Alle zangvormen vertegenwoordigd

Het tweede net van 'Auntie' — dat wil zeggen the British Broadcasting Company — presenteert op woensdag 8 september, tussen 20:00 uur en 21:00 uur onze tijd, de documentaire Queens of Heartache, over zangeressen uit de twintigste eeuw, die allen (relatief) jong zijn gestorven en — wellicht mede daardoor — de status van, vooralsnog, onsterfelijk hebben verworven. Het is dan ook terecht dat zij veelal worden gezien als ware iconen.

Tussen de genoemden komen we één naam tegen uit de wereld der klassieke muziek, die als koningin der sopranen, bekendheid heeft verworven ver buiten de 'eigen kringen': Maria Callas — in wezen Maria Kalogeropoulos (1923-1977) — maar daarnaast vooral grootheden uit de sfeer van de pop- en amusementsmuziek, dan wel uit de wereld der alternatieve kunstmuziek. Daarbij gaat het om bijna het gehele scala: de chansonnière Edith Piaf (met burgerlijke naam Edith Giovanna Gassion (1915-1963), de meest vooraanstaande en meest invloedrijke jazz-zangeres Billy Holiday (1915-1959), de actrice en zangeres Judy Garland (1922-1969), die de wederhelft was van regisseur Vicente Minelli (1903-1986) en de moeder van actrice, showgirl/zangeres Liza Minelli (geboren 1946).

Reacties van derden

In de film worden eveneens reacties vertoond van tijdgenoten van de overledenen, zoals van de onder meer Hollywood-acteur Mickey Rooney (geboren 1920), de chansonnier Charles Aznavour (geboren 1924), en de veel minder bekende Katie Melua (geb. 1984), en Corinne Baisley-Rae (geboren 1979).

____________

Afbeeldingen

1. Maria Callas, de 'grootste sopraan aller tijden'.

2.  Billy Holiday, de meest vooraanstaande aller jazz-zangeressen.

Met die benaming wordt al direct gewezen in de richting van de oorspronkelijke betekenis die dit fenomeen had voordat er, vooral in de twintigste eeuw, zo'n enorme erotische lading aan is gegeven. Dat houdt, vanzelfsprekend, niet in dat de oudere uitingen niet eveneens een — al dan niet bewuste — erotische lading hebben meegekregen, en evenmin betekent het dat in onze, sterk overgeseksualiseerde, maatschappij — waarin tal van uitingen van het menselijk lichaam hoogtij vieren — binnen die uitingen niet als puur kunnen worden ervaren.

__________

[1] Anna Richter (Groningen) was de eerste vrouw die exposeerde in de mannengalerie met veel herenliefde: MooiMan in Groningen, de enige galerie in die categorie van Noord-Europa, en volgens sommigen van geheel dat werelddeel. Enkele van haar stukken zijn geïntegreerd in de thans in die galerie lopende expositie Billen en Buikjes. Diverse van haar verleden jaar tentoongestelde stukken bij MooiMan zijn er nog steeds aanwezig, sommige daarvan zijn unicaten, andere bestaan in de geringe oplage van zes stuks. Enkele zijn reeds verkocht. Deze zijn alle nog te zien via de website van Galerie MooiMan.

Inspiratiebron: Martin Luther King
Jacob ter Veldhuis heeft zich voor dit opus laten inspireren door de wereldvermaarde toespraak van Martin Luther King (1929-1968), welke als Mountain Top-speech de geschiedenis is ingegaan. Een dag daarna is de miljoenen mensen, al dan niet kunstenaars, inspirerende dominee vermoord.

Een tweede aflevering van de serie NTR Podium biedt een terugblik op een halve eeuwZaterdagMatinee — die voorafgaand aan de heruitzending van bovengenoemde compositie via dezelfde zender zal worden gepresenteerd. Meer daarover in een artikel van heden op onze zustersite Muziek en Mensen.

Ondanks het feit dat er slechts drie van de beoogde vier delen [1] konden worden afgerond, heeft het opus toch nog een lengte van zestig minuten. Net als in de Zevende en de Achtste Symfonie van deze componist komen bij de acht hoorns, alternerend met het derde en vierde paar daarvan, vier Wagner-tuba'svoor: twee tenortuba's en twee baritontuba's.
De overige orkestbezetting bestaat uit drievoudige houtblazers, drie trompetten, drie trombones, contrabastuba, pauken en sterk bezet strijkkwintet, zo mogelijk op basis van zes contrabassen. De harp (dreifach womöglich), die voor het eerst bij deze componist in de Achtste een rol speelde, komt in deze Negende niet opnieuw voor.

De symfonie — "dem lieben Gott gewidmet"— is tijdens het leven van de componist niet uitgevoerd. De première werd gerealiseerd in het jaar dat de partituur ook in druk is verschenen: op 11 februari 1903 te Wenen. Dirigent was toen Ferdinand Löwe (1865-1925).

Meer informatie met betrekking tot dit opus kunt u vinden in een artikel, eveneens van heden, op de redactioneel aan dit weblog gelieerde site Muziek en mensen.

[1] 1. Feierlich, Misterioso. 2 Scherzo. Bewegt, lebhaft. 3. Adagio. Langsam, feierlich.

____________

1. Wagner-tuba.

2. Dirigent Ferdinand Löwe omstreeks 1898.

Meer over het werk in kwestie is te vinden in een uitgebreid artikel dat op 26 februari van dit jaar op onze zustersite Tempel van het Muziektheater is opgenomen.

Nu het minder heet is dan enige maanden geleden heeft hij besloten weer in de tuin te gaan wonen. Om ervoor te zorgen dat zijn eten droog blijft en hijzelf ook, heb ik in een hoek van de zijtuin een tafeltje geplaatst onder een dicht begroeide heg. Zijn eten consumeert hij bij regen daar wel, maar zelf heeft hij besloten om onder een andere kleine tafel in de achtertuin zich terug te trekken binnen een liggende, oude autoband. Daar krult hij zich op voor de slaap der rechtvaardigen. Met vrijwel alle andere katten uit de buurt, die door of langs onze tuin lopen, kan hij passief goed overweg, en ook met de egels die zich vertonen als het donker wordt, eet hij desnoods uit één schotel. Hoewel Sasja enigszins doof is — nu achttien jaar oud maar met een voorkomen dat hooguit de helft van dat aantal jaren doet vermoeden —, kan hij zich voortreffelijk redden op basis van andere signalen. Hij kan zelfs liplezen.

In de film komen negen Barneveld-Joden aan het woord, en zij vertellen hun verhaal. De documentaire zal worden uitgezonden door het digitale televisiekanaal Geschiedenis 24, tussen 21:31 uur en 23:13 uur.

__________

Foto: Mr. K.J. Frederiks

Onbeantwoorde vragen
In de nacht van dinsdag 24 op woensdag 25 augustus presenteerde het digitale televisiekanaal Holland Doc 24 de documentaire Evita's secret van Frank Gorbeley. Daarin wordt nader ingegaan op één van de vele mysteries die de figuur Evita Perón (1919-1952) tot nu toe zijn blijven omgeven.
Daarbij gaat het niet om zomaar een verhaaltje waarvan steevast de vraag dient te worden gesteld of het wel om een waar gebeurd gegeven handelt. In 1946 was er voor va Perón een reis van drie weken door Europa georganiseerd, het werden echter drie maanden, en juist dat feit, in die periode, werpt onmiddellijk de korte doch klemmende vraag o: Waarom? Is er een verband met het feit dat een jaar later veel nazi's in Argentinië asiel hebben gekregen? In verband met al die feiten doemt een ander vraagstuk op: dat van de vele bankrekeningen die mevrouw Perón in Zwitserland bezat. Zelfs haar weduwnaar Juan Perón (1895-1974) heeft ze na Evita's verscheiden niet kunnen vinden.

De rest van het concert dat door dit ensemble in Londen word gegeven en door miljoenen toehoorders via de radio te beluisteren valt, en op een later tijdstip wellicht nog op BBC Two-tv of BBC Four-tv, bestaat uit twee vaste stukken uit het grote repertoire: allereerst de Rückert-Lieder van Gustav Mahler, en vervolgens de Derde Symfonie in Es uit 1804 (Eroica) uit 18 van Ludwig van Beethoven (1770-1827).

_________

Afbeelding: Meisje aan de piano speelt de ouverture uit Tannhäuser van Richard Wagner. Het is een schilderij — olie op canvas uit de jaren 1869-70 — van Paul Cézanne (1839-1906). Het doek bevindt zich in de Hermitage te Sint Petersburg.

We kunnen luisteren naar koor en orkest van de Bayreuther Festspiele, welke zullen worden geleid door Christian Thielemann. Qua stemmenmateriaal kunnen we verwachten dat onder meer de tenor Lance Ryan, de basbariton Ralf Lukas, en de bas Eric Halfvarson zich zullen inzetten om dat gebeuren een extra muzikaal tintje te verlenen.
Nadere informatie over dit muziekdrama is te vinden op de, redactioneel aan Cultuursfinx gelieerde site Tempel van het Muziektheater, in een artikel, aldaar opgenomen op 13 juni 2008.

__________

Afbeelding: De tenor Georg Unger (1837-1887) als Siegfried tijdens de première in 1876 in Bayreuth.