In de
vorige lessen zagen we de vervoeging van enkele werkwoorden met een u-stam
[e]. Vandaag zien we werkwoorden met een o-stam.
De vervoeging is heel gelijklopend als
die van de werkwoorden met u-stam.
slapen
werkwoord = donkon[dongkong]=> opgelet: de [ng]
wordt altijd heel lichtjes, bijna onhoorbaar uitgesproken (blijft als het
ware achter in de keel steken)
stam = donko [dongko]
laatste klinker van de stam nl. o wordt
"abo"[abbo]
opmerking:
het werkwoord ôsun wordt in Powaka uitgesproken als [oosong] en de
vervoegingen in andere tijden volgen die van de o-stam, waardoor ik de
neiging heb om het als ôson te schrijven.
Maar
dan wijk ik af van de voorgestelde standaardschrijfwijze wat ik juist wil
vermijden.
Aangezien
het verschil in klank met de vervoegingen van de u-stam echter klein is,
schrijf ik het op als ôsun [ooseung] terwijl ik het zal lezen als [oosong].
werkwoord = ôsun [oosong]
stam = ôsu
de
laatste klinker van de stam nl. "u" wordt "abo"
dit geeft ôs-abo=> ôsabo
Deze
vervoeging "ôsabo" begint met een klinker waardoor we in combinatie
met prefixen (persoonlijke voornaamwoorden) hetvolgende zien (zie ook les 3.0
en 4.0)
lange
klinker ô is dominant op alle korte klinkers (prefix verliest zijn klank):
de laatste klinker van de stam
nl. "u" wordt "abo"
u => wordt abo[abbo]
dit geeft burut-abo
burutabo
[berre tabbo]
ik ben aan het schrijven
da-burutabo
[da berre tabbo]
dit is een tijd van de onvoltooid tegenwoordige tijd (OTT) nl. present continous of voortdurende tegenwoordige tijd (Voortd.TT) (= de actie is nog bezig)
Na een korte vakantie is het tijd om verder
te gaan met de werkwoorden en tijden. Hiervoor heb ik ook het boek
"Arhwaka Lokonong Djang" moeten raadplegen.
In
het Arowaks vorm je van een werkwoord een afgeleide =dit is een vervoeging
die dan kan worden gebruikt door álle sprekers ( 1e, 2e of 3e persoon,
ongeacht of ze enkelvoud of meervoud zijn)
Hoe je vervoegt hangt af van:
1. de klinker
waarop de stam van het werkwoord eindigt
2. de tijd
waarin men spreekt (o.a. tegenwoordige tijd - verleden tijd - toekomstige
tijd)
Dag mensen. Ik ben er weer. Nu jullie veel tijd hebben gehad om de geziene leerstof eigen te maken is het hoog tijd om nieuwe leerstof toe te voegen.
We hebben tot nu toe veel woordenschat in verband met familie gezien. Nu is het wel nodig om wat meer uitleg te geven over de bezittelijke voornaamwoorden die ook al aan bod zijn gekomen.
mijn - jouw - haar - zijn - ons (onze) - jullie - hun =
zijn bezittelijke voornaamwoorden (gewone vorm)
dei
- bî - tora - lira - wei - hî - nara=> uitspraak:
3.
te gebruiken wanneer je voor de eerste keer een vermelding van maakt
4.
te gebruiken om de nadruk te leggen
Tot nu toe hebben we deze bezittelijke
voornaamwoorden enkel in de gereduceerde vorm gezien: namelijk als
voorvoegsels die vooraan aan het zelfstandig naamwoord worden geplakt.
da-,
bu-, thu-, lu-, wa-, hu-, na-=>
uitspraak [da, be ,the ,le , wa , he , na ]
In de les 2.2 heb ik de schrijfwijze van de volgende woorden aangepast: "eithi" (zoon) / "dînthi (oom-aanspreektitel) / "dênthi" (oom)/ "dînthi-reitho" (tante) /" ithi-reitho" (tante) / "dathi-reitho" (mijn tante).
Om consistent te blijven met de voorgestelde
standaardspelling van het in het voorwoord vermelde boek heb ik in de vorige
lessen de schrijfwijze van moeder "oio" aangepast in "oyo", alsook de woorden yorodatho (zus) en thoyoranon (ouders) die in mijn ogen hiervan afgeleid zijn.
.
We zien
nog andere woorden die zijn afgeleid van het woord "oyo"
(moeder) :
moeder
oyo
[ojjo]
mijn moeder =
da oio = daio (samengetrokken klinkers: o wordt a)
d-ayo
[dajjo]
jouw moeder =
bu oio = boio (samengetrokken klinkers: u wordt o)
b-oyo
[bojjo]
familie
(letterlijk is dit een meervoudsvorm 'moeders')
oyônon
[ojoonong]
mijn
familie(leden) = da oyônon =
dayônon
d-ayônon
[dajoonong]
zijn familie =
li oyonon = loyonon
(samengetrokken klank: o blijft)
wat
vind je van deze deductie? Ik weet niet met zekerheid of het wel zo is,
maar lijkt me wel logisch :)
saba = aardig/ mooi
[sabba]
saba oyonon => sabayonon => Sabajonon
[sabbajjo]
Aangezien
Sabajo het enkelvoud is van Sabajonon (=aanduiding van meerdere leden van
dezelfde familiegroep) dan leid ik daaruit af dat "Sabajo" zoiets
betekent als "aardig/mooi familielid"
Een derde en laatste deel met "Anon ka... -vragen" deze keer met antwoordzinnen.
Ondertussen wordt de woordenschat uitgebreid: voor 'broer' of 'zus' gebruik je een ander woord afhankelijk van het geslacht van de persoon waartegen je spreekt. Dit maakt het er niet gemakkelijk op : ik probeer de woorden te memoriseren door middel van de vragen toe te passen op mijn eigen gezinssituatie en voorlopig leer ik enkel deze zinnen.
Dropbox needs to verify your email address linda.roosbeek@telenet.be to share links. It's as simple as clicking the link in the verification email we send to you.
Dropbox has sent a verification email to linda.roosbeek@telenet.be. Check your inbox and click on the link in the email to verify your address. If you can't find it, check your spam folder or click the button to resend the email.
Wie graag Arowaks wil leren, nodig ik uit om samen met mij Arowakse woorden en zinnen te leren op mijn blog.
Ik ben zelf volop aan het leren en wil dit graag delen met een ieder die hiervoor interesse heeft maar geen gelegenheid heeft om deze met uitsterven bedreigde taal van iemand te leren.
Alle info krijg ik van mijn moeder die van Powaka (Suriname) afkomstig is. Ik noteer zoveel ik kan, hierbij zoveel mogelijk rekening houdend met de spelling uit het boekje "Samen schrijven in het Arowaks" dat eerder dit jaar uitkwam. Vergeef me als het niet altijd correct is. De bedoeling is in eerste instantie de taal door te geven en niet te struikelen over een eventuele foute spellingswijze. Voor downloaden van boekje 'Samen schrijven in het Arowaks' klik:
Een tip: schrijf de woorden of zinnen op steekkaarten met aan de ene kant het Arowaks en aan de andere kant de vertaling. Die kan je overal meenemen om in te oefenen. Of schrijf ze op post-its die je kleeft op je koelkast, toiletdeur,... zodat je de zinnen luidop kan opzeggen elke keer als je ze passeert. Geloof me het helpt om een taal te leren.
Wanneer het past probeer eens iets te zeggen tegen je Arowakse medemens. Hij of zij zal het zeker op prijs stellen dat er mensen Arowaks willen leren. Alleen door te praten maar evenzeer door een taal te horen kan je het leren.
: ik probeer de woorden te memoriseren door middel van de vragen toe te passen op mijn eigen gezinssituatie en voorlopig leer ik enkel deze zinnen.
Tweeting
Sharing...
