DE VIER LAATSTE DINGEN ---- DOOD, OORDEEL, HEL en HEMEL
PRIESTER MARTIN VON COCHEM, O.S.F.C.

DEEL I. OVER DE DOOD.

I. Over de verschrikkingen van de dood

Het lijkt mij onnodig veel te zeggen over de verschrikkingen van de dood. Het onderwerp is voldoende behandeld door verschillende schrijvers; trouwens, iedereen weet en voelt zelf aan dat het leven zoet is en de dood bitter. Hoe oud een mens ook is, hoe gebroken hij ook is, hoe ellendig zijn omstandigheden ook zijn, de gedachte aan de dood is ongewenst. Er zijn drie belangrijke redenen waarom alle mensen zo bang zijn voor de dood:

Ten eerste, omdat de liefde voor het leven, de angst voor de dood inherent is aan de menselijke natuur. Ten tweede, omdat elk rationeel wezen zich er terdege van bewust is dat de dood bitter is en de scheiding van ziel en lichaam niet kan plaatsvinden zonder onuitsprekelijk lijden. Ten derde, omdat niemand weet waarheen hij na de dood zal gaan, of hoe de Dag van het Oordeel zal verlopen.

De tweede en derde reden zal ik wat vollediger uitleggen om enerzijds degenen die een zorgeloos leven leiden misschien wakker te maken voor een angst voor de dood, en te leren om zonde te vermijden, en aan de andere kant dat ieder van ons gewaarschuwd is om zich voor te bereiden op de dood, opdat we er niet door worden verrast. Iedereen is instinctief bang voor de dood, omdat het bitter en pijnlijk is, onbeschrijflijk voor de menselijke natuur. De ziel van de mens is onderhevig aan vele angsten en zorgen, en het lichaam is onderhevig aan allerlei soorten pijn en ziekte, maar geen enkele van deze soorten pijn kan worden vergeleken met de doodsangst. Een man die zijn goede naam en zijn eigendom verliest, voelt verdriet, maar hij gaat er niet aan dood. Alle lijden en ziekte, alle verdriet en angst, hoe vreselijk ook, zijn minder bitter dan de dood. Daarom zien we de dood als een machtige tiran, de wreedste, de meest meedogenloze, de meest geduchte vijand van de mensheid. Kijk naar een mens die worstelt met de dood, en je zult zien hoe de tiran zijn slachtoffer overweldigt, toetakelt en op de grond werpt. Waarom is de dood zo moeilijk, zo verschrikkelijk te aanvaarden?

De reden is dat de ziel zich van het lichaam moet scheiden. Lichaam en ziel zijn voor elkaar geschapen, en hun vereniging is zo intiem met elkaar verbonden dat een scheiding tussen hen bijna onmogelijk lijkt. Ze zouden bijna alles verdragen in plaats van uiteen te worden gerukt.

De ziel is bang voor de toekomst en voor het onbekende land waar ze naartoe gaat. Het lichaam is zich ervan bewust dat zodra de ziel vertrekt, het de prooi van wormen zal worden. Bijgevolg kan de ziel het niet verdragen het lichaam te verlaten, en wil het lichaam niet scheiden van de ziel. Lichaam en ziel verlangen dat hun vereniging ononderbroken blijft bestaan en ze samen kunnen genieten van de zaligheden van het leven.

In een van zijn brieven aan de H. Augustinus vertelt de H. Cyrillus, bisschop van Jeruzalem, wat hem werd verteld door een man die uit de dood was opgewekt. Hij zei onder andere: "Het moment waarop mijn ziel mijn lichaam verliet, ging gepaard met zoveel vreselijke pijn en verdriet dat niemand zich de angst kan voorstellen die ik toen heb doorstaan. Als alle denkbare leed en pijn bij elkaar zouden komen, zouden ze als niets zijn in vergelijking met de marteling die ik heb ondergaan bij de scheiding van ziel en lichaam. " En om zijn woorden te benadrukken, voegde hij eraan toe: "U weet dat u een ziel hebt, maar u weet niet wat het is. U weet dat geesten Engelen heten, maar u bent onwetend van hun aard. U weet ook dat er een God is, maar je kunt Zijn wezen niet begrijpen. Zo is het met alles wat geen lichamelijke vorm heeft. Ons begrip kan deze dingen niet bevatten. Op dezelfde manier is het voor jou onmogelijk te begrijpen hoe ik zo'n intense pijn kon lijden in zo’n kort moment. " En als sommige mensen het meest vreedzaam overlijden kennen, is dit omdat de natuur, uitgeput door lijden, niet langer de kracht heeft om met de dood te worstelen.

We weten uit het getuigenis van Onze Verlosser Zelf dat geen enkele pijn met de pijn van de dood te vergelijken is. Hoewel Hij gedurende de hele tijd van Zijn Lijden op een vreselijke manier werd gemarteld, moest toch het martelaarschap dat hij onderging niet worden vergeleken met wat Hij leed op het moment van zijn dood. Dit kunnen we lezen in het Evangelie.

In geen enkele periode in Zijn leven liet Onze Heer een angstkreet horen, zelfs niet in de grootste pijn. Maar toen het moment kwam dat de meedogenloze hand des doods Zijn hart zou verscheuren, lezen we dat Hij het uitschreeuwde met een luide stem en de geest gaf. Daarom is het duidelijk dat Christus in geen enkele periode van de passie zo geleden heeft als bij de scheiding  van Zijn heilige Ziel van zijn gezegend Lichaam.

Opdat de mensheid op zijn minst tot op zekere hoogte zou begrijpen hoe verschrikkelijk de dood was die Christus voor ons stierf, verordende Hij dat wij bij onze scheiding iets van de bitterheid van Zijn dood zouden moeten proeven. De H. Paus Gregorius vertelde hierover: "Het conflict van Christus met de dood was een vertegenwoordiging van ons laatste conflict en leerde ons dat de doodsangst de grootste pijn is die de mens ooit heeft gevoeld of ooit zal voelen. Het is Gods Wil dat de mens zo intens moet lijden aan het einde van zijn leven, zodat we de omvang van Christus 'liefde voor ons kunnen erkennen en waarderen, het onschatbare voordeel dat Hij ons heeft verleend door de dood te ondergaan omwille van ons. Want het zou voor de mens onmogelijk zijn geweest om Gods oneindige liefde te kennen, tenzij hij ook tot op zekere hoogte had gedronken van de bittere kelk die Christus dronk. "

In deze tekst uit de geschriften van de H. Paus Gregorius wordt ons geleerd dat Christus verordende dat alle mensen in hun stervensuur dezelfde pijnen zouden moeten lijden die Christus voor ons leed in Zijn laatste lijdensweg, zodat zij door hun eigen ervaring, tot enige kennis zouden komen van de vreselijke dood die Hij voor ons heeft doorstaan, en de grote prijs die Hij voor onze verlossing heeft betaald. Hoe pijnlijk en vreselijk zal de dood voor ons zijn, als onze dood in enige mate lijkt op de meest pijnlijke dood van Christus!

Hoe ernstig zal dit conflict zijn voor ons, arme stervelingen! Welke kwellingen wachten ons in ons stervensuur! Men is bijna geneigd te denken dat het beter zou zijn geweest om nooit geboren te zijn, dan geboren te zijn om zo’n lijden te doorstaan. Maar zo moet de Hemel worden gewonnen, en alleen door deze nauwe poort kunnen we het Paradijs binnengaan. Welnu, o christen, aanvaard uw bestemming opgewekt en vorm een ​​standvastige voornemen om onverbiddelijk de bitterheid van de dood te dragen. Want het is een grote verdienste om het leven op te geven en zich met een bereidwillige en gewillige geest te onderwerpen aan de pijn van de dood. En om u aan te moedigen verdiensten te verwerven in uw laatste ogenblikken, raad ik u aan de volgende beslissing te nemen om moedig te sterven.

VOORNEMEN

O God van alle gerechtigheid, die heeft bepaald dat sinds de val van onze eerste ouders alle mensen zouden sterven, en ook dat velen van ons in hun dood iets zouden moeten proeven van de pijn die Uw Zoon doormaakte op het uur van Zijn dood. Ik onderwerp mij heel graag aan dit strenge besluit. Hoewel het leven mij lief is en de dood mij het meest bitter lijkt, accepteer ik uit gehoorzaamheid aan U , vrijwillig de dood met al zijn pijnen, en ben ik bereid mijn ziel op elk moment, op elke plaats en op gelijk welke manier aan Uw voorzienigheid over te geven. En omdat U de dood zo bitter voor de mens hebt gemaakt, zodat we door onze eigen ervaring tot op zekere hoogte kunnen voelen hoe pijnlijk de dood van Uw geliefde Zoon was, aanvaard ik bereidwillig deze doodstraf. Zo weet ik van mijn kant iets van de pijn die mijn gezegende Heer voor mijn verlossing heeft geleden. Daarom wil ik mij ter ere van Zijn bitter Lijden en Dood met een opgewekt gemoed onderwerpen aan gelijk welk lijden ​​op het moment van mijn vertrek, en verklaar ik mijn vastberadenheid om standvastig dit lijden te dragen. Ik bid dat dit voornemen in Uw ogen aangenaam en is dat U mij genade zult geven om mijn laatste lijden met geduld te verdragen. Amen.

II. Over de aanvallen van Satan in het stervensuur

Hoewel de dood op zichzelf het meest bitter is, wordt haar bitterheid nog versterkt door de levendige herinnering aan de zonden van ons voorbije leven, door de gedachte aan het komende oordeel en aan de eeuwigheid vóór ons en door de aanvallen van Satan. Deze vier zaken vervullen de ziel met zoveel angst, dat de ziel onuitsprekelijk wanhopig zou zijn als ze niet werd versterkt met de hulp van God.

We zullen een toelichting op elk van deze vier zaken geven en ook wijzen op een manier om de angsten die ze oproepen te bestrijden.

De rechtvaardige God staat Satan toe de ziel nog aan te vallen in het stervensuur. Hij krijgt op dat moment nog grote macht om ons aan te vallen. Het is niet voor onze verdoemenis, maar als beproeving.

Voordat de Christen afscheidt neemt van dit leven, moet hij nog bewijzen dat niets hem kan raken en dat hij resoluut voor God kiest. Om deze reden gebruikt de vijand alle macht die hij heeft, en brengt al zijn krachten op een mens wanneer hij sterft, in de hoop hem te laten zondigen en hem naar de Hel te sleuren. Gedurende ons hele leven valt hij ons hevig aan en laat hij geen enkel middel onbeproefd om ons te misleiden. Maar al deze vervolgingen zijn niet te vergelijken met de laatste aanval waarmee hij ons uiteindelijk probeert te overwinnen. Dan raast hij, als een brullende leeuw, op zoek naar wie hij kan verslinden.

Dit leren we uit de volgende tekst in het Boek Openbaring (Op 12): "Wee de aarde en de zee, want de duivel is naar u toegekomen met grote toorn, wetende dat hij slechts een korte tijd heeft." Deze woorden zijn in het bijzonder van toepassing voor de stervenden, tegen wie de duivel een grote toorn opvat en die hij tot het uiterste probeert te verleiden. Want hij weet heel goed dat als hij ze dan niet in zijn macht krijgt, hij nooit meer de kans heeft om dat te doen.

Dit zegt de H. Gregorius hierover:

"Bedenk goed hoe vreselijk het uur van de dood is en hoe verschrikkelijk de herinnering aan onze slechte daden op dat moment zal zijn. Want de geesten der duisternis zullen ons alle schade in herinnering brengen die we hebben berokkend, en deze geesten zullen ons ook herinneren aan de zonden die we hebben gepleegd op hun aandrang. Ze zijn niet alleen aanwezig bij het sterfbed van de goddelozen, maar ook bij het sterfbed van de uitverkorenen. Ze streven er met alle macht naar om iets zondigs te ontdekken waarvan ze de stervenden kunnen beschuldigen. Helaas, hoe zal het met ons – ongelukkige stervelingen - geschieden in het stervensuur, en wat kunnen we zeggen, als we de ontelbare zonden zien die wij hebben gepleegd? Wat kunnen we onze tegenstanders antwoorden, wanneer ze al onze zonden voor ons plaatsen, met als doel ons tot wanhoop te brengen?“

De boze geesten zullen hun slachtoffer in het stervensuur op verschillende punten verleiden, maar vooral met betrekking tot de zonden waarin de persoon het vaakst is gezonken. Als hij tijdens zijn leven haat tegenover iemand heeft gekoesterd, zullen ze voor zijn ogen het beeld van die persoon oproepen, alles herhalen wat hij heeft gedaan om hem te treffen, om de vlam van haat tegenover deze vijand opnieuw aan te steken. Of als iemand die overspel heeft gepleegd, zullen ze de medeplichtige van zijn zonde tonen en ernaar streven hartstochten op te wekken voor deze persoon. Als hij twijfels heeft over het geloof, herinneren ze hem aan het geloofsartikel dat hij moeilijk kon aanvaarden en zullen ze het hem als onwaar voorstellen. Als een man de neiging heeft om wreed uit de hoek te komen, moedigen boze geesten deze wreedheid in hem aan, zodat ze hem misschien beroven van zijn hoop op redding. De mens die door trots heeft gezondigd en opschepte over zijn goede werken, zal door de boze geesten gevleid worden en ze zullen hem verzekeren dat hij hoog in aanzien staat van God, en dat na alles wat hij heeft gedaan, Hij niet kan nalaten hem een plaats in de Hemel te verzekeren. Als een mens in zijn leven ongeduldig was,  waardoor hij boos en geïrriteerd is door elke kleinigheid, laten de boze geesten zijn ziekte voor hem erg vervelend lijken, zodat hij ongeduldig kan worden en in opstand komen tegen God omdat Hij hem zo’n pijnlijke ziekte heeft gestuurd.

Of als hij lauw was in geloof, zonder ijver in gebed of ijver in zijn religieuze oefeningen, proberen ze deze staat van apathie in zijn ziel te handhaven, en hem te laten denken dat zijn fysieke zwakte te groot is om hem zelfs toe te laten aan gebeden deel te nemen die zijn vrienden hem voorlezen. Ten slotte verleiden zij degenen die een goddeloos leven hebben geleid en herhaaldelijk in doodzonde verkeerden, tot wanhoop, en laten ze hun overtredingen zo groot lijken dat ze denken dat ze op geen vergeving moeten rekenen. Kortom, de boze geesten bestormen stervelingen op het moment van overlijden het hevigst op hun kwetsbaarste punt, net zoals een bekwame generaal een fort bestormt aan de kant waar hij de omwalling als het zwakst inschat.

Maar duivels beperken zich niet altijd tot het verleiden van een mens met betrekking tot zijn voornaamste zwakheden en overheersende zonden; ze verleiden hem vaak tot zonden waaraan hij zich tot nu toe niet schuldig heeft aan gemaakt. Want deze sluwe duivels sparen geen moeite om de stervenden te misleiden, en als ze op de ene manier falen, proberen ze op een andere manier. Deze verleidingen hebben geen gewoon karakter. Ze zijn soms zo gewelddadig dat het voor zwakke stervelingen onmogelijk is om hen te weerstaan ​​zonder bovennatuurlijke hulp. Als iemand die in goede gezondheid verkeert moeite moet doen om de aanvallen van de duivel te weerstaan, en deze dikwijls door hen wordt overwonnen, hoe moeilijk moet het dan zijn voor iemand die door ziekte verzwakt is om krachtdadig tegen deze vijanden te vechten!

Op dit punt zegt een gelovige schrijver: "Tenzij de stervende mens zich vóór zijn laatste ziekte tegen deze aanvallen heeft gewapend en de gewoonte heeft aangenomen om strijd te voeren tegen zijn spirituele tegenstanders, heeft hij op dat moment maar een kleine kans om hen te overwinnen. Als hij overwint, dan is het alleen door de hulp van de Almachtige God, van Onze Lieve Vrouw, van zijn Beschermengel of een van de Heiligen. Want Onze barmhartige God en zijn Engelen en Heiligen laten de Christen niet in de steek in zijn uur van uiterste nood. Zij komen hem onmiddellijk te hulp, op voorwaarde dat hij Hun hulp verdient.” Om je voor te bereiden op je stervensuur om deze verleidingen te bestrijden is het aan te raden om de volgende gebed te bidden:

O Jezus, meedogende Verlosser van de mensheid, ik herinner me de drievoudige verleiding die U in de woestijn hebt ondergaan door Uw kwaadaardige vijand. Ik bid U door de glorierijke overwinning die U over hem hebt behaald, om mij te helpen in mijn laatste strijd en mij te versterken tegen al zijn verleidingen. Ik weet dat ik niet op eigen kracht kan strijden tegen deze machtige vijand en ik zal zeker de nederlaag ondergaan tenzij U of Uw Heiligen mij tijdig hulp verlenen. Ik smeek U om Uw hulp en deze van Uw Heiligen, en wil mij zo goed mogelijk wapenen met Uw genade, om de verleidingen te weerstaan die mij wachten. Ik beloof nu, voor U en de H. Engelen en Heiligen, dat ik mij nooit vrijwillig zal blootstellen aan enige verleiding, van welke aard dan ook, maar deze met de hulp van Uw genade krachtig zal bestrijden. Amen.

III. Over de verschijning van de Boze geesten

Naast hetgeen wat al is genoemd, maakt de vreselijke verschijning van boze geesten de dood nog meer angstaanjagend voor ons. Volgens veel Kerkvaders ziet degene die sterft de boze vijand, in elk geval op het moment van zijn laatste ademhaling, zo niet eerder. Hoe erg dit vooruitzicht is, en welke verschrikking het de stervende inboezemt, is niet uit te drukken in woorden. Broeder Egidius kreeg toen hij in zijn cel aan het bidden was, een verschijning van de duivel. Hij was er zo door geschrokken dat hij zijn geen woord meer kon uiten en dacht dat zijn laatste uur was gekomen. Omdat hij niets kon uitbrengen, hief hij zijn hart op in nederige smeekbede tot God en de verschijning verdween. Toen hij later aan zijn medebroeders vertelde wat hem was overkomen, trilde hij van kop tot teen toen hij een beschrijving gaf van de vijand van de mensenziel.

Toen hij naar de H. Franciscus ging, stelde hij hem deze vraag: "Vader, hebt u ooit iets op deze wereld gezien waarvan het zien ervan zo verschrikkelijk was dat je niets kon uitbrengen?” En de Heilige antwoordde: "Ik heb inderdaad zoiets gezien; het is niets anders dan de duivel, die zo walgelijk is dat niemand er zelfs maar voor een korte tijd naar kan kijken en leven, tenzij God hem bijzonder daartoe in staat stelt ."

De H. Cyrillus schrijft ook aan de H. Augustinus dat een van de drie mannen die uit de dood zijn opgewekt hem vertelde: "Toen het uur van mijn dood naderde, kwamen er ontelbare duivels rond mij. Hun vormen waren angstaanjagender dan wat men er zich ook maar bij kan voorstellen. Men zou liever in het vuur worden verbrand dan gedwongen worden naar hen te kijken. Deze demonen zweefden om me heen en betichtten mij van alle wandaden die ik ooit had gedaan en brachten mij tot wanhoop. En eigenlijk was ik voor hen bezweken, als God mij niet in Zijn genade te hulp was gekomen.”

Hier hebben we de getuigenis van iemand die uit eigen ervaring had geleerd hoe vreselijk de verschijning van de boze is, en die verklaart dat er niets angstaanjagender is dan de vorm dat een duivel aanneemt.

O mijn God! Wat zijn de verschrikkingen overweldigend die een stervende moet ondergaan, wanneer de helse draak vol woede verschijn ten dreigt hem in zijn vurige kaken te verslinden.

O God, ik smeek U, zend in mijn stervensuur mijn Beschermengel naar mij, zodat hij de boze en zijn demonen verjaagt, anders zal ik bezwijken in wanhoop en alle hoop op mijn redding verliezen. O gezegendste Maagd Maria, die het hooft van de slang heeft verpletterd, sta mij bij in mijn stervensuur en laat niet toe dat de aanwezigheid van de boze mijn eeuwige verdoemenis veroorzaakt.

IV. Over de vrees voor de Hel

De dood wordt ons nog bitterder gemaakt door de angst voor de Hel en het heldere beeld van de eeuwigheid dat voor ons ligt. Want wanneer we ernstig ziek zijn en de dood ons in het gezicht staart, is de angst dat ons vervult bij het vooruitzicht op de eeuwigheid zo overweldigend, dat we angstig zijn. Want we zien duidelijk dat we over een paar dagen, of een paar uur, misschien de eeuwigheid moeten ingaan, en we weten niet wat ons daar te wachten staat. De angst dat we voor eeuwig verloren kunnen gaan is zo groot dat we bang zijn.

Bovendien onze angst versterkt door de herinnering aan de zonden waardoor we vaak de Hel hebben verdiend; want niemand kan zeker weten of hij genoeg boete heeft gedaan en of hij werkelijk genade heeft verkregen. Dit wordt verklaard door een tekst uit de geschriften van de eerder genoemde H. Paus Gregorius, die deze angst als volgt beschrijft:
 
"De rechtvaardige man die zich echt zorgen maakt over zijn eeuwige zaligheid zal van tijd tot tijd denken aan zijn toekomstige Rechter. Hij zal over zijn leven mediteren voordat de dood hem overvalt. Als er geen grote zonden die zijn geweten hem verwijt, heeft hij nog steeds reden tot ongerustheid wegens de dagelijkse zonden waar hij misschien te weinig acht heeft op geslagen. Want hoe vaak zondigen we niet in gedachten? Het is relatief gemakkelijk om slechte daden te vermijden, maar het is veel moeilijker om iemands hart vrij te houden van buitensporige gedachten. In de H. Schrift lezen we: Wee u die bedenkt wat onrendabel is en kwaadaardig werkt in uw gedachten (Mich. ii. i). En nogmaals: in uw hart bewerkt u ongerechtigheden (Ps. Ivii. 3).

"Daarom zijn de rechtvaardigen altijd bang voor het vreselijk oordeel van God, want zij zijn zich ervan bewust dat al deze geheime zonden voor het oordeel zullen worden gebracht, zoals de H. Paulus zegt: op die dag zal God de geheimen der mensen oordelen (Rom. Ii 16) En hoewel een mens zijn hele leven lang het goede pad zal bewandelen uit angst voor het oordeel, zal deze angst toenemen naarmate hij dichter bij het einde van zijn dagen komt. Er wordt gezegd van Onze Heer dat wanneer de tijd van Zijn dood naderde, Hij bedroefd begon te worden en toen hij in doodsangst was bad hij langer. Was dit niet bedoeld om ons te leren hoe we ons moeten gedragen in onze laatste dagen op aarde, en welk verdriet en angst ons kunnen overweldigen ?"

Dat zijn de woorden van de H. Paus Gregorius, die niet alleen bedoeld zijn om zondaars te inspireren, maar ook de rechtvaardigen omdat zoals de Heilige het zegt: zelfs degenen die zich niet bewust zijn van ernstige zonden, moeten toch bezorgd zijn tot de straf die hen zal worden opgelegd. Als de rechtvaardigen verontrust kunnen zijn, wat kunnen wij - arme zondaars - dan doen? Wij weten dat wij schuldig zijn aan vele overtredingen, en die elke dag zonde aan zonde toevoegen. Wat zal er met ons gebeuren? Wat kunnen we doen? Is er geen middel dat we kunnen gebruiken om Gods genade te verkrijgen? Ik ken geen betere raad dan die welke Christus ons zelf geeft: "Waakt daarom, bid ten allen tijde, dat u waardig geacht wordt te ontsnappen aan al deze dingen en dat u ​​voor de Mensenzoon kunt komen te staan."(Luke xxi. 36).

Omdat Christus ons op gebed wijst als het beste en gemakkelijkste middel, raad ik iedereen aan deze aansporing trouw te volgen en beroep te doen op de almachtige God en zijn Heilige Moeder, en op alle Heiligen. Smeek hen dag na dag om de degenen in het stervensuur te beschermen en hen aan te bevelen in hun laatste uur.