Het Feest van Corpus Christi

Het Feest van Corpus Christi, Corpus Domini, Sacramentsdag of in het Latijn: Dies Sactissimi Corporis et Sanguinis Domini Iesu Christi (Dag van het Allerheiligste Lichaam en Bloed van Jezus Christus, de Heer)

De feestdag was gisteren op 11 juni, maar wordt met de sacramentsprocessie gevierd op zondag 14 juni. Deze feestdag viert de Werkelijke Aanwezigheid van het Lichaam en Bloed, Ziel en Goddelijkheid van Jezus Christus onder de vorm van brood en wijn. De Instelling van de Eucharistie gebeurde op Witte Donderdag in een sombere atmosfeer die leidde tot Goede Vrijdag. De liturgie op deze dag herdenkt ook de voetwassing, de instelling van het Priesterschap en de doodsangst in de tuin van Gethsemane.

Het Feest van Corpus Christi werd voorgesteld door de H. Thomas van Aquino, Kerkleraar aan Paus Urbabus IV, om een feestdag volledig te wijden aan de H. Eucharistie alleen, met de nadruk op de vreugde dat de H. Hostie het Lichaam en Bloed, Ziel en Goddelijkheid van Jezus Christus is na de consecratie. Nadat de authenticiteit van het Eucharistisch Mirakel van Bolsena werd erkend op aanzet van H. Thomas van Aquino in 1264, richtte de Paus die toen in Orvieto leefde, het Feest van Corpus Christi in als Plechtige Feestdag en riep ze uit voor de hele Rooms Katholieke Kerk.

Het feest wordt liturgisch gevierd op de donderdag na Drie-eenheidszondag, maar omdat de Feestdag van het Allerheiligste Lichaam en Bloed van Christus geen verplichte feestdag is, wordt ze gevierd op de zondag na de Drie-eenheidszondag.

Op het einde van de H. Mis is er gewoonlijk een processie van het H. Sacrament, tentoon gesteld in een monstrans. De processie wordt gevolgd door de Zegening met het H. Sacrament. Elk jaar wordt gewoonlijk een Eucharistische processie gehouden, voorgegaan door de Paus in Rome, waar ze begint bij de Basiliek van St Jan Lateranen tot de Basiliek van H. Maria Maggiore, waar besloten wordt met de Zegening met het H. Sacrament.

H. Juliana de Cornillon (ook H. Juliana van Luik)

De instelling van Corpus Christi als een feest op de Christelijke kalender was het resultaat van ongeveer veertig jaar werk van Juliana de Cornillon, een 13e-eeuwse Norbertijnse kanunnikin, ook wel bekend als Juliana van Luik, geboren in 1191 of 1192 in Luik, een stad waar groepen vrouwen gewijd waren aan de eucharistische eredienst. Geleid door voorbeeldige Priesters woonden ze samen, toegewijd aan gebed en liefdadigheidswerk. Op vijfjarige leeftijd wees geworden, werden zij en haar zus Agnes toevertrouwd aan de verzorging van de Augustijnse nonnen in het klooster en leprosarium van Mont-Cornillon, waar Juliana een speciale verering ontwikkelde voor het Heilig Sacrament.

Ze verlangde altijd naar een feestdag buiten de vastentijd ter ere van het H. Sacrament van het Altaar. In de optekening van haar leven vermeldt men dat dit verlangen werd versterkt door een visioen van de kerk onder het verschijnen van de volle maan met één donkere vlek, wat de afwezigheid van een dergelijke plechtigheid betekende. In 1208 maakte ze gewag van haar eerste visioen van Christus waarin haar werd opgedragen te pleiten voor de instelling van het feest van Corpus Christi. De visie werd de komende 20 jaar herhaald, maar ze hield het geheim. Toen ze het uiteindelijk aan haar biechtvader doorgaf, gaf hij het door aan de bisschop.

Juliana diende ook een verzoekschrift in bij de geleerde Dominicaanse Hugo van St-Cher en Robert de Thorete, bisschop van Luik. In die tijd konden bisschoppen Feesten instellen in hun bisdom, dus gaf bisschop Robert in 1246 opdracht om Corpus Christi elk jaar op de donderdag na de Drie-eenheidzondag in het bisdom te vieren. De eerste dergelijke viering vond datzelfde jaar plaats in de Sint-Martinuskerk in de stad.

Hugo van St-Cher reisde in 1251 als kardinaal-gezant naar Luik en stelde vast dat het feest niet werd gevierd. Het jaar daarop organiseerde hij het feest voor zijn hele jurisdictie (Duitsland, Dacia, Bohemen en Moravië), dat gevierd moest worden op de donderdag na het octaaf van de Drie-eenheid (een week later dan was aangegeven voor Luik), maar met een zekere flexibiliteit, want hij verleende een toegift aan allen die hun zonden beleden en naar de kerk gingen "op een datum en op een plaats waar [het feest] werd gevierd".

Jacques Pantaléon van Troyes werd ook gewonnen voor de Feestdag van Corpus Christi tijdens zijn bediening als aartsdiaken in Luik. Hij was het die, nadat hij in 1264 Paus was geworden als Urbanus IV, de plechtigheid van Corpus Christi op de donderdag na Pinksteren instelde als een feest voor de hele Latijnse Kerk, door de Pauselijke Bul Transiturus de hoc mundo. De legende wil dat deze daad werd geïnspireerd door een processie naar Orvieto in 1263, nadat een dorpspriester in Bolsena en zijn parochie getuige waren van een Eucharistisch wonder van een bloedende, geconsacreerde hostie in Bolsena. Hoewel dit het eerste Pauselijk opgelegde universele feest was voor de Latijnse Kerk, werd het in feite al een halve eeuw eerder lokaal gevierd, hoewel het werd aangenomen door een aantal bisdommen in Duitsland en door de cisterciënzers, en in 1295 werd het gevierd in Venetië. Het werd pas een echt universeel Feest nadat de Bul van Paus Urbanus IV werd opgenomen in de verzameling wetten die bekend staat als de Clementines, samengesteld onder Paus Clemens V, maar werd afgekondigd door zijn opvolger Paus Johannes XXII in 1317.

Terwijl de instelling van de H. Eucharistie wordt gevierd op Witte Donderdag, herdenkt de liturgie op die dag ook de voetwassing van de discipelen door Christus, de instelling van het Priesterschap en de doodsangst in de Tuin van Getsemane. Op deze dag vonden zoveel andere gebeurtenissen plaats dat het hoofdevenement bijna uit het oog werd verloren. Dit wordt in de Bul Transiturus genoemd als belangrijkste reden voor de introductie van het nieuwe Feest. Daarom werd het Feest van Corpus Christi opgericht om een ​​feest te creëren dat uitsluitend gericht was op de Heilige Eucharistie.

Drie versies van het officie voor het feest van Corpus Christi in bestaande manuscripten leveren bewijs voor de Luikse oorsprong en de stem van Juliana in een origineel officie, dat werd gevolgd door twee latere versies van het officie. De hymne van Aquino, gecomponeerd voor de Vespers van Corpus Christi, Pange Lingua of een andere eucharistische hymne, wordt ook gebruikt op Witte Donderdag tijdens de processie van het Heilig Sacrament naar het altaar van de rust. De laatste twee verzen van Pange Lingua worden ook gebruikt als een aparte hymne, Tantum Ergo, die wordt gezongen bij de Zegening door het H. Sacrament. O Salutaris Hostia, een andere hymne gezongen bij de Zegening door het H. Sacrament, omvat de laatste twee verzen van Verbum Supernum Prodiens, Aquino’s hymne voor de Lauden van Corpus Christi. Thomas van Aquino componeerde ook het tijdeigen voor de Mis van Corpus Christi, inclusief de sequentie Lauda Sion Salvatorem. De tweede  lezing voor de mis is afkomstig uit Paulus' eerste brief aan de Korintiërs (1 Korintiërs 11: 23–29), en de evangelielezing is afkomstig uit het evangelie van Johannes (Johannes 6: 56–59).

Toen Paus Pius V de Algemene Romeinse Kalender herzag, was Corpus Christi een van de slechts twee 'devotiefeesten' die hij hield, de andere was Drie-eenheidszondag. In die kalender werd Corpus Christi gevierd op de donderdag na Drie-eenheidszondag. Het feest had een octaaf tot 1955, maar  toen schrapte Paus Pius XII alle octaven, zelfs in lokale kalenders, behalve die van Kerstmis, Pasen en Pinksteren.

Van 1849 tot 1969 werd oorspronkelijk een apart feest van het Kostbaarste Bloed van onze Heer Jezus Christus toegewezen aan de eerste zondag van juli, later aan de eerste dag van de maand. Dit feest werd in 1969 van de algemene Romeinse kalender verwijderd, “omdat het Kostbaarste Bloed van Christus de Verlosser al wordt vereerd in de plechtigheden van het Lijden, van Corpus Christi en van het Heilig Hart van Jezus en in het feest van de Kruisverheffing. Maar de H. Mis van het Kostbaarste Bloed van onze Heer Jezus Christus wordt onder de votiefmissen geplaatst.”

In vele landen is de donderdag na Drie-eenheidszondag een verplichte feestdag om de viering van de H. Mis bij te wonen. In België wordt de feestdag gevierd op de zondag er opvolgend. Traditioneel wordt in de parochie of in de omringende straten een processie gehouden ter ere van het H. Sacrament. De H. Hostie wordt in een  monstrans rondgedragen door een lid van de geestelijkheid. Op het einde van de processie wordt de Zegening met het H. Sacrament gegeven aan de aanwezigen.

Eucharistisch mirakel te Bolsena

 De marmeren vloer met een afdruk van de H. Hostie

 Het oorspronkelijk altaar waar het wonder gebeurde

 De corporale waar de bebloede H. Hostie werd ingewikkeld

In 1236 gebeurde een Eucharistisch mirakel in Bolsena-Orvieto.  Gedurende de Mis in Bolsena sprak de Priester “Dit is Mijn Lichaam” en de Hostie begon overvloedig te bloeden. De Priester nam de Corporale en wikkelde de bloedende Hostie in het doek, hoewel er bloed op de marmeren vloer viel voor het altaar. Hij nam de Hostie onmiddellijk naar Paus Urbanus IV die bij Orvieto was ten tijde. De Paus verklaarde dat het Eucharistisch Mirakel echt was en smoorde de ketterij van het Berengarianisme (ontkenning van de Ware Aanwezigheid van Onze Heer in de Eucharistie) in de kiem.

Hostie

Een hostie is binnen de RKKerk. Ze heeft de vorm van ronde schijfjes ongedesemd tarwebrood. Een hostie die niet (uitsluitend) van tarwemeel is gemaakt, is volgens de Kerk "ongeldige materie". Het woord hostie komt van het Latijnse hostia dat slachtoffer betekent.

Volgens de RK opvatting worden de hostie op de pateen en de eucharistische wijn in de miskelk tijdens de H. Mis geofferd (deelname hier en nu aan het ene offer van Christus op Kalvarië). In de katholieke kerk breekt de Priester tijdens de H. Mis de hostie in stukken en deelt andere kleinere hosties aan de gelovigen uit tijdens de communie als een symbolische herhaling van het Laatste Avondmaal. Katholieken geloven dat na de epiklese en de consecratie de hostie wezenlijk is veranderd in het Lichaam van Christus en ze kan daarom, wegens die transsubstantiatie, ook aanbeden worden.

De epiklese is het gebed waarin de priester de Vader smeekt de H. Geest te zenden, opdat de offergaven het Lichaam en Bloed van Christus worden en de gelovigen, door ze te ontvangen, zelf een levende offerande aan God worden. De epiklese vormt de opmaat naar de consecratie en samen vormen ze het hoogtepunt van het eucharistisch gebed waarin het kruisoffer van Christus opnieuw tegenwoordig wordt gesteld en Hijzelf werkelijk aanwezig komt in de gaven, de hostie en wijn. In de Rooms-Katholieke traditie is dat de consecratie, het verheffen van het brood en de wijn.

Bij de consecratie verandert God door de liturgische actie van de priester (de substantie van) het brood van de hostie in (de substantie van) het Lichaam van Jezus. Dat heet het dogma van de transsubstantiatie: de fysische en zintuiglijk waarneembare eigenschappen van het brood en de wijn blijven bestaan, maar door de goddelijke macht hem verleend bij de priesterwijding, vernietigt de priester de substantie van brood en wijn en stelt in de plaats ervan de substantie van het Lichaam en Bloed van Jezus, zoals hij zich nu bevindt zittend aan de rechterhand van de Vader in de hemel. Toen Jezus zei “Dit IS mijn lichaam en dit IS mijn bloed” IS het ook zijn lichaam en bloed geworden (de wezenheid, de substantie , het “zijn” is veranderd) , ook al blijven we brood en wijn ZIEN: de zintuiglijk waarneembare eigenschappen zijn gebleven. De fysische eigenschappen van brood en wijn zijn gebleven na de consecratie, de metafysische eigenschap (substantie) is veranderd. Daarom de term "transsubstantiatie": de transformatie van de substantie.