Kleutertje uit Boedapest werd bijna honderd jaar

De #Hongaarsetreinkinderen is een verhaal dat voortleeft in het collectieve geheugen. Tussen 1924 en 1928 kwamen duizenden Hongaarse kinderen op vakantie naar Vlaanderen. Hun lot (armoede) werd bepaald door het beruchte verdrag van Trianon (1919) waarin Hongarije 2/3 van het grondgebied verloor. Hier kan men het verhaal lezen van een Nederlands treinkind. Ook in Brakel kwam destijds een treinkind terecht. (1926)

Gizella Dóczi (11 oktober 1919 - 18 januari 2018) was vier jaar oud toen haar moeder in Boedapest niet meer wist hoe ze haar kinderen te eten moest geven. Hongarije was kapot.Als verliezer van de Eerste Wereldoorlog (waar Hongarije in werd meegesleurd, omdat het met Oostenrijk verbonden was) had het land het Verdrag van Trianon (dat onderdeel was van het Verdrag van Versailles) moeten slikken. Hongarije moest zeventig procent van zijn grondgebied afstaan aan de buurlanden. De Hongaren die in deze gebieden woonden, vluchtten uit angst voor etnische zuiveringen naar de hoofdstad Boedapest waar het toch al vol was met werkloos geworden soldaten.

Met het afstaan van grondgebied verloor Hongarije ook de mijnen, de bossen en de enige zeehaven. Daarnaast waren er hoge herstelbetalingen die het land naar de economische afgrond duwden. In Boedapest was het leven bijzonder zwaar. Er waren barre winters en het voedsel was schaars. Het aanbod van het Rode Kruis om haar twee dochters drie maanden in het relatief welvarende Nederland te laten aansterken, leek een geweldige kans. Gizella's moeder, een jonge weduwe van een militair, bracht de meisjes naar het station. Het zou decennia duren voordat ze hen weer zag.

150.000 kinderen kwamen met de kindertreinen uit Hongarije naar Nederland. Een verslaggever die bij aankomst van de eerste trein aanwezig was, schreef geschokt: ,,De kinderen hadden bleke, uitgehongerde gezichtjes en letterlijk geen kleren aan het lijf.'' Gizella kwam als kleutertje bij een familie waar ze het niet goed had. Een daarop volgend adres was nog erger. Ze moest slapen in een kist en de hele dag schoonmaken, aardappels schillen of de was doen. Niemand sprak haar taal, haar zusje was ergens anders ondergebracht, en ze voelde zich totaal verlaten. Het is niet bekend wie of welke organisatie ingreep, maar uiteindelijk werd Gizella naar familie Westhoek in Zoetermeer gebracht. Het kinderloze echtpaar was warm en lief voor haar en behandelde Gizella als hun eigen kind. In de jaren die volgden leerde Gizella Nederlands spreken en vergat ze het Hongaars. Ook het contact met Boedapest verwaterde. Haar moeder schreef brieven die niemand kon lezen. Langzamerhand raakte een mogelijke terugkeer naar Hongarije op de achtergrond.

Stratenmaker

Op haar vijftiende werd Gizella verliefd op Adri van Elleswijk. Een vriendelijke, knappe, jonge stratenmaker uit Zoetermeer. Ze trouwden. Dat moest met toestemming van de koningin, omdat ze nog geen zestien was. Door het huwelijk werd Gizella, ook officieel, een Nederlandse. Het zou nog vele jaren duren voordat er, via haar zus, contact met familie in Boedapest werd gelegd. Gizella was al grootmoeder toen ze in de trein terug naar Hongarije ging. De reünie was een grote schok. Ze bleek een vreemde in haar moederland waar ze de taal niet meer van sprak.

In Zoetermeer had Gizella een goed leven. Ze sportte veel. Ze zwom dagelijks en gymde bij Pro Patria waar ze erelid was. Financieel heeft ze zich nooit zorgen hoeven maken. Toch voelde ze zich, ondanks haar gezin en kleinkinderen, vaak ontheemd. Gizella werd bijna honderd jaar. Ze was een van de laatste kinderen die ooit met de kindertransporten uit Boedapest in Nederland arriveerden.