29/02

Nog een anekdote. Eergisterenavond en gisterenavond heb ik, gezeten onder een aguacate boom vol avocadovruchten, lekker Italiaans gegeten. Op de achtergrond speelde Weense walsmuziek. Dat bij 35 graden om 21 uur buiten, gewoon zalig. De zaak wordt uitgebaat door een Oostenrijker Walter Gürth. Als jongen gast thuis weggelopen, gaan varen, aangeland in de Caraïben en uiteindelijk tot rust gekomen in Mompox, Colombia. Ik kom hier nogal wat ‘exotisch’ volk tegen hoor.  

Tijdens de nacht heb ik mijn eerste nachtmerrie gehad. Ik schonk er geen aandacht aan. Vannacht echter 2 nachtpaarden tegen gekomen. Na al mijn reizen weet ik dat het een neveneffect kan zijn van malariapillen. Gelukkig kan ik vandaag ermee stoppen. Pas als ik naar Laeticia in de  Amazone trek, moet ik er opnieuw mee beginnen.

A day in the life of a Colombian.

Het programma voor vandaag is simpel: ik moet naar de luchthaven van Corozal om daar een vlucht naar Medellin te nemen. Tijd vereist voor het transport wordt door Colombianen geschat op ca 1,5 uur. Dat is de theorie, nu de Colombiaanse realiteit. Ik begin met de duurtijd wat te verhogen: zes uur in plaats van anderhalf uur. Gisterenavond zet ik mijn wekker op 6 uur en dan merk ik dat er in kleine lettertjes op mijn A4 vliegticket vermeld staat dat ik 24u op voorhand mijn vlucht moet herbevestigen. Te laat gezien. De kantoren van ADA sluiten ’s zondags om 18u. Het zij zo, we zien wel. No te preocupes. Ik begin heel mijn bagage uit te laden en te herschikken om alle zwaar stukken in mijn rugzakje te proppen, want ik moet betalen over overgewicht (méér dan 15 kg zegt men mij overal). Ik luk er aardig in: mijn rugzakje weegt naar schatting wel 5 kg. Beter gaat echt niet. Ik krijg de ritsen nog amper dicht.

Dan ga ik slapen, want morgen vroeg zijn de kantoren van ADA vanaf 6u terug open. Het is een kleine luchthaven (zoals Deurne), dus dat zit wel snor. Na de nachtmerries sta ik om 6u op om te telefoneren en het laatste in te pakken. Als ik met mijn smartphone bel, krijg ik als antwoord dat dit nummer niet bestaat. Ik probeer meerdere malen, maar telkens hetzelfde antwoord. Dus vraag ik aan de balie van Casa Amarillo, waar ik verblijf, of zij voor mij kunnen bellen. Antwoord is ontnuchterend: we willen wel, maar we weten niet hoe dat hier werkt. Je zal moeten wachten tot 8 uur. Ik moet er mij bij neer leggen en besluit om dan maar eerst van  een lekker ontbijt te genieten. Het is intussen immers 7 uur voorbij. Aan tafel doe ik luidop mijn verhaal en een Colombiaans koppel dat op reis is, stelt me gerust. Het is niet omdat er 24 uur op dat ticket staat, dat je die 24 uur strict moet interpreteren. Je kan herbevestigen tot 2 uur vóór de vlucht (tiens, tiens!). Maar, zegt de man, ik begrijp uw bezorgdheid, ik zal voor u eens proberen. Ik zie dat hij maar een deel van het telefoonnummer dat op  mijn ticket staat, intikt. Hij  laat het eerste cijfer weg, cijfer twee en drie vervangt hij door 03 en hopla hij heeft onmiddellijk een verbinding. Dat probleempje is dan opgelost. Je moet het maar weten.

Volgende stap. Nu moet ik een taxi aan mijn hoteldeur krijgen voor de trip naar Bodégas. Blijkt dat er geen taxi’s in het stadje mogen rond rijden (had dat gisteren nochtans gevraagd) , alleen moto’s met een aanhangbakje voor 2 of 3 passagiers. Dus moet ik eerst zo een aftands transportmiddel zien vast te krijgen. Na 15 minuten passeert er dan toch zo een gedrocht en hij rijdt me naar een soort terminal, maar voor taxi’s. Het is intussen 8 uur. Mijn bagage wordt in een taxi geladen en dan … gebeurt er niets. Na een kwartier informeer ik discreet wat het probleem is. Er is geen probleem. De man wacht gewoon tot zijn wagen vol zit. Eerder vertrekt ie niet. Na 45 minuten wachten is het zover. Drie vrouwen en ik. Volgende stap: wie van de vrouwen gaat van vooraan zitten. Mijn twee meter wordt compleet genegeerd. Ik besluit me niet te mengen in zo een levensbelangrijke discussie tussen drie dames met een verlaagd zwaartepunt. Maar ik zie wel het uur der waarheid naderen. Voilà, er komt een compromis uit de bus: de minst dunne gaat van voor zitten. Als beleefde jongen laat ik de twee andere ‘suma’s’  (wat zo zien ze er een beetje uit) instappen en dan merken ze dat ik achteraan niet meer in die sardienendoos raak. Na nog wat discussies onder hun drieën valt alles in zijn plooi. Ik vooraan en de drie dames achterin. Ik heb de indruk dat ik de achteras hoor kreunen. Maar het zal mijn verbeelding wel zijn. Zonder oponthoud (zoals bijvoorbeeld een echt niet te voorziene tankbeurt) bereiken we na een uur putjes en bultjes rijden de ferry plaats waar we de Rio Magdalena oversteken. Halsbrekende toeren op een vervaarlijk doorbuigende loopplank, maar mijn bagage en ik raken na een half uur droog op het gammele bootje. Zoals elke boot hier, heeft ook dit exemplaar last heeft van fitten in de romp (beneden de waterlijn hé). Tegen topsnelheid scheert dat gevaar voor de gemeenschap en de volksgezondheid over het wateroppervlak in een wolk van opspattend water. Het lijkt alsof ze een afgedankte straalmotor achter de boot gemonteerd hebben. Na 15 minuten watervliegen halen de boot en ik zonder ongelukken de overkant. Dan een taxi naar de luchthaven Sincelejo in Corozal. Ik vind er één, maar het verhaal is hetzelfde. Ik ben de eerste  klant en ik moet wachten tot zijn rijdende doodskist afgeladen vol zit vooraleer hij vertrekt. Weer 30 minuten in de brandende zon wachten. We gaan weer vrolijk boven de 40 graden Celcius. Zo zweten, man man. Als zijn bak vol zit rijdt hij amper 100 meter , want daar moet hij allerlei paperassen invullen in verband met zijn passagiers. Enfin, na 15 minuten is ook die klus geklaard en zijn we weg voor een ritje van een kleine 2 uur.  Het is intussen al rond 11u. Halverwege blijkt dat zijn gastank ei zo na leeg is. Hij hoopt dat we het enige tankstation met gas nog halen. Het lukt hem. Daarna rijdt ie plots véééél sneller door. Op 10 km van Corozal zegt hij mij dat de luchthaven Las Brujas heet en niet SIncelejo. Dat is de naam van het stadje 25 km verderop. Nu begin ik stilaan zenuwachtig te worden. Ik wil niet op het laatste moment in de verkeerde luchthaven staan (La Havana met zijn 5 luchthavens indachtig) en bel mijn reisagentschap op. Er volgt een uitleg die verdacht lijkt op het grapje met de luchthaven van Brussels South, die niet in Brussel ligt, ook niet in Chaleroi maar in Gosselies. Het is me nu duidelijk waren onze Franstalige broeders hun chaosmosterd vandaan halen. Ik kom uiteindelijk rond 13 uur aan in de Las Brujas van het stadje Corozal nabij Sincelejos.. Dertig minuten vóór sluitingstijd van de check in!

Ik check in en mijn trolley weegt nog 18 kg (ik kom van 23 kg). Ik moet nog 21.000 pesos extra betalen. Ik probeer nog te argumenteren dat iemand van 2 meter recht zou moeten hebben op een hoger plafond. Het helpt niet. Bij de afrekening blijkt dat de limiet 10 kg bedraagt, en niet zoals iedereen me wil doen geloven 15 kg. Eso es así: dat kost me 6-7 euro.

In de wachtzaal maakt een standje reclame dat ze middageten serveren. Ik heb twee sneetjes brood met kaas en sla en een stuk chocoladetaart met een koffietje kunnen bestellen. Dat was het enige waaruit ik kon kiezen.  Ik was de enige klant en toch liep de doorlooptijd van de bestelling op tot 20 minuten. De koffiezet was defect en haar toastbroodjes waren op.  Ik heb dit verhaaltje eens helemaal uitgeschreven opdat je aan de lijve kan ondervinden hoe het is om hier te leven en rond te reizen. Elke dag wreed spannend! Maar je moet er tegen kunnen.

28/02

Goed uitgeslapen en lekker ontbijt genomen. Het vruchtensap is nu een naranja, maar het is een vrucht tussen limoen en appelsien in. Ze is half zo groot als een gewone appelsien zoals wij ze kennen en ze heeft een schil en de kleur van een limoen. Het sap is zalig. Een optimale mengeling van limoen met appelsiensap. Gewoon al voor de fruitsappen zou ik hier willen blijven wonen. De mensen zeggen me dat 80% van alle fruitsoorten op aarde in Colombia voorkomen. Ik kan het goed geloven. En dat wil zeggen dat ik er nog heel veel te proeven heb! Tijdens het ontbijt kennis gemaakt met een koppel van Essex. Wereldreizigers waarbij ik in het niet zink. Wreed interessante mensen. Ik heb hen o.m. het verhaal verteld dat de laatste reis met Nicole langs de zuidkust van Engeland waar er een ober op mijn vraag welke vis een ‘mullet’ was, flegmatiek antwoordde: its’ a fish, it has two eyes and it swims like this’ en hij maakt een golfbeweging met zijn hand. De Brit kwam niet meer bij van het lachen.

Dan heb Mompox bezocht. Mooie straatgezichten. Niet voor niets dat in dit stadje veel Colombiaanse films gedraaid werden. Onder andere ook de verfilming van Marqués’ Kroniek van een aangekondigde dood. Daarnaast niet veel bijzonders. Uiteraard is Bolivar hier enkele malen gepasseerd. Uiteraard staat het vol met de obligate koloniale kerkjes, kloosters en hospitaalruimtes en dergelijke. Maar ook drie interessante dingen. De eerste plaats waar ik halt hou zijn de Portales de la Marquesa. Daar woonde , allicht eind 18^de eeuw – maar ik weet het niet met zekerheid, ene Mijnheer Espalza Marqués de Santa Coa y de Torre de Hoyos (tiens, die Hoyos ben ik Cartagena ook tegen gekomen nietwaar), die onder meer zijn rijkdom haalde uit slavenhandel. Hij had bovendien de gewoonte om eens per jaar een slaaf de vrijheid te schenken, naar aanleiding van een loopwedstrijd. De uitverkorene was diegene die vertrekkende vanop het kerkplein als eerste aan het grote kruis aan de gevel van zijn huis aankwam. Dat kruis staat er nog. Na zijn dood bleef zijn echtgenote Doña Maria Josefa Isabel de Hoyos y Mier daar nog 50 jaar wonen. Met een andere man, een officier uit het leger van Don Pablo Morillo. Hier in het stadje wordt die Morillo ‘pacificador’ genoemd. In het scheepvaartmuseum had ie de titel ‘wrede dictator’ omdat hij begin 19^de eeuw zoveel vrijheidsstrijders heeft laten terecht stellen. Morillo trachtte immers, in opdracht van de Spaanse Kroon, de onafhankelijkheid van Colombia af te weren. Tevergeefs zoals gebleken is. Maar ik heb intussen  opgemerkt dat ik af en toe politieke gevoeligheden en tegenstellingen begin te voelen. Ik begin me hier dus duidelijk thuis te voelen. Terwijl ik een foto neem van de gevel, vraagt een man mij of hij Engels met mij kan praten om te oefenen. Ik zeg van ja en er ontspint zich een heel interessant gesprek, waarbij hij de geschiedenis van het huis uiteenzet. Goed, want ik vind er niets over terug in de boekjes. Op het einde zegt ie dat hij wil proberen om binnen te raken in het huis. Dat is uiteindelijk niet gelukt. De eigenaars waren niet thuis. Pech.

Uit de lessen geschiedenis die ik jullie gedebiteerd heb, hebben jullie vast ok onthouden dat sinds de onafhankelijkheidstrijd het land politiek in twee kampen verdeeld is: de conservatieven en de liberalen. Ahwel, die tegenstelling is doorgetrokken tot op in het kerkhof. De liberalen langs de ene kant en de conservatieven langs de andere kant. In het midden een breed gaanpad. Voor wie interesse heeft in de politieke verhoudingen:: beide kanten van de beschikbare begraafruimtes zijn helemaal volzet. Dan op zoek naar de botanische tuin. Een half uur heb ik gezocht en niet gevonden. Tot iemand me zegt dat ik een aftandse roestige metalen deur moet kloppen, weer in het midden van een lange witte muur. Er doet niemand open. Ik merk dat de deur eigenlijk op een kier staat. Ik stap dus binnen en ik zie in de tuin een oude man zitten. Lang verhaal kort. Ik ben op het juiste adres en die botanische tuin is zijn leven. Hij kent elke plant, boom en struik bij naam en de medicinale toepassingen enz. Het Wikipedia hoofdstuk over planten en struiken en bomen stroomt over mij, maar blijft niet kleven. De tuin is bovendien, zoals je wil kan vermoeden, een grote wildernis en bij geen enkele plant of struik of boom staat een identificatie. Als die man sterft gaat een schat aan natuurkennis in één vingerknip verloren. Het enige wat ik mij in de hele informatiestroom onthouden heb, is de stevia plant. Het is een miniscuul plantje dat laag bij de grond groeit. Bijna een bodembedekker. Terwijl hij staat te drammen, duiken er plots enkele roofvogels op die luidkeels van hun oren maken. Oei oei zegt hij, ik ben met al dat gepraat hun eten vergeten. Hij gaat het halen en die vogels vliegen er letterlijk op af. Heb er enkel schitterende foto’s van kunnen maken. De naam die hij gaf was tutu. Of zo iets, want noch de vogels noch hij hebben tanden.

Vanavond inpakken geblazen. Morgen neer ik het vliegtuig naar Medellin en ik moet proberen gewicht te besparen. In de prijs van het ticket zit namelijk maar 15 kg. Dat wordt wat.

27/02

Ik ben een vroege vogel, maar 4 u vind ik toch wel erg vroeg. heb dan ook twee maal geverifieerd of ze het echt menen. Want zo vroeg opstaan om dan een uur op hen te moeten wachten, dat vind ik erover. Maar neen, ze pikken me op om 4:30  ’s morgens. Zelfs als ik alles ’s avonds heb ingepakt, betekent dit om vier uur opstaan. Ik ben gisteren dan ook maar heel vroeg in bed gekropen en gelukkig viel ik onmiddellijk in slaap.

Niettegeloven: om 4:15 staat mijn auto klaar. En dan op weg naar Mompox (ze spreken het uit als ‘Mompos’). We zijn alle verkeer voor en ’s middags sta ik in de braadoven van Mopox. Zijzelf spreken ook van el horno. Het stadje ligt op de plaats waar de Rio Magdalena in tweeën splitst. Die stroom is vergelijkbaar met de Nijl. Nu het hier al in geen jaar (!) geregend heeft, heeft ie nog maar de breedte van zeg maar de Schelde bij laag tij. Maar in het regenseizoen kan die sterk aanzwellen. Ik zie een paal met de streepjes voor het hoogste waterstanden ooit gemeten. Die van 2010 spant de kroon: een meter boven de stoeprand, en die is pakweg 5m boven het waterpeil van vandaag. Dat betekent dat in die periode de Rio Magdalena enkele malen breder was dan de Schelde bij hoogtij.

Mompox lag aan de oever van de breedste arm en gold als laatste stopplaats voor wie met de boot dieper het (toen onherbergzame) binnenland in trok. Het was dan ook een welvarende stad tot begin 20ste eeuw. Toen verzandde die arm van de stroom en viel de klok stil. In 1995 erkende de UNESCO het stadje als werelderfgoed en werd heel veel met respect voor het verleden gerestaureerd. De inwoners verdienen hun kost met het opkomend toerisme en met zilverbewerking. Dat laatste is geen toeval. Voor de inval en de volkerenmoord van de Spanjaarden was deze streek –en de indianenstammen die hier van oudsher woorden- gespecialiseerd in zilverbewerking. Tradities zijn ongelooflijk taai, nietwaar.

In het hotel hangt er reclame voor een boottocht op de Rio Magdalena, waarbij er vogels te zien zijn. De start is om 3 uur. Ik boek onmiddellijk. Het is weer nooit wat het lijkt te zijn. De boottocht is slechts een overzet naar de andere oever van de rivier. Dan word ik, samen met de andere geïnteresseerden (gedupeerden was ik al aan het vrezen) op een laadbak achter een moto geladen/ gestapeld. Enkele kilometers hotsen en botsen we in een stofwolk (geen regen sinds een jaar nietwaar) over hobbelige zandwegen. Onderweg worden wij ingehaald en voorbij gestoken door een moto met tussen  de bestuurder en die achterop zit een hele buitenboord motor van zwaar kaliber. Ik schat dat het beest tussen de 50 en 70 kg weegt. Ze vliegen ermee over putten en bulten. Ik neem er een foto van omdat het zo een waaghalzerij is. En dan komen we aan een immens binnenmeer, een soort meander van de Rio Magdalena. We klauteren opnieuw in een boot en naar 100 m varen verandert plots alles: duizenden watervogels en roofvogels. Schitterende boottrip. In het begin duvel ik op mijn camera omdat ie te traag is. Zelfs op een duizendste van een seconde, zijn de meeste dieren hem te snel af. Ofwel omdat ie niet rap genoeg kan scherpstellen, of het gewoon vertikt om scherp te stellen, of omdat de tijd die verloopt tussen in het drukken van de ontspanknop en het neerklappen van de spiegel – in vogeltermen- een eeuwigheid is. Het aantal wazige foto’s of scherpe foto’s va een vogelstaart gaat naar de honderd. Tegen beter weten in blijf ik maar proberen. Na drie uur, komt een mede reiziger naar mij en vraagt welk toestel dat ik heb, want hij zou zijn Canon graag in het meer gooien, zo heeft hij zich geërgerd aan de problemen met de scherpstelling. Hij had maar enkele foto’s die min of meer door de beugel konden. Het verschil met mijn resultaat (ik heb er een 20 tal excellent) is verbluffend. Besluit: mijn camera is inderdaad stukken beter dan de vorige en veel beter dan een doorsnee Canon, alhoewel er nog steeds wat schort aan de scherpstelling. Topprestatie van mijn camera: een kingfisher  (ca 5 cm groot, staart inbegrepen) van 20-30 m haarscherp getrokken. Bij 6 x inzoomen is ie nog voldoende scherp. [voor Jan: herinner je je nog dat ik niet wist hoe het vierkantje voor de scherpstelling op één punt te kunnen verplaatsen? In het begin kon ik dat probleemloos verschuiven, dan soms wel en soms niet en sinds een week helemaal niet meer. Het blijft nu onveranderd op zijn zelfde plaats staan].

Op de terugweg kom ik een boom tegen, bijna zonder bladeren en aan de naakte takken hangen grote groene vruchten. Niet vergeten: hier verliezen de bomen hun bladeren 5of toch een deel ervan) in de zomer, wegens de grote droogte. In het regenseizoen worden de bomen terug groen. De vrucht heet ‘totume’. Ze is zo niet te eten. Maar ze wordt gebruikt voor medicinale toepassingen (ontsmetting en ademhalingsproblemen) en in soepen (om aan te sterken na een griep). Tijdens de overzet van de Rio Magdalena hoor ik een afschuwelijk gekrijs. Een varken wordt heftig aangevallen door een vijftal honden. Het gaat er hevig aan toe. Op de duur springt het varken in de Rio. Eerst blijven de honden op de oever vervaarlijk staan blaffen, maar dan springen ze met z’n allen ook in het water en het gevecht gaat verder in het midden van de stroom. De eigenaar van het varken probeert tevergeefs de meute van elkaar te scheiden. Maar de lukt verplaatsen zich te snel en hij komt telkens net iets te laat aan. Terwijl het gekrijs van het varken blijft aanhouden, is de man op zoek naar een prauw of zo om zijn varken te redden. Ik weet niet wat vde uitslag geworden is.

Het is donker als ik terug in mijn hotel aankom. Ondanks mijn 50+ protector en mijn hoed met brede randen voelt mijn aangezicht verhit aan en het ziet rood. Ik smeer er aftersun aan en hoop het beste. De rest heeft geen hinder ondervonden, want ik heb een hemd met lange mouwen aan gedaan. Lekker warm zeg! Ik ga naar de Italiaan op de hoek van de volgende blok. Schitterend restaurant. Goed voor een ster bij ons. Als ik terug naar mijn hotel ga loop ik weer door zo een typische donkere straat: een stofferige zandweg, een witgekalkte gevel met hier en daar een lantaarn met wat schaars licht. Net zoals het bij ons moet geweest zijn toen vader een kind was. Een toch heb ik geen gevoel van onveiligheid. Ik merk zelfs het fotogenieke van de straat op, ik stop en neem een foto. Mooi zeg!. En dan ga ik slapen.

26/06

Vandaag staat een bezoek aan Islas del Rosario op het programma. Dat is een reeks van eilanden ten Zuidwesten van Cartagena. Ze zijn bekend om hun koraal en de typische lage vegetatie. Te laat heb ik me gerealiseerd dat dit een georganiseerde dagtrip is, waarvoor ik me moet inchrijven en dat het hoe dan ook voor een stuk neer komt om te kankerbruinen op een hagelwit strand onder een gloeiende zon. Net iets te veel voor mij. Ik zoek en vind een oplossing. Ik schrijf me in voor zo een dagtour, laat het ontbijt voor wat het is ( het wordt namelijk pas vanaf 7:30 geserveerd  n ik ben dan al even onderweg). maar op het strand ga ik op zoek naar een transportmiddel omme naar een pas geopend aviario (een nieuw woord dat ik geleerd heb. Het is een equivalent van Burgers’ bush in de Veluwe). Op de heenrit ben ik een curiosum want ik ga NIET zonnebanken. Het was inderdaad schitterend. Ik hen zeer veel vogels gezien, ik heb er heel wat kunnen fotograferen. Het was weer een gok, ik was weer helemaal alleen, maar ik was volmaakt gelukkig. Zelfs al zag ik scheel van de honger. Op de terugweg ben ik weer een curiosum want ze willen allemaal de foto’s zien die ik gemaakt heb.

Terug in de stad probeer ik voor de laatste maal om binnen te geraken in het huis van onze slavenmonopolist, Marqués de Valdehoyos. Met flink wat speeksel en overtuigingskracht is het me nu wél gelukt. Ik was te weten gekomen dat het gebouw nu tot de Kanselarij van de regionale regering behoort. Dus begin ik wat te emmeren over de Kanselarij van de Eerste Minister van België (ik was het woord Kanselaria gaan opzoeken in het woordenboek) en zie, de deuren gaan open! Het loonde de moeite om dagen vol te houden. Een pracht van een huis. En allemaal eerlijk verdiend door negerkens te vangen en daarna als slaaf te verkopen.

Nog een laatste maal uitstekend gaan eten bij La Mulata (zeebaars met mosselen , inktvis en een langoust en rijst gegaard in cocosmelk). En naar goede gewoonte heb ik weer een beetje aguacate gegeten met veel limoensap erop. Weer geen pronbleem. Er is nog hoop op mijn oude dag.

Het is half negen. Ik ga slapen want ik moet om 4:39 paraat staan staan.

25/02

Piratendag!

Ik ben nar het scheepvaartmuseum geweest en ik heb een antwoord gekregen op veel vragen die ik nooit heb durven stellen. De eerste piraat in de Caraïben, de naam waardig, was een Fransman Robert Ovallo. Hij was actief in de regio in de periode 1556. In 1559 verschijnt een tweede Franse piraat aan de horizo Martin Coté. Hij zag het groot en beschikte over een knokploeg van 1000 piraten. Daar kan je al wat mee aanvangen. Hij wilde de stad innemen, maar dat lukte niet zo best. Zijn broer Juan de Beautamps, die duidelijk uit hetzelfde hout gesneden was, deed ook graag  mee. Maar de lol was snel over. hij moest afhaken, wegens een Caraïbische pijl die hij gratis in zijn buik gekregen had. Nu, ik heb die pijlen gezien. Dat zijn staken van een meter lang en een pink dik. Niet te verwonderen dat onze Beautamps dat niet overleefde. Coté richtte al zijn kanonnen op de stad en dreigde alles plat de bombarderen als Cartago hem geen serieus losgeld betaalde. Wat ze dan ook deden. Daarmee waren op korte termijn de meubelen gered, maar daarmee was ook het hek van d dam.

In 1568 komt de Engelsman John Hawkins dat nog eens overdoen.  Maar ditmaal weigerde de gouverneur Don Martín de las Alas het losgeld te betalen en bombardeerde de piratenvloot vanop de kust. Hawkins is dan maar gevlucht en wilde zijn geluk in Santa Marta beproeven. Maar de man had pech. Onderweg (en dat is nochtans niet zo ver) botst hij toch op de Spaanse Flotta de Tierra Firme. Heel zijn kapersvloot een diggelen geschoten. Hijzelf is ternauwernood kunnen ontkomen. Probeer  dan al eens piraat te spelen zeg!

Heel mijn jeugd heb ik me afgevraagd hoe een piraat zijn schip in de Caraïben kon verbergen om dat plots als een deus ex machina tevoorschijn te komen. Nu weet ik het. De Spaanse galjoenen waren schepen met grote diepgang. Nogal wiedes, ze moesten liefst zoveel mogelijk in één keer de oceaan zien over te krijgen. De Caraîbische zee ligt bezaaid met kleine eilanden met veel inhammetjes en relatief lage begroeiïng. De kaperschepen waren relatief kleine vaartuigen, met kleine diepgang. Die konden daar wel varen en gezien hun kleine omvang goed verschuilen in de baaien en inhammen. Bovendien waren ze daardoor veel sneller en makkelijker wendbaar. Vandaar.

Nu het verhaal van de San José. San Jos werd in Baskenland gebouwd in de periode 1696 1699. En uitgerust met 64 kanonnen en plaats voor 500 man. Het was 39 m lang en 11,5 m breed. Alhoewel het galjoen er niet voor geschikt was werd het in 1708 hals over kop ingeschakeld voor het transport van de fiscale inkomsten van Perú van de vorige 7 jaar (1 miljard dollar in geld van vandaag) asap naar Spanje te vervoeren. Dat was hoogdringend omdat de Spaanse kroon zonder geld zat. Dat kwam omdat Carlos II kinderloos overleden was en als troonopvolger José Fernando van Habsburg had aangewezen. Dat was niet naar de zin van de Franse koning Lodewijk XIV. Die wilde dat zijn neef Filips II van Bourbon, getrouwd met de Maria Teresia van Habsburg, de dochter van de overleden Carlos II. Zo een machtstrijd kost veel geld en de Spaanse Kroon had sinds 1700 geen cent meer goud meer ontvangen van Zuid Amerika. Vandaar. Maar de San José was gemaakt van minderwaardig hout en hij maakte constant water. Zo erg dat het buskruit, dat normaal onder in het schip, goed afgeschermd met loden platen, bewaard wordr niet meer droog kon blijven. Dat is een vrij essentiële voorwaarde, want anders is buskruit nutteloos. Dus werd het in afgeschermde bakken op het dek bewaard. Dit Britten krijgen lucht van de waardevolle vracht en overvallen de boel met de bedoeling het schip te veroveren. Ofwel door het te enteren ofwel door de kapitein tot overgave te dwingen. De Spaanse mariniers proberen het schip de haven van Carthago binnen te varen om dekking te zoeken, maar de Britten kunnen sneller en beter manoeuvren en blokkeren de vluchtweg. Ieder bereidt zich voor op de aanval, er wordt uiteraard met vuur en met buskruit gespeeld en dan volgt een enorme knal. De hele voorraad buskruit van de San José en de San José zelf vliegt de lucht in. De Britten schrijven in hun logboek dat het schip verging op de tijd nodig om het Credo te prevelen. En dat is het schip dat onlangs in het nieuws is gekomen.

Het verhaal is bijlange nog iet gedaan, maar ik maak het kort. Onze Flup van Frankrijk was eigenlijk een heimelijk manneke. Hij kon het niet goed verkroppen dat de Spaanse kroon hem dreigde te ontsnappen. Hij begon met Europees diplomatiek overleg, maar het had een averechts effect. De standpunten in Europa polariseerden en verhardden. Dus zon hij op wraak. Hij stuurde een expeditie naar Cartagena de Indias om de stad te plunderen. Cartagena was op dat moment de rijkste stad niet alleen van het Spaanse Rijk, maar van gans de wereld. Cartagena was alom bekend voor zijn laag aflopende stranden en zijn zware vestigingswallen. Dat ging dus een mission impossible worden. Hij belastte dan ook zijn beste maritieme krijgsheren met die smerige taak: Juean Bernard Desjeans, baron de Pointis en Jean Baptiste Ducasse (ik schrijf hun namen zoals ze in het museum vermeld staan). Ik bespaar u het verhaal, want ik er een meerdere zeekaarten voor nodig om uit te leggen hoe ze erin gelukt zijn. Maar de verwoestingen waren buitensporig. Ik ga ook niet vertellen hoe Drake het gedaan heeft en nog minder de chaos rond de vermeende overwinning van Vernon tegen de eenogige, eenarmige en eenbenige Spaanse bevelhebber Don Blas de Lezo. Alleen dit: deze redder in nood heeft een anoniem graf gekregen. Sic transit gloria mundi.

Dan nog eens gaan eten in mijn favoriet restaurant hier: La mulata. Zeeeer lekker zeefruit. Jumenas! Tot slot de adressen aangedaan waar ik de eerste maal voor een gesloten deur stond. En oeps, het lukt dit maal wel. Ik stap ongehinderd het stulpje van de Marqués de Premio Real (de vertegenwoordiger van de Spaanse kroon binnen). Indrukwekkend groot, met vele kamers. Maar eigenlijk niets speciaals. Ik ben wel blij dat ik in dit historisch gebouw uiteindelijk toch ben binnen geraakt. Ik schep moed en ga ok nog eens langs bij onze slavenmonopolist, Marqués de Valdehoyos. De deur staat open verdorie. Ik stap binnen maar wordt bij de kraag gevat. Er is een militaire top aan de gang ( ze gebruikten het woord ‘cumbre’ en dat herinner ik me nog van in Perú). Maar tegen 19u zou die wel afgelopen zijn en dan mag ik nog eens terg komen. Ik geloof er niet in, maar ik zal het toch wagen. Vervolgens naar het Convento San Agustin van 1580. In de bijbehorende kapel stond een 250 kg zware zilveren sarcofaag. Onze Pointis heeft die gepikt en naar Frankrijk gesleurd. Zijne baas, Louis, zat dat zo mee verveeld dat hij ze uit pure schaamde heeft terug gegeven. Het was maar uitstel van executie want tijdens de onafhankelijkheidstrijd hebben ze de sarcofaag gesmolten om de revolutionaire troepen te kunnen betalen. Het klooster is nu de Universiteit van de stad. Als ik er binnen stap, voelt het aan alsof ik ‘den Ignas’ binnen ga. Er hangt daar exact dezelfde sfeer. Tot slot nog even naar een van de grootste patriciërshuizen van de 16 eeuw: casa de los Condes de Pestagua. Een gigantisch complex met een voorgevel van ik schat 60-70 meter lang. Het is nog in originele staat, weliswaar opgesplitst in een poepchique hotel en een immobiliën kantoor. Wat een rijkdom.

24/04

Wat hebben we vandaag allemaal op school geleerd? Ik zal het even opsommen.

De verdedigingswallen zien er indrukwekkend uit maar zijn het niet. Ik heb in China stadswllen gezien die 3 x zo hoog en breed waren. Echt waar, ik heb ze met een huurfiets de hele stand helemaal afgereden. Dat valt dus wat tegen, maar eigenlijk kom dat omdat ik verwend ben. Dat is waar.

De Plaza de los Coches (Koetsenplein) is een eufemisme om de ware geschiedenis van het plein te verdoezelen. Het plein ligt net achter de stadswallen en de slaven die uit de schepen gelost werden, kwamen hier letterlijk en figuurlijk op de markt. De cellen waar ze tot aan hun verkoop werden opgesloten (los bódevas) staan er nog, op het plein ernaast. Mooi opgekuist en fris geel geschilderd. De cellen zijn nu gevuld met toeristenrommel en…. POSTKAARTEN! De eerste in één maand. Terug ter zake: de man die de licentie bezat om slaven (en ook bloem)  in te voeren heette Marqués de Valdehoyos. Zijn imposant optrekje ben ik gaan bewonderen, maar ik mocht niet binnen. Privé bezit. Uit de boekjes heb ik wel geleerd dat de houten binnen afwerking subliem is.

Dan langs het huisje van Marqués del Premio Real (want ik mocht ook niet binnen) naar het Palacio de la Inquisición en la ventana de la denuncia (de verklikraam). De truc om aan slachtoffers te geraken was simpel en efficiënt. In de zijmuur van het ‘Paleis’ was een raampje gemaakt langs waar men vanuit een passerende koets haast ongemerkt een op papier geschreven verdachtmaking kon ‘posten’. Het slachtoffer kwam heelhuids langs de grote poort binnen, werd ondervraagd en bekende of bekende niet. Eigenlijk maakte dat niet veel uit. Als hij/zij bekende, volgde de straf en die werd aan het publiek voor het ‘Paleis’ openbaar gemaakt. Bekende hij/zij niet, dan volgde de tortuur tot de bekentenis kwam en dan verliep het proces op dezelfde manier. De klassieke truckjes waren: benen en armen breken (radbraken dus), voetzolen verbranden, gewrichten uit elkaar rekken enz. De straffen waren niet van de poes: 200 zweepslagen was de standaard, met één hand door een spijker (dat was dikker en wat ruwer dan een nagel) aan een paal genageld worden, 10 jaar galeislaaf bestond ook. En dat allemaal op basis van anonieme aanklachten voor hekserij, joderij wat dat ook mogen inhouden) en dergelijke. De inquisitie werd in 1610 in Zuid Amerika ingesteld door de lieve, barmhartige Heilige Kerk. Ze heeft meer dan 800 mensen een vreselijke dood bezorgd. Ik versta nog altijd niet hoe zo iets mogelijk is binnen een dergelijke instelling.

Het jezuiëtenklooster waar San Pedro Claver geleefd heeft . Hij was een jezuïeten monnik die zich het lot van de negerslaven aantrok en hier in 1653 overleden is. Zijn gebalsemd lichaam ligt er nog steeds tentoon gesteld. Groot was ie in elk geval niet. Eerder kort gedrongen.

Voor een prachtig huis met een monumentale inkompoorts, twee verdiepingen hoog (terwijl het overgrote deel van de huizen alleen een gelijkvloers hebben) hou ik even halt voor een foto. Dan pas merk ik dat het huis een naam heeft: Casa de Drake. En ja. Dat is het optrekje van onze Britse zeerover Sir Francis Drake. Hij heeft er in 1586 gewoond. Die zeerovers waren wel erg welgestelde mensen zeg.

Het voormalige huis van Gabriel Garcia Marqués staat ook in Carthagena de Indias, maar is ook niet te bezoeken. Er staat een groot hoge rode muur rond.

Het goudmuseum is weer een topper. Ik heb een, door een Spaanse geschiedschrijver in 1552 neergepende getuigenis gelezen (dus van even na de inval van de Spanjaarden) :’ ze halen het goud vanuit gelijk welke rivier; soms vissen ze goudklompen op ter grootte van een ei’.  Nog zo een tekst: ‘De gouverneur Pedro de Heredia stuurt in 1533 een expeditie op de Sinú rivier (en Zuiden van Carthagena) om de graven van de Zenú te gaan plunderen. De buit was zo groot dat hij er meerdere jaren de werkingskosten van zijn regering mee kon financieren’. De stukken die in het museum tentoon gesteld worden zijn aan de verzamel- en smeltwoede van de Spanjaarden ontsnapt. De hoeveel gouden voorwerpen die hier aantroffen moet enorm geweest zijn.

Vervolgens naar de Iglesia Santo Toribio de Mogrovejo. Tijdens de belegering door de Britse Admiraal Vernon in 1774 is, gedurende een misviering, een Britse kanonkogel van ca 5-6 cm diameter dwars door het dak van deze kerk gevlogen en op de kerkvloer beland. Zonder ook maar iemand te verwonden. De kogel valt nog steeds te bewonderen in de kerk, achter een dik, vettig en vuil glas;

In de namiddag ben ik de Spaanse vesting Castillo de San Felipe de Barajas gaan bezoeken, het grootste fort dat de Spanjaarden in Zuid Amerika gebouwd hebben. Daar ligt ook een kopie van het schema van de scheepsmanoeuvers van de Britten om Carthagena in te nemen. Alhoewel Vernon er niet in gelukt is de stad in te nemen, is hij er wel in geslaagd zijn inval door het Britse Parlement als een overwinning te zien. Er staat in Carthegena een standbeeld waar, op de sokkel,  de spot met Vernon gedreven wordt. Bovenop de sokkel staat de echte winnaar. De Spaanse bevelhebber Don Blas de Lezo, die in de opeenvolgende gevechten telkens een onderdeel van zijn lichaam verloor maar bleef doorvechten (alsof hij in een komische  film speelde: een arm, een been, een oog). Hij staat dan ook woest met zijn zwaard zwaaiend afgebeeld met een houten been, met één arm en met een ooglapje.

’s Avonds doe ik nog even de obligate tour met de koets door de verlichte en bruisende stad. Mooi.

23/02

Ik heb de waanzinnige muggen van Santa Marta vaarwel gezegd en de bus genomen naar Carthagena de Indias. Voor sommige mensen een naam als een klok, voor anderen misschien nietszeggend.

Voor deze laatsten, neem ik de draad van de geschiedenis terug op. De stad Santa Marta was wel goed gelegen, maar eigenlijk niet te verdedigen. Na een paar plunderingen voor de ons bekende zeerovers, kwamen de Spagnolen ook tot dat inzicht en ze voeren de kust verder zuidwaarts af op zoek naar een locatie die beter voldeed aan de criteria die ik enkele dagen gelden opgesomd heb. Na wat zoeken vinden ze op 13 januari 1533 die hier een baai van15 km lang en 5 km breed met een traag oplopend strand en flink wat zandheuvels. Een knoert van een baai dus met slechts twee nauwe toegangen (Bocagrande in het Noorden en Tierrabomba in het Zuiden) en een groter rivier (Rio Magdalena noemen ze hem) die in de baai uitmondt. Pedro de Heredia aarzelt geen moment en beslist hier een nieuwe stad te stichten die de ‘hub’ is geworden voor de meeste van de transporten tussen Spanje en Zuid Amerika. Ze noemden de stad Carthagena de Indias omdat ze nog steeds in de waan waren Indië bereikt te hebben. De rijkdom van de stad groeide enorm en daar kwamen de piraten uiteraard op af. Maar de verdediging van de stad was makkelijker. Vele Franse en Engelse piraten hebben het geprobeerd. De meesten (zoals Vernon) moesten afdruipen. Maar Franske De Draak lukte het in 1586 wel. Als reactie hierop bouwden de Spanjaarden vestigingswallen van 12 m hoog en 17 m dik, met om de 10 m een kanon van ca 3 m lang. Ondanks al die inspanningen is de stad in 1697 toch nog eens geplunderd. Door Franse piraten nog wel, onder leiding van Baron de Pointis en Jean Baptiste Ducasse. Het valt me op dat zowel Francis Drake als de Pointis een officiële eretitel droegen (Sir en Baron). Ze moeten de respectieve staatsfinanciën wel erg goed gespijsd hebben. Eigenlijk dus zoals The Beatles drie eeuwen later (ergens eind jaren 1960) die om dezelfde reden tot Sir werden benoemd door de Queen. In 1794 probeerde de Britse Admiraal Edward Vervon het ook nog eens. De belegering heeft erg lang geduurd, maar hij is moeten af druipen. Dan hebben de Spanjaarden de toegang Bocagrande afgesloten. Sindsdien heeft de stad nog maar één toegangsweg naar de zee meer. In 1811 verklaarde Carthagena de Indias zich onafhankelijk en begon de ambras die ik al verteld heb.

Na vier uur bus kom ik in een oven terecht. Man zo heet. Dat moet hier voor de Spaanse soldaten in hun harnas een hel geweest zijn. Doe daar dan  nog een extra geut mosquitos bovenop en een normaal mens wordt helemaal krankjorum. De snelle rijkdom die ze voor ogen hadden moet dan ook buitensporig geweest zijn. Ik weet dat de binnenstad een kluwen van kleine straatjes is, dus neem ik een taxi. Die man doet alsof hij de straat niet vindt. Hij doet er een half uur over. Maar ik merk omdat we door straatjes komen waar we al geweest zijn. Dus zeg ik hem dat ik niet van plan ben om meer dan 5000 pesos te betalen. Plots vindt hij het juiste adres wel. Na enige discussie betaal ik 6000 pesos (iets minder dan 2 euro). Ik kom er nog goed vanaf, want de stad is berucht voor het afzetten van toeristen. Boekaniersbloed kruipt waar het niet gaan kan.