Bureau de traductions Motte, Translation Agency Motte, Übersetzungsbüro Motte
13-06-2008
Taalprobleem: veel - vele
GOED Door de dood van de president steken er veel moordtheorieën de kop op... GOED Door de dood van de president steken er veel moordtheorieën de kop op...
VERKLARING Nog een goed-goed-combinatie. Het hangt er vanaf wat de spreker of schrijver wil uitdrukken. In sommige gevallen is "vele" echter niet mogelijk. Tussen "veel" en "vele" is er in de meeste gevallen alleen een stijlverschil. "Veel" is de neutrale vorm, "vele" wordt vooral gebruikt in schrijftaal en heeft een wat formeler karakter. In de uitspraak kan "vele" ook gebruikt worden om extra nadruk te leggen.
In sommige contexten kan de keuze voor een van beide vormen een subtiel betekenisonderscheid weergeven. Met de verbogen vorm "vele" wordt dan meer de nadruk gelegd op de afzonderlijke onderdelen binnen een geheel, terwijl "veel" het aantal of de groep als geheel benadrukt.
In de volgende zinnen zijn beide vormen mogelijk:
Jenny had vele redenen om bij Peter weg te gaan (verscheidene redenen)
Jenny had veel redenen om bij Peter weg te gaan (een groot aantal)
In de hier volgende zinnen, daarentegen, waar duidelijk de nadruk gelegd wordt op het (grote) aantal, lijkt "vele" dan weer twijfelachtig of zelfs uitgesloten:
Pipi Langkous heeft rood haar en veel sproeten. ("vele" is uitgesloten)
David heeft gisteren veel aandelen gekocht. ("vele" is twijfelachtig)
De Nederlandse Taalunie, een officiële samenwerking tussen Nederland en Vlaanderen, werkt volgens een vast schema: eens in de tien jaar wordt bezien of de spellingsregels aan herziening toe zijn. Volgend jaar zou beslist moeten worden over de voorbereiding van de ronde voor 2015. Schinkelshoek ziet er niks in, maakte hij in Taalunie-verband duidelijk. "Laten we onze taal eventjes met rust laten", zei hij. "Niet alleen om iedereen te laten wennen aan de laatste veranderingen. Maar vooral ook om de historische keten - kunnen volgende generaties onze klassieken nog wel lezen? - niet te verbreken."
Minister Anciaux kwam aan Schinkelshoeks wensen tegemoet. Als er in 2015 iets gebeurt, zal het niet meer zijn dan het "toevoegen van nieuwe Nederlandse woorden en uitdrukkingen" aan de officiële woordenlijst, zei hij.
FOUT Hij wilt de nieuwe cd van David Bowie kopen. GOED Hij wil de nieuwe cd van David Bowie kopen.
VERKLARING "Willen" is een onregelmatig werkwoord. De normale vervoeging is: ik wil - jij wilt - hij wil. Dat is tamelijk verwarrend, omdat soms "jij wil" voorkomt, maar dat is eigenlijk niet goed. "Hij wil" daarentegen is wel goed.
GOED Dit keer is het mijn beurt om jou te gebruiken. GOED Deze keer is het mijn beurt om jou te gebruiken.
VERKLARING Inderdaad: twee keer 'goed'. "Keer" kan in de betekenis van "het gebeuren van iets als zich herhalend voorgesteld" (synoniem voor "maal") zowel mannelijk als onzijdig gebruikt worden. De Van Dale van 2005 geeft zowel "dit keer" als "deze keer". Het verschil tussen 'Dit keer kwam hij op tijd' en 'Deze keer kwam hij op tijd' is meer een stijl- dan een betekenisverschil. Als u liever "deze keer" zegt dan "dit keer" is daar niets op aan te merken.
FOUT De zwartwitfilm bracht bij de oudgediende allerlei herinneringen naar boven. GOED De zwart-witfilm bracht bij de oudgediende allerlei herinneringen naar boven.
VERKLARING De zwart-witfoto's zijn foto's die twee kleuren hebben, nl. wit en zwart. Een kleurennaam zoals "roodbruin" daarentegen, gaat over een kleur bruin die naar rood neigt, in tegenstelling tot de kleur "bruinrood", wat rood is dat naar bruin neigt. In zwart-witfoto's zijn "wit" en "zwart" zelfs twee gelijkwaardige delen: ze mogen omgekeerd worden vermeld zonder dat de betekenis verandert: wit-zwartfoto's zien er net zo uit als zwart-witfoto's. Het is dus een samenkoppeling van gelijkwaardige delen, en daar zetten we een koppelteken tussen.
Bron: "Handboek Spelling," J. De Schrijver en A. Neijt, Wolters Plantyn, 2005
