Opkomst, bloei en teloorgang van de wielersport in de Denderstreek
27-12-2012
1911: de stichting van de wielerclub âSportclub der Denderstreekâ
1911:
de stichting van de wielerclub Sportclub der Denderstreek
Wat
dienen wij te verstaan onder de Denderstreek?
Algemeen wordt het gebied dat loopt van Lessen tot Dendermonde als de Denderstreek aanzien, met andere woorden de streek die de loop volgt van de rivier de Dender (met al de waterlopen die in de Dender uitmonden). De Denderstreek behoort grotendeels tot het Scheldeland maar heeft ook gemeenten die zowel tot de Vlaamse Ardennen als tot de Denderstreek gerekend worden. De Denderstreek omvat de volgende gemeenten en steden, met inbegrip van alle deelgemeenten: Aalst, Brakel, Buggenhout, Denderleeuw, Dendermonde, Erpe-Mere, Geraardsbergen, Haaltert, Herzele, Lebbeke, Lede, Lessines, Lierde, Ninove, Sint-Lievens-Houtem, Wichelen en Zottegem. Omwille van de historische banden met de stichters en met een aantal grote organisaties van de club, rekenen wij op sportief vlak ook Liedekerke, Affligem (met de deelgemeenten Affligem, Essene Hekelgem Teralfene) en Roosdaal (met de deelgemeenten Borchtlombeek, Onze-Lieve-Vrouw-Lombeek, Pamel en Strijtem) tot de Denderstreek.
In alle publicaties, lezen wij dat de club gesticht werd in 1911 en aansloot bij de B.W.B onder stamnummer 432 met als kleuren groen en zwart, maar wanneer precies was dit?
Helaas zijn alle archieven van de Sportclub De Denderstreek verdwenen bij de fusie tussen de club en de Labiekesvrienden tot KSC Denderstreek-De Labiekesvrienden. Het is me dan ook niet gelukt om de exacte stichtingsdatum van de club terug te vinden of een document dat ernaar verwijst. Wat wel nog bestaat is de groen-zwarte vlag van de club met vermelding van het stichtingsjaar.
Er is nogal wat discussie over de eerste benaming van de club, maar alle door mij geraadpleegde bronnen, evenals de fotos uit de pioniersjaren, wijzen erop dat vanaf het begin de officiële benaming SportClub de(r) Denderstreek was. Als afkorting vond men op de truien de letters SDD. Later werd dit KSCD, toen de club de titel Koninklijke SportClub Denderstreek mocht dragen.
Wij kunnen gerust stellen dat de club vanaf 1920 tot de belangrijkste clubs van het land behoorde. Dat zij een grote uitstraling had, was mede te danken aan het feit dat renners van internationaal niveau voor korte of lange tijd aansloten bij De Denderstreek Ik verwijs hier voor verdere details naar verdere bijdragen die op deze blog zullen volgen.
Een gevolg was dat ook de wedstrijden die door de club georganiseerd werden op een massale bijval konden rekenen. Als voorbeeld kunnen wij hier de eerste kampioenschappen van de Denderstreek aanhalen . De fine fleur van de Belgische profs nam eraan deel en de wedstrijd gold min of meer als een klassieker.
Uiteraard had dit ook en vooral te maken met de figuur van Dokter Tistaert. Mede door zijn invloed bij Sportwereldvan Karel van Wijnendaele konden de club en haar organisaties op heel wat gratis publiciteit rekenen.
We kunnen het
onmogelijk hebben over het ontstaan van de wielerclub Denderstreek of van de
wielersport in de streek in de pioniersjaren zonder het uitgebreid te hebben
over de man die gedurende meer dan 25 jaar (hij werd lid van de BWB in 1905) het
hart en de ziel was van de wielersport in de streek, namelijk dokter Alfred
Tistaert.[1]Joannes
Franciscus Alfred Tistaert werd op 10 april 1873 geboren te Hekelgem. Na zijn
dokterstudies had Alfred Tistaert in Hekelgem zijn dokterspraktijk en was hij
ook actief in de dorpspolitiek. Op een haar na werd hij burgemeester van
Hekelgem in 1912. Hij haalde op de lijst tegen burgemeester Roseleth bij de
verkiezingen in 1911 met 540 voorkeurstemmen het grootste aantal stemmen. Meer
dan een kwart eeuw was hij de grote bezieler van de wielersport in de
Denderstreek. Als goede vriend van Leon Van Den Haute werd dokter Tistaert bij
de stichting van de "Sportwereld" in 1912 één van de eerste
medewerkers.
Toen
organiseerde hij al wielerwedstrijden in de Denderstreek. Hij stichtte in 1911
de "Sportclub De Denderstreek" die onder zijn leiding één van de
beste van België was. Hij bracht de wielersport in de deze streek op peil. Hij
maakte ook deel uit van het bestuur van de Belgische Wielerbond.
Hierbij het
eerste teruggevonden artikel (10 oktober 1913) over een wedstrijd door hem
georganiseerd.
In 1914
organiseerde hij - met aankomst op de velodroom van Aalst het kampioenschap
van Vlaanderen voor nieuwelingen. Grote en minder grote streekrenners konden
bij hem altijd aankloppen met hun medische problemen en betalen was er zelden
bij. Hij werd daarom in het milieu de "vader der jonge Vlaamsche
renners" genoemd. Hij was in het hele land gekend en werd in 1924 benoemd
tot Ridder van de Kroonorde. In tal van tijdschriften wordt er naar de
"onschatbare diensten voor de sport" van dokter Tistaert uit Hekelgem
verwezen. Hij had ook banden met de wielerploeg Dilecta waar veel renners uit
de Denderstreek voor fietsten.
Alfred Tistaert
overleed na een pijnlijke ziekte op 11 juni 1936 in de Kliniek Schelfhout,
Zonnestraat te Aalst. Zijn overlijden werd aangegeven door zijn neef Gaston
Tistaert en Pierre Buyle, zijn trouwe medewerker van de Sportclub De
Denderstreek.
Op
het doodsprentje staat te lezen dat het een langdurige, slepende ziekte betrof.
Ellendige dagen heeft hij gekend, lijden was zijn erfdeel alvorens van deze
aarde te scheiden en nooit opende hij den mond tot klagen. Het
krantenartikel in Sportwereld omtrent zijn overlijden, geschreven door
Karel Van Wijnendaele bevestigt het langdurige karakter van zijn ziekte. Of
we niet dan niet wisten dat hij lijdende was? Meer en beter dan wie dan ook. In
een berichtgeving van diezelfde Sportwereld opgetekend door de redactie
staat te lezen om welke ziekte het hierbij ging. De alomgegeerde Dokteur
was de laatste tijden lijdend aan rheumatisme. Mondelinge bronnen beweren
dat Dokter Tistaert zichzelf nooit rust gunde, erg nerveus was van aard en
totaal uitgeput was bij zijn opname. Dat hij zichzelf nooit enige rust gunde,
wordt bevestigd in het artikel geschreven door de redactie in Sportwereld.
Hij de levenskrachtige en onvermoeibare pionier, de energieke werker
( ).
Het doodsprentje
beschrijft daarenboven de persoonlijkheid en bijhorende karakteristieken van de
geneesheer. Hij was een eenvoudig, karaktervol en rechtschapen man, stond
zijn evenmensch bij met raad en daad en kende geen ander leuze dan te dienen en
goed te doen, hij vreesde God, week af van het kwade. Het
gedachtenisprentje vertelt zijn levensverhaal in een notendop. Hierop staat te
lezen: Doctor in de Geneeskunde. Ridder der Kroonorde, Medalie van den
Onderlingen Bijstand, enz. Schepenen van het Onderwijs, Voorzitter der
Koninklijke Harmonie Ste Cecilia, Eere-Voorzitter van den Tooneelkring
Affligem, Voorzitter van den Bond der Geneesheeren in t Kanton Assche,
Bestuurslid van den Belgischen Wielrijdersbon, Voorzitter van de S.C.
Denderstreek. Allen verdienstelijke aanspreektitels die ook op zijn
monumentale graf onder een treurbeuk op het kerkhof van Hekelgem werden
aangebracht. Een halfverheven borstbeeld, gemaakt door kunstenaar E. Sallé,
roept de kordate, rechtvaardige volksdokter weer voor de geest.
Op dinsdag 16
juni 1936 werd Dokter Alfred Tistaert begraven. Het ontzaglijke respect dat
Dokter Tistaert afdwong bij de plaatselijke bevolking en de wielerwereld
vertaalde zich in de grote getale aanwezigen op zijn begrafenis. Het artikel in
Sportwereld laat de lezer weten dat
de mensen van heinde en verre kwamen om afscheid te nemen van de dokter.
De kerk
van Hekelgem was veel te klein om heel die massa menschen te kunnen bevatten.
Bij de offerande was het dan ook een gedrum om een laatste maal rond de baar te
komen van den zoozeer betreurden vriend. Twee priesters boden de patten aan,
een dubbele rij werd gevormd en toch duurde dit laatste een eindeloos-droeve
defilee ruim twintig minuten. ( )
Op het
kerkhof achter het Witte Huis, zou de Docteur voor eeuwig rusten. Voor het
openen graf werden vijf lijkredenen uitgesproken, terwijl heel zacht een frisch
zomerwindje de grashalmpjes van de gewijde plaats wiegden. Meester De Schrijver
sprak eerst in naam van de Koninklijke Harmonie St. Cecilia. Daarna was het
de beurt aan de heer Combel, ondervoorzitter van Denderstreek, gevolgd door een
groet voor het open graf van de heer Baudet, voorzitter van het sportkomiteit
van de BWB en een woord van collega dokter Poot uit Assche. Tenslotte sprak ook
Karel Van Wijnendaele in pakkende bewoordingen over zijn grote vriend en
eindigde met een Tot weerziens!...
Bij zijn
vroegtijdig overlijden besliste de "Gemeentelijke Sportcommissie" van
de stad Zottegem om aan de jaarlijkse beroepsrennerwedstrijd de naam Grote
Prijs Dokter Tistaert te geven als blijk van erkentelijkheid. Dokter Tistaert
had er immers voor gezorgd dat de aankomst van de Ster der Juniors en de Grote
Prijs Pompen Mistral in Zottegem lag. Bovendien kreeg Zottegem de inrichting
van de Ronde van Vlaanderen voor Onafhankelijken (met start en aankomst).
Minder geweten is het feit dat ook het traditionele criterium in Aalst in 1937
de naam GP Dokter Tistaert kreeg als eerbetoon aan de overleden sportdokter.
HOLDERBEKE (M.), Handelingen XIII-2007 van het ZGGO (Zottegems
Genootschap voor Geschiedenis en Oudheidkunde). De bijgevoegde foto's zijn afkomstig uit het persoonlijk archief van Marc Holderbeke, die mij de toestemming gaf om ze te gebruiken
DE PAEPE (B.) , Alfred
Tistaert (1873 1936). Een dokter en
het Vlaamse wielermilieu, masterproef , Leuven 2010