We moeten ons ook realiseren dat bepaalde bewegingen die ogenschijnlijk goed zijn (omdat hun doel goed lijkt in werkelijkheid misschien niet zo zijn, maar in feite afkomstig kunnen zijn van de duivel, die sluw is en ons soms dwingt om iets te doen dat, hoewel het goed lijkt, in strijd is met Gods Wil voor ons en schadelijke gevolgen in ons leven heeft.

Het hierboven beschreven innerlijkheid helpt ons om het andere karakter te realiseren van deze bewegingen, hun oorsprong en hun effecten: bijvoorbeeld deze die vreugde en vrede in ons hart laten, en degenen die het tegenovergestelde doen, angst en verdriet opwekken.

Dit onderzoek van ons hart zal ons vooral helpen om bepaalde bewegingen op te merken die van tijd tot tijd in ons opduiken, en dat we met een beetje ervaring  leren identificeren als uitnodigingen van de H. Geest om bepaalde dingen te doen (of niet te doen). Dit zijn inspiraties van genade die reeds eerder werden genoemd en die belangrijk zijn om te volgen, omdat ze zijn zeer vruchtbaar zijn voor onze spirituele vooruitgang en uiterst waardevol om ons te helpen in onze dienst aan God en onze naaste. Het kunnen er veel of weinig zijn - dat is aan God. Maar hoe meer we ze opmerken, hoe beter, omdat ze ons openstellen voor de werking van de Geest, die ‘ons helpt in onze zwakheidÿ.

10 Open je hart voor een Geestelijke Raadsman

We zullen het veel gemakkelijker vinden om de werking van de H. Geest te onderscheiden als we de mogelijkheid hebben om ons hart te openen voor iemand die ons spirituele leiding kan geven. Dikwijls kunnen we niet helder in onszelf kijken, of onze beweegredenen niet onderscheiden, en er zal duidelijkheid komen wanneer we wat we doormaken onder woorden kunnen brengen en praten met iemand die ervaring heeft met het spiritueel leven.

We moeten weten dat het openen van ons hart iets is dat God zegent, want het toont nederigheid - we erkennen dat we niet alles op onszelf kunnen. Het toont ook vertrouwen in de ander, en het toont een oprecht verlangen om helder te zien om Gods Wil te doen, want we doen er iets aan. Deze dispositie is God aangenaam en Hij faalt nooit om deze dispositie te belonen met Zijn genaden. We moeten daarom bidden dat onze Heer iemand op ons pad stuurt voor wie we ons hart kunnen openen, en we moeten gebruik maken van de kansen die Hij ons daartoe biedt. We moeten echter niet wanhopen als we zoÿn kans nog niet hebben gekregen. Als we oprecht naar een geestelijk leidsman verlangen, maar er geen kunnen vinden, zal God iets anders voorzien.

Ten slotte mag een frequente Biecht nooit worden verwaarloosd, zelfs als dit niet leidt tot spirituele leiding, omdat het een bron van zuivering van het hart is en licht werpt om te  begrijpen wat er in onze ziel gebeurt.

3 Hoe kunnen we weten of een inspiratie van God komt?

We komen nu bij de meest delicate vraag. Hoe kunnen we in de soms verwarde massa van gedachten, emoties en gevoelens die ons overspoelen inspiraties herkennen die van God komen? Hoe kunnen we identificeren wat van de H. Geest komt, en ze niet verwarren met wat de vrucht kan zijn van onze verbeelding, van wat we wensen of de bekoringen van de duivel? Uiteraard zijn er geen pasklare antwoorden. Wij worden aan verschillende invloeden onderworpen, hetzij psychologisch of spiritueel, en het is zo'n complex domein dat het onmogelijk is om de onderscheiding van de bewegingen van de H. Geest terug te brengen tot een paar vuistregels.

Er zijn echter bepaalde opmerkingen en criteria die ons kunnen helpen om ons hier te oriënteren. Ze bieden geen manier om met zekerheid ze te onderscheiden, want er is geen keiharde zekerheid te krijgen over deze kwestie, maar ze zijn voldoende om de weg vooruit te wijzen  en ons steeds meer in staat te stellen nauw samen te werken met Gods genade.

1 Verwerf geleidelijk een “spiritueel zintuig”

Voordat we de criteria bespreken die ons in staat stellen de bewegingen van de H. Geest te onderscheiden, is er een belangrijk punt dat we willen benadrukken. Wat ons uiteindelijk zal helpen bij de herkenning en het gemakkelijkst en snelst te kunnen reageren op Gods bewegingen is de innerlijke ontwikkeling van een soort ‘spiritueel zintuig’, die we om te beginnen misschien helemaal niet hebben of slechts in ruwe vorm. We kunnen dit gevoel ontwikkelen door ervaring, en vooral door trouw en resoluut onze Heer te volgen.

Dit “spiritueel zintuig” is een soort vermogen om tussen de vele, dissonante stemmen die we in ons  opmerken, de unieke, onmiskenbare stem van Jezus te horen. Dit zintuig is als een liefdevol instinct dat het ons steeds gemakkelijker maakt om de stem Jezus, onze Redder, te onderscheiden, in de massa van geluiden die ons overspoelen. De H. Geest gebruikt voor ieder van ons een “toon van stem” die hij alleen voor hem bestemt is.

Het heeft een bijzondere zachtheid en kracht, zuiverheid en helderheid, die, als we eraan gewend zijn, ons bijna zekerheid geeft om ze uit te kiezen. Natuurlijk is er ook de duivel, die alles na-aapt wat hij kan van Gods manieren, en hij kan soms proberen om de stem van onze Redder te imiteren. 

Maar als we de stem van de Geest gewoon zijn door liefdevolle vertrouwdheid en door een constant, puur zoeken naar Gods Wil, zullen we gemakkelijk een stem onderscheiden, zelfs als het een goede imitatie is, die op een of andere manier vervormd klinkt en niet de stem van Jezus is.

In het Johannesevangelie belooft Jezus ons dat de H. Geest geleidelijk dit spiritueel zintuig aan ons zal geven. Over Zichzelf sprekend als de Goede Herder, zegt Hij: Wanneer hij al zijn schapen naar buiten gebracht heeft, loopt hij voor ze uit en de schapen volgen hem omdat ze zijn stem kennen. Iemand anders volgen ze niet, ze lopen juist van hem weg omdat ze de stem van een vreemde niet kennen. (Joh 10:4-5)

2 Criteria die bevestigen dat een inspiratie van God komt

Om dit spiritueel zintuig in ons gestalte te laten vormen, moet dit spirituele zintuig gebaseerd zijn op degelijke beoordelingsmethoden en onderscheidend zijn. De belangrijkste zijn de volgende:

A Externe criteria:

God is niet tegenstrijdig aan Zichzelf

Er zijn een aantal criteria die men 'extern' zou kunnen noemen, welke inspiraties moeten overeenkomen als ze van God komen; deze criteria stellen ons vooral in staat om bepaalde pseudo-inspiraties die zich aandienen te ontmaskeren. Deze criteria zijn een noodzakelijk resultaat van Gods zelfconsistentie. De H. Geest kan ons in zijn inspiraties niet om iets vragen dat in tegenspraak is met Zijn Wil zoals uitgedrukt door de meer gebruikelijke middelen: het Woord van God, de leer van de Kerk en de vereisten van onze roeping.

Consistentie met de H. Schrift en de Leer van de Kerk

Een Goddelijke inspiratie kan ons niet vragen om iets te doen dat in tegenspraak is met wat Gods Woord ons  leert en van ons verlangt. Dit betekent niet onze eigen interpretatie van Gods Woord, maar de H. Schrift zoals overgebracht en uitgelegd door het de leergezag van de Kerk. Een Goddelijke inspiratie kan mij bijvoorbeeld niet vragen om handelingen te verrichten die de Kerk als immoreel beschouwt.

Op dezelfde manier liggen ware inspiraties altijd in de richting van een geest van gehoorzaamheid aan de Kerk. Een Religieuze die zijn superieuren niet gehoorzaamde, of een Bisschop die de H. Vader niet gehoorzaamde zou, zelfs met een doel dat op zichzelf lovenswaardig was, beslist niet handelen onder ‘goddelijke’ inspiratie.  De H. Franciscus van Sales zegt: Als God inspiraties in een hart legt, is de eerste dat Hij geeft "gehoorzaamheid'.

Consistentie met de vereisten van onze roeping

Een hele pak eisen komt voort uit onze eigen roeping als gehuwde, ouder, Priester, Religieuze, enz. en vanuit onze situatie in het leven (onze professionele taken, enz.); en deze eisen zijn Gods Wil voor ons. Een Goddelijke inspiratie kan ons niet vragen om iets te doen wat duidelijk in tegenspraak is met onze levensstaat. De H. Geest kan een moeder aanmoedigen om wat minder te zijn bezig met haar huishoudelijke taken, zodat ze wat tijd aan gebed kan besteden. Maar als Hij zou suggereren dat ze zoveel tijd in contemplatie moet doorbrengen dat haar man en kinderen eronder lijden, is er goede reden toe om de bron van deze inspiratie in twijfel te trekken.

Inspiraties liggen in dezelfde richting als onze levensstaat en leiden er ons niet van af, integendeel, ze helpen onze levensstaat te vervullen. De toepassing van dit criterium kan soms een beetje delicaat zijn. De grenzen van onze plichten zijn niet per se duidelijk omlijnd, en een tegenstrijdigheid tussen hen en bepaalde Goddelijke inspiraties kunnen meer schijn zijn dan echt. In de geschiedenis van de Kerk zijn enkele extreme voorbeelden te vinden op dit gebied: er was de H. Nicolaas van Flüe die zijn vrouw en kinderen verliet (met hun toestemming) om kluizenaar te worden, of de H. Jane Frances de Chantal die over één van haar zonen stapte, die sliep aan een deuropening om te voorkomen dat ze gehoor zou geven aan haar oproep om de Orde van Visitatie op te richten.

Maar deze beslissingen waren geen plotselinge impulsen; ze waren lange tijd gerijpt in gebed en reflectie, en onderworpen aan het onderscheidingsvermogen van een geestelijk leidsman. Het komt wel eens voor dat we van onze gezins- of professionele taken een comfortabele excuus maken om niet te doen wat de H. Geest vraagt. Maar het blijft waar dat dit criterium van consistentie tussen Goddelijke inspiraties en de eisen van onze levensstaat belangrijk is, en we zouden veel spirituele illusies kunnen vermijden door er simpelweg rekening mee te houden.

B Interne criteria:

Een boom kent men aan zijn vruchten

Het belangrijkste criterium voor het onderscheiden van Goddelijke inspiraties is datgene dat Jezus Zelf ons geeft in het Evangelie:

Matteüs 12:33: Wanneer een boom goed is, dan zijn ook zijn vruchten goed. Is een boom daarentegen slecht, dan zijn ook zijn vruchten slecht. Want aan de vruchten herkent men de boom.

Als we een Goddelijke inspiratie volgen, zal deze goede vruchten voortbrengen: vruchten van vrede, vreugde, naastenliefde, eenheid en nederigheid. Een inspiratie die van ons vlees of van de duivel komt, zal daarentegen geen vruchten voortbrengen of zelfs slechte vruchten: verdriet, bitterheid, trots en dergelijke.

Dit criterium is belangrijk, maar het grote nadeel is dat het alleen kan worden toegepast achteraf gezien. Als het eenmaal is gevolgd, kunnen de gevolgen ervan worden gemeten. Maar in de praktijk zouden we natuurlijk liever een manier van beoordeling hebben die ons in staat stelt om fouten te voorkomen en te weten of een inspiratie van God komt of niet, voordat we ze in praktijk brengen!

Ondanks zijn nadeel is dit criterium helemaal niet nutteloos. Ten eerste laat het ons ervaring opdoen. En ten tweede kunnen bepaalde vruchten, zelfs voordat de beslissing van kracht wordt, zich al in ons manifesteren -  vruchten van vrede, vreugde, enzovoort.

Leren uit onze ervaringen

Zoals hierboven vermeld, komt ons vermogen om de bewegingen van de H. Geest te herkennen voort uit de het verwerven van een soort “spiritueel zintuig”. Dit spirituele zintuig is een gave van God, maar het wordt ook door ervaring ontwikkeld en versterkt.

Wanneer we de resultaten zien van beslissingen die we hebben genomen in navolging van wat we dachten dat het inspiraties waren, kunnen we dikwijls zien of onze gedachte inderdaad van God kwam of dat het een product van onze geest was. Het is niet altijd prettig omdat we er niet van houden om toe te geven dat we ons vergist hebben. Maar we moeten deze ervaring meemaken.

We moeten in het spirituele leven zeker weten dat God ons getrouw helpt, zelfs als we vol goede wil zijn. We worden nooit verlost van een leerproces, dat vallen en opstaan, successen en mislukkingen inhoudt. God wil dat de dingen zo zijn. Het is een menselijke wet dat niemand, zelfs niet de meest spirituele persoon ter wereld, ervan vrijgesteld is.

Als we de lessen van ervaring nederig leren en vooruit gaan zonder ontmoedigd zijn, erop vertrouwend dat "alles genade is", dan zullen we een grotere zekerheid van oordeel opbouwen. Deze zekerheid zal echter nooit onfeilbaar worden, want de enige onfeilbaarheid die in deze wereld bestaat is het charisma dat de Paus bezit, en de Oecumenische concilies in gemeenschap met hem, wanneer hij ex cathedra een zaak van geloof of moraal definieert om door de hele Kerk te worden gehouden.

Maar de ervaringen van objectieve resultaten, de verstrekte bevestigingen of weerleggingen door feiten, en ook door de innerlijke toestand die we overhouden door onze beslissingen (het feit of ze ons vrede, nederigheid en blijheid, of verdriet, gespannenheid en verwarring brengen) zullen ons alle helpen om te leren wat van God komt en wat van de duivel komt of van onszelf, onze karaktertrekken, neigingen, enzovoort.