Bureau de traductions Motte, Translation Agency Motte, Übersetzungsbüro Motte
16-06-2008
Taalprobleem: zodra
FOUT De tractor keert terug naar de normale modus van zodra de spanning correct is. GOED De tractor keert terug naar de normale modus zodra de spanning correct is.
VERKLARING Standaardtaal in het hele taalgebied is het voegwoord "zodra".
GOED Door de dood van de president steken er veel moordtheorieën de kop op... GOED Door de dood van de president steken er veel moordtheorieën de kop op...
VERKLARING Nog een goed-goed-combinatie. Het hangt er vanaf wat de spreker of schrijver wil uitdrukken. In sommige gevallen is "vele" echter niet mogelijk. Tussen "veel" en "vele" is er in de meeste gevallen alleen een stijlverschil. "Veel" is de neutrale vorm, "vele" wordt vooral gebruikt in schrijftaal en heeft een wat formeler karakter. In de uitspraak kan "vele" ook gebruikt worden om extra nadruk te leggen.
In sommige contexten kan de keuze voor een van beide vormen een subtiel betekenisonderscheid weergeven. Met de verbogen vorm "vele" wordt dan meer de nadruk gelegd op de afzonderlijke onderdelen binnen een geheel, terwijl "veel" het aantal of de groep als geheel benadrukt.
In de volgende zinnen zijn beide vormen mogelijk:
Jenny had vele redenen om bij Peter weg te gaan (verscheidene redenen)
Jenny had veel redenen om bij Peter weg te gaan (een groot aantal)
In de hier volgende zinnen, daarentegen, waar duidelijk de nadruk gelegd wordt op het (grote) aantal, lijkt "vele" dan weer twijfelachtig of zelfs uitgesloten:
Pipi Langkous heeft rood haar en veel sproeten. ("vele" is uitgesloten)
David heeft gisteren veel aandelen gekocht. ("vele" is twijfelachtig)
De Nederlandse Taalunie, een officiële samenwerking tussen Nederland en Vlaanderen, werkt volgens een vast schema: eens in de tien jaar wordt bezien of de spellingsregels aan herziening toe zijn. Volgend jaar zou beslist moeten worden over de voorbereiding van de ronde voor 2015. Schinkelshoek ziet er niks in, maakte hij in Taalunie-verband duidelijk. "Laten we onze taal eventjes met rust laten", zei hij. "Niet alleen om iedereen te laten wennen aan de laatste veranderingen. Maar vooral ook om de historische keten - kunnen volgende generaties onze klassieken nog wel lezen? - niet te verbreken."
Minister Anciaux kwam aan Schinkelshoeks wensen tegemoet. Als er in 2015 iets gebeurt, zal het niet meer zijn dan het "toevoegen van nieuwe Nederlandse woorden en uitdrukkingen" aan de officiële woordenlijst, zei hij.
FOUT Hij wilt de nieuwe cd van David Bowie kopen. GOED Hij wil de nieuwe cd van David Bowie kopen.
VERKLARING "Willen" is een onregelmatig werkwoord. De normale vervoeging is: ik wil - jij wilt - hij wil. Dat is tamelijk verwarrend, omdat soms "jij wil" voorkomt, maar dat is eigenlijk niet goed. "Hij wil" daarentegen is wel goed.
GOED Dit keer is het mijn beurt om jou te gebruiken. GOED Deze keer is het mijn beurt om jou te gebruiken.
VERKLARING Inderdaad: twee keer 'goed'. "Keer" kan in de betekenis van "het gebeuren van iets als zich herhalend voorgesteld" (synoniem voor "maal") zowel mannelijk als onzijdig gebruikt worden. De Van Dale van 2005 geeft zowel "dit keer" als "deze keer". Het verschil tussen 'Dit keer kwam hij op tijd' en 'Deze keer kwam hij op tijd' is meer een stijl- dan een betekenisverschil. Als u liever "deze keer" zegt dan "dit keer" is daar niets op aan te merken.
FOUT De zwartwitfilm bracht bij de oudgediende allerlei herinneringen naar boven. GOED De zwart-witfilm bracht bij de oudgediende allerlei herinneringen naar boven.
VERKLARING De zwart-witfoto's zijn foto's die twee kleuren hebben, nl. wit en zwart. Een kleurennaam zoals "roodbruin" daarentegen, gaat over een kleur bruin die naar rood neigt, in tegenstelling tot de kleur "bruinrood", wat rood is dat naar bruin neigt. In zwart-witfoto's zijn "wit" en "zwart" zelfs twee gelijkwaardige delen: ze mogen omgekeerd worden vermeld zonder dat de betekenis verandert: wit-zwartfoto's zien er net zo uit als zwart-witfoto's. Het is dus een samenkoppeling van gelijkwaardige delen, en daar zetten we een koppelteken tussen.
Bron: "Handboek Spelling," J. De Schrijver en A. Neijt, Wolters Plantyn, 2005
Taalprobleem: tijd winnen, de tijd rekken, tijdrekken
FOUT Tijd kopen om een splijtende stemming te vermijden. GOED Tijdrekken om een splijtende stemming te vermijden.
VERKLARING "Tijd kopen" is een anglicisme, ontstaan uit "to buy time". In het Nederlands hebben we het over "tijd winnen", "de tijd rekken", "tijdrekken".
FOUT Spanje staat bekend als een land waar de afgelopen decennia erg makkelijk antibiotica werd toegediend. GOED Spanje staat bekend als een land waar de afgelopen decennia erg makkelijk antibiotica werden toegediend.
VERKLARING Antibiotica is een meervoud. Het enkelvoud is antibioticum.
FOUT Heidi belt met Ingrid Baeck, de woordvoerdster van Defensie, en meldt haar het goede nieuws. GOED Heidi belt met Ingrid Baeck, de woordvoerster van Defensie, en meldt haar het goede nieuws.
VERKLARING Vrouwelijke aanduidingen op -ster worden gevormd door de uitgang toe te voegen aan de stam van het werkwoord (hier "voer"): woord+voer+ster.
FOUT De brandweer in de Kempen heeft vanochtend heel wat werk gehad om een lang mazoutspoor op te ruimen. GOED De brandweer in de Kempen heeft vanochtend heel wat werk gehad om een lang stookoliespoor op te ruimen.
FOUT De Nederlandse en de Belgische politie hebben een bende opgerold die gespecialiseerd was in ladingdiefstallen van vrachtwagens. GOED De Nederlandse en de Belgische politie hebben een bende opgerold die gespecialiseerd was in diefstal van vrachtwagenladingen.
VERKLARING Of nog korter: diefstal uit vrachtwagens.
FOUT De directie van Eandis roept de socialistische bond op om haar staking stop te zetten. GOED De directie van Eandis roept de socialistische bond op om zijn staking stop te zetten.
VERKLARING De bond staakt, niet de directie. Het woord "bond" is uitsluitend mannelijk.
FOUT Het filmfestival van Cannes krijgt extra media-aandacht dankzij de pleiade van klinkende Hollywoodnamen die het festival nog hectischer dan gewoonlijk maken. GOED Het filmfestival van Cannes krijgt extra media-aandacht dankzij de plejade van klinkende Hollywoodnamen die het festival nog hectischer dan gewoonlijk maken.
Interessant hierover is ook het gebruik van "al lang" en "allang". In de manga's uitgegeven door Kana Productions geldt het volgende: "al lang" = "al geruime tijd" "allang" = "heel goed", "heel zeker", "heus wel". In dat geval is het onderscheid dus van een andere aard.
Bronnen: - De Taalgids, Tekstverzorging van A tot Z, Peter van der Horst, SDu,Standaard Uitgeverij, 2000 - Van Dale Groot woordenboek der Nederlandse taal op cd-rom, 14e editie, G.Geerts, T. den Boon en D. Geeraerts (red.), Van Dale Lexicografie, 2005 Manga's uitgegeven door Kana Productions. Met dank aan Sueda.
Taalprobleem: "tweeëneenhalf" & "twee en een half"
GOED De 19-jarige Rice was liefst tweeënhalve seconde sneller dan haar persoonlijke record. OOK GOED De 19-jarige Rice was liefst twee en een halve seconde sneller dan haar persoonlijke record.
VERKLARING Geen pesterijtje deze keer met een fout-zinnetje. Deze keer zit het venijn in de staart. "Tweeënhalf" is informeler dan "twee en een half".
FOUT De 19-jarige Rice was liefst tweeënhalve seconden sneller dan haar persoonlijke record. GOED De 19-jarige Rice was liefst tweeënhalve seconde sneller dan haar persoonlijke record.
VERKLARING Na "half" staat het zelfstandig naamwoord in het enkelvoud: "anderhalve maand", "twee en een halve week".
Taalprobleem: "niet bij de pakken blijven neerzitten"
FOUT Enkele maanden geleden kregen de drie hun ontslag, maar ze besloten niet bij de pakken te blijven zitten. GOED Enkele maanden geleden kregen de drie hun ontslag, maar ze besloten niet bij de pakken te blijven neerzitten.
VERKLARING De uitdrukking luidt "niet bij de pakken blijven neerzitten".
Manga's zijn Japanse stripverhalen. Die verhalen worden doorgaans eerst gepubliceerd in afleveringen in tijdschriften, dus als een stripfeuilleton zoals de vervolgverhalen in Robbedoes en Kuifje werden gepubliceerd. De afleveringen van eenzelfde feuilleton kunnen daarna samen worden uitgegeven in een boek, dat een min of meer apart leesbaar deel van de reeks vormt. Nu komt het: zo'n boek wordt in het Engels "tankōbon" genoemd, wat eigenlijk het Japanse woord voor "boek" is. Maar de Japanners noemen zo'n boek met gebundelde afleveringen van hetzelfde verhaal een "komikku", wat... eigenlijk het Engelse woord "comics" is. Dus: de Japanners gebruiken het Engelse woord, en de Engelsen het Japanse! In het Nederlands worden door Kana Productions onder andere Death Note, Shaman King en Bleach gepubliceerd als "tankōbon".
