60. Sterkte

In gebeden tot de Heilige Geest wordt de Derde Goddelijke Persoon wel eens aangesproken als ‘Geest van sterkte'. Sterkte is de deugd waardoor de Heilige Geest U standvastigheid en stabiliteit verleent, zodat U niet te snel uit het lood geslagen wordt wanneer de beproevingen op Uw weg komen. Hij geeft U de kracht om te volharden in de betrachting van het goede, om niet te snel op te geven wanneer het moeilijk wordt. De waarlijk bezielde christen vindt in zich de kracht om weerstand te bieden aan bekoringen, aan situaties die hem menselijkerwijze zouden kunnen afschrikken, en capituleert niet wanneer hij tegengewerkt wordt, want hij weet dat hij het goede betracht en dat God de Zijnen niet in de steek laat: De 'mensen van goede wil' zijn zij die Gods Plan ten uitvoer moeten helpen brengen, want God verwezenlijkt Zijn doelstellingen door hun handen, hun mond, hun hart, hun geschriften. Daarom ook zal Gods Geest de deugd van sterkte vooral in verregaande mate tot ontwikkeling brengen in hen door wie Hij 'grote dingen wil doen'.

De grootste vijand van deze Goddelijke bedoelingen is de menselijke zwakheid, zoals dat wel voor elke deugd geldt. In de engere betekenis van het woord echter, is de zwakheid de neiging van de mens die het goede opgeeft, het kruis van zijn schouder aflaadt en zich laat afglijden naar een meer werelds leven zodra de beproevingen hem te zwaar worden, omdat hij deze in verband brengt met zijn betrachting van het goede, en niet bereid is om hier op aarde de prijs te betalen die hem later de eeuwige verheerlijking zal opleveren. Hoewel hij eventueel wel beseft dat zijn lijden een gouden zaak is voor zichzelf zowel als voor andere zielen en voor de verwezenlijking van Gods Plan van Heil, begint hij te wankelen. Dit wankelen is op zich een bekoring: Godsvijandige krachten willen hem doen geloven dat hij zichzelf iets wijsmaakt, dat hij zijn kansen op een 'goed leven' verspilt om een hersenschim na te jagen, met andere woorden dat de Eeuwige Gelukzaligheid een fabeltje is, want 'men leeft slechts één maal en moet er het beste van maken'. 'Het beste' is echter doorgaans niet het beste zoals God dit voor ons heeft voorzien.

Het is de deugd van sterkte die op zulke ogenblikken de bron van volharding moet worden. Wanneer bijvoorbeeld in het bekend gebed tot Maria als Moeder van Altijddurende Bijstand wordt gevraagd "bekom ons de eindvolharding", dan is dit in wezen een smeekgebed om de deugd van sterkte. Wanneer U bij de geringste tegenslag de moed laat zakken, de armen laat hangen, bij de pakken gaat neerzitten, ontbreekt het U aan de deugd van sterkte. Dat overkomt ieder mens wel eens, maar het mag geen herhaalde toestand worden. Deze deugd is één van de grote eigenschappen die de vurige christen onderscheidt van de lauwe christen, die de naam 'christen' in wezen niet waardig is omdat hij in feite het kruis verloochent, of het althans niet met Liefde in zijn eigen leven aanvaardt.

61. Solidariteit

Solidariteit is een begrip dat U wellicht vooral kent uit de context van de sociaal-economische relaties. Ook tussen zielen op het spiritueel vlak leeft de solidariteit. Dit is zelfs een door en door christelijke deugd. Solidariteit houdt verband met het gevoel van saamhorigheid tussen mensen, het gevoel van mensen dat zij met elkaar verbonden zijn, dat zij elkaar onderling tot steun zijn, er voor elkaar zijn, een gevoel van eensgezindheid, van aan één lijn trekken. Solidariteit is een eigenschap van bij elkaar horen op elk ogenblik, maar waarbij de saamhorigheid vaak eerder onmerkbaar aanwezig is en pas echt aan de oppervlakte treedt in ogenblikken van crisis, strijd of moeilijkheden.

Het is de solidariteit waardoor mensen het gevoel hebben dat hun lot met elkaar verbonden is, en waardoor zij zich gaan inzetten om samen, met verenigde krachten, uit de moeilijkheden te komen. Duidelijke voorbeelden hiervoor zijn: soldaten aan het front, mensen die samen ergens gegijzeld zijn, werklieden in staking, een politieke partij, alle mensen van een bepaalde sociale klasse die samen verdrukt worden, mensen in een buurt die samenspannen om hun buurt te redden tegen afbraak van hun huizen, enzovoort. Solidariteit is een deugd die in mensen een eigenschap kan bovenhalen die lange tijd verborgen is gebleven, maar die wel leeft in het verborgene van elke ziel die zichzelf niet helemaal door de duisternis heeft laten vermoorden: de broederlijke band van ziel tot ziel, zoals Jezus deze zo vurig heeft gepredikt.

Gebrek aan solidariteit komt tot uiting in de mens die zich onttrekt aan de strijd voor het gemeenschappelijk belang. Let wel: Het kan spiritueel lofwaardig zijn, een volledig eigen koers te varen, en zelfs tegen de stroom op te roeien. Doch wat hier bedoeld wordt, is het zich onttrekken aan de strijd voor het gemeenschappelijk belang doordat men niet gelooft in de onderlinge verbondenheid van zielen, dus doordat men te weinig gevoel heeft voor het spiritueel broederschap van alle mensen.

In het licht van Gods bedoeling dat alle mensen zouden leven als broeders, kan in feite elke vorm van competitie ook als gebrek aan solidariteit worden beschouwd. Het is immers niet Gods bedoeling geweest dat mensen met elkaar zouden wedijveren, op welk vlak dan ook. Mensen willen zich letterlijk op alle gebieden van het leven, in alle omstandigheden, met elkaar meten. Zij beconcurreren elkaar in kracht, schoonheid, rijkdom, intelligentie enzovoort. Vandaar de uitingen van concurrentie in alle onderdelen van het leven, zoals de schoolprestaties, sport, bedrijfsconcurrentie, schoonheidswedstrijden, enzovoort. Mensen handelen daarbij alsof de eigenschappen waarmee zij elkaar bekampen, hun eigen verdiensten waren. Doch in feite:

1. is ALLES uitsluitend een gave van God;
2. is deze gave uitsluitend bedoeld om aangewend te worden ten dienste van Gods Heilsplan voor de zielen.

Een rechtstreeks gevolg van de concurrentie waarop de menselijke samenleving vaak steunt, is het commercialisme. Ik kom hierop nog terug in punt 64. Die concurrentie blijkt niet alleen in het bedrijfsleven, maar leidt bijvoorbeeld ook tot de verschrikkelijke verspilling van geld in politieke verkiezingscampagnes. Binnen elke partij afzonderlijk heeft men de mond vol over solidariteit, doch tussen de partijen onderling heerst vaak een oorlog die tot de grootste dwaasheden aanleiding geeft. De voormelde verspilzucht is daar één uiting van.

62. Openheid

Openheid is de eigenschap van de mens die zichzelf toont zoals hij werkelijk is. Hij speelt tegenover elke medemens open kaart, hij doet niet mysterieus, speelt niet op de onwetendheid van zijn medemens (of op het feit dat deze hem onvoldoende kent) om dingen over zichzelf voor te wenden en te veinzen. Hij laat zijn medemens niet in het ongewisse over allerlei dingen, hij maakt niemand onzeker, brengt niemand bewust of opzettelijk in verwarring. Openheid houdt nauw verband met algemene eerlijkheid. Een voorbeeldje: een arts die zijn patiënt niet bij voorbaat informeert over nadelige gevolgen van een therapie of ingreep, hoewel hij deze gevolgen kent, zondigt tegen de openheid en is bovendien oneerlijk. Openheid en geslotenheid mag niet worden verward met extravert, respectievelijk introvert zijn. Deze begrippen verwijzen naar een wijze van leven die ofwel meer naar buiten toe gericht ofwel eerder naar binnen toe gekeerd is. Zij hebben echter op zich niets te maken met oprechtheid of eerlijkheid.

Over de gesloten mens in de spirituele zin, zegt de volksmond wel eens "hij heeft het in zijn mouw". Deze mens heeft verborgen negatieve 'kwaliteiten' die plots als een onaangename verrassing te voorschijn kunnen komen. Dat maakt de omgang met een dergelijke ziel onaangenaam en onaantrekkelijk. Het is alsof U met deze mens steeds op het ergste voorbereid moet zijn, ook al hoeft er niet noodzakelijk iets te gebeuren. Dit schept in ieder geval onzekerheden in de relatie, die niet verenigbaar zijn met de vlotte omgang die tussen zielen in de christelijke zin mogelijk hoort te zijn. Mensen met een dergelijke gesteldheid scheppen eerder verdeeldheid en verwijdering dan eenheid en aantrekking.

Dat is in wezen wat gebrek aan openheid tot een ondeugd maakt: Jezus zegt dat wie verdeeldheid zaait, niet met Hem is. Het ware christendom is de betrachting van eenheid van alle mensen, zonder enige afstoting, noch op grote schaal noch in de kleine relaties tussen individuele mensen. Een bijzondere vorm van gebrek aan openheid is de vooringenomenheid. De vooringenomen mens houdt er starre, onbuigzame meningen en opvattingen op na, is bevooroordeeld, vertoont gebrek aan openheid tegenover de standpunten van anderen, en is niet geneigd om zich eerst op grond van informatie een oordeel te vormen. Hij is dus ook niet toegeeflijk. Hij heeft bij voorbaat zijn eigen opvattingen over vele dingen, en gaat heel snel in de fout door onverdraagzaamheid en door veroordeling van zijn medemens. Hij duldt geen tegenspraak omdat hij er automatisch van uitgaat dat hij gelijk heeft.

Eveneens als gebrek aan openheid te beschouwen, is de eigenzinnigheid, de gesteldheid waarbij U steeds weer Uw eigen mening doordrijft, niet luistert naar de raad van Uw medemens, zelfs al spreekt deze wijze woorden die U voor onheil kunnen behoeden, en geen lessen leert uit Uw fouten. Eigenzinnigheid heeft veel te maken met koppigheid. Het is heel moeilijk, een eigenzinnig mens tot bekering te brengen, want zelfs indien hij verstandelijk gesproken wel inziet dat hij een fout heeft gemaakt, zal hij niet zelden moedwillig dwarsliggen en tegen alle adviezen in zijn eigen zin blijven doordrijven en volgens zijn eigen methode tewerk blijven gaan. Deze mens drijft niet zelden zijn medemens tot wanhoop doordat zijn gedrag de vraag uitlokt of hij 'het niet kan begrijpen, of werkelijk niet wil begrijpen' dat hij verkeerd zit.

Deze instelling maakt de mens met een gebrek aan openheid tot een moeilijk mens om mee om te gaan. Door zijn koppigheid om lessen te trekken uit zijn fouten, loopt hij voortdurend het risico om zich te lenen tot daden die zelfs tegen zijn eigen geweten indruisen: hij stelt deze daden niettemin, al was het maar om dwars te liggen of niet te hoeven toegeven dat zijn eigen opvattingen niet de juiste zijn. Deze mens kan zelfs onmiskenbaar trekken van Judas in zich krijgen, die in weerwil van het extreem voorbeeld van deugdzaamheid waarvan hij drie jaar lang getuige was geweest door zijn leven als apostel van Jezus (en de nabijheid van Maria), niettemin tot verrader werd en dus alles weggooide wat door God op zijn levenspad was gebracht. Hoe is dit mogelijk? Doordat de spirituele geslotenheid de ziel afsnijdt van de Levensboom en de deur opent naar de listige beïnvloedingen der duisternis.

63. Zelfkennis en Zelfbewustzijn

Het spreekwoord zegt "zelfkennis is het begin van de wijsheid". De mens heeft de neiging, alles te willen doorgronden, doch de eigen persoonlijkheid, het eigen karakter, de diepten van het eigen wezen kent hij meestal niet. Niet zelden gaat de mens achteloos voorbij aan zijn eigen fouten, tekortkomingen, gebreken en ondeugden. Jezus had het reeds over hen die wel de splinter zien in het oog van hun medemens, doch niet eens de balk in hun eigen oog: Elke kleine ondeugd van hun medemens valt hen meteen op, doch voor hun eigen onhebbelijkheden blijven zij blind. Zo menen sommigen dat zij waarlijk heilig zijn, terwijl hun fouten en gebreken (en vaak niet van de geringste) niet te tellen zijn. Deze mensen bezitten dus heel weinig zelfkennis, en bijgevolg ook weinig Wijsheid.

Inderdaad, wie zichzelf begint te doorgronden, ziet hele werelden opengaan, want hij begint zichzelf te zien zoals God hem ziet. Dat is een grote genade, want zonder inzicht in Uzelf is geen groei mogelijk. U kunt geen verbeteringen aanbrengen zolang U de fouten niet hebt gevonden. Het is opmerkelijk hoezeer de ogen van de geest vooral lang versluierd kunnen blijven voor het interieur van Uw eigen ziel. Wij moeten dit beschouwen als een onbewust mechanisme van zelfverdediging. Velen zouden de schok van het zien van de eigen ziel niet vlot verteren. Nochtans is zelfkennis een belangrijke deugd, want precies de bewustwording van de eigen zwakke kantjes kan de ziel flinke aanwijzingen geven om op de best geschikte wijze van koers te veranderen vόόr het te laat is. Fouten maken, is niet erg, zolang Uw aardse kruisweg duurt, maar het is een goede zaak indien U erin slaagt, voor de laatste maal onder Uw kruis te zijn gevallen zodra U geacht wordt, de Calvarie van Uw verheerlijking te bereiken.

U begrijpt wel wat ik bedoel: Het is beter, zoveel mogelijk hoekjes en kantjes te kunnen bijwerken vόόr Uw levenseinde hier op aarde. Elke meter van Uw levensweg geeft U een nieuwe kans om naar zelfvervolmaking te groeien. Daartoe is zelfkennis noodzakelijk. Om deze te bereiken, moet U wel bereid zijn om de waarheid over Uzelf onder ogen te zien. Laat U niet te vlug beïnvloeden door om het even wie pogingen doet om U te 'analyseren': Soms hangen mensen over hun medemens een beeld op dat niet helemaal met de waarheid overeenstemt. Maar wees wel alert en eerlijk tegenover Uzelf wanneer U aanwijzingen krijgt voor het feit dat U fouten hebt gemaakt. Hier speelt het zelfbewustzijn een grote rol. U moet op een gezonde wijze leren, Uzelf als in een spiegel te bekijken, zoals een ander mens naar U kijkt, teneinde tijdig de onvolkomenheden bij Uzelf te ontdekken. De kunst bestaat hierin, dat U zich van Uzelf bewust wordt zonder daardoor geremd te worden. U mag niet elk ogenblik van de dag inwendig naar Uzelf lopen kijken, want Uw gedrag zou elke spontaneïteit verliezen. Een gulden middenweg is deze: Trek elke avond een paar minuutjes uit voor zelfbeschouwing, zolang U het gevoel hebt dat dit U iets kan leren over Uzelf, en pas Uw gedrag daarbij aan. Wees steeds ongedwongen, doch leer te letten op de Uzelf bekende zwakheden. In wezen is dit hele boek op zich een leidraad naar zelfverbetering door een grotere zelfkennis en een toegenomen zelfbewustzijn.

Het zelfbewustzijn en de zelfkennis kunnen in hoge mate ontwikkeld worden wanneer U Uzelf totaal aan Maria toewijdt en Haar ongeremd aan U laat werken. Zij stelt Zich tot doel, Haar toegewijden naar de volmaaktheid te leiden, en daartoe is het noodzakelijk dat Zij deze geregeld voor de spiegel plaatst opdat hij zichzelf zou zien zoals Zij (en God) hem ziet. Hierdoor worden vele muren in de diepte van de ziel gesloopt, en krijgt U Uzelf te zien op een wijze die voordien ondenkbaar was. Wanneer de ziel echt meewerkt en Maria met zich alles laat doen wat Zij wil, is de kans groot dat zij, nadat zij enige tijd in Maria’s handen is geweest, zichzelf gewoon niet meer herkent. Dat is verhoogde zelfkennis op een gezonde, zachte wijze: de ziel wordt niet gebrutaliseerd, zij voelt gewoon zichzelf veranderen. Dat kan een tijdje duren, of dat kan onvoorstelbaar snel gebeuren, maar de ervaring van de zelfbeschouwing is bijzonder genadevol.

Gebrek aan zelfkennis en zelfbewustzijn komt voor bij vele mensen, vooral bij hen die weinig voeling hebben met het spirituele. Het gevaar van dit gebrek bestaat hierin dat in dat geval de verleiding groot is om erop los te leven, alsof er geen levensopdracht, geen toekomst, geen heilsbelofte en geen Goddelijke Gerechtigheid bestond. Het pijnlijke is echter, vast te stellen dat er ook onder de regelmatige kerkbezoekers niet weinigen zijn die blijkbaar een heel geringe zelfkennis bezitten. Onder hen vindt men opvallend genoeg ook de vurigste verkondigers van de Goddelijke Barmhartigheid, die echter tegelijkertijd de Goddelijke Gerechtigheid wegvegen als onbestaande. Hoe devoot deze mensen soms ook pogen te zijn, zij gaan gebukt onder de gevaarlijkste vorm van verblinding: deze van het 'doen alsof' terwijl zij nochtans beter geïnformeerd kunnen zijn.

64. Vergeestelijking

Ik zou de bespreking van de deugden willen besluiten met de vergeestelijking, die beschouwd kan worden als het uiteindelijk doel van een deugdzaam leven. In het Evangelie gaf Jezus reeds Zijn verlangen te kennen dat wij ons slechts om één ding zouden bekommeren: het Rijk Gods. En Hij beloofde dat aan de mens die deze doelstelling koesterde, al het andere erbij gegeven zou worden. Inderdaad, de ware, vertrouwvolle christen hoeft zich slechts te bekommeren om de aangelegenheden van de ziel en de noden van Gods Plan. God zorgt op Zijn beurt voor de menselijke noden.

Uw leven is een onophoudelijke strijd tussen de materiële behoeften van Uw lichaam en de Wijsheid van Uw ziel. Het lichaam bestaat zelf uit materie, stof, en is daardoor onderworpen aan de wetten van het materiële, dus van de wereldse behoeften (eten, drinken, kleding, rust, huisvesting enz...). Deze behoeften worden constant beïnvloed door de krachten van de duisternis, die hen tot doelstellingen op zich willen maken opdat U eraan verslaafd zou worden en Uw hele doen en laten, denken, voelen, spreken en verlangen rond die behoeften gecentreerd zou worden, teneinde U van het zielenleven met God weg te leiden. In de greep die deze behoeften op U hebben, of althans in de mate waarin U die greep aanvoelt, schuilt de macht van de grote verleider (de satan), en dus de bekoring en de zonde. Uw ziel echter, heeft van God een ingeboren Wijsheid ontvangen, die U voortdurend influistert dat de materiële dingen slechts middelen zijn om Uw lichaam in staat te stellen om te overleven, doch nooit doelstellingen op zich mogen worden. De ware doelstelling van het leven is de vervolmaking van de ziel, en deze veronderstelt dat U Uzelf losmaakt uit de macht van het materiële, en steeds meer tijd en inspanningen gaat besteden aan de noden van de ziel: het nastreven van een groei in de Wijsheid, het inzicht in de Goddelijke Mysteries, een diepe beleving van alle deugden, een ononderbroken communicatie met God en met Maria.

Vergeestelijking is één van de edelste vermogens die in de ziel tot rijping kunnen komen. Het is de eigenschap van de mens die erin slaagt, zich in verregaande mate van zijn wereldse behoeften en aardse belangen los te maken om zijn leven zo volkomen mogelijk af te stemmen op de zaken en behoeften van de ziel. Deze deugd heeft, zoals U reeds hebt kunnen zien, raakpunten met de deugden van de matigheid, de vrijgevigheid, de offerbereidheid, de zuiverheid van lichaam. Maar zij heeft ook 'een leven en belangen op zich'. Vergeestelijking is het vermogen tot onthechting, het loskomen van materiële banden. De ziel die zoveel mogelijk de vergeestelijking nastreeft, hecht steeds minder belang aan de dingen der wereld, en deze neiging kan heel ver gaan: zij kan ertoe leiden dat de ziel begint te beseffen dat alles wat mensen doen en zeggen, volkomen onbelangrijk is. Zij ziet dit alles als de 'stem van de mensen', voorbijgaande handelingen en uitspraken van sterfelijke mensen, dus geïnspireerd door geesten en harten die noch de absolute Wijsheid noch de absolute zuiverheid noch de absolute Liefde in zich dragen, en die in vele gevallen zonder meer handelen en spreken vanuit de ingevingen door de tegenstander van God, die alleen maar wil ontmoedigen. De ziel die vergeestelijking betracht, leeft in overeenstemming met Gods Wil, Zijn Plan en Zijn bedoelingen. Zij is niet vlug geneigd, haar materiële behoeften voorrang te geven op de dingen van de ziel.

Wat is vergeestelijking in wezen? Het is minder leven alsof U één en al lichaam was, en meer leven alsof U één en al geest was. De mens die de vergeestelijking betracht, leeft met de blik op de eeuwige waarden gericht. Hij wordt als het ware constant verlicht door een inwendig Licht dat hem eraan herinnert dat hij in de eerste plaats een ziel is. De meeste mensen vergeten dat zij een lichaam hebben maar een ziel zijn. Velen menen ten onrechte dat zij een lichaam zijn en een ziel hebben. Dat komt eenvoudigweg omdat het lichaam het enige is wat U van de mens ziet, en ook hetgeen de ene mens op het zicht van de ander onderscheidt. Wanneer U een mens ontmoet, is zijn lichaam het eerste wat U ziet. Van de ziel ontdekt U (eventueel) pas geleidelijk aan stukjes naarmate U hem observeert, hem hoort spreken, hem ziet handelen, hem 'aanvoelt' enzovoort. Als mens in een lichaam hebt U automatisch bepaalde behoeften: voeding, drank, onderdak, kleding en andere.

Aan deze behoeften moet regelmatig voldaan worden. De ondeugd treedt op vanaf het ogenblik waarop deze behoeften de overhand krijgen op deze van de ziel, en het nastreven van de bevrediging van deze behoeften een leven op zich gaat leiden, met andere woorden het grootste gedeelte van Uw tijd opeist.

Hoe meer de mens zich van de behoeften van zijn lichaam losmaakt, des te minder gaan deze lijden aan 'overvoeding': Een mens die leeft met de blik op de behoeften en handelingen voor de eeuwigheid, voedt constant de ziel en houdt zijn lichaam op de plaats die God ervoor heeft voorzien, namelijk ondergeschikt aan de ziel. Hij kan zich daarin in de vele opeenvolgende situaties van elke dag zodanig oefenen dat zijn ziel automatisch de hoofdbrok van zijn leven uitmaakt. Een oefening om het lichaam te ontwennen van zijn onterecht opgeëiste status als beheerser van Uw wezen, is het vasten, vooral wanneer een levenshouding van onthechting ondersteund wordt door spirituele activiteiten in lectuur, bijwonen van de Heilige Mis, veelvuldig gebed, meditatie en beschouwing, enzovoort.

Een grote hulp is ook het doorsnijden van overbodige banden met het stoffelijk leven. Dat kan zijn: beperking van elk contact met de media (televisie, radio, dagbladen en tijdschriften), geen inhoudsloos gekeuvel met mensen, sterk relativeren van wat mensen zeggen, ook het sterk relativeren van Uw eigen verleden! Uw verleden is als een ongedekte cheque, uitgeschreven door een bank die niet meer bestaat, met andere woorden: het heeft geen waarde meer voor U. Van tel zijn alleen Uw beleving van het heden en Uw hoop naar de toekomst toe (in de breedst mogelijke zin, namelijk ook met betrekking tot het Eeuwig Leven). Uw verleden is niets anders dan de aanloop naar de persoon die U vandaag bent. Bewaar het goede in Uw hart, en leer uit het minder goede, maar laat het in geen geval worden tot een ketting die U vastbindt door de herinnering aan pijnlijke ogenblikken, vroegere zonden, wonden die mensen U hebben toegebracht enzovoort.

Word niet de slaaf van een tijd en invloeden die voorbij zijn. Voor God telt louter en alleen wat U nu doet, wie U nu bent, en welke intenties U voor de toekomst hebt. Was Uzelf vrij van het slijk van het verleden door berouw, biecht en boete, en leef in de betrachting dat U vandaag beter zou zijn dan gisteren, en morgen nog beter dan vandaag. Beschouw elke nieuwe dag als een wedergeboorte, een nieuw begin, en leef elke dag alsof U niet eens een verleden had, volkomen vrij en onbelast, en met een zo zuiver mogelijk hart. De band van het eigen verleden vormt samen met de band van de wereldse invloeden uit Uw omgeving van vandaag en de invloeden vanuit Uw eigen lichaam de drie kettingen die het meest Uw opgang naar God belemmeren. Breek ze resoluut, en geniet de ware vrijheid van de zuiveren van hart: zij die leven in vergeestelijking. In het laatste hoofdstuk kom ik hier nog op terug, wanneer ik nader zal ingaan op het vermogen tot loslaten.

Vergeestelijking geeft U het vermogen om doorheen de schijn der dingen te kijken. Wat U om U heen ziet, is een stoffelijk masker. De ware kern van het leven is datgene wat onder de oppervlakte van het stoffelijk omhulsel der dingen verborgen zit. Alleen een ziel die op een vergeestelijkt leven ingesteld is, leert deze kern aanvoelen en laat zich steeds minder om de tuin leiden door het uiterlijk van de dingen.

Het tegenovergestelde van vergeestelijking is het aardgebondene, het materialisme, het bij voorkeur nastreven van de bevrediging van de eigen stoffelijke behoeften, zelfs indien dit ten koste van de medemens gaat. De voorbeelden hiervoor in het leven van elke dag zijn ontelbaar. Vaak komt deze neiging aan de oppervlakte in situaties die het op het eerste gezicht niet laten vermoeden. Een klein voorbeeld: hoevele artsen schrijven niet een therapie of een ingreep voor die in feite niet nodig, ja zelfs gevaarlijk is, omdat zij daar financieel gewin in zien? Hoe vaak worden nog ingrepen uitgevoerd bij een patiënt van wie de arts heel goed weet dat deze stervende is, zodat de ingreep geen enkel nut meer heeft? (Ik heb het hier wel degelijk over ingrepen waarvan bekend is dat ze niet levensreddend noch genezend werken). Hoevele advocaten nemen niet de verdediging aan in zaken waarvan ze weten dat ze uitzichtloos en zelfs volkomen immoreel zijn, louter uit winstbejag?

Materialisme is een levenshouding die gemakkelijk wortel schiet in de ziel wanneer deze het leven op deze wereld als een doel op zich beschouwt. Genotzucht zet de mens ertoe aan, allerlei materiële snufjes en situaties na te jagen die hem een 'gemakkelijk', comfortabel leven beloven. Genotzucht gaat vaak gepaard met een zucht naar materiële verrijking. De mens maakt geld, eigendom en bezit tot doel op zich, ja zelfs tot afgod die tot in het oneindige aanbeden en gediend wordt. Alles moet ruimen voor de vermeerdering van het bezit, en alle waarden die de groei van de ziel beogen, worden als waardeloos verworpen, omdat zij geen materieel voordeel garanderen.

Een groot uitvloeisel van het materialisme is de commercialisering van onze samenleving: alles moet geld opbrengen, van alles wordt een handel gemaakt. Dat blijkt heel goed in de reclamewereld, die zelfs in de sport het hoofdelement geworden is. De sport, oorspronkelijk bedoeld als lichaamsoefening en later nog enigszins onschuldige competitie, is nu een geldindustrie geworden. Een veel voorkomende uiting van materialisme, die gepaard gaat met gebrek aan overgave aan Gods Voorzienigheid, is de deelname aan kansspelen (lotto, loterij, voetbalpronostieken enzovoort), evenals alle vormen van gokken (met kaarten, roulette, gokautomaten, enzovoort). De christelijke Leer verbiedt deze activiteiten, en terecht, want zij leiden naar ondeugd en houden de ziel vast in het nastreven van geldgewin.

Materialisme komt dus hoofdzakelijk tot uiting in een (vaak op koortsachtige wijze) verheffen van geld tot hoofddoel van het leven. Eén van de vele ondeugden die hieruit voortvloeien is het feit dat vele mensen zich gemakkelijk laten omkopen: zij bezwijken vlug onder de verleiding van materiële voordelen die hen aangeboden of in het vooruitzicht gesteld worden. Omkoperij aanvaarden, is een even grote ondeugd als zelf een mens omkopen, want hij die zich laat omkopen, koppelt daarmee een materialistische begeerlijkheid aan oneerlijkheid. Vaak worden zuivere morele principes onmiddellijk overboord gegooid onder de verleiding van geld. Om U het gevaar van het materialisme duidelijk te maken, verwijs ik U graag naar een openbaring die mij is geschonken in verband met de voetwassing door Jezus op de avond waarop Zijn Passie begon. Toen zei Jezus dat wie zich niet door Hem de voeten liet wassen, geen deel kon hebben aan Zijn Rijk, en tot Petrus, die dit aanvankelijk weigerde, zei Jezus dat hij dit nu nog niet begreep, maar dat het noodzakelijk was. U moet bedenken dat de voeten symbool staan voor het aardgebondene, het 'met-de-wereld-in-verbinding-staan'. In de diepte betekent de voetwassing daarom het gereinigd worden van alle materiële banden, het 'loswassen' van de wereld. Wie zich niet laat reinigen van de materie, kan geen deel hebben aan het Rijk Gods.

Materialisme is een gevangenis voor de ziel. Laat ik het U als volgt in een beeld voorstellen: de mens heeft een beperkt aantal echte stoffelijke behoeften (voedsel, drank, kleding, huisvesting, verwarming, natuurlijke medicatie, enkele producten voor elementaire lichaamsverzorging, en al naargelang zijn specifieke levensomstandigheden en leefmilieu misschien nog enkele andere). Een materialistische levenshouding schept steeds nieuwe behoeften, die hij telkens weer wil bevredigen. Doch elk van deze behoeften bindt hem steeds weer aan de wereld vast. Elke behoefte is als een draadje waarmee een web geweven wordt. Naarmate de materiële verlangens in aantal toenemen, wordt het web dus groter en groter, tot de ziel zodanig verstrikt zit dat zij gewoon niet meer loskomt. Zo wordt haar vlucht naar de belevingssfeer van het Goddelijke volledig belemmerd. Precies hierin schuilt de grote waarheid dat het materialisme het grote wapen is waarmee Gods tegenstander de zielen gevangen houdt. Precies om diezelfde reden wordt terecht gesteld dat alle ontwikkelingen die het materialisme in het leven hebben geroepen, door de duivel geïnspireerd zijn: de industrialisatie, de vele ontsporingen van de wetenschap, alle economische stelsels die volledig rond geld gebouwd zijn, enzovoort.

Een andere vorm van gebrek aan vergeestelijking is de overmatige aandacht voor uiterlijkheden. Bijvoorbeeld: de veelvuldige neiging om in een spiegel te kijken; zo zijn er ook mensen die, wanneer ze bezoek moeten ontvangen, geen rust kennen omdat zij menen dat dit of dat plooitje in hun kleding storend werkt, enzovoort... Deze mensen verliezen veel tijd, energie en hartsvrede aan zaken die voor hun ziel onbelangrijk zijn, en deze tijd en energie roven zij in wezen weg uit hun innerlijke communicatie met God. U bent het Uw medemens verschuldigd dat U verzorgd bent, doch Uw uiterlijk voorkomen mag geen obsessie worden. Een zeer veel voorkomende vorm van gebrek aan vergeestelijking is de nieuwsgierigheid. De nieuwsgierige mens heeft een overmatige belangstelling voor de dingen der wereld. Niets ontgaat hem, doch zijn interesse heeft steeds te maken met wereldse zaken. Zijn zintuigen staan voortdurend op scherp, hij ziet en hoort alles, alles houdt hem bezig, en zijn geest en hart worden helemaal opgeslorpt door dingen die vergankelijk zijn in plaats van door de belangen van de ziel.

Hij zoekt zonder ophouden alle nieuwtjes over zijn medemens en zijn omgeving, en kent rust noch duur wanneer hij de nieuwsuitzendingen op televisie of de actualiteiten in de krant moet ontberen. Er is een verschil tussen nieuwsgierigheid en het op een gezonde wijze begaan zijn met het lot van Uw medemens. Wanneer sprake is van eerlijke belangstelling voor het verloop van dingen in het leven van Uw medemens, kan deze berusten op naastenliefde. Nieuwsgierigheid wordt het zodra Uw belangstelling ook dingen betreft die werkelijk privaat zijn, en U de neiging voelt om er op een ongepaste wijze mee bezig te zijn en er zelfs over te spreken met anderen. Bij nieuwsgierigheid is doorgaans een zekere 'koorts' merkbaar: U kunt het niet laten, met die dingen bezig te zijn, en Uw geest wordt overheerst door gedachten over zaken die U in feite niet aangaan.

Nieuwsgierigheid kan ook leiden tot een neiging tot schending van de privacy van Uw medemens: een soms ziekelijke behoefte om alles over iemands doen en laten te weten te komen, wat bijvoorbeeld hierin tot uiting kan komen dat U zijn briefwisseling wil lezen, zijn dagindeling bestudeert, enzovoort, en niet zelden de leemten in die kennis gaat opvullen door ijle speculaties die door Uzelf of door anderen onterecht voor waarheid genomen kunnen worden. Een middel om van nieuwsgierigheid te genezen, kan hierin schuilen, dat U Uzelf voor ogen houdt dat alles wat in het leven van Uw medemens gebeurt, louter een zaak is tussen hem/haar en God, want alle gebeurtenissen in een mensenleven zijn leerproeven die Gods Voorzienigheid op zijn weg brengt. Deze leerproeven zijn beschikt voor de ziel van die specifieke mens, en voor niemand anders. Precies om die reden gaan de gebeurtenissen in het leven van Uw medemens U niet aan.

Tot besluit van deze beschouwing over de vergeestelijking, en tevens van dit hoofdstuk over de deugden, wil ik U een oefening voorstellen om te leren loskomen van de wereld rondom U. Wat aanvankelijk als een oefening beleefd kan worden, moet uiteindelijk tot een gewoonte worden. U zult merken dat het Uw hele geestelijke leven kan veranderen: maak er een gewoonte van, overal en altijd (niet alleen tijdens Uw gebedsuren) in Uw hart verenigd te zijn met het Hemels Hof. Zelfs terwijl U door de straat wandelt, kunt U leren, steeds Uw inwendige blik op Jezus, Maria, de Heilige Jozef (al naargelang de beelden die in U opkomen) gevestigd te houden. U zult spoedig vaststellen dat U dan nog wel kijkt naar de dingen om U heen, maar ze niet meer ziet. Ik bedoel: U zult van de wereld alleen nog voldoende signalen opvangen om zonder ongevallen ter bestemming te komen, doch niets anders zal Uw geest bezighouden dan Uw inwendige beschouwing. Deze oefening zal U helpen om na verloop van tijd volkomen met de blik op de Hemel te leven en U los te maken uit de zintuiglijke invloeden vanuit de wereld.

Op dezelfde wijze moet U bijvoorbeeld ook leren, gedurende de Heilige Mis in diepe vereniging met Jezus te treden. U zult niet meer afgeleid worden door wat om U heen in de kerk gebeurt, en de woorden van de priester zult U eerder horen in Uw hart dan in Uw oren: het zal in alle omstandigheden zijn alsof Uw zintuiglijke indrukken steeds meer uitgeschakeld worden en U God rechtstreeks in Uw hart begint te ervaren. Op enigszins gelijkaardige wijze gebeurt het tijdens mystieke ervaringen (met Maria of Jezus), en zo kan het U ook buiten dergelijke ervaringen geleerd worden om tot een diepere, intensere beleving van God (Maria) in Uw dagen te komen.

Zolang U op aarde leeft, en dus ook rekening moet houden met Uw stoffelijke behoeften, zult U onophoudelijk een gulden middenweg moeten zoeken om tegelijkertijd aan die behoeften te voldoen en niettemin met Uw hart en geest in de Hemel te leven. In dit verband wijs ik U daarom tot overweging nog op die passage uit het Evangelie waarin aan Jezus wordt gevraagd of het geoorloofd is of niet, aan de keizer belasting te betalen. Jezus zegt en doet daar iets opmerkelijks. Alvorens te antwoorden, laat Hij Zich eerst een muntstuk geven. Dan vraagt Hij: "Van wie is deze beeltenis en dit randschrift?". En nadat men Hem ten antwoord heeft gegeven: "Van de keizer!", zegt Hij eenvoudig: "Geef aan de keizer wat aan de keizer toekomt, en aan God wat God toekomt". Wat betekent dit, en waarom zegt Jezus dit pas nadat Hij het muntstuk in de hand heeft gekregen? Hij bedoelt het volgende: "Voldoe Uw materiële verplichtingen (geldzaken) tegenover de wereldse autoriteiten, maar voldoe ook Uw niet-materiële verplichtingen tegenover God". Zo maakte Hij duidelijk dat het heel goed mogelijk is, voor de ziel te zorgen zonder daarom de wereldse verplichtingen te verzuimen, met andere woorden dat de wereld de belangen van de ziel niet in de weg hoeft te staan. Vele mensen verbergen zich achter hun wereldse verplichtingen om datgene wat echt telt (de ziel) te verwaarlozen.