Bureau de traductions Motte, Translation Agency Motte, Übersetzungsbüro Motte
20-03-2009
Taalprobleem: miljard en biljoen
FOUT In "The Bucket List" worden twee mannen geconfronteerd met kanker: de ene is Edward, een biljonair, de andere is Carter, een monteur. GOED In "The Bucket List" worden twee mannen geconfronteerd met kanker: de ene is Edward, een miljardair, de andere is Carter, een monteur.
VERKLARING Amerikanen rekenen anders dan Nederlandstaligen: een miljard noemen zij een billion. Een billionaire is dus een miljardair.
FOUT Alle kantoren van de socialistische mutualiteit De Voorzorg in Antwerpen zijn morgen gesloten wegens een staking. GOED Alle kantoren van het socialistische ziekenfonds De Voorzorg in Antwerpen zijn morgen gesloten wegens een staking.
VERKLARING "Mutualiteit" is geen standaardtaal voor "ziekenfonds". In een eigennaam zoals "Christelijke Mutualiteiten" kan het wel voorkomen, al is dat geen correct taalgebruik. Wie die naam heeft bedacht, heeft een taalfout gemaakt, en daar moet die instelling desnoods zelf iets aan veranderen. Meer uitleg
FOUT Er was veel volk op de Grote Markt. Dat was aardig om zien, vond ook de burgemeester. GOED Er was veel volk op de Grote Markt. Dat was aardig om te zien, vond ook de burgemeester.
VERKLARING "Om" wordt altijd met "te" gecombineerd als er een infinitief volgt: "leuk om te horen", "goed om te weten", "aardig om te zien". Meer uitleg
Omdat het de laatste aflevering van de reeks is, werd er gratis een Japanse shitajiki bijgedaan. Los is hij niet verkrijgbaar. Hij mag zelfs niet los worden verkocht. Shitajiki's zijn een typisch Japans verschijnsel. Een shitajiki wordt in Japan gebruikt om onder een blad papier te leggen om meer steun te geven bij het schrijven, en om te verhinderen dat je merktekens nalaat op de onderliggende bladen. Shitajikiâs worden versierd met afbeeldingen van toeristische trekpleisters, popsterren, mangaâs, ⦠Vaak worden shitajikiâs in een beperkte oplage gedrukt, waardoor het echte collectorâs items worden. Mogelijk gebruik van shitajiki's: als bladwijzer, als muismatje, voor decoratie⦠Dus alle omstandigheden waarin je een stevige onderlegger nodig hebt, of om iets te versieren. Het is dus wel iets meer dan een hebbeding. Shitajiki's bestaan in diverse afmetingen. Meestal zijn ze op B5 gemaakt, maar ook A4 en A5 komen veel voor. De oppervlakte van de shitajiki meegeleverd met Death Note 12 is iets kleiner dan die van een Kana-manga, waardoor het perfect als bladwijzer in een manga past. Omdat manga's doorgaans nogal dik zijn, is zo'n passende bladwijzer dus wel nuttig. Sommigen leggen zo'n shitajiki op z'n kant om in hun bibliotheekrekken verschillende boekenseries of tijdschriftenreeksen van elkaar af te scheiden, of bijvoorbeeld om de alfabetische indeling van hun bibliotheek direct te zien.
Sinds kort verzorgen we bij Vertaalbureau Motte de taalkundige afwerking van manga-reeksen. Het nieuwste op dat gebied is Bleach: een serie over een tiener die geesten kan zien, en door omstandigheden gedwongen wordt om kwade geesten te helpen opruimen. Het is eens wat anders dan technische teksten en zakelijke documenten. De manga's hadden ons trouwens wel verrast: de verhalen gaan vlot vooruit, maar dagen ook gevorderde lezers uit. Bleach is een relatief jonge reeks, waarvan nog maar vier delen zijn verschenen.
Met "Het laatste fresco" heeft Gust van Brussel een van de beste boeken geschreven die ik de laatste maanden heb gelezen.
Natuurlijk klinkt zo'n uitspraak niet overtuigend als ze niet in een nationale krant wordt gepubliceerd of in een belangrijk literair tijdschrift, maar laten we wel wezen: het boek heeft veel kwaliteiten.
Dik is het niet: 130 pagina's. Volgens sommigen is het dus meer een vette novelle dan een roman. Maar de betekenis van dat soort termen varieert nogal.
"Het laatste fresco" vertelt het verhaal van een man die na de dood van zijn vrouw door Italië zwerft, van hotel naar hotel, en onderweg vreemde personages ontmoet. Zijn dagen verlopen anders dan hij had verwacht.
Het boek is ingedeeld in zeven hoofdstukken, en elk hoofdstuk krijgt als titel de naam van een van de personages uit de Commedia dell'arte. Commedia dell'arte was een populaire vorm van volks improvisatietoneel. De acteurs bouwden gevarieerd toneel op, dat gedeeltelijk bestond uit geïmproviseerde invallen, en gedeeltelijk uit flarden tekst die ze uit het hoofd kenden. De toneelgroep moest goed op elkaar zijn ingspeeld, want de improvisaties veroorzaakten onverwachte reacties van de acteurs, waarop de andere acteurs gepast moesten kunnen reageren. De commedia dell'arte is verdwenen toen men vaste teksten begon te gebruiken, waardoor de levendigheid verloren ging.
Gust van Brussel heeft zijn roman opgebouwd rond die toneelpersonages. Of, liever gezegd, de merkwaardige figuren die zijn hoofdpersonage onderweg ontmoet, worden behandeld in een hoofdstuk waarvan de titel de naam van een van die toneelpersonages draagt.
In "Il dottore" ontmoet hij een merkwaardige kerel die geldt probeert los te krijgen voor zijn uitvindingen. Om hem te ontlopen verlaat het hoofdpersonage zijn hotel, en begint hij Italië rond te trekken. De hele reis lang blijven de herinneringen aan de vreemde snoeshaan hem door het hoofd spoken, aangetrokken als hij wordt door het gevoel dat er meer inzicht in zijn krankzinnigheid zat, dan hij aanvankelijk had vermoed.
Maar bovenstaande is tot op zekere hoogte ingewikkeld gezever, want het boek leest niet als een moeilijk door te snijden klomp stopverf. Het gaat integendeel erg vlot. Alhoewel de gebeurtenissen weinig spectaculair zijn, houdt Gust van Brussel er de spanning in. De Porsche-chauffeur lijkt een maffia-type te zijn, maar er worden geen revolvers bovengehaald, en er zijn geen vechtpartijen. Het hoofdpersonage merkt alleen maar dat er iets aan de hand is, maar zelf wordt hij vriendelijk en voorkomend behandeld.
Zo wandelen we samen met de hoofdfiguur rond in Italië, en beleven we de manier waarop hij in het reine probeert te komen met zichzelf, de dood van zijn vrouw, en zijn herinneringen.
Het boek is zowel op papier verkrijgbaar, als elektronisch. Elektronisch kan het hier worden gekocht voor 5 euro.
"Het laatste fresco", Gust van Brussel, 2009, Turnhout, De Graal vzw, geïllustreerd, 132 p's, 22 x 13,3 x 0,9 cm, ISBN 978-90-504-5000-3
FOUT De dienstensector en de industriële activiteit gingen er respectievelijk 0,3 en 0,1 procent op vooruit. De activiteit in de bouwnijverheid ging er dan weer op achteruit (-0,4%). GOED De dienstensector en de industriële activiteit gingen er respectievelijk 0,3 en 0,1 procent op vooruit. De activiteit in de bouwnijverheid ging er echter op achteruit (-0,4%).
VERKLARING Je ziet het wel meer: constructies met "dan weer", terwijl er geen herhaling wordt bedoeld. Eigenlijk betekent het letterlijk in "De activiteit in de bouwnijverheid ging er dan weer op achteruit." dat de bouwnijverheid er alweer op achteruitging. Misschien is dat wel zo, maar dat is niet wat er werd bedoeld. Het lijkt op een halfslachtige poging om een zwierige stijl te gebruiken. Het is het best om zo'n constructie te vermijden.
"CAT" betekent "computer aided translation". Het is in de vertaalwereld een belangrijk onderdeel van de praktijk geworden, al werkt het alleen met veel herhalingen van telkens dezelfde zinnen. Dus niet met veel herhalingen van telkens dezelfde woorden. Onlangs paste ik zo'n programma toe op een tekst, en in die tekst zat het volgende stukje zin: "Of course, if" En het programma vertaalde dat als: "Pulp natuurlijk, " Dat hij van "of course" "natuurlijk" maakt, is normaal. Maar waar heeft hij die "pulp" vandaan? Wie niet kan vertalen, kan met CAT niets beginnen.
FOUT Hij toont haar een blad waar een adres op staat en vraagt of ze het weet zijn. GOED Hij toont haar een blad waar een adres op staat en vraagt of ze weet waar het is.
VERKLARING "Weten" wordt in de standaardtaal altijd gecombineerd met een infinitief voorafgegaan door "te". De constructie "weten zijn" is geen standaardtaal. Meer uitleg
FOUT In Halle hebben leden van de serviceclubs gisteren duizend leien van het dak van de basiliek gekuist. GOED In Halle hebben leden van de serviceclubs gisteren duizend leien van het dak van de basiliek schoongemaakt.
VERKLARING In het algemeen Nederlands heeft "kuisen" alleen een figuurlijke betekenis: gekuiste taal. In andere gevallen kan "schoonmaken" of "reinigen" worden gebruikt. Meer uitleg
FOUT De voorzitter van de luchtvaartmaatschappij Alitalia heeft zijn ontslag gegeven. GOED De voorzitter van de luchtvaartmaatschappij Alitalia heeft zijn ontslag aangeboden.
VERKLARING Een werknemer neemt ontslag, een werkgever geeft ontslag. Meer uitleg
FOUT In de splinterpartij voelde de parlementair van allochtone afkomst zich goed ingeburgerd. GOED In de splinterpartij voelde de parlementariër van allochtone afkomst zich goed ingeburgerd.
VERKLARING Een "parlementair" is een "vredesonderhandelaar". Iemand die in het parlement zetelt is een "parlementslid" of "parlementariër". Referentie: Taalwijzer, Paul Cockx, Davidsfonds, 2004
FOUT Ahern kondigde vorige week aan dat hij op 6 mei ontslag neemt omdat er tegen hem een onderzoek loopt naar corruptie. GOED Ahern kondigde vorige week aan dat hij op 6 mei ontslag neemt omdat er tegen hem een onderzoek naar corruptie loopt.
VERKLARING Hak niet midden in een kleine woordgroep. Door de slappe tang klinkt de tekst kortademig. Meer uitleg over tangconstructies.
FOUT Wie heeft gelijk: Henk de Groot of de doorsneegaragist? GOED Wie heeft gelijk: Henk de Groot of de doorsneegaragehouder?
VERKLARING "Garagehouder" is het meest voorkomende woorde in het Nederlands. "Garagist" is veel zeldzamer, en komt slechts in een beperkt deel van het Nederlandstalige gebied voor. Het is dan ook geen echt algemeen Nederlands en kan eigenlijk niet tot de standaardtaal worden gerekend.
FOUT Kinderopvang vinden in een kribbe is moeilijk, want er zijn te weinig plaatsen. GOED Kinderopvang vinden in een crèche is moeilijk, want er zijn te weinig plaatsen.
VERKLARING Een kribbe was een voederbak. Kinderen gaan naar de crèche (het Franse woord voor een kribbe). Meer uitleg op VRTtaal.net.
