Dagboek Maria-Hendrica Vandenschriek – deel 6

Oorlogsjaren 1.

Vrijdag 31 mei 1940

Jozef is gisteren avond goed gezond thuisgekomen.  Dezen achtermiddag is hij met den auto met ma en de pakken afgekomen.  Vele andere jongens waren al eenige dagen thuis; velen zijn er nog achter enook nog veel van de burgers, zouden die tot in Frankrijk getrokken zijn wie weet wanneer ze dan komen.  Ferrij van Overijssche is komen vertellen dat nonkel Michel en familie op komst is, met een stoot  kar waar de pakken op liggen en ook Laure en de kinderen op zitten.

Ferrij die van zijn ouders gescheiden werd, door het springen van een brug, is in Frankrijk op hen uitgekomen (hij kende nonkel Michel van met een gezamelijke reis) en hielp hen de kar duwen.  Nu is hij met de fiets een dag voorafgekomen.  Jules is ook van gister achtermiddag thuis, uit Meenen komen die terug, ze hebben er wel erg tusschen gezeten, doch komen er men den schrik en de vermoeienis van af.  De geit van Jules die wij mede af brachten is Fonske en Jeanne komen weghalen (ze vernamen het van Louike) zoo wisten we dat Jules thuis is.

------

Gedurende meer dan één jaar wordt het dagboek niet meer opgesteld.

Op 19 juli 1941 schrijft Mariette: “Lang reeds lag dit boek vergeten, nu komt opeens weer het gedacht van eenige bijzonderheden neer te schrijven mij plagen.”

------

Maandag 4 augustus 1941

12.30 stipt kwamen Mr en Mw Bogaert en kleine Wilfried binnen.  Mr bleef dezelfde van met de mobilisatie.  Mw heet Martha, zij is groot en mooi en heeft blonde haren, wel gekruld en blauwe ogen.  Wilfried, een allerliefste mannetje van 2 en ½ jaar met blauwe oogen in een kapoenen gezichtje.  Alle drie komen ze er sympathiek voor, Martha bracht voor mij een mooi kraagje mede.  Wat moeten de stedelingen (Mr en Mw Bogaert komen uit Antwerpen) al honger gehad hebben, als men ziet hoe een simpel pataateke voor dat kleine ventjes en ook vor zijn ouders nu beter is dan een groote kermismaal van vroeger.

Vrijdag 15 augustus 1941

Wij hebben samen de Fam. Boekse uitgeleide gedaan tot Duisburg aan den tram, ze hadden te veel pakken bij met dat voiture en de wieg.  Daarna nog eens op den molen gezeten met André, die stond in het dorp ter gelegenheid van Huldenberg kermis.  Halfoogst zonder taarten, zonder bal, zonder kermisvolk.

(wordt vervolgd)

 DE MEISJESSCHOOL VAN LOONBEEK

De wet Poullet voerde op 19 mei 1914 de leerplicht in. Elk kind was vanaf het jaar dat het 6 jaar werd of was, verplicht naar school te gaan tot zijn 12 jaar.  Door het uitbreken van de eerste wereldoorlog kwam deze verplichting pas op gang in 1918.

In Loonbeek was er al een “bewaarschool” vanaf 1914 en vanaf 1915 zijn de zusters Annonciaden van Huldenberg er reeds aanwezig. Ze waren er dus als de kippen bij in Loonbeek.

Het was pastoor Theodule Covens die droomde van een klooster en een school. Hij kocht dus een stuk grond op de Kastanjekouter en vroeg aan zijn neefarchitect om een plan te tekenen.

Pastoor Covens werd ziek en stierf.

Van dan af nemen de Zusters Annonciaden het heft in handen.

Op 01 oktober 1915 wordt zuster Corona de eerste overste te Loonbeek..

De Zusters bouwen een klooster met kapel en twee  gemeubileerde klassen in 1928. De eerste leerling voor de lagere school wordt ingeschreven op 16 september 1927.  Eind van 1928 wordt de lagere school geopend met 32 ingeschreven leerlingen.

De “bewaarschool” van de gemeente wordt dan ook overgeheveld en afhankelijk van de meisjesschool van de Zusters.

1936: Er worden twee klassen bijgebouwd . De keuken van het klooster werd als noodlokaal gebruikt.

1937: voor de vierde graad (11leerlingen) wordt er een lokaal bijgebouwd. Wekelijks krijgen deze leerlingen kook - en handwerkles.

1942: Start de BJB  met 25 meisjes. Vanaf de bevrijding in 1945 vergaderen zij in de parochiezaal.

Om de onafhankelijkheid en de vrijheid van de zusters te verzekeren wordt er op 24 april 1943 een stuk  grond van 50a rondom het klooster gekocht.

1945: Bevrijding: De zusters van Loonbeek zijn nog niet terug van de vlucht. Van het Keyhof trekken de zusters Ernesta en Clarinda ( Maria de Brouwer) te voet naar Loonbeek. Daar staan ze voor een gesloten deur. Zuster Clarinda kruipt langs het keldergat naar binnen. Gelukkig was de kelderdeur niet in slot en geraakt, via de normale weg, ook zuster Ernesta binnen. Maar… ze waren niet de eersten. Er was al bezoek geweest en heel wat materiaal was verdwenen. Maar niet getalmd. De kinderen werden samen getrommeld en de lessen gingen terug van start. Zuster Clarentia gaf kookles en Ernesta nam de andere vakken voor haar rekening.

Ongeveer veertien dagen later kwamen om 22 uur, doodmoe, de zusters Clemence, Pancratia en Eutropa toe. Het normale schoolleven kon terug van start gaan..

De moderne tijd komt er aan! In 1947 wordt de school voorzien van elektriciteit en in 1949 komen de cellen van de zusters aan de beurt.

De speelplaats wordt in 1952 onder handen genomen en voor drievierde geplaveid en de ingang drooggelegd. Naast het klooster bouwt men dan ook een bergplaats voor hout en kolen.

Omwille van het bereiken van de ouderdomsgrens treedt zuster Clémence op 31 augustus 1953 uit dienst. Daar er toen een te kort aan leerlingen was viel er een tweede klas.

Daardoor kwamen er in één klas zeven leerjaren te zitten. Dit was een uiterst moeilijke toestand. Er werd dus hulp gegeven door andere zusters.


 

In 1955 was de school in feest: Zuster Loyola vierde haar diamanten jubileum.

Het schooljaar 1957 – 1958 startte goed want er waren voldoende leerlingen voor twee lagere schoolklassen.

Men voert in de volgende jaren nog kleine herstellingen uit aan het klooster en schildert men de kapel.

                                           De klassen in 1956 met de zusters Tharcitia en Reine

Het leerlingenaantal vermindert en in 1966 heeft men toch nog twee klassen.

De zusters verlaten Loonbeek in 1972. De lagere school wordt overgeheveld naar de gemeenteschool. Enkel de kleuterschool blijft er tot 1975.

De zusters Elvira, Eligiana, Richarda, Pastoor Truyts, zuster Reine en Jeanne...

Zusters in Loonbeek

Corona                                   1915- 1916    kleuterschool  (kl)

Gonzague                               1921- 1932    kl

Alida                                      1921- 1928    kl

Clemence                               1928 - 1954   lager onderwijs (lo)

Hermana                                 1928 - 1929   huishouding (hh)

Caroline                                  1920 – 1930    hh

Odonie                                    1931 - 1937    hh

Cesaria                                    1932 - 1941    kl

Pancratia                                 1936 - 1954    lo

Eutropia                                  1938 - 1945    hh

Marcilia                                  1941 - 1946    kl

Nympha                                  1945 - 1946    kl

Auberta                                  1946 - 1947    kl

Theodora                                1947 -  1948   kl

Nestorina                                1948 - 1954    kl

Clotilde                                  1953 - 1954    hh

Reine                                      1953 - 1972    lo

Richarda                                 1954 - 1972    ko

Tharcisia                                 1956 - 1962    lo

                                                                                           Zuster Richarda en zuster Reine

                                                                                 Zuster Pancratia en zuster Nestorina

Er zijn maximum zes zusters en drie klassen geweest in Loonbeek.

NA  1972

De totale oppervlakte bedroeg toen 49are 90 ca. De eigendom werd verkocht in twee delen. Op 21 september 1972 werd de school verkocht aan de familie Rosiers – Trappeniers en de grond aan de familie Van Wayenberghs.

De familie Rosiers – Trappeniers zal na enkele verbouwingen er een feestzaal en ontmoetingsplaats van maken. De zaal is door iedereen gekend als “ DEN TIL”

Deze naam verwijst naar een duiventil. Het was er een in en uit van je welste en men was er steeds welkom.

DEN TIL startte op 1 oktober 1976 en stopte op 1 oktober 1996. Twintig jaar heeft hij dus het wel en wee van Loonbeek beleefd en mee bepaald.

De zaal werd verkocht 1999 aan een architectenbureau. Het woonhuis (klooster° werd verkocht op 30 juni 2001 aan de familie Maertens – Jacobs.




Foto met pastoor Truyts, zuster Tharcitia en zuster Reine

De dag van vandaag is er in Loonbeek nog altijd een bloeiende gemengde gemeenteschool.

Zij vormt nu de toekomst!

Maar de generaties die gevormd werden in de zusterschool zullen zeker met veel plezier terugdenken aan die heerlijke tijd op de Kastanjekouter.

norbert mosselmans  03/2013

Dank aan:

Z.E.Z. Emerence Brants  van de  Zusters Annonciaden van Huldenberg : zij gaf ons de toelating om het archief van de Zusters i.v.m. Loonbeek uit te pluizen.

Antoinette Trappeniers: Zij gaf ons de info over wat er na 1972 met de school van Loonbeek gebeurde. Ook bezorgde zij ons  foto’s : de luchtfoto, de winterfoto en het grotje in de tuin.

Uit het archief komen de foto’s van de Zusters en de klassen

Het zicht op de school en de “pissijnen” is van Norbert Mosselmans.

Dagboek Maria-Hendrica Vandenschriek – deel 5

Op vlucht 2.

Zaterdag 18 mei 1940

Dezen nacht hebben ze verschrikkelijk hard geschoten, we hebben allen samen Fam. Maes, Dore en wij beneden in de plaats bij de stoof blijven zitten.  Om 9 uur komt Mme Klettenberg en zegt dat Brussel overgegeven is.  Dan zijn er dus nu reeds Duitschers in Huldenberg.  Dore, Nonkel Maes en Pa treffen allerlei regelingen om eens te gaan zien hoe het ginder gesteld zou zijn, door vrees voor niet ontplofte bommen en mijnen wordt de terugkeer uitgesteld tot morgen. 

Wat is er nu gedaan geweest met die tweede versterkingslinie en den dijk van Weert-St-Georges, de Engelschen hebben er den Duitscher niet kunnen tegenhouden en toen we weggingen uit Huldenberg, beloofden zij ons na 2 maanden zijt ge hier terug en liggen de Duitschers platgeslagen.

Zondag 19 mei 1940

Vanmorgen zijn pa, nonkel Maes en Dore vertrokken om gaan te zien hoe het in de verlaten dorpen gesteld was.  Den heelen dag zijn hier Duitsche soldaten de Chaussée de Ruysbroeck opgereden; zij maken op mij een indruk van een soort volk dat niet tegen te houden valt; stoer en recht zonder eens aftewijken steeds maar voort marcheerend, die steken hun duim niet in de lucht zooals de Engelschen.

Dat is nu het volk waar we na korten tijd misschien zullen van bestuurd worden.

Roger is veel verbeterd, maar nu heeft André ’t zelfde gekregen en die heeft veel hooger koorts, ik heb naar den apotheker een flesch weest halend ie de dokter voorschreef. 

Rond 20 uur zijn nonkel Maes en pa weergekomen.  Dore die bleef weg.

Germaine en ik gingen tegen den avond voor André naar den dokter ; we moesten er lang wachten daaar hij niet thuis was, ik kreeg er een flesch voor mijn maag; we moesten te voet terugkomen de trams reden maar tot 20 uur.

In Huldenberg gaat alles nogal goed al de bruggen hebben ze doen springen en hierdoor, werden Deonie Sterkses zijn huis en de meisjesschool er gehavend, in de serrren zijn veel gaten door de stukken ijzer ; in de huizen is alles ‘tonderste boven geroerd en er werd veel gestolen, doch verder ging alles goed voorbij.  Bij ons gaat het nog tamelijk goed, de twee varkens werden doodgereden, doch verder is er niet veel veranderd; iedereen had het erger verwacht.  In Duisburg op de baan naar Tervuren is er een man van Loonbeek met zijn wagen op de ondermijning der straat gereden en door de ontploffing werd zijn vrouw die er naast ging de beenen afgerukt.

Maandag 20 mei 1940.

Pa is met Marie Eris naar huis vertrokken.  Die van Maes zijn ook af gegaan behalve Elise en Meter die bleven zooals ik om Germaine te helpen aan het erpotten van cyclamens.  Emilie is weer veel verbeterd en bij André is er ook het kwade af.

Dinsdag 21 mei 1940.   

Meter en Elise zijn weggehaald met een auto bij hun thuis is er ook niet veel schade; behalve dat er kaseisteen door het dak en door de zoldering tot op den trap viel, en dat ald de ruiten van den voor, komt door de ontploffing van een bom, voor het huis van Dr. Heylen, aan stukken vlogen, er werd ook wat gestolen.

Woensdag 22 mei 1940.

Ik ben met pa afgekomen naar Huldenberg ; het is er nog altijd aardig gesteld, er zijn nog geen derde van de menschen thuis; waar zouden de anderen nu nog zitten.

Donderdag 23 mei 1940. Sacramentsdag

We zijn naar Brussel geweest om twee pakken eetgerief, brood, gist en allerlei welk men in Huldenberg niet kan vinden..  Met een stok moesten we de soep roeren en met een tas uitscheppen.  Marie bleef thuis alleen, we kwamen goed geladen af.

Duitsche soldaten zijn al het Engelsche gerief komen weghalen dat hier werd achter gelaten, doch veel werd er reeds door de menschen van de omgeving weggehaald.

Woensdag 29 mei 1940.

Om 4 uur dezen morgen sprak Koning Leopold van België, de overgave van het Belgische leger uit.

De Belgen houden dus op met weerstand bieden; ze hebben tot het uiterste toe gevochten, nu werd het onmogelijk : ze waren omsingeld en zaten op een klein hoekje van het land met miljoenen samen, meer vluchtelingen, burgers dan soldaten.

We zijn in Duitsche handen.

Doch de Koning heeft wel gehandeld.  Leve Leopold: hij spaarde ontelbare menschenlevens door zijn daad, die ze van uit het felle Frankrijk een verraad durven noemen.

(wordt vervolgd)

Dagboek Maria-Hendrica Vandenschriek – deel 4

Op vlucht.

Dinsdag 14 mei 1940

Pa komt ’s morgens vroeg in Vorst aan en zegt dat Huldenberg moet vertrekken om de Engelschen hun stellingen te kunnen maken.  Om 9 uur rijden we met den auto af.  In Hoeilaert gaan we eens binnen.  Marie, Justine, Antoine en hun kindje zijn al weggereden naar Frankrijk met een vrachtauto van Jonée.  Dore is nog thuis, Moris en Cecile zijn ook nog niet weg.  In de Overijsche dreef komen we bijna gansch Huldenberg tegen den eenen wagen na den anderen.  Jef Nijs en de familie Leconte in kop, Jules zagen we ook in de rij op de kar van Louike.  Op den Elzas zagen we niemand meer, behalve nog eenige mannen.  De pakken worden op Jozefs auto geladen een matras er boven op.  Om 1.30 uur komen we in Vorst aan.  Onderweg hebben we driemaal moeten schuilen vanwege het geschut.  Ook in Huldenberg werd er hevig geschoten.  De pakken worden (Marie Eris hebben we meegevoerd, die is nu in Vorst) afgeladen en Jozef rijdt nog eens terug.  Om 6 uur komt hij weer met nog een volgeladen auto.  Pa die ginder bleef was er nu ook bij.  Ondertusschen waren die van Overijsche in Vorst al aangekomen: Meter, Tante Marie, Nonkel, Julia, Jef en Gilberte en Elise.  Er werden zakken met kaf gevuld en op de garage een slaapgelegenheid mee gemaakt voor de familie Maes.  Dus Huldenberg is niet alleen op de vlucht.  Die van Overijsche zijn nu al zoover als wij en die moesten te voet komen van Overijsche naar Vorst en konden dan ook niet veel meebrengen.

Woensdag 15 mei 1940.

Roger is wel ziek, hij ligt beneden op een matras; de dokter werd geroepen en zegt dat het den rubiole is.  In de garage werd een gaz vuur geplasseerd, zoo kan Tante Marie de keuken doen.  Van avond is Dore in Vorst toegekomen.  Hoeilaert ook is ontruimd.  De vijand is al tot in Longueville zegt Dore ; hij weet het van een man dien van daar nog kwam en wien hij gesproken heeft.  De vijand is dus niet verre meer van hier; vluchten zullen wij niet, het is bijna onmogelijk met Roger zoo hard ziek.

De Maginot linie is doorgebroken, vermeldt den Duitschen radio, hier in Brussel weet iedereen het tegenovergestelde en ze zeggen dat de Siegfried werd doorgebeukt en dat de vijand 20 km werd achteruit geslagen, natuurlijk komt dit bericht uit Engeland. 

We hebben naar het gemeentehuis van Vorst geweest om ons laten in te schrijven, als daarblijvende vluchteling;  er waren nog andere mannen van Huldenberg; die liggen bij Wielemans in de kelders dus niet heel ver van ons.  Bij het naar huis keeren ontmoetten wij de eene kennis na de andere, allen op Chaussée de Neerstalle ingenomen.  Onder weg reden er ons steeds maar Engelschen voorbij die soldaten kan ik nu wel niet goed verdragen, altijd maar lachen en met hun duim in de lucht allerlei kuren verkoopen. (Elise die kan daar op antwoorden) ik kan maar niet gelooven dat die oprukken om lang stand te gaan houden tegen de Duitschers, maar denk eerder dat we hier na korten tijd een ander soort soldaten zouden kunnen zien.  Hoe zou het nu in Huldenberg gaan, de Engelschen zijn er nu en maken er voorzeker stellingen, zullen ze daar niet alles kapot schieten ?

Donderdag 16 mei 1940

Jozef is weg ook Jefke Maes weggevlucht voor den naderenden vijand.  Al de weerbare mannen van 16 tot 35 jaar werden door aanplak biljetten tot vertrekken verwittigd.  Doch Brussel is een open stad en moet gansch zonder verdediging zijn om overgegeven te worden in de handen van de vijand.  Den geheelen dag hebben we de kanonnen gehoord in de richting van Huldenberg en het geschut komt maar altijd dichter en dichter.

Om 8 uur zijn Jozef en Jefke weggereden terwijl het afweergeschut in volle werking was, waar zullen die nu naartoe rijden en wat zal er met hen gebeuren ?  Wie weet of wij ze nog ooit wederzien !

Vrijdag 17 mei 1940

Elise en ik zijn met twee hortensia’s naar Ukkel kerk geweest.  Overal hangen er aanplak biljetten om het volk tot kalmte aan te manen bij de overgave der stad.  Om 4 uur als we van de kerk terugkwamen reden er verscheidene luxe auto’s, die uit de stad kwamen de baan naar Halle op.  Uit het openstaande raam der eerste auto’s wapperden een witte vlag en de vlag der stad Brussel.  Onder de inzittende heeren herkenden we de burgemeesters der stad en der agglomeraties, die reden waarschijnlijk naar de Duitsche overheid voor de overgave der stad.

Onder het volk is het een warboel van belang, de menschen stellen zich voor dat de Duitsche troepen door moorden en verbranden Brussel gaan innemen, de eene maakt den anderen bang, ik maak er mij niet lastig in en stel mij slechts voor dat daar niets van komt, dan dat we zullen moeten gehoorzamen aan den overwinnaar.

(wordt vervolgd)

Neerijse heeft nu op zaterdag 2 maart 2013 zijn gerestaureerde orgel ingespeeld.  Het instrument werd grondig hersteld door Jos Moors uit Borgloon.

Het Loretorgel gaat terug tot  François-Bernard Loret geboren in 1808 in Dendermonde en overleden op 69-jarige leeftijd.  Hij bouwde het orgel van de Sint-Pieter- en Pauwelkerk van Neerijse.  Daarvoor kwam hij van Mechelen met paard en kar, in een tijd waar het vervoer veel moeilijker was dan nu, zonder wagens, bussen of treinen.

F.-B. Loret was een specialist in het concipiëren van orgels; hij bouwde er in zijn leven 300.  Door de concurrentie was het belangrijk inventief te zijn: daardoor werd hij om zijn talrijke uitvindingen wat de orgelmechaniek zeer bekend, zelfs tot in Peru waar hij het orgel van de kathedraal van Arequipa bouwde.