A) Ofwel hij is ziek, ofwel hij doet alsof. B) Ofwel is hij ziek, ofwel doet hij alsof.
VERKLARING Geen eenvoudige fout-goed-tegenstelling deze keer. Volgens de ANS zijn beide juist, maar komt in België vrijwel alleen B voor. Die A is voor de Vlamingen dus wel even wennen.
Bron: Algemeen Nederlandse Spraakkunst, paragraaf 25.9.2.2.2
Taalprobleem: "deel uitmaken van" & "onderdeel zijn van"
FOUT: De pc maakt een belangrijk onderdeel uit van de hedendaagse informatiesystemen. GOED: De pc maakt een belangrijk deel uit van de hedendaagse informatiesystemen. OOK GOED: De pc vormt/is een belangrijk onderdeel van de hedendaagse informatiesystemen.
VERKLARING "onderdeel uitmaken van" is een contaminatie van "deel uitmaken van" en "onderdeel vormen/zijn van".
FOUT: De software-installatie omhelsde een internetverbinding, een e-mailverbinding en een browser. GOUD: De software-installatie behelsde een internetverbinding, een e-mailverbinding en een browser.
VERKLARING "Omhelzen" betekent "omarmen", niet "inhouden". Het moet dus "behelzen" zijn.
FOUT Gezien de zaak al jaren verliesgevend was, verbaast het me niet dat ze in staat van faillissement is. GOED Aangezien de zaak al jaren verliesgevend was, verbaast het me niet dat ze in staat van faillissement is.
VERKLARING "Gezien" is een voorzetsel en geen voegwoord. Dat betekent concreet dat je het in het algemeen Nederlands niet kunt gebruiken in de betekenissen "aangezien", "omdat..."
FOUT Als we in het weekeinde de kast verhuizen en we halen het niet met z'n tweeën, mogen we dan nogmaals beroep doen op jou? GOED Als we in het weekeinde de kast verhuizen en we halen het niet met z'n tweeën, mogen we dan nogmaals een beroep doen op jou?
VERKLARING Nederlandstaligen doen "een beroep op iets of iemand". Franstaligen doen het zonder lidwoord (faire appel à ).
FOUT We bekijken zo'n zaken op individuele basis en ondernemen actie wanneer wij dat nodig vinden. GOED We bekijken zulke zaken op individuele basis en ondernemen actie wanneer wij dat nodig vinden.
VERKLARING Bij een woord in het meervoud is het "zulke". Er is wel een uitzondering: "zo'n" is standaardtaal in het hele taalgebied in combinatie met een meervoudig zelfstandig naamwoord als het betrekking heeft op een daarbij horend telwoord en 'ongeveer' betekent. "Zo'n" kan ook met een niet-telbaar zelfstandig naamwoord optreden als het de betekenis van een versterkende bepaling heeft. Maar behalve in die specifieke gevallen vereist een meervoudig zelfstandig naamwoord altijd "zulke". "Zulke" wordt ook gebruikt met niet-telbare enkelvoudige zelfstandige naamwoorden, zoals stofnamen. Voorbeelden: "bier" en "pap", maar ook woorden zoals "pijn", "vee" en "weer".
FOUT "Childhood's End" is weer uitgegeven en kun je vanaf nu lezen wanneer je maar wil. GOED "Childhood's End" is weer uitgegeven. Je kunt het vanaf nu lezen wanneer je maar wilt.
VERKLARING De samentrekking is fout: in de eerste zin is "Childhood's End" onderwerp, in de tweede zin lijdend voorwerp. Samentrekking kan alleen als de grammaticale functie gelijk is.
FOUT De automobilisten moeten dus nog even op hun tanden bijten: de werkzaamheden duren nog twee weken. GOED De automobilisten moeten dus nog even doorbijten: de werkzaamheden duren nog twee weken.
VERKLARING "Op je tanden bijte"n betekent dat je geen emotie of pijn laat zien. "Doorbijten" betekent 'volhouden, doorzetten'.
FOUT Hij huurde voor weinig geld een aardig appartementje in de banlieue, maar moest het uiteraard helemaal zelf bemeubelen. GOED Hij huurde voor weinig geld een aardig appartementje in de banlieue, maar moest het uiteraard helemaal zelf meubileren.
VERKLARING Algemeen Nederlands is "meubileren". Kamers of flats (appartementen) zijn wel of niet gemeubileerd.
Referentie: Van Dale Groot woordenboek der Nederlandse taal op cd-rom, G. Geerts, T. den Boon en D. Geeraerts (red.), 14e editie, Van Dale Lexicografie, 2005
FOUT Het gebouw wordt op de verticale as in twee gesplitst door de koker en op de horizontale as door het plafond. GOED Het gebouw wordt op de verticale as in tweeën gesplitst door de koker en op de horizontale as door het plafond.
VERKLARING Na voorzetsels (in, op, over, na...) worden telwoorden verbogen: met z'n drieën, na tweeën, in vieren... Plafon, zonder d op het eind, is een beetje een rare, maar toch aanvaarde spelling.
Referentie: Algemene Nederlandse spraakkunst, W. Haeseryn, K. Romijn, G. Geerts, J. de Rooij en M.C. van den Toorn, Martinus Nijhoff, Wolters Plantyn, 1997
FOUT Tenslotte, zei hij tenslotte, hebben we er niet het minste idee van of we het slot nog open zullen krijgen. GOED Tenslotte, zei hij ten slotte, hebben we er niet het minste idee van of we het slot nog open zullen krijgen.
FOUT Hij kon niet aan de verleiding weerstaan om stiekempjes, terwijl zijn vrouw niet keek, achter in het boek te loeren wie de dader was. GOED Hij kon de verleiding niet weerstaan om stiekempjes, terwijl zijn vrouw niet keek, achter in het boek te loeren wie de dader was.
FOUT Ben is officieel assistent-coach van de basketballploeg, maar in de praktijk is hij de trainer-coach. GOED Ben is officieel assistent-coach van de basketbalploeg, maar in depraktijk is hij de trainer-coach.
FOUT De nieuwe minister belooft meer geld dit jaar, maar kleeft daar geen cijfer op. OOK NIET TE BEST De nieuwe minister belooft meer geld dit jaar, maar plakt daar geen cijfer op. GOED De nieuwe minister belooft meer geld dit jaar, maar wil geen cijfer geven.
