Eén van de centrale punten van verdeeldheid in het leven van de Katholieke Kerk van vandaag is de leer en de erfenis van het Tweede Vaticaans Concilie (1962-65).

 Dat er een diepgaand verschil van mening bestaat over het Concilie, een diversiteit van meningen die zich uitstrekt van twee uitersten over een breed scala aan tussenliggende standpunten, is een feit. Een waarheid van de huidige Kerkelijke situatie.

Bovendien is het een feit dat deze verschillen groepen, facties, kampen beginnen te creëren, die het leven en de boodschap van de Kerk anders zien omdat ze de boodschap van het Concilie anders zien.

En dit is een bron van verdeeldheid in het leven van de Kerk. Het is gewoon zo.

Nu hebben recente opmerkingen van paus Franciscus opnieuw de aandacht op deze kwestie gevestigd, daarom lijkt het noodzakelijk om de zaak hier te behandelen.

Als je aan het Concilie denkt, is het natuurlijk essentieel om drie dingen in gedachten te houden:    

1) Pastoraal.

Paus Johannes XXIII (1958-1962), die het Concilie bijeenriep, verklaarde specifiek dat het een "Pastoraal Concilie" was, niet geroepen om enige leerstelling te definiëren en te verduidelijken, maar eerder om de reeds gedefinieerde en duidelijke leerstellingen van de Kerk op een effectievere, meer overtuigende manier aan de wereld aan te bieden; de consequentie van deze beslissing van Johannes XXIII, is voor degenen die het Concilie willen interpreteren, dat elke interpretatie rekening moet houden met dat beslissende standpunt van Paus Johannes: dat er geen leerstellige verandering zou zijn vanaf het Tweede Vaticaans Concilie, alleen nieuwe voorstellen en suggesties en richtlijnen om de leerstellingen van de Kerkelijke overtuigingen begrijpelijker, dwingender en effectiever te maken; en 

2) De bewaring van het Geloofsgoed.

Johannes XXIII wilde alle leerstellingen van de kerk intact en onveranderd behouden door te zeggen: "De grootste zorg van het oecumenische concilie is dit: dat het Heilig Geloofsgoed van de Christelijke leer op een effectievere manier moet worden bewaard en onderwezen", en voegde er vervolgens aan toe dat de Kerk nooit mag afwijken van het Heilige patrimonium van de waarheid die van de Kerkvaders is ontvangen, en benadrukt vervolgens dat het Concilie de leer, zuiver en integraal, wil overbrengen zonder enige verzwakking of vervorming... De essentie van de oude leer van het Geloofsgoed is één ding, en de manier waarop het wordt gepresenteerd is iets anders; en

3) Twee Concilies.

Paus Benedictus XVI (2005-2013), die actief was bij het Concilie (hij was toen een jonge man van in de dertig en een vooraanstaand voorstander van veel van de "progressieve" standpunten die tijdens het Concilie werden ingenomen), kreeg het later in zijn leven moeilijk en benadrukte met pijn in het hart dat er "twee Concilies" waren:

    — het Concilie zoals het was en

    — het Concilie van de media, dat een Concilie presenteerde dat de Kerkelijke leer op een revolutionaire manier veranderde

Dit betekent dat elke echt diepe en oprechte discussie over het Concilie en de effecten ervan rekening moet houden met dit principe dat door Paus Benedictus is uiteengezet - die moet worden beschouwd als een gezaghebbende verklaarder van het Concilie, vanwege zijn persoonlijke geschiedenis en zijn latere bezetting de hoogste leerpost in de Kerk - en dat is dit: dat het Concilie een complexe, dubbele gebeurtenis was. Geen alleenstaande gebeurtenis, maar een gebeurtenis die door de media op een vervormde manier werd gepresenteerd om iets anders te lijken dan het was. Vandaar de noodzaak om zelfs in de conciliaire documenten de verwevenheid van "progressieve" en "conservatieve" lijnen te zien, waarover veel van de Concilievaders instemmend gestemd hebben in de overtuiging dat de interpretatie van de documenten die van het geloofsgoed van alle tijden was, waarvan Johannes XXIII openlijk had gezegd dat het met de grootste zorg moest worden bewaard.