Eerst hebben we een aantal definities nodig:

• Humane embryonale nier 293-cellen, algemeen bekend als HEK 293, zijn een specifieke cellijn die, zoals de naam aangeeft, zijn afgeleid van de niercellen van een geaborteerd menselijk embryo in 1972. Deze cellijn wordt veel gebruikt bij biologisch onderzoek en biotechnologie / farmaceutische ontwikkeling.

• Senomyx is een in de VS gevestigd biotechnologiebedrijf dat zich richt op "het ontdekken en ontwikkelen van innovatieve smaakingrediënten voor de voedingsmiddelen-, dranken- en ingrediëntenleveranciers", voornamelijk additieven die bepaalde smaken en geuren in voedingsmiddelen versterken.

In maart 2011 ontstond een controverse over Senomyx met de pro-life-organisatie Children of God for Life, die beweerde dat Senomyx HEK 293 gebruikte bij de ontwikkeling van smaakingrediënten (daarbij verwijzend naar een rapport uit 2002 van bedrijfsonderzoekers gepubliceerd in de Proceedings of the National Academy of Sciences als bewijs). Die organisatie riep op tot een boycot van grote voedingsbedrijven (waaronder Nestle, Campbell's Soup, Kraft Foods en PepsiCo) die een partnerschap hadden gesloten met Senomyx:

Op de website van Senomyx staat: “De belangrijkste smaakprogramma's van het bedrijf zijn gericht op de ontdekking en ontwikkeling van hartige, zoete en zoute smaakingrediënten die bedoeld zijn om de reductie van MSG, suiker en zout in voedsel- en drankproducten mogelijk te maken ... Door geïsoleerde menselijke smaakreceptoren te gebruiken, we hebben gepatenteerde testsystemen op basis van smaakreceptoren ontwikkeld die een biochemische of elektronische uitlezing bieden wanneer een smaakingrediënt in wisselwerking staat met de receptor.

Senomyx merkt op dat hun medewerkers hen financiering voor onderzoek en ontwikkeling verstrekken plus royalty's op de verkoop van producten die hun smaakingrediënten gebruiken.

"Wat ze het publiek niet vertellen, is dat ze HEK 293 gebruiken - menselijke embryonale niercellen die uit een electief geaborteerde baby worden genomen om die receptoren te produceren", aldus Debi Vinnedge, uitvoerend directeur van Children of God for Life, een pro-life groep die het gebruik van afgebroken foetaal materiaal in medische producten en cosmetica al jaren volgt.

"Ze hadden gemakkelijk COS-cellen (apen), ovariumcellen van Chinese hamsters, insectencellen of andere moreel verkregen menselijke cellen kunnen kiezen voor het G-eiwit die ze gebruiken voor smaakreceptoren," voegde Vinnedge eraan toe.

Het is belangrijk om hier op te merken dat - wat men ook denkt van foetale stamcelonderzoek in het algemeen, en ongeacht of Senomyx al dan niet HEK 293-afgeleide cellen gebruikt bij zijn ontwikkelingen - noch Pepsi noch enig ander Amerikaans voedingsbedrijf produceert of verkoopt verbruiksartikelen "die eigenlijk zijn gemaakt met behulp van het celweefsel van ongeboren baby's die door abortus zijn vermoord." Waar we het hier over hebben, is een cellijn die is afgeleid van een enkele (gezonde geaborteerde) foetus meer dan veertig jaar geleden: beweren dat de huidige voedingsproducten die aroma's gebruiken die zijn afgeleid van onderzoek op basis van de HEK 293-cellijn het origineel is niet wezenlijk aanwezig, alleen in een generatie, representatieve vorm.

[Senomyx] lijkt HEK-cellen te manipuleren om te functioneren zoals de smaakreceptorcellen die we in onze mond hebben. Op deze manier kan Senomyx miljoenen stoffen testen om te zien of ze werken als verschillende soorten smaakversterkers zonder menselijke vrijwilligers aan eindeloze smaaktesten te onderwerpen.

Voor niet-wetenschappers klinkt dit misschien een beetje vreemd, maar de realiteit is dat HEK 293-cellen veel worden gebruikt in farmaceutisch onderzoek en wetenschappers helpen bij het maken van vaccins en medicijnen zoals die voor reumatoïde artritis. Het verschil hier is dat Senomyx’ werk voor Pepsi een van de eerste keren is dat de cellen zijn gebruikt om voedsel of drank te maken. (En het is belangrijk op te merken dat geen enkel deel van een menselijke niercel ooit deel uitmaakt van de smaakversterkers van Senomyx of van afgewerkte voedingsproducten.)

Voor Debi Vinnedge, die de anti-abortusgroep Children of God for Life leidt, maakt dat niet uit. "Het is de afschrikkingsfactor. Het roept een heel sterke reactie op bij mensen ”, zei ze in een interview.

Hoewel HEK 293-cellen hun oorsprong vinden in een enkele foetale nier in de jaren zeventig - alles is sindsdien afkomstig van gekweekte cellijnen - beschouwt Vinnedge het gebruik ervan als onethisch omdat het indirect een markt creëert voor afgebroken foetussen en wetenschappers aanmoedigt om op zoek te gaan naar nieuwe embryonale cellijnen. Ze stelt dat Senomyx andere, niet op een foetus gebaseerde cellijnen zou kunnen gebruiken, zoals die van dieren.

De cellen, genaamd HEK 293-cellen (dat staat voor menselijke embryonale nier), zijn in de jaren zeventig in Nederland uit een geaborteerde foetus gehaald. Stukjes gesneden DNA van het adenovirus, een virus dat een behoorlijk ernstige verkoudheid veroorzaakt. De niercellen werden gedwongen stukjes DNA op te nemen met behulp van een techniek die in 1973 werd uitgevonden en waarbij een calciumoplossing werd gebruikt. De resulterende cellen gedragen zich helemaal niet zoals menselijke cellen, maar ze zijn heel gemakkelijk om mee te werken en zijn werkpaarden van de cellulaire biologie geworden. Daarom worden ze gebruikt bij de ontwikkeling van medicijnen en vaccins. Er is geen nieuw foetaal weefsel gebruikt om de celkweek gaande te houden; het gebruik van deze cellijn leidt niet tot nieuwe abortussen.

Een klein bedrijf genaamd Senomyx heeft gewerkt om deze nieuwe technologie te gebruiken om voedseladditieven te maken. Senomyx heeft receptoren geïsoleerd die gevonden zijn op cellen die smaak detecteren, en deze toegevoegd aan de HEK-cellen. Hierdoor kunnen ze duizenden potentiële smaakadditieven testen om te zien of ze zoet of hartig smaken met een snelheid die onmogelijk zou zijn met menselijke smaaktesters. Senomyx heeft samenwerkingsverbanden aangekondigd met Pepsi, Nestle en Coca-Cola.

Senomyx zelf was omzichtig over het publiekelijk aan de orde stellen of ze de HEK 293-cellijn daadwerkelijk in hun onderzoek gebruikten, hoewel verslaggevers die het onderwerp onderzochten verwijzingen naar HEK 293 in de octrooien van het bedrijf aantroffen. Laine Doss schreef bijvoorbeeld in de Miami New Times dat:

Gevraagd naar de actiewaarschuwing van [Children of God for Life], zei Gwen Rosenberg, vice-president Investor Relations and Corporate Communications voor Senomyx: "We bespreken geen details van ons onderzoek, maar u zult niets vinden op onze website over HEK293." Ik vroeg Rosenberg of Senomyx een standpunt had over stamcelonderzoek. "Dat is ons nooit gevraagd," antwoordde ze, "We hebben nergens een standpunt over. We zijn toegewijd aan het vinden van nieuwe smaken om suikers en zout te verminderen. Onze focus is om consumenten met diabetes of hoge bloeddruk te helpen een betere levenskwaliteit te krijgen."

Hoewel Rosenberg stelt dat er niets op de website van het bedrijf staat dat Senomyx koppelt aan HEK293, leverde een beetje Googelen een patent op dat in 2008 werd uitgegeven voor "Recombinant Methods for Expressing a Functional Sweet Taste Receptor", waarin een regelitem HEK293 vermeldt.

En Melanie Warner schreef voor CBS News dat:

Is deze bewering waar? Noch Pepsi noch Senomyx hebben teruggebeld, dus we kennen de kant van het verhaal van de bedrijven niet. Maar een inzage in de patenten van Senomyx suggereert dat dit heel goed mogelijk is. Op zeven na verwijzen alle 77 patenten van het bedrijf naar het gebruik van HEK 293-cellen (menselijke embryonale nier), die onderzoekers al decennia lang als biologische werkpaarden gebruiken.

In 2010 sloot Senomyx een samenwerkingsovereenkomst voor vier jaar om zoete versterkers en natuurlijke krachtige zoetstoffen voor PepsiCo-dranken te ontwikkelen, maar het is onduidelijk of PepsiCo ooit voedingsproducten op de markt heeft gebracht die door Senomyx ontwikkelde additieven (van welke aard dan ook) bevatten. Pas in maart 2014 kondigde Senomyx de eerste vruchten aan van hun samenwerking met PepsiCo, een zoetheidsverbeterende 'smaakmodificator' die bekend staat als Sweetmyx, maar we hebben geen verdere aankondiging gezien dat PepsiCo Sweetmyx is gaan gebruiken, en dat additief lijkt puur synthetisch zijn:

Vraag: Hoe werkt Sweetmyx precies?

A: De smaakreceptoren van onze tong werken min of meer als een puzzel. Wanneer suiker onze tong raakt, zal een molecuul ervan verbinding maken met een zoete smaakreceptor, waardoor het zenuwpad wordt gestimuleerd en het gevoel van zoet ontstaat. Sweetmyx kaapt dat pad door die zoete smaakreceptor te roeren en te prikkelen met een andere chemische stof die werkt als het in  aanwezigheid van suiker is. Dus in zekere zin verhoogt het de gevoeligheid van uw receptor voor zoete smaaksensaties.

Vraag: Is Sweetmyx natuurlijk?

A: Hoewel Senomyx zowel 'natuurlijke' als kunstmatige smaakstofadditieven in de pijplijn heeft, is S617 (de naam van het bedrijf voor Sweetmyx) geen natuurlijk verkregen zoetheidsverbeteraar. Het lijkt kunstmatig te zijn gesynthetiseerd uit chemicaliën.

Pepsi's officiële antwoord op de Senomyx-kwestie was om onderzoekers te verwijzen naar hun Responsible Research Statement, waarin stond dat "PepsiCo's onderzoeksprocessen en die van onze partners om concurrentieredenen vertrouwelijk zijn. PepsiCo verricht of financiert echter geen onderzoek waarbij gebruik wordt gemaakt van menselijk weefsel of cellijnen afkomstig van menselijke embryo's."

We namen contact op met de afdeling Mediarelaties van PepsiCo en stelden hen enkele specifieke vragen over hun relatie met Senomyx, maar kregen alleen vage antwoorden:

PepsiCo heeft een relatie met Senomyx om ons te helpen suiker in toekomstige producten te verminderen. Senomyx levert geen ingrediënten aan PepsiCo, noch vervaardigt het PepsiCo-producten.

Senomyx is verplicht om zich te houden aan onze verklaring voor verantwoord onderzoek voor al het werk dat zij voor PepsiCo uitvoeren. Zoals bij elk van onze onderzoekspartners, is Senomyx ook verplicht om te voldoen aan alle relevante regelgevende normen van de industrie en de overheid bij het werk dat het voor PepsiCo uitvoert.

We mogen niet namens een ander bedrijf spreken of speculeren over het werk waarbij andere bedrijven betrokken zijn.

Senomyx reageerde niet op ons verzoek om aanvullende informatie.