Wijwater

Het thema van water loopt als een rode draad door het Nieuwe Testament. Nergens is er zoveel bewijs dat in het Evangelie van Johannes. J. B. Lightfoot merkt op dat het hele Evangelie verwijst naar water, als een symbool van zuivering, leven en de H. Geest; het is het medium waardoor Jezus herhaaldelijk zijn identiteit toont en zijn doel van redding.; en een sacramenteel symbool van het doopsel en de Eucharistie. Het motief verschijnt eerst wanneer Johannes de Doper zich aankondigt als degenen die doopt met water (Johannes 1:26). Het wordt voorgezet in de eerste mirakels van Jezus zoals in de bruiloft te Kana. Water dat gebruikt werd in vaten die gebruikt werden voor de Joodse zuiveringsrite veranderden in wijn, en zorgden dat de gasten nieuwe wijn kregen toen de voorraad was uitgeput. De discipelen begrepen op deze manier beter Jezus’ identiteit.(Joh 2:1-11) In zijn dialoog met Nicodemus legde Jezus uit dat enkel degenen die geboren werden uit water en de Geest het Koninkrijk van God zullen binnengaan (Joh 3:5). 

Hij heeft ook een bijzondere ontmoeting met de Samaritaanse vrouw bij de bron waar een groot deel van het gesprek over water gaat (Joh 4:6-30). Hij geneest een lamme bij de poel van Bethesda (Joh 5:2-9), verbaast zijn discipelen door op het water te lopen (Joh 6:16-21), een blinde te genezen met water bij de poel van Siloam (Joh 9:7) en de voeten van zijn discipelen te wassen als symbool van dienstbaarheid (Joh 13:1-20). Water maakt een krachtige indruk in Johannes’ beschrijving van de Kruisiging wanneer het water samen met Jezus’ Bloed uit zijn zijde vloeit als Hij aan het Kruis hangt. Het suggereert dat Hij evenzeer redt door water als door Bloed. Uit deze laatste verwijzing is de praktijk gerezen in verschillende Christelijke tradities dat water gemengd wordt met wijn in de kelk. Het gebruik van wijn gemengd met water in de viering van de Eucharistie wordt het eerst vermeld door Justinus de Martelaar, de vroege Christelijke apologist, midden 2^de E.

De oorsprong van wijwater

De Kerk ontwikkelde zijn eigen concept van wijwater. In hoofdzaak werd zijn spirituele efficiëntie bekeken in termen van exorcisme, wijding en genezing, van de wijding door een priester en occasioneel door een leek. Maar de Oosterse Kerk nam hierin de leiding en wijdde en gebruikte wijwater vanaf de 4^de E. Epiphanius, bisschop van Salamis vertelt dat in de late 4^de E bij Tiberias een man, Jozef genoemd, water sprenkelde op een krankzinnige, nadat hij eerst het kruisteken had gemaakt en de boze geesten beval om uit hem te treden. Theodore van Antiochië vermeldt dat Marcellus, Bisschop van Apamea in de late 4^e E water wijdde door een kruisteken erover te maken en dat een van de paarden van de keizer weg genezen door het gewijdde water te drinken. De oudste overlevering van de liturgie voor het wijden van water werd gevonden in de Euchologion van Serapion, die Bisschop was van Thmuis in Neder-Egypte en stierf rond 392, en een andere die blijkbaar door de H. Basilius de Grote werd opgesteld gedurende een bezoek aan Jeruzalem in 377. De H. Basilius bevestigde dat het water door gebed en wijding van de Priester de levengevende kracht van de H. Geest ontvangt. Zijn ritueel werd waarschijnlijk gebruikt in Antiochië op het feest van Driekoningen in 387 toen de H. Johannes Chrysostomos een preek hield en zei: “Dit is de dag waarom Christus werd gedoopt en door Zijn doopsel heiligde Hij het element van water. 

En om die reden wordt op middernacht van dit feest, alle gelovigen tot het wijwater geroepen en opgeroepen om het thuis te bewaren, omdat het water op deze dag werd gewijd.” Het werd later herzien door de H. Proclus, patriarch van Jeruzalem van 634 tot 638. De Byzantijnse liturgie voorziet voor de plechtige wijding van water op Driekoningen als herinnering van Christus’ doopsel in de Jordaan. Het wordt beschouwd als een herbekrachtiging van het doopsel, waardoor Jezus aan het water een mystieke kracht van heiliging gaf, een teken van de ‘hemelse stromen’ van goddelijke genade. Er wordt van het wijwater ook permanent wat aan de ingang van de kerken in een wijwatervat bewaard, en het wordt officieel hydrokometes (geïntroduceerde door water) dat de gelovigen sprenkelde als ze binnen gingen. Terwijl de jaarlijkse Driekoningen ceremonie gekend was als de Grote Wijding van het Water, werd er een reserve aangelegd voor andere ‘mindere’ wijdingen en wanneer er meer wijwater nodig was voor doopsels en andere doeleinden. Het Concilie van Constantinopel van 691 bevatte de ritus voor het wijden van water bij het begin van elke maand volgens de maankalender.

Het concept van wijwater lijkt later zijn intrede te hebben gevonden in de Westerse Kerk, met de eerst historische getuigenis van de praktijk van het wijden van water vanaf de 5^de E, hoewel de H. Ambrosius, bisschop van Milaan, die stierf in 397, leerde dat de H. Geest het water consacreerde door het gebed van de bedienaar. De vroegste gekende Latijnse liturgische tekst over het onderwerp is een voorschrift om het wijwater te mengen met gewijd zout in de 6^de E in het Liber Pontificalis. Net zoals in de oosterse traditie zijn er vroege verwijzingen naar de efficiëntie van leken die zegenen, evenals wijwater gewijd door Priesters.

Gregorius van Tours  vertelt het verhaal over een kluizenaar Eusitius genoemd die in de 6^de E leefden en slachtoffers van ‘derdendaagse koorts’ genas door hen water te geven dat hij had gezegend. Onder de vroegste opgetekende getuigenissen van het gebruik van wijwater in Engeland is een verhaal van Bede die verteld hoe John of Beverley, Bisschop van York van 706-721, een monnik stuurde om wat water mee te nemen die hij had gewijd voor de wijding van een kerk naar een vrouw die reeds 40 dagen zwaar ziek was. De monnik kreeg de instructie zowel haar wat van dat water te drinken te geven en het deel van haar lichaam te wassen wat het meest pijn deed. Onmiddellijk daarna stond de vrouw recht uit haar bed en was ze volledig genezen. Uit: Water: A Spiritual History – Ian Bradley

Lourdeswater

Op vraag van Anselme Lacadé in 1858 werd het Lourdes water onderzocht door een professor in Toulouse, die rapporteerde dat het water drinkbaar is en dat het water de volgende elementen bevat: zuurstof, stikstof, koolzuur, carbonaten van kalk en magnesium, sporen van ijzercarbonaat, een alkalisch carbonaat of silicaat, chloriden van kalium en natrium, sporen van kaliumsulfaten en natriumcarbonaat, sporen van ammoniak en sporen van jodium. In wezen is het water vrij zuiver en inert.

Het water is meestal koud; de temperatuur is ongeveer 12° C. Lourdeswater stroomt uit een bron in de grot op dezelfde plek waar Bernadette het ontdekte. Het water stroomt maximaal 40 liter per minuut. Het water wordt opgevangen in een stortbak en afgegeven via een kranensysteem in de buurt van het heiligdom, waar pelgrims het kunnen drinken of in flessen kunnen verzamelen om mee te nemen. De originele bron is te zien in de grot, beschermd door een glazen scherm.

In de afgelopen jaren is het systeem van kranen geleidelijk veranderd. Vanaf 2008 wordt water afgegeven uit een reeks kranen die in steen zijn geplaatst in een cirkel rond de basis van een van de kleinere torens van de bovenste basiliek.

In 2002 werd de Waterwandeling geïntroduceerd, over de rivier Gave en iets stroomafwaarts van de Grot. Het bestaat uit een reeks van negen staties waar zich een kleine kraan bevindt. Tijdens de wandeling worden pelgrims uitgenodigd om zich te wassen of te drinken en te mediteren over Bijbelteksten. Elke statie werd vernoemd naar een Bijbelse poel.

1. Bersheva: Genesis 21:25-34

2. Op de weg naar Gaza: Handelingen 8:26-40

3. Meribah: Exodus:17,1-7

4. Gaddi-In: Hooglied 1:13-14

5. De bron van de Tempel: Johannes 7:37-39

6. Nazareth: Lucas 2:51-52

7. Jacob's Bron: Johannes 4:1-26

8. Bethesda: Johannes 5:1-18

9. Siloam: Johannes 9:1-41