/11 2017
  • 23/10-29/10 2017
  • 16/10-22/10 2017
  • 09/10-15/10 2017
  • 02/10-08/10 2017
  • 25/09-01/10 2017
  • 18/09-24/09 2017
  • 11/09-17/09 2017
  • 04/09-10/09 2017
  • 28/08-03/09 2017
  • 21/08-27/08 2017
  • 14/08-20/08 2017
  • 07/08-13/08 2017
  • 31/07-06/08 2017
  • 24/07-30/07 2017
  • 17/07-23/07 2017
  • 10/07-16/07 2017
  • 03/07-09/07 2017
  • 26/06-02/07 2017
  • 19/06-25/06 2017
  • 05/06-11/06 2017
  • 29/05-04/06 2017
  • 22/05-28/05 2017
  • 15/05-21/05 2017
  • 08/05-14/05 2017
  • 01/05-07/05 2017
  • 24/04-30/04 2017
  • 17/04-23/04 2017
  • 10/04-16/04 2017
  • 03/04-09/04 2017
  • 27/03-02/04 2017
  • 20/03-26/03 2017
  • 13/03-19/03 2017
  • 06/03-12/03 2017
  • 27/02-05/03 2017
  • 20/02-26/02 2017
  • 13/02-19/02 2017
  • 06/02-12/02 2017
  • 30/01-05/02 2017
  • 23/01-29/01 2017
  • 16/01-22/01 2017
  • 09/01-15/01 2017
  • 02/01-08/01 2017
  • 26/12-01/01 2017
  • 19/12-25/12 2016
  • 12/12-18/12 2016
  • 05/12-11/12 2016
  • 28/11-04/12 2016
  • 21/11-27/11 2016
  • 14/11-20/11 2016
  • 07/11-13/11 2016
  • 31/10-06/11 2016
  • 24/10-30/10 2016
  • 17/10-23/10 2016
  • 10/10-16/10 2016
  • 03/10-09/10 2016
  • 26/09-02/10 2016
  • 19/09-25/09 2016
  • 12/09-18/09 2016
  • 05/09-11/09 2016
  • 29/08-04/09 2016
  • 22/08-28/08 2016
  • 15/08-21/08 2016
  • 25/07-31/07 2016
  • 18/07-24/07 2016
  • 11/07-17/07 2016
  • 04/07-10/07 2016
  • 27/06-03/07 2016
  • 20/06-26/06 2016
  • 13/06-19/06 2016
  • 06/06-12/06 2016
  • 30/05-05/06 2016
  • 23/05-29/05 2016
  • 16/05-22/05 2016
  • 09/05-15/05 2016
  • 02/05-08/05 2016
  • 25/04-01/05 2016
  • 18/04-24/04 2016
  • 11/04-17/04 2016
  • 04/04-10/04 2016
  • 28/03-03/04 2016
  • 21/03-27/03 2016
  • 14/03-20/03 2016
  • 07/03-13/03 2016
  • 29/02-06/03 2016
  • 22/02-28/02 2016
  • 15/02-21/02 2016
  • 08/02-14/02 2016
  • 01/02-07/02 2016
  • 25/01-31/01 2016
  • 18/01-24/01 2016
  • 11/01-17/01 2016
  • 04/01-10/01 2016
  • 28/12-03/01 2016
  • 21/12-27/12 2015
  • 14/12-20/12 2015
  • 07/12-13/12 2015
  • 30/11-06/12 2015
  • 23/11-29/11 2015
  • 16/11-22/11 2015
  • 09/11-15/11 2015
  • 02/11-08/11 2015
  • 26/10-01/11 2015
  • 19/10-25/10 2015
  • 12/10-18/10 2015
  • 05/10-11/10 2015
  • 28/09-04/10 2015
  • 21/09-27/09 2015
  • 14/09-20/09 2015
  • 07/09-13/09 2015
  • 31/08-06/09 2015
  • 24/08-30/08 2015
  • 17/08-23/08 2015
  • 10/08-16/08 2015
  • 03/08-09/08 2015
  • 27/07-02/08 2015
  • 20/07-26/07 2015
  • 13/07-19/07 2015
  • 06/07-12/07 2015
  • 29/06-05/07 2015
  • 22/06-28/06 2015
  • 15/06-21/06 2015
  • 08/06-14/06 2015
  • 01/06-07/06 2015
  • 25/05-31/05 2015
  • 18/05-24/05 2015
  • 11/05-17/05 2015
  • 04/05-10/05 2015
  • 27/04-03/05 2015
  • 20/04-26/04 2015
  • 13/04-19/04 2015
  • 06/04-12/04 2015
  • 30/03-05/04 2015
  • 23/03-29/03 2015
  • 16/03-22/03 2015
  • 09/03-15/03 2015
  • 02/03-08/03 2015
  • 23/02-01/03 2015
  • 16/02-22/02 2015
  • 09/02-15/02 2015
  • 02/02-08/02 2015
  • 26/01-01/02 2015
  • 19/01-25/01 2015
  • 12/01-18/01 2015
  • 05/01-11/01 2015
  • 29/12-04/01 2015
  • 22/12-28/12 2014
  • 15/12-21/12 2014
  • 08/12-14/12 2014
  • 01/12-07/12 2014
  • 24/11-30/11 2014
  • 17/11-23/11 2014
  • 10/11-16/11 2014
  • 03/11-09/11 2014
  • 27/10-02/11 2014
  • 20/10-26/10 2014
  • 13/10-19/10 2014
  • 06/10-12/10 2014
  • 29/09-05/10 2014
  • 22/09-28/09 2014
  • 15/09-21/09 2014
  • 08/09-14/09 2014
  • 01/09-07/09 2014
  • 25/08-31/08 2014
  • 18/08-24/08 2014
  • 11/08-17/08 2014
  • 04/08-10/08 2014
  • 28/07-03/08 2014
  • 21/07-27/07 2014
  • 14/07-20/07 2014
  • 07/07-13/07 2014
  • 30/06-06/07 2014
  • 23/06-29/06 2014
  • 16/06-22/06 2014
  • 09/06-15/06 2014
  • 02/06-08/06 2014
  • 26/05-01/06 2014
  • 19/05-25/05 2014
  • 12/05-18/05 2014
  • 05/05-11/05 2014
  • 28/04-04/05 2014
  • 14/04-20/04 2014
  • 07/04-13/04 2014
  • 31/03-06/04 2014
  • 24/03-30/03 2014
  • 17/03-23/03 2014
  • 10/03-16/03 2014
  • 03/03-09/03 2014
  • 24/02-02/03 2014
  • 17/02-23/02 2014
  • 10/02-16/02 2014
  • 03/02-09/02 2014
  • 27/01-02/02 2014
  • 20/01-26/01 2014
  • 13/01-19/01 2014
  • 06/01-12/01 2014
  • 30/12-05/01 2014
  • 23/12-29/12 2013
  • 16/12-22/12 2013
  • 09/12-15/12 2013
  • 02/12-08/12 2013
  • 25/11-01/12 2013
  • 18/11-24/11 2013
  • 11/11-17/11 2013
  • 04/11-10/11 2013
  • 28/10-03/11 2013
  • 21/10-27/10 2013

    E-mail mij

    Druk op onderstaande knop om mij te e-mailen.


    Gastenboek

    Druk op onderstaande knop om een berichtje achter te laten in mijn gastenboek


    Blog als favoriet !

    Klik hier
    om dit blog bij uw favorieten te plaatsen!


    Blog tegen de wet? Klik hier.
    Gratis blog op https://www.bloggen.be - Bloggen.be, eenvoudig, gratis en snel jouw eigen blog!