Met "Het laatste fresco" heeft Gust van Brussel een van de beste boeken geschreven die ik de laatste maanden heb gelezen.
Natuurlijk klinkt zo'n uitspraak niet overtuigend als ze niet in een nationale krant wordt gepubliceerd of in een belangrijk literair tijdschrift, maar laten we wel wezen: het boek heeft veel kwaliteiten.
Dik is het niet: 130 pagina's. Volgens sommigen is het dus meer een vette novelle dan een roman. Maar de betekenis van dat soort termen varieert nogal.
"Het laatste fresco" vertelt het verhaal van een man die na de dood van zijn vrouw door Italië zwerft, van hotel naar hotel, en onderweg vreemde personages ontmoet. Zijn dagen verlopen anders dan hij had verwacht.
Het boek is ingedeeld in zeven hoofdstukken, en elk hoofdstuk krijgt als titel de naam van een van de personages uit de Commedia dell'arte. Commedia dell'arte was een populaire vorm van volks improvisatietoneel. De acteurs bouwden gevarieerd toneel op, dat gedeeltelijk bestond uit geïmproviseerde invallen, en gedeeltelijk uit flarden tekst die ze uit het hoofd kenden. De toneelgroep moest goed op elkaar zijn ingspeeld, want de improvisaties veroorzaakten onverwachte reacties van de acteurs, waarop de andere acteurs gepast moesten kunnen reageren. De commedia dell'arte is verdwenen toen men vaste teksten begon te gebruiken, waardoor de levendigheid verloren ging.
Gust van Brussel heeft zijn roman opgebouwd rond die toneelpersonages. Of, liever gezegd, de merkwaardige figuren die zijn hoofdpersonage onderweg ontmoet, worden behandeld in een hoofdstuk waarvan de titel de naam van een van die toneelpersonages draagt.
In "Il dottore" ontmoet hij een merkwaardige kerel die geldt probeert los te krijgen voor zijn uitvindingen. Om hem te ontlopen verlaat het hoofdpersonage zijn hotel, en begint hij Italië rond te trekken. De hele reis lang blijven de herinneringen aan de vreemde snoeshaan hem door het hoofd spoken, aangetrokken als hij wordt door het gevoel dat er meer inzicht in zijn krankzinnigheid zat, dan hij aanvankelijk had vermoed.
Maar bovenstaande is tot op zekere hoogte ingewikkeld gezever, want het boek leest niet als een moeilijk door te snijden klomp stopverf. Het gaat integendeel erg vlot. Alhoewel de gebeurtenissen weinig spectaculair zijn, houdt Gust van Brussel er de spanning in. De Porsche-chauffeur lijkt een maffia-type te zijn, maar er worden geen revolvers bovengehaald, en er zijn geen vechtpartijen. Het hoofdpersonage merkt alleen maar dat er iets aan de hand is, maar zelf wordt hij vriendelijk en voorkomend behandeld.
Zo wandelen we samen met de hoofdfiguur rond in Italië, en beleven we de manier waarop hij in het reine probeert te komen met zichzelf, de dood van zijn vrouw, en zijn herinneringen.
Het boek is zowel op papier verkrijgbaar, als elektronisch. Elektronisch kan het hier worden gekocht voor 5 euro.
"Het laatste fresco", Gust van Brussel, 2009, Turnhout, De Graal vzw, geïllustreerd, 132 p's, 22 x 13,3 x 0,9 cm, ISBN 978-90-504-5000-3
FOUT De dienstensector en de industriële activiteit gingen er respectievelijk 0,3 en 0,1 procent op vooruit. De activiteit in de bouwnijverheid ging er dan weer op achteruit (-0,4%). GOED De dienstensector en de industriële activiteit gingen er respectievelijk 0,3 en 0,1 procent op vooruit. De activiteit in de bouwnijverheid ging er echter op achteruit (-0,4%).
VERKLARING Je ziet het wel meer: constructies met "dan weer", terwijl er geen herhaling wordt bedoeld. Eigenlijk betekent het letterlijk in "De activiteit in de bouwnijverheid ging er dan weer op achteruit." dat de bouwnijverheid er alweer op achteruitging. Misschien is dat wel zo, maar dat is niet wat er werd bedoeld. Het lijkt op een halfslachtige poging om een zwierige stijl te gebruiken. Het is het best om zo'n constructie te vermijden.
"CAT" betekent "computer aided translation". Het is in de vertaalwereld een belangrijk onderdeel van de praktijk geworden, al werkt het alleen met veel herhalingen van telkens dezelfde zinnen. Dus niet met veel herhalingen van telkens dezelfde woorden. Onlangs paste ik zo'n programma toe op een tekst, en in die tekst zat het volgende stukje zin: "Of course, if" En het programma vertaalde dat als: "Pulp natuurlijk, " Dat hij van "of course" "natuurlijk" maakt, is normaal. Maar waar heeft hij die "pulp" vandaan? Wie niet kan vertalen, kan met CAT niets beginnen.
FOUT Hij toont haar een blad waar een adres op staat en vraagt of ze het weet zijn. GOED Hij toont haar een blad waar een adres op staat en vraagt of ze weet waar het is.
VERKLARING "Weten" wordt in de standaardtaal altijd gecombineerd met een infinitief voorafgegaan door "te". De constructie "weten zijn" is geen standaardtaal. Meer uitleg
FOUT In Halle hebben leden van de serviceclubs gisteren duizend leien van het dak van de basiliek gekuist. GOED In Halle hebben leden van de serviceclubs gisteren duizend leien van het dak van de basiliek schoongemaakt.
VERKLARING In het algemeen Nederlands heeft "kuisen" alleen een figuurlijke betekenis: gekuiste taal. In andere gevallen kan "schoonmaken" of "reinigen" worden gebruikt. Meer uitleg
FOUT De voorzitter van de luchtvaartmaatschappij Alitalia heeft zijn ontslag gegeven. GOED De voorzitter van de luchtvaartmaatschappij Alitalia heeft zijn ontslag aangeboden.
VERKLARING Een werknemer neemt ontslag, een werkgever geeft ontslag. Meer uitleg
FOUT In de splinterpartij voelde de parlementair van allochtone afkomst zich goed ingeburgerd. GOED In de splinterpartij voelde de parlementariër van allochtone afkomst zich goed ingeburgerd.
VERKLARING Een "parlementair" is een "vredesonderhandelaar". Iemand die in het parlement zetelt is een "parlementslid" of "parlementariër". Referentie: Taalwijzer, Paul Cockx, Davidsfonds, 2004
FOUT Ahern kondigde vorige week aan dat hij op 6 mei ontslag neemt omdat er tegen hem een onderzoek loopt naar corruptie. GOED Ahern kondigde vorige week aan dat hij op 6 mei ontslag neemt omdat er tegen hem een onderzoek naar corruptie loopt.
VERKLARING Hak niet midden in een kleine woordgroep. Door de slappe tang klinkt de tekst kortademig. Meer uitleg over tangconstructies.
FOUT Wie heeft gelijk: Henk de Groot of de doorsneegaragist? GOED Wie heeft gelijk: Henk de Groot of de doorsneegaragehouder?
VERKLARING "Garagehouder" is het meest voorkomende woorde in het Nederlands. "Garagist" is veel zeldzamer, en komt slechts in een beperkt deel van het Nederlandstalige gebied voor. Het is dan ook geen echt algemeen Nederlands en kan eigenlijk niet tot de standaardtaal worden gerekend.
FOUT Kinderopvang vinden in een kribbe is moeilijk, want er zijn te weinig plaatsen. GOED Kinderopvang vinden in een crèche is moeilijk, want er zijn te weinig plaatsen.
VERKLARING Een kribbe was een voederbak. Kinderen gaan naar de crèche (het Franse woord voor een kribbe). Meer uitleg op VRTtaal.net.
FOUT Sinds 1974 is Cyprus in twee gedeeld, in een Grieks en een Turks deel. GOED Sinds 1974 is Cyprus in tweeën gedeeld, in een Grieks en een Turks deel.
VERKLARING Een hoofdtelwoord krijgt de toevoeging -en als het zelfstandig gebruikt wordt na een voorzetsel.
FOUT Isaac Asimov dood in hetzelfde jaar dan... hoe-heette-die-ook-alweer? Nauwelijks 54. GOED JMH Berckmans dood in hetzelfde jaar als... hoe-heette-die-ook-alweer? . Nauwelijks 54.
VERKLARING Na "dezelfde" en "hetzelfde" komt altijd "als".
FOUT De Deense kunstenaar Marco Evaristti mag het lichaam van de terdoodveroordeelde Amerikaan Gene Hathorn aan de vissen voeren na zijn dood. GOED De Deense kunstenaar Marco Evaristti mag het lichaam van de ter dood veroordeelde Amerikaan Gene Hathorn aan de vissen voeren na zijn dood.
VERKLARING Iemand die ter dood veroordeeld is, na een terdoodveroordeling, is een terdoodveroordeelde.
FOUT Frankrijk wil ten allen tijde zelf beslissen over de inzet van het Franse leger. GOED Frankrijk wil te allen tijde zelf beslissen over de inzet van het Franse leger.
VERKLARING Al bij al is "te allen tijde" gewoon verschrikkelijk ouderwets. Beter is "altijd".
FOUT De EU-ministers zullen zich daar vrijdag bezighouden met het Europese veiligheidsbeleid en de transatlantische relaties met de Verenigde Staten en Canada. GOED De EU-ministers zullen zich daar vrijdag bezighouden met het Europese veiligheidsbeleid en de trans-Atlantische relaties met de Verenigde Staten en Canada.
FOUT De dagen nadien hoor je telkens een nummer uit dat fantastisch album. GOED De dagen erna hoor je telkens een nummer uit dat fantastische album.
VERKLARING "Nadien" wordt in het algemeen Nederlands alleen met betrekking tot het verleden gebruikt. Het bijvoeglijk naamwoord moet verbogen worden na dit.
