Appèl

Telling van de gedetineerden. Het appel vindt plaats op verschillende vastgelegde tijdstippen per dag. Tijdens het appel mogen er geen bewegingen plaatsvinden.

 Arresthuis

Een gevangenis met gedetineerden die in afwachting zijn van hun proces (in voorlopige hechtenis of voorarrest).

Bad

Wanneer een gedetineerde binnenkomt in een gevangenis passeert hij, na inschrijving op de griffie, eerst langs het “bad”. Verboden voorwerpen, zoals geld, juwelen, … die de binnenkomende bij zich heeft, worden hem ontnomen. Vervolgens wordt de gedetineerde gekleed met de kledij van de inrichting en wordt hem een cel toegewezen.

Beklaagde

Gedetineerde die nog voor de rechter moet verschijnen en nog niet veroordeeld is.

 Beschuldigde

Persoon die terecht staat voor het Hof van Assisen.

 Beleidscoördinator (voorheen beleidsmedewerker)

Coördinator van het team van medewerkers van de Vlaamse Gemeenschap aanwezig in de gevangenis vanuit de verschillende domeinen (sport, werkgelegenheid, onderwijs, gezondheid, …) De beleidscoördinatoren worden tewerkgesteld vanuit de Afdeling Welzijn en Samenleving van het departement Welzijn, Volksgezondheid en Gezin. De beleidscoördinator overlegt met de gevangenisdirectie over de uitvoering van de hulp- en dienstverlening in de gevangenis.

Beweging

Verplaatsing van een gedetineerde of een groep van gedetineerden door de gevangenis, waarbij deuren moeten geopend en gesloten worden. Elke beweging wordt gecontroleerd en begeleid door het penitentiair personeel.

 Cellulair

Het binnenste gedeelte van de gevangenis waar de cellen zijn.

 Centrum

De centrale controlepost in het midden van het cellulair gedeelte van gevangenissen in stervorm van waaruit alle bewegingen gecontroleerd en gecoördineerd worden. 

Chef

Penitentiair bewakings assistent, gangbare aanspreektitel van penitentiair beambten voor gedetineerden

Detentieconsulent

Consulent van de VDAB met een opdracht in de gevangenis

Directoraat Generaal Penitentiaire Instellingen

Directoraat Generaal van de FOD Justitie dat instaat voor de uitvoering van vrijheidsberovende straffen

 Elektronisch toezicht

Strafuitvoeringsmodaliteit met enkelband of spraakherkenning

 Fatik (=diender)

Gedetineerde met een ondersteunende functie (betaalde arbeid) voor het gevangenispersoneel. Mogelijke taken van fatiks: helpen bij etensbedeling, onderhoud van de gangen en gemeenschappelijke lokalen, binnendragen van leveringen…

Griffie

De dienst die de penitentiaire en juridische administratie van de gedetineerden bijhoudt.

 Gril

Andere benaming voor de deuren die verschillende onderdelen van de gevangenis van elkaar afsluiten.

 Halve vrijheid

Aparte vleugel of afdeling van de gevangenis waar gedetineerden verblijven die in ‘halve vrijheid’ zijn. Dit betekent dat zij buiten de gevangenis mogen gaan om te werken of te studeren. ’s Avonds keren zij altijd naar de gevangenis terug. Alleen veroordeelden komen voor halve vrijheid in aanmerking.

 Justitieel Welzijnswerk

Afdeling van het CAW (Centrum Algemeen Welzijnswerk) die hulpverlening biedt aan mensen die als verdachte of dader met het gerecht in aanraking komen. JWW ondersteunt ook de directe omgeving van deze personen (echtgenote, kinderen, ouders, …). Een team van JWW bestaat uit een coördinator, één of meerdere organisatieondersteuners en trajectbegeleiders.

 Kantine

Gedetineerden kunnen op eigen kosten bijkomende voedingsmiddelen of gebruiksvoorwerpen aanschaffen.
Met ‘kantine’ bedoelt men de aan- en verkoop van deze producten. De bestelde producten worden bij de gedetineerden op cel geleverd.

 Kwartierchef

Penitentiair beambte die zich hiërarchisch tussen de gewone penitentiair bewakingsassistent en de penitentiair assistent (adjudant) bevindt. De Kwartierchef is verantwoordelijk voor één of meerdere secties in de gevangenis. Op de vleugels en in het centrum is altijd een kwartierchef aanwezig.

Onderwijscoördinator

Medewerkers van het consortium volwassenenonderwijs die instaat voor de uitbouw en coördinatie van een onderwijsaanbod in de gevangenis.

Ongestoord bezoek (bezoek zonder toezicht)

Gedetineerden hebben de mogelijkheid om, weliswaar onder bepaalde voorwaarden, ongestoord bezoek van hun levenspartner en/of hun kinderen te ontvangen. De gevangenis heeft enkele intieme kamers waar dit bezoek kan doorgaan.

 Organisatieondersteuner

Medewerker van JWW die in de gevangenis instaat voor een goede organisatie en ondersteuning van de activiteiten van de verschillende diensten van de Vlaamse Gemeenschap.

Penitentiair Assistent ( vroeger hoofdbewaarder)

Hoofd van het korps van de penitentiair beambten

 Penitentiair Bewakingsassistent

Bewaker, laagste in rang in het penitentiair korps (ook chef of cipier)

Planton

Penitentiair beambte die de beweging begeleidt van aan de portier tot aan het cellulair gedeelte.

 Portier

Penitentiair beambte belast met toezicht op de poort, binnen- en buitenlaten van personeel, onthaal en inschrijving van bezoekers, ontvangst van leveringen, …

 Psychosociale dienst ( PSD)

Dienst van het DG EPI die zich bezighoudt met de psychosociale begeleiding van gedetineerden doorheen hun detentie en de voorbereiding van een eventuele vervroegde vrijlating. Ze zorgen voor onthaal, crisisinterventie, therapie, opvolging, voorbereiding van de reclassering, verslaggeving en adviesverlenging t.a.v. de rechtbank,

 Rapportbriefje

Voorgedrukt formulier, basiscommunicatiemiddel van de gedetineerden naar alle diensten. Gedetineerden vragen via een rapportbriefje een gesprek met JWW, de inschrijving voor een les, een afspraak bij de kapper, … aan.

 Reclasseringsdossier

Dossier van de gedetineerde opgesteld door de PSD waarmee de gedetineerde zijn voorwaardelijke invrijheidsstelling, elektronisch toezicht, … kan aanvragen.

 Regie

Gedetineerden kunnen in de gevangenis werken (tegen betaling), bijv. als fatik of in de werkhuizen. De Regie is de dienst die zich bezig houdt met de organisatie van dit soort arbeid.

Regime

Geheel van regels en afspraken geldend in de instelling, waaronder een vaste dagindeling. Het regime kan verschillen naargelang de categorie van gedetineerden aanwezig in de instelling.

 Sectie

Afdeling van een gevangenisvleugel.

 Steunfonds

Het Steunfonds is de benaming voor de inkomsten die verworven worden van de winst op bepaalde producten (bijv. kantine, verhuur van TV’s, …) die de gedetineerden betalen. De middelen van het Steunfonds worden terug ingezet ten voordele van gedetineerden, bijvoorbeeld voor de organisatie van culturele activiteiten, het betalen van lesmateriaal voor onbemiddelde gedetineerden, … Elke gevangenis heeft een eigen steunfonds dat beheerd wordt door de directie.

Trajectbegeleider ( TB)

Hulpverlener van JWW die op vraag van de gedetineerde hulp biedt op verschillende al dan niet welzijns gebonden levensdomeinen, zoals gezin, wonen, psychisch welbevinden, …

 Veroordeelde
Gedetineerde die een straf uitzit (in tegenstelling tot een beklaagde die nog geen straf heeft maar in afwachting van zijn proces in de gevangenis verblijft)

 Vleugel

De gevangenis is verdeeld in verschillende vleugels die meestal in stervorm gebouwd zijn en uitgeven op het centrum. Vleugels zijn vaak verder verdeeld in secties.

Voorwaardelijke invrijheidsstelling

Invrijheidsstelling onder voorwaarden, waarvoor de gedetineerde een reclasseringsplan dient uitgewerkt te hebben.

Wandeling

Mogelijkheid voor de gedetineerden om de buitenlucht op te snuiven en/of te sporten op de daarvoor voorzien binnenplaats. Vooral in de zomer is de wandeling bijzonder populair.

 Winket

Controlepost die je tegenkomt vooraleer je het cellulair gedeelte kan betreden. Bron: http://klasbak.net/index.php/gevangenisjargon

Kantine ( huidige toestand)

Elke gevangenis heeft een lijst met producten die gedetineerden kunnen kopen met het geld dat zij op hun rekening hebben staan. Iedere gevangenis heeft een kantine waar gedetineerden onder andere sigaretten, toiletartikelen, voeding, sportkledij en computerspelletjes kunnen kopen. Sommige voorwerpen kunnen ook worden gehuurd, zoals een televisietoestel, een pc enzovoort.

Aankomst

Inschrijving

De gedetineerde wordt bij zijn aankomst ingeschreven in de gevangenis en moet alle voorwerpen afgeven die hij bij zich draagt en die niet toegelaten zijn in de gevangenis. Hij krijgt dan een bewijs van ontvangst. Hij kan wel iemand van buiten de gevangenis vragen om deze voorwerpen te komen ophalen.

Familie inlichten

Elke gedetineerde heeft het recht zijn familie in te lichten over zijn opsluiting. Daarom mag hij één keer drie minuten kosteloos nationaal of internationaal bellen binnen de 24 uur na zijn opsluiting in de gevangenis.

Informatie

De gedetineerde krijgt informatie over zijn rechten en plichten, over de regels die in de gevangenis gelden, over de medische, juridische, psychologische, sociale en familiale hulpverlening. Hij komt ook te weten hoe hij een beroep kan doen op een aalmoezenier of moreel consulent. 

In de Belgische gevangenissen zitten heel wat buitenlandse gedetineerden die geen Nederlands of Frans begrijpen. De gevangenisdirectie doet in dat geval beroep op andere personen die wel de landstaal van de gedetineerde spreken, zoals iemand van het personeel, een aalmoezenier, een bezoeker of iemand van de ambassade.

Gesprek met de directeur

Een gedetineerde die in de gevangenis aankomt, heeft binnen de 24 uur een gesprek met de gevangenisdirecteur. Die licht de gedetineerde in over zijn persoonlijk dossier en overloopt met hem in grote lijnen de regels die in de gevangenis gelden. Daarnaast bezorgt de directeur de gedetineerde brochures en folders die hem algemene informatie over de gevangenis geven.

Gesprek met een lid van de psychosociale dienst

Binnen de vier dagen nadat een gedetineerde in de gevangenis aankomt, heeft iemand van de psychosociale dienst in de gevangenis een gesprek met hem. Die persoon geeft uitleg aan de gedetineerde over hoe hij een beroep kan doen op sociale, psychosociale, juridische en familiale bijstand.

Gesprek met de dokter

De gevangenisarts onderzoekt de gedetineerde binnen de 24 uur na zijn aankomst.

Cel

Inrichting

De gedetineerde mag zijn cel zelf inrichten waarbij hij de regels voor orde en veiligheid van de gevangenis respecteert. Hij moet zijn cel dan ook zelf onderhouden.

Hij krijgt ook enkele gratis toiletartikelen zoals zeep, een tandenborstel, toiletpapier, ... en mag, voor zover de regels van de gevangenis dit toelaten, bepaalde persoonlijke spullen bij zich houden, zoals een bril, schrijfgerief, posters, foto’s, sieraden, boeken, tijdschriften, computerspelletjes, enz.

Verboden voorwerpen

De orde en veiligheid in een gevangenis zijn erg belangrijk. Daarom mogen gedetineerden sommige voorwerpen niet bij zich hebben:

• zaklantaarns, kaarsen, olielampen, foto-, film- en videoapparatuur, verrekijkers, telescopen, zend- en communicatieapparatuur
• USB-sticks, diskettes, MP3-spelers (tenzij de gedetineerde deze nodig heeft wanneer hij een opleiding volgt)
• dieren
• wettelijk verboden voorwerpen
• mobiele telefoons en toebehoren
• geld en waardepapieren, bankkaarten en identiteitsdocumenten
• wapens
• alcoholische dranken

Maaltijden

• Een gedetineerde krijgt drie maaltijden per dag, die samengesteld zijn volgens de normen van een evenwichtige voeding. De keuken van de gevangenis bereidt in principe alle maaltijden. De gevangenis kan meerdere menu’s (bv. vegetarisch) aanbieden. Gedetineerden kunnen om gezondheidsredenen een speciaal dieet volgen op medisch voorschrift. Binnen de grenzen van het redelijke houdt de gevangenis ook rekening met aspecten van de geloofsovertuiging die betrekking hebben op de voeding.