STAMBOOMONDERZOEK FAMILIE HAEGHENS

Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Inleiding
d5ma49kv2txh5

(Detail van de Mercatorkaart "Flandria Comit.(atus)", het graafschap Vlaanderen - anno 1585)

"Ik bin der in, ick moet der doer,
al waeren der duyfent haeghens (*) voer"

(Ghemeene Duytsche Spreckwoorden: Adagia oft Proverbia ghenoemt, "Gheprent toe Campen/in die Broederstrate/Peter Warnersen/woenende in den Witten Valck" (1550), herdruk in Oude Nederlandsche spreuken en spreekwoorden, G.-J. MEIJER, 1836, p. 8 (*) hindernissen)

D

eze blog, die organisch blijft groeien, heb ik in 2009 opgestart om de verzamelde gegevens te delen en nieuwe contacten te leggen. Veel informatie bevindt zich immers in privébezit en werd nog niet gepubliceerd. De lezer vindt naast een graatgenealogie met namen, plaatsen en data, ook een verslag met de nodige duiding en digitale foto's en illustraties als bewijsmateriaal. Wie dat wil, kan zo zelf zijn of haar kennis van het oud schrift bijspijkeren. Om zicht te krijgen op de leefwereld van de voorouders, werden historische, socio-economische, juridische en religieuze aspecten belicht. Ik zocht in rijksarchieven te Gent, Beveren en Brussel, het privé-archief in het kasteel van Laarne, stadsbibliotheken in Gent en Dendermonde, de bib van de Universiteit Gent, het Brusselse legermuseum, documentatiecentra van heemkundige kringen in Sint-Amandsberg en Laarne, die van Familiekunde Vlaanderen in Melle en Merksem, stedelijke archieven in Gent, Lokeren, Deinze en Wetteren, en ten slotte in de Archives Départementales du Nord in het Franse Rijsel. 


Ik fotografeerde, transcribeerde, vertaalde en interpreteerde tal van fragmenten uit zoveel mogelijk eigentijdse bronnen, zoals parochieregisters, klappers, tienjaarlijkse tafels, land-, quote-, erf-, rente-, poorters- en ferieboeken, wettelijke passeringen, visitatieverslagen, staten van goed, penningkohieren, straatschouwingen, ommestellingen, renterollen, baljuw-, kerk- en armendisrekeningen, familie- en abdijfondsen, volkstellingen, notariële akten, brieven, testamenten, recepissen, denombrementen, regesten, statussen animarum, kaarten en plans, procesbundels, enz. De betekenis van sommige termen wordt verderop duidelijk. Ik maakte ook dankbaar gebruik van hedendaagse bewerkingen, boeken, kranten, tijdschriften, CD-Roms, en sinds de eeuwwisseling van de zoekrobotten Google (-Books), e-mailverkeer, online archieven met O(ptical) C(haracter) R(ecognition) en het uitdijende worldwide web.


Thema's zijn rechtstreeks aan te klikken in de inhoudstafel, Ctrl+f opent de zoekfunctie en het symbool verwijst naar een ander thema. Citaten kregen een bronvermelding, en waar mogelijk werden de onderzoeksresultaten getoetst aan die van anderen. Graag een verwijzing bij het overnemen van gegevens. 


Met dank aan iedereen die een bijdrage leverde ! 


Afkortingen: AF (Algemeen Familiefonds), APR (Adelsarchief Piers de Raveschoot), ARA (rijksarchief Brussel), MAK (modern archief Kalken), OAK (oud archief Kalken), OAL (oud archief Laarne), OAW (oud archief Wetteren), RABW (rijksarchief Beveren-Waas), RAG (rijksarchief Gent), SAG (stadsarchief Gent), SAW (stadsarchief Wetteren), SvG (staat van goed), WNT (historisch Woordenboek der Nederlandsche Taal), f (folio = blad(zijde), r° (recto = voorzijde blad, rechtsboven genummerd), v° (verso = achterzijde blad, veelal ongenummerd).



>> Reageer (0)
Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Generaties XV-VI
G E N E R A T I E S     XV-X


In 1980 werd ik als adolescent getroffen door het stamboomvirus. Tijdens een zondags bezoek vroeg ik mijn grootvader langs vaderszijde Willy, met wie ik goed bevriend was, hoe zijn vader en grootvader heetten. Dat bleken resp. Achilles en Sebastianus te zijn. De voornaam van diens vader kende hij niet, maar hij beloofde es te snuffelen in de familiedocumenten. Wat later gaf hij me het bidprentje en trouwboekje (gewikkeld in plastic folie) van landbouwer Sebastianus HAEGHENS, een bet-overgrootvader die op 24/07/1867 huwde met Philomena De Kesel in het Oost-Vlaamse Kalken, sinds 1977 een deelgemeente van Laarne. Met enige moeite kon ik de namen ontcijferen van zijn ouders: B-a-r-t-h-o-l-o-m-e-u-s HAEGHENS en Coleta Baeten. Ik kreeg meteen ook een handige gids cadeau: Klim in je stamboom, praktische wenken voor beginnende familievorsersM. MISPELON, Handzame (1970).

lt2u2leu49k4s 7xmzujtydyvsx

Een mooi uitgangspunt om samen een onderzoek te starten, een boeiende reis die via 15 honkvaste generaties van voornamelijk landbouwersgezinnen zou uitmonden in de Vroegmoderne Tijd, eind 15de eeuw. Het creëert een gevoel van verbondenheid met onze voorouders die we nooit persoonlijk gekend hebben en brengt hun verhaal deels terug tot leven. Wellicht vroegen zij zich ook af van wie ze afstamden, al was overleven toen prioritair en de vrije tijd schaars. 

Noch ikzelf, mijn vader Freddy of grootvader Willy hebben broers of zussen, dus we hadden weinig aanknopingspunten. Alle naamgenoten uit de lokale telefoongids kregen dan maar een brief met vragen over hun herkomst. We kregen niet veel respons, maar gelukkig reageerden 3 zussen en een broer uit Laarne, die ons uitnodigden op zelfgemalen koffie op een zaterdagnamiddag. Sinds vele generaties woonden ze in de wijk Meirhoek, nu vlakbij het wooncomplex Haeghensgoed, deels gebouwd op gronden die de familie in de vorige eeuw stelselmatig verkocht.

Eerst werd voor deze nieuwe verkaveling de naam Hof ter Hagen voorgesteld, maar historicus Eric BALTHAU tekende bezwaar aan omdat de spelling van de familienaam niet correct was. Hij is bestuurslid van de heemkundige kring Castellum, die de rijke geschiedenis van Kalken en Laarne bestudeert (www.bloggen.be/castellum_kalken_laarne/). De provinciale afdeling van de Koninklijke Vlaamse Commissie van advies voor plaatsnaamgeving bracht nadien een gunstig advies uit, met deze aanpassingen: correcte schrijfwijze van de naam, die zou kunnen verwijzen naar een meervoudsvorm van haag, en Hof vervangen door goed, aangezien de familie naast de hoeve ook nog partijen grond bezat. Op 4 maart 1999 besloot de gemeenteraad unaniem de huidige naam te aanvaarden.

lhjojvgfnav-1

(courtesey of Captain Les)

Tijdens ons bezoek te Laarne kregen we zowaar een bidprentje van oud-vader Bartholomeus te zien, samen met een voor ons belangrijke staat van goed (zie hieronder). Deze akten werden opgemaakt wanneer een van de ouders met minderjarige kinderen (toen <25j.) kwam te overlijden. Ze bevatten een gedetailleerde inventaris van (on)roerende goederen, baten en schulden en de aanstelling van naaste familieleden als voogden, en vormen zo een onmisbaar werkinstrument voor de serieuze genealoog ( De Staat van Goed, een rijke bron).

In 2009 keerde ik terug om foto's te nemen, maar het bidprentje was helaas onvindbaar. Pas 40 (!) jaar later vond ik een exemplaar terug ( Bidprentje oud-vader Bartholomeus HAEGHENS duikt na 40 jaar weer op). De staat van goed lag gelukkig wel nog opgeborgen in een kast ( Testament en erfdeel oud-vader Bartholomeus HAEGHENS). In datzelfde jaar kreeg ik een mail van hun neef Joseph HAEGHENS, wiens vader zijn echtgenote was gevolgd naar Dinant, en zo de Waalse tak stichtte rond Dinant. Zij zijn allen nazaten van Ludovicus, een broer van Bartholomeus.

G E N E R A T I E     IX

Beiden staan als kinderen vermeld in die SvG van Livinus Franciscus HAEGHENS, gehuwd met Maria Catharina Verherbruggen op 12/02/1838 te Overmere: "Staet en inventaris mitsgaders liquidatie ende vereffeninge ten sterfhuyse van sieur Livinus francies haeghens zoon van Joannes franciscus en van isabella theresia van den Branden geboortig van Calcken en van syne huysvrouwe Marie-Catharina verherbruggen dogter van joannes en van joanna maria jacobs geboortig van Overmeire beyde overleden te Calcken te weten haeghens op den tienden july achttien honderd zeven en dertig in den ouderdom van een en tachtig jaren en syne vrouwe op den vyftienden february achttien honderd dertig, in den ouderdom van negen en vyftig jaren... tusschen hunnen zeve kinderen te weten 1e theresia haeghens t'huwelyk hebbende Bernard De Lausnay door hem ter effecte naerschreven gemagtigt, 2e Pieter Joannes haeghens, landbouwers te Calcken, 3e Ludovicus haeghens landbouwer woonende te Laerne, 4e Bartholomeus haeghens, 5e Sebastiaen haeghens, 6e Josepha francisca haeghens en ten 7e Livina francisca haeghens deze vier laeste landbouwers woonende tot het gezegde Calcken..."

(bron: de 3 zussen uit Laarne. Volgens een verwantschapstabel van L. LATHOUWERS in "Halve nichten, volle neven en verre kozijns" in Vlaamse Stam, nr. 1, jan-feb 2014, pp. 21-25 zijn ze mijn volle achter-achternichten in de 3e graad. Volgt U nog?)

G E N E R A T I E    VIII

Volgens de SvG bleek hij dus een zoon van Joannes Franciscus HAEGHENS en Isabella Theresia Vanden Branden. Het bleef gissen naar de plaats en datum van hun huwelijk, tot de dienstdoende pastoor bij de doop van een nichtje bij Isabella noteerde "ex Hamme". Aangezien volgens het kerkelijk recht werd gehuwd in de gemeente van de bruid, vonden we hen toen makkelijk terug. Een anekdote die eens te meer aantoont dat bij deze hobby details belangrijk zijn.

qpmqr40aela8m-1

(RAG, scans huwelijksakten parochie Sint-Pietersbanden te Hamme. Binnen de
rooms-katholieke kerk kondigde de pastoor een gepland huwelijk aan tijdens de
hoogmis van de drie voorafgaande zondagen, de zgn. roepen of bannen. Hierbij werd
de parochianen gewezen op hun plicht om enig beletsel kenbaar te maken. "dispensati
in tribus bannis et tempore clauso" betekent zoveel als de toelating om te huwen na
de 3 afkondigingen tijdens de zgn. besloten tijd. Het kerkelijk jaar kende 2 periodes 
waarin niet getrouwd werd: de advent (vanaf de vierde zondag voor Kerstmis) en de 
vasten (de 40 dagen voor Pasen). Ze huwden op 18 maart 1756, Pasen viel toen
op zondag 18 april, vandaar)

Gewapend met deze gegevens trok ik als tiener met mijn compagnon de route, grootvader Willy, op zaterdagnamiddagen naar het RA Gent, toen nog in het Geeraard de Duivelsteen. We kregen inzage in:

- de klappers: een wet van 30 juni 1865 voorzag een budget voor het opstellen van alfabetische naamindexen van de parochieregisters, om makkelijker de afstamming en familieverbanden te bewijzen vóór 1796, want pas nadien voerden de Fransen de officiële burgerlijke stand in. De aangestelde ambtenaren kregen een sowieso een vergoeding van 2 centiemen per vermelde naam, maar waren niet echt opgeleid in het ontcijferen van oud schrift, wat leidde tot relatief veel fouten.  Onduidelijke namen werden geklasseerd als 'illisible' of de letter X. Ook veel gegevens uit de oudste registers ontbreken, mogelijks omdat die niet echt noodzakelijk waren om bijv. meer recente erfeniskwesties te beslechten. De Alphabetische tafel der oude kerkregisters Tafel der Geboortens van 't jaar 1593 tot 1797 van Kalken (met bovenaan de eerste bladzijde een Petronella AEGENS (sic) zou dus teruggaan tot eind de zestiende eeuw, hoewel het oudste doopregister pas start in 1604. 

Ons allereerste hoopvolle bezoek aan de leeszaal zal me altijd bijblijven. Er heerste toen een "gewijde stilte", de aanwezigen zaten allemaal geconcentreerd over hun documenten gebogen toen de archivaris deze klapper liet uithalen door een beambte met witte handschoenen. Tot onze verbazing stond die pagina's vol met naamgenoten uit eeuwen terug. We zaten duidelijk op de juiste plek! 

- de originele parochieregisters, o.m. uit Kalken met dopen (1604-1796), huwelijken en begrafenissen. Deze gebeurtenissen werden veelal 1 of enkele dagen later ingeschreven. De allereerste jaren noteerde de pastoor enkel de naam van de vader bij een doop. De doopheffers (susceptores) zijn belangrijk, want meestal zijn het nauwe verwanten zoals grootouders of ooms en tantes. De huwelijks- en begrafenis registers van 1636 tot 1662 zijn sinds de 18de eeuw spoorloos (a). Een hele generatie ontbreekt dus, al hebben we veel data voor die periode gehaald uit alternatieve bronnen zoals de SvG. De langwerpige boekjes zijn intussen door talloze handen gegaan en veelal in slechte staat. Ze zijn dan ook niet meer fysiek consulteerbaar, maar digitale scans zijn na gratis registratie wel beschikbaar via search.arch.be of www.familysearch.org, wat de leesbaarheid sterk bevordert.

- de staten van goed uit Kalken van 1734 tot 1792 (RAG beschikt over de originelen vanaf 1635). 

(a) merkwaardig genoeg noteren F. DE POTTER & J. BROECKAERT in hun Geschiedenis van Kalken (1889): "In't gemeentehuis troffen wij de originele registers aan van den burgerlijken stand, beginnende voor de geboorten en huwelijken van 1588 ( Gelegenheidsvondst in het Beverse Rijksarchief) met eene leemte tusschen de jaren 1631 en 1663 voor de huwelijken; de registers der overlijdens dagteekenen van 1596 (?) tot 1636 en van 1663 tot 1796". Het allereerste doopregister (met het label Calcken Kerkregisters Geboorten 1604-1654 folio 274-495) bevat op folio 1v° een ingeplakte notitie: "Volgens relaes van mynheer de naeyer pastor geweest synde, dood ende trauw boeken die tot calcken manqueren van het jaer 1631 tot het jaer 1663 te bevinden in het bisdom     quod attestor J: van Paemel pastor", met eronder de latere tekst: "Nota. De registers waar van melding in bovenstaande nota bestaan niet in de archieven van het bisdom". De Naeyer trad in functie in 1762, van Paemel in 1784. Waarom precies die registers zouden beland zijn in het bisdom blijft een raadsel.  

Na elke leesbeurt moesten we grondig onze vuile handen wassen, en achteraf schreven we thuis de notities zorgvuldig over op gezinssteekkaarten. We kregen zicht op de migratie naar de naburige gemeenten Destelbergen, Heusden, Laarne, Lokeren, Massemen, Overmere, Schellebelle, Sint-Niklaas, Westrem, Wetteren, Zaffelare, Zele en Zeveneken. Alle wegen leiden naar... Kalken, want zowel de Waalse, Lokerse als Noord-Franse tak met uitlopers tot in de Parijse metropool vinden er hun oorsprong. Het plaatselijke doopregister telt in de eerste helft van de 17de eeuw niet minder dan 70 geboortes van naamgenoten (in Laarne 7). De penningkohieren van 1571 ( ) tellen een tiental mannelijke naamgenoten, in Laarne komt er slechts 1 voor. 

Wanneer die zich precies in de streek vestigden ligt buiten het bereik van de geschreven bronnen en blijft dus onbekend. De oudste tot hiertoe bekende vermeldingen komen voor in: 

- een opsomming van Kalkense hoofdcijnsplichtigen (b) van de Gentse Sint-Baafsabdij in het derde kwart van de 14de eeuw: "In kalkine census sancti bavonis [...] Elyf. f. egidii haghēs (c). ux. jacobi de stene", of Elisabeth, dochter van Egidius HAGHENS, echtgenote van Jacobus [Van]desteene. Op de rugzijde vinden we een identieke tekstregel, maar met de spelling "hagens".

dfg

(RAG, Fonds Sint-Baafs en Bisdom Gent, R41, folio 62 r°, tweede kolom)

(b) vanaf de 12de eeuw tot en met het einde van het Oud Regime konden voormalige lijfeigenen zich als vrije lieden onder bescherming plaatsen van een kerk of abdij als zgn. vrijgewijden. In ruil betaalden ze een hoofdcijns (belasting per hoofd) van jaarlijks 2 deniers, 6 deniers bij het huwelijk van een kind of 12 deniers ten laste van erfgenamen bij een overlijden. Dit was voorbehouden voor het begoede deel van de bevolking en had enkel een erfelijk karakter langs de vrouwelijke lijn. Hun kinderen kregen automatisch hetzelfde statuut. De religieuze instellingen haalden hieruit een vaste bron van inkomsten en hielden verlatijnste naamlijsten bij per parochie, die regelmatig werden geactualiseerd. De opeenvolgende graven van Vlaanderen en hun vazallen erkenden deze regeling, en konden trouwens ook hun lijfeigenen schenken waardoor ze vrijgewijd werden.
(c) volgens E. BALTHAU in 'Hoofdcijnsplichtigen van Gent in Laarne en Kalken in de tweede helft van de 14e eeuw' (Castellum, nr. 4, 2009, p. 39 Aanbevolen lectuur) is deze Egidius Hag(h)ens te koppelen aan een nog oudere lijst (1295-begin 14e eeuw) als zoon van Walterus De Haghe x Mabelia, N. Mogelijks gaat het bij deze laatste echter om een variant van de familienaam "Vanderhaeghen"( Generaties III-I (a) / Gelegenheidsvondst in het Beverse Rijksarchief).

- een renterol met cijnsplichtigen van de heerlijkheid Raveschoot uit 1307. De datering van het eerste kwart 15de eeuw in de catalogus van M. GYSSELING is niet correct. Dit domein komt verderop in verscheidene thema's uitvoerig aan bod, aangezien de eerste generaties er woonden en/of leenhouder waren. Op de rugzijde staat een latere omschrijving: "de rente rolle der heerl raverschoot (sic)" en een eigentijdse tekst die slecht leesbaar is door een grote vochtvlek. Na vergelijking met andere teksten kon ik toch de klassieke aanhef ontcijferen: "[...] maken cont ende kenleec allen den ghenen die nu siin ende hier na wesen" en via het Facebook forum van Familiekunde Vlaanderen bezorgde Paul BEHETS van FV Regio Leuven het einde: "...telken paesschen ende om dat ... kerckene vs wille dat alle dese dinghen sijn ende bliven goed, vast ende ghestade so hebbic desen iegenwordighe laeten ghesegele met minen propren seghele [...] jaer ons heeren als men screef dusentich driehondert ende sevene" (het zegel is verdwenen). De tekst in Gotische minuskel binnenin bevat een lijst van een aantal mannen en vrouwen: "Dit es de rente van ravenscoet die na... paesschen" ( Aanbevolen lectuur / De middeleeuwse jaarrente) met oa. "De weduwe en[de] de kindre ɩacop haghens". Hij was dus reeds overleden en stamt uit de 13de eeuw ( Generaties III-I). 

ah64zrbqtcyoy

(RAG, AF, APR, 177/638)

G E N E R A T I E     VII

Terug naar ons onderzoek. Na enkele kwartalen zaten we op een berg gegevens, een jig-saw puzzel waarvan de laatste stukken ons steeds weer zouden ontglippen. De zoektocht naar de rechtstreekse voorouders geraakte in het slop, omdat we wel via eliminatie de vermoedelijke vader van Joannes Franciscus hadden, maar geen definitieve bevestiging vonden. Het betrof Joannes HAEGENS, die in 1717 huwde met een naamgenote (d), Joanna HAEGHENS ( Tak 2).

(d) de gemeenschappelijke voorouder (zijn naam blijft onbekend) werd ten vroegste geboren in de eerste helft van de 16de eeuw ( Tak 1). Enkel in 1656 moest de Kerk bij naamgenoten een dispensatio (toelating) verlenen toen Jacobus ( Tak 3) met zijn achternicht Joanna huwde ( Tak 4 (b). Ook clusters van dezelfde voornamen bij nauwe verwanten komen regelmatig voor, zoals 'Laurentius', 'Bartholomeus', 'Sebastianus' of 'Engelbertus'. Vanaf de 18e eeuw wordt het geven van meerdere voornamen populair, in navolging van de adel. 

De familienaam kwam relatief veel voor in de streek. Maar liefst tot zes keer toe werden naamgenoten aangetroffen die met elkaar huwden, nl.:

- Livinus Haegens x Catharina Haegens (+01/01/1660 te Laarne)
- Jacobus Haeghens x Joanna Haegens op 23/09/1656 te Laarne
- hun kleindochter Maria Anna Haegens ( Tak 3) x Joannes Haegens ( Tak 2) uit Kalken (exacte datum & locatie onbekend)
- Livinus Haeghens x Petronilla Haeghens uit Kalken ( Landboek 1610: "Pierynken hagens we Ln hagens". Mogelijks Petronilla Vervliedt die als weduwe de naam van haar echtgenoot droeg  Tak1)
- oud-betovergrootouders Joannes Haegens x Joanna Haeghens op 12/01/1717 te Kalken
- Joannes Haegens x Anna Maria Haeghens op 26/01/1751 te Eksaarde

IJoanna's SvG van 07/03/1752 was te lezen  "jan haeghens filius jans", maar wie was dan zijn moeder? Verscheidene kandidates passeerden de revue, maar o.m. het klassieke gebruik van de dooppeters en -meters bracht geen zekerheid.

fzanzxot64ies


"Staet ende Inventaris in baeten ende commeren bleven ende bevonden ten sterfhuyse van joanna haeghens filia jacqs. overleden binnen de prochie van Calcken den 26e januari 1751 S.(alighe)r memorie den welcken desen staet doet maect ende overgheeft jan haeghens filius jans hauder ende langhstlevenden thaeren sterfhuyse ghebleven van sijnen ende haeren eersten bedde dat aen pieter haeghens jan frans ende theresia haeghens alle drij by..."

In de marge:

"Overghebrocht ende ghepreseneert bij pieter haeghens soone van den hauder by competenten ouderdom syn selfs in syne qualiteyt als procureur hebbende van synen vader tot het overgeven ende passeren deser mits de continuale indispositie van desen hauder, ende wort by Bailliu Borghemre ende Schepenen gheordonneert aen desen overghever van ter greffie te beweghen syne procuratie, om aen desen staet te annexeren dat onthier ende veerthien daeghen, op peine van naerder ordonnantie, voorts ter presentie ende interventie van Bartholomeus haeghens als naesten bestaenden tot de moederlycke voogdij den welcken hedent heeft gedaen den Eedt tot dies gerequiseert actum in vierschaere van sevensten maerte 1752. gheregistreert folio 74 verso"

(RABW, OAK, Wezenkamer van Kalken, Staten van goed, voogdijrekeningen, verkavelingen en andere wezenakten 216 1751-1755 / losse bundel)









Grootvader Willy overleed in 1995. Mijn interesse deemsterde langzaam weg. Het keerpunt kwam er tijdens een surfsessie in 2007, toen ik op het digitaal archief stootte van de Gentse afdeling van de Vlaamse Vereniging voor Familiekunde (nu Familiekunde Vlaanderen), die instaat voor de ontsluiting van archiefbronnen naar een breder publiek. Ik kocht de bewerkingen aan van de Kalkense doopregisters en staten van goed, opgesteld door leden van Castellum. Menige uren werden 's avonds thuis doorgebracht met het uitpluizen van hun monnikenwerk. Ik abonneerde me op de gelijknamige periodiek, die o.m. in te kijken is in de bibliotheken van de Universiteit Gent en de gemeente Laarne, en in de Gentse stads- en rijksarchieven.

De jaren nadien pendelde ik geregeld tussen Gent en het RA Beveren om duizenden foto's te nemen van het oud archief van Kalken & Laarne, dat veilig opgeborgen zit in zuurvrije dozen dankzij beleidsmakers met lange termijn-visie (de collectie huist vanaf april 2015 in het nieuwe RA te Gent). Een goeie voorbereiding is het halve werk, maar het urenlange ontcijferen van teksten zonder zeker te zijn iets te vinden werd soms een echte labour of love. Het bleef echter altijd de moeite, want ik keerde nooit met lege handen huiswaarts.

 

ed32ldpvpa9lv-1


O
p GeneaNet vond ik verrassend genoeg een deel van mijn eigen stamboom, opgemaakt door Christel Foncke, echtgenote van Willy (!) HAEGENS uit Overmere ( Tak 4). Enkele Fransen richtten in 1996 deze website op om genealogen die dezelfde families onderzoeken via internet met elkaar in contact te brengen. Volgens de makers zijn we allemaal hoe dan ook (verre) verwanten van elkaar, wat biologisch gezien natuurlijk klopt. De Franstalige versie "touscousins" geeft dit prozaïsch weer. Registreren is gratis, maar voor extra toeters en bellen vraagt het business model boter bij de vis (e). In deze community worden gegevens vlot uitgewisseld en kan men vragen stellen op specifieke fora. Steeds meer mensen plaatsen hun eigen stamboom op deze internationale database, zodat nieuwkomers die enkele generaties opklimmen meteen kunnen aansluiten bij reeds gepubliceerd werk. Voorzichtigheid blijft geboden, want 'hamsteraars' die graag uitpakken met zoveel mogelijk personen in hun stambomen, nemen klakkeloos gegevens over zonder veldwerk te verrichten of aan correcte bronvermelding te doen. Zo gaan fouten en halve waarheden een eigen leven leiden. Sommigen doen zelfs de moeite niet om die aan te passen wanneer hen hierop gewezen wordt. Sowieso blijft checken van de originele bron waar mogelijk aanbevolen.

(e) over het commerciële aspect: "Es ist ein neuer Trend in Deutschland, dass viele - insbesondere juengere Leute - die Moeglichkeit der Onlinerecherche nutzen, um Ahnenforschung zu betreiben und einen Familienstammbaum anzulegen. Die Genealogie geht durch das Internet vuellig neue Wege und viele wittern natuerlich auch ein interessantes Geschaeft, so landet der interessierte Ahnenforscher auch ganz schnell auf den Seiten im kostenpflichtigen Premiumbereich... zum Glueck gibt es auch positive Beispiele: Kostenlose Seiten, die den Nutzer ni cht ausnehmen, sondern extern finanziert sind... das Erforschen des Stammbaums wird zu einem neuen Volkssport".
(Online Social Networking GmbH)


Dhr. Marcel Meys, voorzitter van Castellum, wiens kwartierstaat deels overlapt met mijn stamboom, hielp me over het dood punt heen. Joannes & Joanna HAEGENS bleken wel degelijk de ouders van Joannes Franciscus:

overlijden-J-frs

(RABW, OAK, parochieregister overlijdens 04/01/1785-19/09/1796, digitale scan nr. 65)

Meer nog, hij vond in zijn uitgebreide documentatie de twee daaropvolgende generaties. Nadien zou hij me meermaals relevante informatie bezorgen, waarvoor dank.

Trouwens, in 2010 bleek bij nauwkeurige herlezing dat zowel de moeder van Joannes als die van Joanna toch in haar omvangrijke SvG vermeld stonden: "commende vuyt den hoofde van d'overledens moeder janneken de wilde" en "Alvooren wort te kennen ghegheven dat desen hauder gheduerende het staende huwelk beneffens elisabeth haeghens syne suster... vuyt den hoofde van hemlr moeder // livyne van aerde // ghecompeteert hebben".

G E N E R A T I E   VI

De stam-ouders waren dus Joannes HAGHENS en Livina Van Aerde. Zijn staat van goed dateert van 11/07/1685 met als bezittingen o.m. een landbouwbedrijf met "twee peerden, vier coeijen, een calf, een vigghen en zes hinnen". De huisraad bestond uit: "langhe taefel, twee bancken, stoelen, spinnewiel, haspe (draadrol), wijmen (gevlochten) zetel, cleermanden, twee beddens, de cafbeddens (met zacht korenkaf) ende drolsaergien (dekens), eenen couffer, garderobe". Hij schonk ook "drije sacken coorens die den overledene bij testament heeft ghejont aen den aermen van dese prochie".
 

fjf19o3anzg0y





"Inventaris ende staet van goede die midts dezen maeckt ende overgheeft Lievijne Van Aerde fa Lievens houderigghe ghebleven ten sterfhuyse van Jan haghens fs Jacques overleden binnen de prochie van Calckene op den iiii Juny 1685 den voornoemde achterghelaeten heeft zes kinderen te weten Jacques oudt xvi jaeren, Elisabet i4 jaer, Jan xii jaer, christiaen vi jaer, Janneken vier jaer, pitronelle viiii maenden binnen houwel met de voorn houderigghe gheprocreert danof wetteg voochden sijn Livinus Scheere en Jan Van Aerde ter wiens presentie desen staet is ghemaeckt met assistentie van Pieter Bauwens Bailliu en zijn de voorn houderigghe en voochden die deze staet presenterende aen mijn heeren Bailliu Burghmre en Schepenen der voorn prochie als oppervoochden inder manieren naerschreven..."

(RABW, OAK, Wezenkamer van Kalken, Staten van goed, voogdijrekeningen, verkavelingen en andere wezenakten, 205 1685-1695)






Hij werd net als zijn vader eerder op 06 juni 1685 begraven in de kerk, wat wijst op een zekere welstand: "Die 6 junii sepultus est in templo joannes haghens maritus livina van aerde etatis 46 annorum" (RAG, OAK, parochieregister overlijden)


>> Reageer (3)
Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Generaties V-IV
G E N E R A T I E    V

De stam-grootouders waren Jacobus (Jacques) HAGENS en Judoca (Josina) VAN BEERELAERE. Mogelijks als eerstgeboren zoon vernoemd naar zijn grootvader ( Generatie III) en de oudste in de stamreeks met gekende doopdatum, nl. 25/11/1609 in Kalken, al glipte deze lange tijd tussen de mazen van het net, want hij werd foutief ingeschreven in het huwelijksregister! De notitie werd doorgestreept, maar niet hernomen in het doopregister? Ook in de VVF-bewerking van de parochieregisters komt deze niet voor. Pas in juni 2018 bracht een mail alert op de GeneaNet-pagina van Johan CLAUS opheldering:

309lfr8q5teer

(Doopheffers waren Livinus Bauwens, naaste verwant van de niet
vermelde moeder, en de niet nader genoemde echtgenote van zijn oom
 Laurentius, uxor Joanna Bracke ( Tak 3)
RAG, OAK, Parochieregister Huwelijken (1604-1631), f35v°)

Dit koppel wordt vermeld in een oorkonde van 1650 bij een "Coop van een gemet lants aen den Ottenaerswegh daer eenen Coorne=wint=meulen es opgerecht in profytte vanden Bisdomme onder Oostacker geleghen van 4 Julij i650" (latere tekst op de rugzijde). De tekst luidt als volgt: "Voor bailliu, schaut ende schepenen der heerlichede ende vierschaere van st. baafs zijn commen ende ghecompareert in persoone jaecquis haghens, met hem ende bij zijnen consenten ende authorisatien joosijntken van berelere fia. jaecquis thebben aen ende ter proofyte van dheer frans[iscus] Leserq (a), ofte zynen commandt onterft een ghemet lants ghelegen binnen de prochie van Oostackeren, oost den Ottenaerswech, zuut den heere van St. Baafs noort dheer Jan dejonghe west de r..., waer jeghens den zelv Leserq cedeert ten proffijte vanden voors.en jaecquis haeghens dry ghemet landts binnen Lochristij gheleghen zuut den herewech oost ende west myn heere Goderis de voorsijde partyen van wederzyden niet belast van met heerlicke... pennijnck renten van audts daer vutte ghegaen hebbende en van wederzyden zullen ghe...worden totten daghe vander ...belovende voorts elcander en desen ghemanghelde (geruilde) partijen te garranderen doen ende laeten gebruycken costeloos ende schadeloos [...] aldus ghedaen ende ghepasseert ten voornoemden vierschaere... ende wij... naer costumen den vierden July xvic. vijftich" (RAG, Inventaris v/h archief van Sint-Baafs en Bisdom Gent tot 1801, Deel 4, Bezittingen van het bisdom geërfd v/d abdij, Inventarisnummer 025035, oorkonde nr. 4246). 

(a) in verscheidene akten genoemd als schout en ontvanger van de heerlijke renten van de Gentse Sint-Baafs heerlijkheid.

Wellicht kwam het stuk grond ervoor in familiebezit via zijn echtgenote (causa uxoris), want in zijn SvG van 09/03/1661 staat te lezen bij de bezittingen verworven tijdens het huwelijk (in conquest): "Item noch gecocht het vierde vande goedinghe die dese hauderigghe heeft ligghen binnen Oostackere".

Jacobus overleed op 31/03/1658 en nadien werd "jacquis hagens inde kercke begraeven" (RAG, kerkrekening nr. 139 f15), een voorrecht van vermogende parochianen dat in 1685 ook zijn zoon te beurt viel. In het kader van religieuze hervormingen zou keizer Jozef II bij decreet in 1784 een einde maken aan deze traditie, waarbij plaatsgebrek en hygiënische overwegingen (geurhinder) ook een rol speelden. Alle stenen zerken in de Sint-Denijs kerk werden uitgebroken, openbaar geveild en gebruikt bij oa. de aanleg van bruggen en sluizen. 

Uit zijn SvG blijkt het om een welstellend gezin te gaan, gezien de (erf)gronden en bezittingen, zo bestond hun landbouwbedrijf uit "2 peerden, 6 coeijen, 2 renderen, 2 calveren, 1 veercken en hoenderen met den haen", het positief saldo van de baten en schulden en uit volgende passages: "tgone dat den overledenen aende aermen van Calcken belooft heeft tot 100 guldens eens" wat overeenstemt met "Item heeft jacquis hagens fs jans schepenen Sr. Mr. aen den aermen gejont een testamente van hondert guldens" (rekening Armendis 1658 nr. 555 f23 verso). Volgens het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis bedraagt de tegenwaarde van 100 fl. in 2012 zo'n 2.100 euro. 
Op dezelfde folio: "Ontfaen van de weesen Jacques haghens fs Jans de some van vier ponden thien grooten over den coop van een heecken boom (eik) als meest biedende...gestaen inde brügstraete". Openbare verkopen van bomen ten goede van de kerk of armendis werden regelmatig georganiseerd. 

20210613-200945


"jacques haghens fs jans  Staet en Inventaris ghemaeckt ten sterfhuijse van jacob haghens S(aligher memori)e overleden binnen dezer prochie op den laetsten Marty 1658 wiens ziele Godt Almachtig genadich wilt weezen ende heeft achtergelaeten vier kinderen by naeme christina audt 21 jaeren jan audt 18 jaren lieven aud 14 jaren ende janneken haghens aud xi jaeren die hy in syne leven heeft gewonnen by jossina van beirleere zyn huysvrw was die desen staet is overgevende aen Bailliu Burghmre ende schepenen van Calcken ten verzoucke van pieter haghens ende guilliame bauwens (b) voochden van de voorn weezen den VI april ende naer volghende daghen".


(RABW, OAK, Wezenkamer van Kalken, Staten van goed, voogdijrekeningen, verkavelingen en andere wezenakten, nr. 202 1639-1673)







(b) "Op den XVIe meye 1658 so heeft jan haeghens fs jaquis syn leene verheven hem verstorven vut den hoofde van synen vadere [...] ten selven daghe heeft gilliame bauwens syne eet ghedaen als bedyendel man van de weese jan haeghens in de qualeteyt als voch van de voorn weese actum als voorg". Hij zou later getuige zijn bij Jans huwelijk in 1668 met Livina Van Aerde (RABW, OAL, Supplement, nr. 511: Register gehouden voor de inschrijving van de wettelijke passeringen en leenverheffingen van de heerlijkheid Raveschoot (1648-1719), f14v°).

G E N E R A T I E    IV

De volgende generaties werden geboren vóór de start van de parochieregisters. Een klip die voor menig speurder moeilijk te omzeilen valt, omdat hiervoor tijdrovend onderzoek nodig is in eigentijdse bronnen, die dikwijls nog niet zijn bewerkt en uitgegeven. Voor zover die natuurlijk bewaard zijn gebleven.

In Jacobus' SvG staat ook de stam-overgrootvader vermeld, Jan HAGHENS. Na zijn broer Livinus in 1603 en voor diens gelijknamige zoon Livinus in 1653 werd hij baljuw van de heerlijkheid Raveschoot (c). Zijn aanstellingsdatum situeert zich tussen het overlijden van zijn broer op 03/06/1615 en een akte van 28/01/1624: "jan haeghens bailliu ende hubrecht vaillant insetenen van Raveschoot" (d). Mogelijks waren tussen Livinus en Jan andere baljuws actief.

(c) de heerlijkheid (Fr. seigneurie) kwam voort uit het feodale leenstelsel: de vorst schonk een leenman bestuurlijk en juridisch recht over een afgebakend gebied, vaak als beloning voor militaire of politieke diensten. Vlaanderen was toen een lappendeken van verschillende domeinen, die sterk in grootte varieerden.

(d) RABW, OAW, 184 Processen en wetten van Wetteren tegen de wet en de inwoners van de heerlijkheden Ertbuer en Raveschoot, 1611-1624, f3r°. 

De gedetailleerde functieomschrijving van het lokale baljuwambt staat beschreven in het: "Rapport ende denombrement van Leene, dat ik onderschreven Emanuel Van der Moere, Greffier der prochie ende Baronnie van Laerne, over ende in den naeme van Jonkheer Augustin Piers, heere van Raveschoot, etc., tot Gendt, ben overgevende aen Bailliu, Schout, Mannen van Leene ende Greffier der prochie, heerlykhede ende Leenhove van Wetteren, gezeyd het Dendermondsche, gehouden van den heere der zelve prochie van Wetteren, consisterende in het hof ende heerlykheid van Raveschoot [...]Voorts behoort tot desen leen eenen bailliu, den welken den eygenaer van den hoofdleene vermagh te stellen ende verlaeten als 't hem belieft, welken bailliu vermag metter mannen ende laeten van den voorseyden hove ende heerlykheyd van Raveschoot ter vierschaere aldaer, te erfven ende te onterfven van alle de achterleenen ende erfve van den voornoemden leene gehouden, ende dependerende alsvooren verklaert, mitsgaders ook feauteytschap (e) ende andere devoiren te doen naer costume alhier geuseert. Staende 't selve Leenhof ende heerlykheyd ten dienste, trouwe ende waerhede zynen voornoemden heere in uytvaerden ten dienste van eenen peerde op 's heeren coste, ende voorts ten sterfcoope, wandelcoope, ende koopskoope ten volle relieve van thien ponden parisis ende twintigh schelen parisis van kamerlinckgeld, gevende deze aldus over onder protestatie, in-cas hier aen iet min ofte meer behoorde dan voorseyd is, 't selve te sullen corrigeren ende beteren, ten seggen van mannen van desen hove, wiens huysgenoodt over mynen heere principaelen ik ben, 't oorconden desen 9 junij 1795". (Geschiedenis van Wetteren, gevolgd van eene historische schets der omliggende gemeenten, J. BROECKAERT, 1862, p. 64)

(e) de eed van trouw afleggen voor de leenheer.

"De baljuw, meestendeels een bekwaam man van goeden huize, steeds alhier verblijvende, de oude gebruiken of costumen en de wetten kennende, en rechtstreeks aangesteld door den heer, die hij vertegenwoordigde, was de eerste rechterlijke ambtenaar der gemeente; hij had het recht van aanhouding, gevangenstelling en beschuldiging en voerde de lage, middelbare en hooge rechtsoefening uit. Voor hem moesten de wethouders, de ambtenaars en de nieuwe bezitters van leengoederen hunnen eed doen. Hij zat de zittingen voor van het schepencollegie, hij ontving de heerlijke inkomsten en voor hem moesten, bij elke verandering van eigenaar, de leenen verheven worden. Door velen gevreesd en van ontzag bij het volk was hij, door zijne bediening verplicht de voorrechten van den heer te handhaven en zelf genoot hij talrijke gunsten en bijwinsten waardoor het baljuwschap alhier zeer gezocht werd. Daarenboven bedreef hij gewoonlijk de landbouwnering en had wagens en paarden of nam terzelftertijd andere taken waar". (Calcken door de Eeuwen heen, C. DAUWE, 1908, p. 7) 

In 1629 cumuleerde hij tevens als heilige geestmeester te Kalken op 27/01/1629 (f), een functie die hij mogelijks een eerste keer opnam in 1614 ( Generaties I-III (f). 

cuprhuykynjde

("Rekeninghe Bewys ende Reliqua ome jan haghens fs jacobs ende gillis bracke
fs laurs tsamen heleghegheestmeesters van desen heleghegheest van 
ste denys te calckene"
RABW, Kerkarchief Kalken, nr. 514 anno 1614, f1r°) 

cuq5rgbpw4hxm

("jan haghens baillu ende inde qualiteyt als heleghegheest me[este]re maect heesch tot laste van jan de ceulennere (27/01/1629)"
RABW, OAK, nr. 99 Ferieboek (1614-1631), f276r°)

(f) de ontvanger (of armenmeester) van de Tafel van de Heilige Geest (of (Armen)dis). 2 leken vervulden deze betaalde functie gebruikelijk voor een termijn van 2 jaar, waarbij één de rol van assistent opnam. Deze werd telkens het jaar nadien hoofdverantwoordelijke, met een nieuwkomer als assistent. In nauwe samenwerking met de Kerk verleende deze wereldlijke instelling materiële hulp aan behoeftigen, o.m. via bedeling van voedsel en kledij.


Afgaand op de doopdata van de nakomelingen situeert Jans geboortejaar zich ca. 1575. Hij was eerst gehuwd met Christina BAUWENS. Zij stichtten een eeuwige jaargetijde (g) Hiervoor moest de pastoor eerst een verzoekschrift indienen bij de bisschop. Na goedkeuring werd bijv. op de dag van het overlijden een herdenkingsmis gehouden tegen de periodieke betaling van een geldsom, veelal met (on)roerende goederen als onderpand (de jaargetijde was dan bezet) of via schenking van grond(rechten). 'Eeuwig', omdat ook de volgende generaties hiervoor konden instaan. 

(g) "Een jaargetijde was een jaarlijkse herdenkingsmis die opgedragen werd aan een overleden persoon. Deze vieringen hadden tot doel om de tijd van de overledenen in het vagevuur drastisch te verkorten [...] De verbinding met de zielenzorg was voor de middeleeuwer iets heel vanzelfsprekend. Armenzorg was immers ook een manier, naast het stichten van misviering, om de tijd in het vagevuur te verkorten. Deze twee met elkaar verbinden, zorgde dus voor een dubbel effect. De armenzorg in de middeleeuwen was zeer versnipperd, kloosters deelden voedsel uit, ook de stad deed enkele uitdelingen maar de armenzorg moest het vooral hebben van burgerinitiatieven. Vooral de H.-Geesttafels waren heel populair. Dit waren instellingen die voedselbedelingen aan de armen voorzagen binnen het gebied van één parochie" (H. FRANCK, Memoria et Caritas. Jaargetijden als armenzorg in de Onze-Lieve-Vrouweparochie te Gent in de late middeleeuwen, 2013).

Dit koppel opteerde ervoor om éénmaal per jaar brood te laten bedelen aan arme dorpsbewoners: "Bij den Kerckmre den Aermen broodt ten daghe vande respectieve naerschreven jaerghetyden volghens fondatien...Jan hagens en Christina bauwens" (RAG, kerkrekening 139 f17v° 1658). Aangezien beiden toen reeds overleden waren, zetten de nabestaanden de betaling verder. 

b2m9dvpg73

("Julius [...] Anniv. Jois hagens et Christina hagens uxoris eius panes pro schellinge [...] ecclesia"
RAG, Fonds Sint-Baafs en Bisdom Gent, K83, R848/10B, Specificatie van fundaties en kalender
 van jaargetijden, door pastoor Lucas Mersie, 21/04/1655)

Hij huwde een tweede maal met Livina VAN ZIJPE. Zijn exacte overlijdensdatum is onbekend, omdat de parochieregisters uit die periode verloren gingen ( Generaties XV-VI (a). Op 12/06/1643 staat hij nog vermeld als baljuw tijdens een proces voor de Raad van Vlaanderen ( ). Uit de kerkrekening van 1645, afgesloten op 23 augustus: "Ontfaen by den heere pastoor ontfaen van d hoirs Jan haghens bailliu een testament van..." (RAG, Kerkarchief, 127,  f17v°). Volgens de fundatie zou hij gestorven zijn in de julimaand. Een SvG ontbreekt, aangezien alle kinderen reeds meerderjarig waren.

De SvG van zoon Jacobus vernoemt ook Jans tweede vrouw:

ayqehdyeu0c3a

 "Item ten ii noch een stuck zaijlant genaempt tkievitte goet (h) geleghen in de kerckstraete groot ontrent 670 roeden (i) noort gs. van aerde oost pr hagens belast met bylevyngh (j) aen lievyne van zype we(duwe) jan hagens"


(h) de benaming komt ook voor in:
-  "jan verwulghen fs jacobs heeft wettel ende van syn behuysde hofstede soo die ghestaen ende ghelegen is oost de somerstraete zuijt ende west jan naudts noch een half bundere ghenaempt tkievittegoet west hanslaer straete, oost jan haghens zuyt dhoirs van jan loot noort laurs haghens noch vier hondert voorn laurs en half achter jacob de wilde west dhoirs pieter van vaet oost dhoirs van adriaen haghens, belast met XXX tsjaers dat in vormen van gifte metter waermer handt dienen noempt donatie inter vivos ende onwederroepel tot profijte van mr dominicus de mey advocaet in den raedt van vlaen, en alsvooren hy jan verwulghen belooft te betalen zyn leven lanck eerst de rente van XXX tsjaers" (RABW, kerkarchief Kalken 50: Testamenten waarbij schenkingen aan de kerk gedaan worden, f977 (1628-1775)
- uit een schepenakte blijkt hoe het in familiebezit kwam: "lieven de cueninck en cathelijne bauwens ondererft van 800 roeden lants ghen kievittegoed bij de kerckstraete achter v/coopers hofstede, oost den v/coopere noort laurs haghens [...] vier daghen peerdewerck, een sack coorens, een sack taerwe, een mate boucheyt en drij halve steenen vlas [...] danof is in erven comen jan haghens" (RABW, OAK, wettelijke passeringen nr. 136 (1615-1623), f109v°)
- "gelijk het Kievittegoed (I) ons aan dit bont wild herinnert - (I) tusschen Hanselaar-, Nieuw- en Boschstraat" (Calcken door de eeuwen heen, C. DAUWE, 1908, p. 94)
(i) de oppervlaktematen: 1 roede (7 m2). 225 roeden = 1 dagwand. 300 roeden = 1 ghemet. 800 roeden = 1 bu(y)nder.
(j) levenslang vruchtgebruik voor de weduwe op goederen, zoals bepaald in het huwelijkscontract (ook lijftocht of d(o)uarie geheten).


Dit uittreksel uit de SvG illustreert het soms moeilijk leesbare vroegnieuwnederlands met de vele afkortingen en Franse leenwoorden, om van de betekenis en interpretatie nog maar te zwijgen. Oud schrift vormt een eerste horde waarover men makkelijk kan struikelen. Om daaraan tegemoet te komen organiseert Familiekunde Vlaanderen regelmatig cursussen paleografie. Zelfstudie kan ook, online of bijv. via Oud Schrift, Lezen, Begrijpen, Overzetten (P. KEMPENEERS, Garant, 2006), een uitstekend werk met veel praktijkvoorbeelden (k).


(k) uit de inleiding: "Door de toenemende vrije tijd, soms ook door gedwongen rustpensioenen, zoeken veel mensen een zinvolle bezigheid. Het speuren naar voorouders is populairder dan ooit. Zo komen steeds meer geïnteresseerden in contact met oud schrift. Het zijn dus niet enkel studenten geschiedenis of toekomstige filologen die voor hun eindverhandeling in oude boeken gaan neuzen. Ook mensen, die gepassioneerd door het verleden, op zoek gaan naar hun voorouders, of leden van een heemkundige kring, die onderzoek verrichten naar de geschiedenis van hun woonplaats, maken in toegankelijk geworden archieven kennis met het schrift van vorige eeuwen".


Het RA Leuven organiseerde in 2010 de eerste editie van het Open Kampioenschap 'Oud Schrift Lezen', waar liefhebbers zich met mekaar konden meten. Ook Familiekunde Vlaanderen Afdeling Leuven speelt al jaren in op het typisch Vlaamse fenomeen van de zaalkwis met zijn 'Genealogische Quiz', met vragen over stamboomproblemen, rare familienamen, merkwaardige grafstenen of wapenschilden, vondelingen, oude beroepen, oud schrift enz.


>> Reageer (0)
Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Generaties III-I

G E N E R A T I E   III 

Vervolgens belanden we bij de stam-betovergrootvader Jacobus HAGHENS (°ca 1535?). We kunnen hem traceren via een benoemd perceel in verschillende akten uit Raveschoot, het Kalkense landboek van 1610 en de SvG van zijn zoon Livinus HAGHENS (a) Tak 4 die ik op basis van notities van M. MEYS terugvond in het RABW, OAW. 

(a) Een contact op het genealogisch forum oost_vlaanderen@yahoogroups.com vond een verwijzing naar deze SvG niet terug in Indices op de staten van goed van de prochie en heerlijkheid van Wetteren, inbegrepen de aanhangsels Ertbuer en Ravenschoot (1609-1795), J. CLINCKSPOOR, Wetteren, 1974.  Aan de hand van Livinus' overlijdensdatum vond ik de originele SvG toch in het RABW. Later kon ik het werk zelf inkijken in het SAW: naamgenoten waren foutief gerangschikt onder HAEGEN (VAN DER) op p. 78 ( Generaties XV-VI (c) / Gelegenheidsvondst in het Beverse Rijksarchief). 

- denombrement (rapport van het verworven leen met daaraan gekoppelde rechten/verplichtingen) van 09/09/1657: "Livijne vandensype lest weduwe van jan hagens by coope van livin everaert op eene hofstede groot een bunder, daermede oock tegoeden heeft livin de maerschalck als liggende oock inde selven hofstede by versterfte van synen vaeder… jacquis hagens by versterfte van synen vaeder op een stuck landts genaemt het steken groot een half ghemet… noort s'heeren straete"

- in het heerlijk renteboek van Raveschoot, vernieuwd in hetzelfde jaar 1657 vinden we een quasi gelijkaardige vermelding: "jaques haghens by vsterfte van synen vadere op een stuck landts genaemt het steken groot een alf ghemedt iiij roeden oost pr scheere west de weesen van jaques colman noort sheeren straete" (privé-archief Ronald Piers de Raveschoot) 

- een halve eeuw eerder in een recepis (ontvangstbewijs) van 20/05/1602: "Jan haghens fs Jacobs by versterfte van zynen vadere up een hofstede groot een bunder 500 roeden oost ende zuudt theere straete noch Jan haghens up een stick landts ghenaemt het steken groot een half ghemet… noort theere straete" (RAG, AF, APR, 634, f3v°)   



"Jan hάgens fs balliu (b) Jάcob up een bứnder lάnts west jάques dάnsάert
 zuit hứbrecht  vάilliάnt cά(usa) ux(oris)...den oost bosch noort de dreve
oost Joos ende Andries de mứeleneere
(RABW, OAK, Financiën, Landboek 1610, f107r°)

(b) 'balliu' moet een latere toevoeging zijn, want zijn broer Livinus was in 1610 nog in functie. 

- op 27/07/1615 werd de originele, losse bundel van SvG van Jans broer Livinus opgemaakt. Enkel een beknopte kopie is bewaard gebleven in een register waarin alle SvG's werden overgeschreven in eenzelfde handschrift ( Tak 4 en (a). Livinus werd in 1603 baljuw van de heerlijkheid Raveschoot ( Het Adelsarchief Piers de Raveschoot). Hier smelten Takken 1, 3 en 4 samen met de resp. de broers Jan, Laurentius en Livinus.  



"Staet van goede van acht onbejaerde weesen achterlatende ln
haghens die hy in syn levene geprocreert hadde by beatrise
van aerde fa willems moedere van voorn weesen, te wetene
hans johanneken lieveken joosynken, liefken, jaquemyntken,
pieryntken, ende lauken haghens, die mits desen maecken
en overgheven, jacob van aerde fs w.ms, en  jan haghens
 fs jacobs (c), tsamen wettel ghesworen voochden
(RAWB, OAW, 346 Registers van SvG 1609-1620, f81v°) 



"Item ten viiien noch XXVI ofte XXVIJ roen meersch in
schoormeersch (d) te wissele (e) met antheunis oosterl
ligghen in  ontrent hondert roen onverdeelt met jan en
laurs haghens der weesen ooms mitsgs met jan de mey"

(c) "Den iiij Juny 1615 hebben den eet gedaen Jacob van aerde, Jan hagins ende Matheeus everaert als voochden over de kinderen van Lieven hagins Den xxv Juny 1615 de selv Jan hagins heeft eet gedaen als voocht over de weesen van Michiel burrick geprocreert by Elisabeth hagins"( Tak 4) (RABW, OAW, 346, Registers van staten van goed 1609-1620, f45v°).
(d) "uitgestrekte grasvlakte, die geheel onze zuidergrens bedekkende, sinds eeuwen gekend is als Broek-, Meulen- en Schoormeersch en waarvoor bijna ieder onderdeel, bijkans elk afzonderlijk partij eenen eigen naam heeft, gelijk ons de oudste erfboeken vermelden" (Calcken door de eeuwen heen, C. DAUWE) 
(e) een akker werd verdeeld over 3 percelen, waarbij 3 landbouwers elk jaar wisselden zodat de opbrengst quasi gelijk bleef. 

Jacobus had een eigendom op Raveschoot in 1571:



"propreteyt van Raffeschoot Eerst jacob haghens haudt eenen behuysde hofstede groot vii c roen"
(SAG, XXste Penningkohieren van Wetteren, reeks 28-79/333, f57r°).

G E N E R A T I E  II

Verscheidene tekstfragmenten leiden naar Jan HAGHENS daude (f) als Jacobus' vader, de stamoud-vader (°ca. 1505?). 

(f) om hem te onderscheiden van zijn gelijknamige zoon, Jan Haghens de jonghe. Senior was mogelijks de Jan Haghens die anno 1553 ontvanger was van de pacht bij de Armendis, een functie die latere generaties in de 16de en 17de eeuw ook zouden opnemen. Twee decennia eerder behoorde een Jan Haghens trouwens tot de "scepenen myns heeren van kalckene" (RABW, OAK, wettelijke passering 04/03/1532). 

- uittreksels van 16e eeuwse akten: "jacob haghens fs jans en levina van damme zyn huysvr hebben vcocht jan wemaes...viii ghemet lants gheleghen ...vierdonghen onverdeelt met jan cornelis oost de beke...noort den colmanackere item noch up ii ghemeten lants gheleghen up den cruysackere oost den herwech noch ic roe bosch ant cooytvelt noort jacob hanskin zuyt pr bontinck oost de strate" (RAWB, OAK, wettelijke passering 31/10/1559); "Wy jacop adrian en jan haghens fs jans metsg willem haghens fs floreys" (RAG, AF, APR, 642, 06/07/1580); Adriaen haghens, Jan haghens de jonghe en Jan haghens daude pachtten grond vlakbij elkaar ( XXste penningkohieren van Kalken 1571-72) 

- de aankoop van akkergrond: "jacob bontynck ende jan haghens hebben ghecocht jegen jan oosterlynck fs symoen eene ackere, 2 ghemeten gheleghen inde pysers" (wp 29/11/1530); "jan haghens een ghemet in pysers onverdeelt met pr bontinck fs prs" (wp 1578); "pieter bontinck fs prs ghemet in de pysers onverdeelt met adriaen haghens" (wp 1578); "pieter zoetins en ana haghens zyn huysvr hebben heml onterft van haerl recht...den pysers...danof is in erfven comen by naerhede (g) pieter bontinck" (RABW, OAK, wettelijke passering 30/05/1582) 

(g) de nae(r)linck had bij naerhede (naderschap/naasting, Fr. retrait lignager) het voorrecht om -zelfs reeds verkochte- (on)roerende goederen te verwerven. De bloedverwant bij alle bezittingen van naaste familieleden, de landeigenaar bij gronden die aan de zijne paalden of waarvan hij mede-eigenaar was. Als zij dit recht uitoefenden, moesten zij wel de oorspronkelijke kopers terugbetalen. 

G E N E R A T I E   I 

Ten slotte stuiten we op de grens van de materiële bronnen ( DNA-Beneluxproject). In november 2011 vond ik in een rekening van de Armendis uit 1571 een slecht leesbare passage over een betaling in natura die 4 generaties linkt: Jan fs Jacobs, Jacob fs Jan, Jan fs Pieters en last but not least, Petrus (Pieter) HAGHENS, de stamoud-grootvader (°ca. 1475?): 



"jacob haghens fs jan (h) pieryne bontynck jan haghens wyfs (i)
over jacob bontynck haer vader…een ghemete landts gheleghen
 inden scrieck" betaalt "2 vaten roch (j)"
(RABW, Kerkarchief Kalken, 453)
 
(h) mutatie in kleiner bovenschrift (wijziging van belastingplichtige van vader op zoon). 
(i) wettelijke passering 132 f161v°: "jan haghens heeft ghecocht jeghens jan de wilde fs pieters ontrent VI ghemeten erfven ligghende inde byst...war of hy jan haghens en piryne bontinc zyn huysvr zyn wettl gheerft" (1558). 
(j) vergelijk met de Kalkense kerkrekeningen uit het volgende decennium en de XXste penningkohieren van datzelfde jaar: 455 f26v°: "dhoorie jacop haghens up een ghemet lants inden scriec suyt jan hubrecht oost de strate...betaelt 2 vaten roch" (1581); 477 f17v°: "Item ontfaen van jacop haghens van cooren rente 2 vaten ten laste van synen goet inden schrieck" (1587). Jacob betaalt verder aan Jan Hubrecht tot 1591, vanaf 1592 betaalt zijn zoon Jan (491 f24v°); XXste PK: "Den schrieckt...Jan haghens daude heeft een ghemete lands" (1571-72).



"jan haghens fs pieters heeft den heilighen gheest ghegheven
de heelft van eenen rentebrief inthoudende gheheelst…pacht
danof de heelft toebehoort pieter bontynck zynen swaghere"
 
Een Peter (Pietere) HAGHINS komt trouwens ook voor in de oudste akten van de heerlijkheid Raveschoot en de Kalkense wettelijke passeringen: 

- rapport van Jan De Mol, secretaris van Raveschoot (k): "Ic pietere haghins kenne ende lyde dat ic haudende ben in achterleene (l) van Gillis de cupere [...] luttel min oft mer ter cause van zijnen hove heerlichheyt ende laetscap van Raffescoot" (09/06/1525).

(k) een Jan De Mol was baljuw van het naburige Laarne (1512-18). 
(l) land wat een leenman aan een ander in leen gaf. 

- "Ic jan monen baelliu der C(onincklyke) M(ajestey)t onsen gheduchten heer van zynder stede van Wetteren kenne lyde desen ontfaen hebbende van lauwereys de cupere fs gillis als man van vooghdye van den weesen achterbleve by den overlyden van willem de cupere" met "peter haghins met gaders jan vanden velde (m) die houden xviii bunderen leene vanden voorn leene" (08/03/15..) (n) 

(m) De Bourgondische Rekenkamer (i). Vergelijk met Ic lieven vande velde fs jans kenne ende lyt dat ic haudende ben van een leen vanden heersamen willem de cupere fs gillis van zyn leen dat hy haudende is met jan haghins" (15/-/1537). 
(n) het jaartal is onleesbaar maar een Jan Moens (sic) werd aangesteld als baljuw in 1532 (Geschiedenis van Wetteren, J. BROECKAERT, 1862, p. 49). 

- recepis van Lauwerys Everden, baljuw van Wetteren: "...behoort toe pieter haghens" (18/10/1553) 

- "pieter haghins heeft ghecocht jeghens jan bosscaert fs gillis eenen ackere gheleghen aen de heirwech, om de somme van IX lib g metten...datter up stondt, daer of deselve pietere behoorlick ter devoir ghedaen was naer de costume vanden vierscaere van kalckene" (RAWB, OAK, wettelijke passering, nr. 131, 1528-42). 

In juli 2018 vond ik in het RAG een onafhankelijke bevestiging van de stamreeks die teruggaat tot deze Petrus HAGHENS: "Lievyne haghens fs Lievens Adrian Baerts wyf (o) by erfenisse Lieven haghens fs Jacobs over Jan haghens fs Pieters over dhoirye van Pieter de schryvere van dhelft dach[wan]t mersch" Het Algemeen Familiefonds deel II (o). 

(o) Dochter van Livinus x Beatrix VAN AERDE Tak 4.

Het klinkt aannemelijk dat de Jacobus HAGHENS uit de renterol van Raveschoot anno 1307 ( Generaties XV-VI) Pieters verre voorouder of nauwe verwant is, maar bij gebrek aan bronnenmateriaal kan een link tussen ca. 6 generaties niet gelegd worden.

>> Reageer (0)
Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Stamreeks tot de 15de eeuw

Er zijn heel wat manieren om aan stamboomonderzoek te doen, geen enkele is op zich zaligmakend. Een overzicht:

- Kwartierstaat: deze populaire vorm start bij de kwartierdrager of proband(us) met in waaiervorm telkens de ouders, alle grootouders, betovergrootouders, enz. Aan de linkerzijde vinden we opklimmend de vader met dezelfde familienaam als de proband, de stamreeks (zie lager). Bij elke generatie verdubbelt theoretisch het aantal personen, maar in de praktijk krijgt men te maken met 'kwartierherhaling', dzw. dezelfde ouderparen die meer dan één keer voorkomen. In een kleine gemeenschap zoals een parochie duikt dit fenomeen al na enkele generaties op.

- Moederreeks (matrilineair): de voorouders in rechte vrouwelijke lijn, die meestal een andere familienaam dragen. In 2020 startte de KUL hierrond een wetenschappelijk project met burgerparticipatie. Zie www.mamamito.be.

- Afstammingsreeks: toont aan via welke (niet noodzakelijk rechte) lijnen iemand afstamt van één van de voorouders. Populair is bijv. aansluiten bij reeds gepubliceerde reeksen die zouden teruggaan tot Karel De Groote (° ca. 748).

- Verwantschapsreeks: brengt in kaart hoe twee of meer personen van een gemeenschappelijke voorouder afstammen ( Project KU Leuven: 'De Gen-iale Stamboom'). 

- Stamreeks (patrilineair): de voorouders in rechte mannelijke lijn, met telkens eenzelfde familienaam tot aan de oudst gekende voorvader, gemeenzaam de stamvader genoemd. Strikt genealogisch vinden we die hier echter pas terug bij Joannes HAGHENS (°29/01/1640, de zesde generatie). Na de betovergrootvader volgen telkens 4 generaties met het voorvoegsel oud-, stam-, stamoud-, edel-, dan de combinaties edel-oud, edel-stam, edel-stamoud tot de voorouders. Met toevoeging van aarts-, opper- en hoog- komen we tot de 513ste generatie! Zeer lange reeksen zijn echter zeldzaam en voer voor speculatie.

- Genealogie: alle mannelijke afstammelingen van de stamvader. 

- Parenteel: alle mannelijke en vrouwelijke nakomelingen van de stamvader, dus de meest uitgebreide vorm. 

Mijn grootvader en ikzelf besloten ons in eerste instantie te concentreren op een stamreeks, aangevuld met het beroep, gekende partner(s) en kinderen. Deze reeks beslaat 15 generaties, verspreid over 7 eeuwen. De spelling uit het doopregister werd waar mogelijk gehanteerd.


Legende: ° geboren  = gedoopt  x gehuwd  xx tweede huwelijk  + overleden


XV. Proband
 
Luc Marcel Willy HAEGHENS (ziekenfondsconsulent)
° Sint-Amandsberg (Gent) 29/12/1963

XIV. Ouders
 
Freddy Achiel HAEGHENS (regent wiskunde)
° Gent 28/08/1938
x Gent 11/07/1963
Monique Henriette Emilienne DE LOOSE
(hoofdverpleegster/directrice dagkribbe)
° Gent 12/11/1940
+ Zwijnaarde 19/02/2016
1 kind: Luc

XIII. Grootouders
 
Sebastianus Willy HAEGHENS
(hoofd technische afdeling Gentse radiodistributie)
° Gent 27/06/1913
+ Gent 18/09/1995
x Gent 18/04/1936
Gabrielle Octave Hortensia DE GRAVE (naaister)
° Borsbeek 29/07/1911
+ Gent 25/03/1996
1 kind: Freddy

XII. Overgrootouders 

Achilles HAEGHENS (wever/militair/buschauffeur/conciërge)

(dossier Legermusuem BXL)
° Kalken 07/02/1879
(zijn ouders woonden toen in de Schriek wijk)
(doopheffers: Eugenius Huycke en Francisa De Gelder)
+ Gent 21/07/1948
x Gent parochie Sint-Jacobs 06/08/1910
Honorinne Stephania DE WOLF
° St.Gillis-bij-Dendermonde 02/05/1888
+ Gent 29/08/1960
1 kind: Sebastianus

XI. Bet-overgrootouders
 
Sebastianus (pépé Tsjoan) HAEGHENS (landbouwer)

(dossier Legermuseum BXL)
° Kalken 21/12/1833 = 22/12/1833
(zijn ouders woonden toen in de Zauwerstraete)
(doopheffers: Petrus Joannes Haegens en Anna Catharina Baeten)
+ Gent 05/02/1917
x Kalken 24/07/1867
(getuigen: Franciscus De Kesel en Josepha Francisca Haeghens)
Philomena DE KESEL (landbouwster)
° Kalken 19/09/1841
(woonden in de Kalkense Koffiestraat)
12 kinderen: Emma Justina, Maria Roumania, Emma Francisca,
Aemilius, Maria Elodia, Henricus,
Cyrillus & Achilles (tweeling),
Marie Justina, Evaristus, Irma Cordula en Irma Caecilia Valentina

X. Oud-ouders
 
Bartholomeus HAEGHENS (landbouwer)

(testament 26/09/1832)
° Kalken 24/04/1802
(doopheffers: Bartholomeus Haegens en Joanna Theresia De Wilde (b
+ Kalken 23/01/1876
x Kalken 28/09/1831 (voor de wet)
x Kalken 03/11/1831 (voor de kerk)
(getuigen: Joannes Franciscus Baeten en Josepha Francisca Haegens)
Coleta BAETEN (landbouwster)
° Kalken 10/06/1809
+ Kalken 07/02/1848
(woonden in de Kalkense Brugstraat)
10 kinderen (a): Livina Francisca, Sebastianus, Bernardus, Livinus,
Josepha Francisca, Edmondus, Placidus,
Bernardus, Albina en n.n. (nomen nescio = naamloos/doodgeboren)

(a) dit gezin werd niet gespaard: 6 van de 10 kinderen haalden hun eerste levensjaar niet!

Hun huwelijksafkondiging: "In het jaer achttienhonderd eenen dertig den
 achttienden zynde eenen zondag der maend september ten elf uren voormiddag
voor ons Charles August Amand Debbaudt Borgemeester officier vanden borgerlyken
 stand der gemeente Calcken District Dendermonde Provintie Oostvlaenderen naer
 ons begeven te hebben voor den grooten ingang van het wethuys afgekondigd en
 bekendgemaekt voor de eerste mael dat er huwelyksbelofte aenwezig is tufschen
 Bartholomeus haeghens oud negen en twintig jaren landbouwer alhier geboren
 en woonagtig meerderjarigen zoon van livin frans alhier en van maria catharina
verherbrugghe alhier overleden ter andere en tufschen coleta Baeten oud
 tweeentwintig jaren landbouwster geboren en woonende te calcken dogter
 van jean francois alhier woonende en van theresia oosterlinck ter andere welke
  afkonding is gedaen met luyder stemme en aengeplakt op de poort van het wethuys
 waer van wy hebben opgesteld dezen akt door ons onderteekend
".

(www.familysearch.org, Huwelijksafkondigingen Kalken 1802-1850, digitale scans 300/301)


IX. Oud-grootouders
 
Livinus Franciscus HAEGHENS (landbouwer)

(uit de geboorteakte van zoon Bartholomeus)
° = Kalken 27/12/1756
(doopheffers: Livinus Temmerman en Francisca Van Den Brande)
+ Kalken 10/07/1837 (b)
x Overmere 07/06/1795 (parochie OLV Hemelvaart)
 (getuigen: Joannes Francisco Haegens en Joanna Maria Jacob)
Maria Catharina VERHERBRUGGEN (landbouwster)
= Overmere 17/12/1770
+ Kalken 15/02/1830
(woonden in de Kalkense Schriekwijk
tijdens de Franse volkstelling van 1796)
Ferraris- & Poppkaarten
8 kinderen: Theresia, Petrus Joannes, Ludovicus ( Generaties XV-VI),
Bartholomeus (c), Sebastianus, Maria Coleta, Josepha Francisca en Livina Francisca

(b) Livinus' overlijdensakte: "N°98 In het jaer Achttien honderd zeven-en-dertig, den elfsten
der maend july, ten acht uren des voormiddags.
Voor ons Franciscus De Weirt
Burgemeester Ambtenaer van der Borgerlyken Stand der gemeente Calcken, provincie
Oost-Vlaenderen, zyn gekomen Pieter joannes haeghens oud acht en dertig jaren,
landbouwer en Bartholomeus haeghens oud vier en dertig jaren, ook landbouwer,
beyde woonende te Calcken respectieve zoons van den overledenen, de welke ons hebben
verklaerd dat op gisteren tienden july om negen uren voormiddag Livinus francis haeghens
oud eenentachtig jaren, landbouwer alhier geboren en woonende, zoon van Joannes
francis en van isabella vanden brande, weduwnaer van catharina verherbrugghen, alle dry
hier overleden, is overleden binnen deze gemeente in het huys gestorven wyk Schriek
".
(www.familysearch.org, Overlijdens Kalken 1833-50, digitale scan 169)

(c) pastoor van Paemel noteerde: "Anno 1802 die 25 aprilis baptisavi bartholomeus,
filiu livini francisci haegens ex calcken et marie theresia de wilde ex overmeire
conj
ūg, natam herie (gisteren) hora 2 pomerid (post meridiem= in de namiddag),
susceperunt bartholomeus haegens
(Livinus' oom) et joanna theresia de wilde"
 (RABW, Kalkense doopakten 14/08/1801-24/07/1802, digitale scan nr. 102, p. 56)

Livinus Franciscus was wel de vader, maar wie was die Maria Theresia De Wilde?
Zeker niet de echtgenote, want hij huwde in 1795 te Overmere met Maria Catharina
Verherbrugghen en hun jongste kind werd geboren in 1808? 

Meneer pastoor vergiste zich, want in het geboorteregister van de Burgerlijke Stand 
noteerde burgemeester Debbaudt: "Du quatrieme jours du mois de floreal l'an dix de
la Republique francaise  Acte de naissance de Barthelemie Haeghens né ajourd'hui
... floreal à deux heures de relevée fils de Livin francois haeghens, profession de
cultivateur demeurant a calcken et de marie catharine verherbrugghen le sexe de
l'enfant a été reconnu être masculin premier témoin Barthelemie haeghens âgé de
soixante dix ans demeurant a calcken, second témoin joanne therese verherbrugghen
âgé de vingthuit ans demeurante à Overmeire"
 (RABW, microfiche)

 
 
VIII. Oud-overgrootouders

Joannes Franciscus HAEGHENS
(uit moeders SvG)
° = Kalken 17/01/1722
(doopheffers: Joannes De Wilde en Elizabetha Haeghens)
+ Kalken 05/06/1796
x Hamme 18/03/1756
 (getuigen: Livina Timmerman en Catharina Van Den Branden)
Isabella Theresia VANDEN BRANDEN
° Hamme 03/09/1729
(woonden in Kalken Dorp tijdens
de Franse volkstelling van 1796)
5 kinderen: Livinus Franciscus, Theresia, Emmanuel,
Catharina Petronella en Petrus Joannes


VII. Oud-betovergrootouders
 
Joannes HAEGENS
(uit de SvG van Joanna)
° = Kalken 07/09/1673
(doopheffers: Joannes Colman en Livina Bauwens)
+ Kalken 14/06/1753
x Kalken 12/01/1717
(getuigen: Jacobus Staelens en Jacobus Lammens)
Joanna HAEGHENS ( Tak 2)
° = Kalken 20/11/1691
+ Kalken 28/01/1751
(woonden op "d'hofstede in den wyck van den cruijssen"
te Kalken)
4 kinderen: Petrus, Theresia Jacoba,
 Joannes Franciscus en Bartholomeus


VI. Stam-ouders
 
Joannes (Joes) HAGHENS
° Kalken 29/01/1640 = Kalken 30/01/1640
(doopheffers: Simeon De Bruckere en stiefgrootmoeder Livina Van De Zype)
+ Kalken 04/06/1685
x Kalken 20/06/1668
(getuigen: Joes Bontinc en Gululmus Bauwens)
Livina VAN AERDE
° Kalken 04/05/1642
+ Kalken 12/05/1719
7 kinderen: Jacobus, Elisabeth, Joannes,
Livinus, Christianus, Joanna en Petronilla


V. Stam-grootouders
 
Jacobus (Jacques) HAGENS
= Kalken 25/11/1609
(doopheffers: Livinus Bauwens en uxor Laurentius Hagens)
+ Kalken 31/03/1658
x Judoca (Jossina) VAN BEERELAERE
= Kalken 10/04/1614 
(in leven 09/03/1661- vermeld in zijn SvG)
(woonden op "een behuijsde hofstede in de schrieck",
nu Schriekstraat te Kalken)
6 kinderen: Elizabetha, Christina, Joannes,
Livinus, Joanna en Petrus
 

IV. Stam-overgrootouders

Joannes (Jan) HAGHENS 
(baljuw van Raveschoot en heilige geestmeester van Kalken)
(akte uit 1642  Raad van Vlaanderen)
°ca 1575? (d)
+ ca. 1643-44 ( Generatie IV)
x Christina BAUWENS
+ tussen 22/02/1638 en 30/01/1640 (zie Tak 1 (a))
xx Livina VAN ZIJPE
in leven op 09/03/1661
(vermeld in de SvG van stiefzoon Jacobus)
(woonden ca. 1616 op "dhofstede up raveschoot oost hanselaer strate")
7 kinderen: Jacobus, Petrus ( Lokerse tak), Dionisius,
Catharina, Elisabeth, Livina en Maria

(d) bij gebrek aan exacte gegevens, geschatte data voor I t/m IV. 

III. Stam-betovergrootouders

Jacobus HAGHENS
(verkoopsakte te Raveschoot 1580)
°ca 1535?
x Livina VAN DAMME
(woonden in 1571 op "eenen behuysde hofstede" te Raveschoot)
6 kinderen: Livinus ( Tak 4), Laurentius ( Tak 3), Jan,
Elisabeth, Margareta en Joanna

II. Stamoud-ouders

Jan HAGHENS daude
°ca 1505?
(woonde in 1571 samen met zijn zoon Jan in de Schriek op
"een ghemete lands met een halfen wunenhuyse")
x Petronella (Pieryne) BONTYNCK
3 kinderen: Jacobus, Adriaen, Jan de jonghe

I. Stamoud-grootouders

Pieter HAGHENS (e)
°ca 1475?
(in leven op 18/10/1553)
x N, N
2 kinderen: Jan, Floreys (?)

(e) één van mijn (theoretisch mogelijke) 16.384 stamoud-grootouders. 
(cf. www.laukens.be/genealogie/content/enkele-rekenoefeningen).

>> Reageer (0)
Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.De Heerlijkheid Raveschoot
E. SCHEPENS gaf reeds een aanzet in 'Enige gegevens over de heerlijkheid Raveschoot' (Castellum, jg. VII, nr. 2, juni 1990): "Het archief van Wetteren, het fonds Piers de Raveschoot en andere bronnen omtrent de heerlijkheid Raveschoot heb ik bewust niet geraadpleegd, daar ik met deze bijdrage anderen hoop aan te zetten de geschiedenis van deze heerlijkheid verder uit de diepen". Zo gezegd, zo gedaan.

De oudste bekende voorouders waren leenmannen in dit gebied dat in 1228 voor het eerst vermeld werd als Rafenscoet (a) en in 1296 Raffenscoet (a bis), later kwamen ook Raffe(l)schoot, Raeveschoot of Raverschoot voor. Het vormde een enclave binnen Kalken. maar was bestuurlijk en rechterlijk afhankelijk van Wetteren, een zgn. aenhangsel (Fr. appendage). De topadel had er ooit een jachthuis: "Daerenboven zijn hier geweeft verfcheyden Sloten of Caftelen vande welcke twee de voornaemfte zijn geweeft inde geweften Ravefchoot ende Gavere: Ind'eerfte hebben de Graven van Vlaenderen haer lacht-huys gehadt" (c). In 1806 werd het ingelijfd bij Kalken en deels afgescheiden bij de oprichting van de gemeente Beervelde in 1921. Sinds de fusie van 1976 behoort het definitief tot Lochristi.

(a) F. DE POTTER & J. BROECKAERT, Geschiedenis van de Gemeenten der Provincie Oost-Vlaanderen, vierde reeks, arrondissement Dendermonde, eerste deel, 1889.
(a bis) F. HOOGHE, De rekening van het Land van Dendermonde van 1295-1296 opgesteld door ontvanger Bardelin de Barde, in Gedenkschriften van de Oudheidkundige Kring van het Land van Dendermonde, vierde reeks, XXVIII (2009), pp. 321-348.
(c) J. MAESTERTIUS, Beschryvinge vande stadt ende landt van Dendermonde, 1646, p. 152.

Er was een omwalde pachthoeve (die nog steeds bestaat) met land, meers en bos, lenen, achterlenen en cijnsgronden. In 1569 bedroeg de oppervlakte "vier ende tsestich bunderen en half ende hondert roeden lettel min ofte meer", omgezet zo'n 41 ha. Naargelang de bron varieerde die tussen 37 tot zelfs ca. 108 ha. Het dagelijks bestuur was in handen van een baljuw, als plaatsvervanger van de eigenaar ( Jan HAGHENS Generatie IV), bijgestaan door een griffier en ontvanger. Soms werden deze functies gecumuleerd. Geboorten, huwelijken en overlijdens werden geregistreerd bij de parochie van Kalken, en staten van goed bij Wetteren.



(De Landelijke Gilden organiseren elke laatste zondag van de Gentse Feesten,
de 'Gentse Buitenband', een reeks recreatieve fietsroutes in de groene rand.
Op het einde van een tocht kwam ik met vrienden uit op een met bomen geflankeerd
pad, toen een vreemde gewaarwording me overviel. Het voelde vertrouwd aan,
maar kon het niet meteen plaatsen. Toen we rechtsaf sloegen op de smalle
geasfalteerde weg, begreep ik meteen waarom: we bevonden ons in de 
Raveschootdreef waar ik enkele jaren voordien met de wagen was gepasseerd!
De E17 Gent-Antwerpen dwarst de afgebakende heerlijkheid, met links de
Rivierstraat, bovenaan Beervelde met de Toleindestraat, rechts de Hanselaarstraat
die uitloopt in de Brugstraat, en onderaan de (Kleine) Heistraat.
GOOGLE EARTH)

D
e naam is afkomstig van het Germaanse hrabna (raaf) en skauta (beboste hoek, hoger gelegen land uitspringend in een moerassig terrein). In Oost-Vlaanderen komt de benaming ook voor als de vesting Rave(r)schoot nabij Eeklo, én te Gent ( Eigenaars van Raveschoot 14de-19de eeuw), waar volgend sterk verhaal een alternatieve verklaring biedt: "De heerlykheyd van Raveschoot, gelegen eertyds op het Sand buyten en nu binnen Gend, in de S. Lievenstraet, heeft haeren naem ontleent van eene oude edele familie, welke alzoo genoemt wierd, om dat eenen ridder der zelve, in de tegenwoordigheyd van den graef van Vlaenderen Arnold den I (10de eeuw) en van eenige opperhoofden der noordmannen, tot een bewys dat zyne behendigheyd de gene van die barbaeren overtrof, op het Sand, buyten Gend, met zynen schigt (pijl) dry raeven in de vlugt schoot, waer om den graef hem een gedeelte van den grond schonk, alwaer hy deze daed verricht had en den zelven onder den naem van Raveschoot tot eene heerlykheyd opregtte, en de heeren van Raveschoot in het vervolg dry zwarte raeven op een goude veld in hunnen wapenschild gevoert hebben" (M. VAN VAERNEWYCK, De historie van Belgis, of kronyke der Nederlandsche oudheyd, 1784, p. 110).

 

In 1653 werd Livinus Haghens zoon Livinus ( Tak 3) op zijn beurt aangesteld tot baljuw:


"Lieven haghens fs lievens heeft synen eedt ghedaen als bailliu van heerlykhede van Raveschoot van jo(nke)r Remij de Saman heere van port desen 17 Junij 1653"

(RABW, OAL, Supplement, nr. 511: Register gehouden voor de inschrijving van de wettelijke passeringen en leenverheffingen van de heerlijkheid Raveschoot (1648-1719), f15r°)





Aan de hand van voormeld stuk van E. SCHEPENS (*) en zijn vervolgartikel 'Het leen- en renteboek van het leenhof en van de heerlijkheid Raveschoot omstreeks 1767' (** Castellum, nr. 3, 1992) kunnen we erfgronden traceren over verscheidene generaties heen: 


- uit de SvG van baljuw Livinus fs Livinus (1667):


"
den clays ackere up de wyck van raveschoot" ( De Staat van Goed: een rijke bron I). Deze lag ten westen van de Rivierstraat en ging via zijn zoon Petrus over op kleindochter Joanna, en nadien op aangetrouwde familie:

 

"Bartholomeus Baes te voorent Gillis Baes zijnen vader causa uxoris Janneken Haegens bij versterfte van Pieter Haegens haeren vader ter causen eenen acker landt genaemt de veursten claijsacker" (cijnsgrond **).


"angaende de twee partye landts leen wesende gheleghen up den voorn wyck van raveschoot het eene ghenaempt het poothardeken ende het andere het wulgardeken" (SvG).

Deze gronden gingen over op zijn zoon Andreas uit zijn eerste huwelijk:
 "Op den 21 novemb 1667 heeft andries haeghens syn leen verheven hem verstorven vuyt de hoofde van synen vader lieven haeghens gheleghen op dheerl van raveschoot in twee stucken de eerste ptije ghenampt het potaerdeken groot vier hondert roen de tweede ptye ghenampt het wulghardeken groot vier hondert roen ten selven daghe soo heeft andries haghens synen eedt ghedaen als manne vande leene der vooy heerl actum" (RABW, OAL, Supplement, nr. 511: Register gehouden voor de inschrijving van de wettelijke passeringen en leenverheffingen van de heerlijkheid Raveschoot (1648-1719), folio 96r°).

Nadien vinden we bij: "
Dionisius Bracke filius Jacobus causa matris Livine Haegens bij successie van Lieven Haegens haeren vader (c), hout een leen bestaende in eenen partije land genaempt het potaerdeken groot ontrent 400 roeden... zuijt de Raveschootdreve… west de wallen van d’hofstede van Raveschoot"
en bij: "Christine Dauwe filia Lieven weduwe Jacobus Van Damme bij successie van haere moedere Pietronelle Haegens (d), houdt een leen van desen hove zijnde een partijeken lants groot vierhondert roeden en volgens metinge Carbonelle 390 roeden genaempt het wulgaerdeken (e)" (achterleen**)


(c) Tak 3.
(d) Petronella's echtgenoot Livinus Dauwe is doopheffer bij een kind van de hierboven vermelde Egidius (Gillis) Baes. Haar ouders zijn onbekend.
(e) vermoedelijk plaats aan de beek waar wol werd gewassen.


"item is den overledene erfachtych ghestorven was hem competerende eene partye van lande gheleghen binnen de prochie van calckene ghenaempt
dheye" (SvG)

"Jan Hulstaert filius Jacques bij coope van Pieter Haegens (f) volgens coop ende erfve vanden 31 en decembre 1770, houdt een leen van desen hove zijnde een partijeken lants genaemt d’heije" (cijnsgrond **)

(f) het staat niet vast wie deze Petrus was.

 

"Op desen 8e january 1663 soo heeft jaquis haghens (g) syn leen verheven hem ghesucqsydeert by coope gillis onghena ghenampt den tarweacker groot vyf hondert roeden  Item ter voorz daghe soo heeft jaquis haghens synen eedt ghedaen als man van den leene ter manynghe van den voorz balliu"

(g) wellicht Jacobus, gehuwd met achternicht Joanna Haeghens Tak 3
(RABW, OAL, Supplement, nr. 511: Register gehouden voor de inschrijving van de wettelijke passeringen en leenverheffingen van de heerlijkheid Raveschoot (1648-1719), f40r°).

16 jaar later: "Op den 16e december 1679 heeft lauwereys (h) haghens als vocht over de weesen van jaquis haghens het leen verheven ghenampt den tarweacker het selve heml verstorven metten overlyden van hune vader groot vyf hondert roen Ten selven daghe soo heeft lauwereys haghens synen eedt ghedaen als man van leene"

(h) Laurentius trad vaak op als voogd (h) Tak 3
(RABW, OAL, Supplement, nr. 511: Register gehouden voor de inschrijving van de wettelijke passeringen en leenverheffingen van de heerlijkheid Raveschoot (1648-1719), f158v°).

Een eeuw later vinden we opnieuw een spoor bij een achterkleindochter van Laurentius: "Geeraert Ferpon causa uxoris Joanne Marie Haegens bij successie van Lieven Haegens haeren vader hout een leen oock genaemt den tarweacker groot ontrent twee gemeten" (achterleen **).

- de "steurtenackere", Pieter Bracke causa uxoris Pieternelle Haegens (zus van Joanna Maria - achterleen uit het landboek 1769)

- "Bartholomeus vanden Bossche filius Bartholomeus houdt een leen van desen hove zijnde een partije land genaemt de kleine warande"... hem competerende bij successie van Livine Haegens sijne moeder die het hadde bij versterven van jacquis haegens en Pietronelle Cornelis haere vader ende moeder" ( Tak 3/**)

- de "lange veurre", 971 roeden, Andries Haegens (leen- en renteboek).
Mogelijks Andreas fs Livinus en Petronella De Wilde
( Tak 4). Een 'veurre' is een ploegvoor, greppel.



Detail van de Popp-kaart met aanduiding van enkele lenen (in het midden de Raveschoothoeve, bovenaan de Hanselaarstraat):


27. het wulgaerdeken

 

37. het potaerdeken

 

43. de kleine warande

 

59. de tarweakker

 

73. de lange veurre

(kaart **)
 


>> Reageer (0)
Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Baljuws van Raveschoot (16de - 18de eeuw)
Wat de functie van baljuw precies inhield werd reeds uitvoerig belicht ( Generatie IV (d). Tijdens het onderzoek werden de aangetroffen baljuws van de heerlijkheid Raveschoot opgelijst, waaruit blijkt dat leden van de plaatselijke families HAEGHENS en DE VIJLDER het ambt regelmatig uitoefenden (a). Het overzicht - weliswaar met hiaten - biedt, net zoals dat van voormalige eigenaars, een referentiekader om data in de tijd te situeren.

(a) dit gebruik was van alle tijden: "Wanneer men de samenstelling van het baljuwskader tijdens de late middeleeuwen onder ogen neemt, wordt men onmiddellijk getroffen door het regelmatig opduiken van dezelfde familienaam. Naamgenoten zijn wel niet noodzakelijk verwanten, maar toch kan het geen toeval zijn dat zoveel baljuws dezelfde familienaam droegen. Bij nader onderzoek  komt men dan ook op het spoor van een reeks families met sterke ambtelijke traditie, die de vaste kern van het baljuwskader vormden" (Het grafelijk baljuwsambt in Vlaanderen tijdens de Boergondische periode, J. VAN ROMPAEY, 1967, p. 236).

   Datum

BALJUWS

1571

1603

Anthonis Temmerman (b)

Livinus Haeghens (c)

1610

1648

Jan Haghens (d)

Jan Schepens (e)

1653

Livinus Haghens fs Livinus (f)

1656

Gillis De Vijldere (g)

1685

Gillis Brouckaert (h)

1700

Joos De Vylder (i)

1702

Frans De Vyldere (j)

1774

Franciscus De Vylder (k)

1794

Emanuel Van der Moere (l)



(b) "Dit naevolgen es de pacht binne Hartbuer ende Raffeschoot...Eerst Raffeschoot...Anthonis temmerman bailliu myns heere van Resseghem ende nieugaversch binnen wettere bedienende tselve officie" (SAG, Wetterse penningkohieren, reeks 28-79/333). Er "werd afzonderlijk rekening gehouden, hetwelk jaerlijks, ten bijwezen van eenen kommissaris, door het hoofdkollegie van Dendermonde afgevaerdigd, plaets had" (Geschiedenis van Wetteren, J. BROECKAERT, pp. 53-54). Zijn deze rekeningen bewaard? In elk geval niet in het RA Gent in het OAK of OAL, maar aangezien Raveschoot afhankelijk was van Wetteren misschien wel in het archief  van het Land van Dendermonde, want "Er was [...] een baljuw voor Wetteren en Schellebelle die zijn rekening indiende bij de (hoog)baljuw van Dendermonde" (De Rechtspleging in het Land van Dendermonde (1373-1615), M BOVYN, noot 11, p.128 in 'Gedenkschriften van de Oudheidkundige Kring van het Land van Dendermonde', Vierde reeks, deel 4, Jaarboek 1978-79).  


(c) "Ic Jor jan de zaman heere van poorte als erfachtigh van hove en heerlichede van raveschoot int landt van dendremonde attesthere als ...elicken darut behoort dat ic gheconstitueert en ghecommiteert hebbe, constitutor en commitere by desen lyeven haeghens fs. jacobs omme te bedienene de voorz hovelichede als baillú". (16/07/1603) Tak 4 (RAG, AF, APR, nr. 177/634).

Uit volgende wettelijke passeringen valt af te leiden dat hij minderjarig was in 1586 (-25 jaar) en meerderjarig in 1589. Zijn geboortejaar moet zich dus situeren ca. 1561-1564. Hij overleed op 03 juni 1615: "Livinus hagens, pretor de Ravenschoot via optimus et purificus reliquit ex uxore sua Beatrice van aerde 9 proles", dwz. baljuw van Raveschoot, hij leidde een voorbeeldig en zuiver leven en liet 9 kinderen na bij zijn echtgenote (PR overlijdens Kalken).


- "viii roen lants inde vierdonghe [...] danof is in erffene comen Ln haghens voocht Lauken haghens zynen broere" (134 f107r° 10/01/1589). Livinus was dus reeds volwassen, zijn jongere broer Laurentius nog minderjarig en zijn vader Jacobus, moeder Livina VAN DAMME (of beiden) reeds overleden. Mogelijks overleed zij in 1582: "Item betaelt...over de begravenesse vande huysvrauwe jacop haghens desen July 82" (kerkarchief 477 f13r°)

- "jan hubrecht en ln haghens met hem ghevoocht gillis oosterlinck (paterneel, schoonzoon van Livinus' oom Jan 'de jonghe') en adriaen van damme (materneel) hebben hemlr onderft in vorme van manghelinghe te weten die voorn ln met zyne voochden van ontrent een buynder lants inden schrieck neffens den voorn hubrecht...en jan hubrecht van ontrent 800 roeden lants up anselaer ghenaempt den anselaer...belast en verobligeert staen ...aen dhoirs jan haghens" (f47r°/v° 08/03/1586) 


(d) "voorn hofstede van jan hagens balliu van Raveschoot" (RABW, OAK, Landboek 1610, f103r°). Broer van baljuw Livinus (c) & stam-overgrootvader ( Generatie IV). De aanduiding van baljuw werd op een later tijdstip toegevoegd.


(e) "in d'absentie van jan schepens bailliu ...actum den ij Jany 1648" (RABW, OAL, Supplement, nr. 511: Register gehouden voor de inschrijving van de wettelijke passeringen en leenverheffingen van de heerlijkheid Raveschoot).

(f) zoon van baljuw Livinus (c). "Lieven haghens fs lievens heeft synen eedt ghedaen als bailliu van heerlykhede van Raveschoot van jor Remij de Saman heere van port desen 17 Junij 1653" (ibidem, f15r°).

(g) "ter manynghe van gillis de vijldere balliu" (30/10/1656) (ibidem, f27r°). 


(h) "Quote ende lantbouck onderhouden bij Gillis Brouckaert, bailliu van de wijck ende heerlijckheid van Ravenschoot" (28/11/1685) (SA Wetteren, Alfabetische naamlijst op de familienamen van het quote of landboek van 1685 tot 1798 Ertbuer en Ravenschoot, J. CLINCKSPOOR, 1992, III).

(i) "desen VI April 1700 was ondertekent joos de vylder bailliu" (RABW, OAL, Supplement, nr. 51: Register gehouden voor de inschrijving van de wettelijke passeringen en leenverheffingen van de heerlijkheid Raveschoot, f2r°). 

(j) "frans de vyldere aengestelden balliu in plaetse van joos devijldere van daete 1. xber 1702 ondt. coornaert raverschoot du laurij" (RAG, AF, APR, nr. 177/642).

Nog zeker in functie tot 09 september 1718 (RAG, Kaartenverzameling, Kaart van de hoeve van Joos Verschraeghe in Wetteren, in de heerlijkheid Ravenschoot, opgemaakt door Benthuys, 1656).


(k) "22. 9bre 1774. verheven door den bailliu devijldere over jor. charles piers" (zie (l). Pachtcontract van 15/04/1782 tussen Charles Piers en "sieur francis devijlder fs. francis" (RAG, AF, APR, nr. 177/642). Uit de straet bereijte ( De Kalkense straatschouwingen 1764-98) in de Wetterse wijk van Raverschot (sic) in 1764: "De straete loopende van aen het hof van frans devylder naest de revierickstraete (de huidige Raveschootdreef) Frans devylder georde. synen boom te weeren den welcken light d'weers over de straete" (SAW, OAW, nr. 1265). 

(l) "Op 6 februari 1794 had ten huize van Franciscus De Vijlder, baljuw en houder van het landboek van de heerlijkheid en het leenhof van Raveschoot de overdracht plaats van zijn functies als baljuw en zaakwaarnemer wegens sijne impotentie, aan Emanuel Van der Moere, griffier van Laarne" ( Generatie IV) (Enige gegevens over de heerlijkheid Raveschoot, E. SCHEPENS, Castellum, jg. VII, nr. 2, juni 1990, p. 10).


>> Reageer (0)
Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Eigenaars van Raveschoot (14de - 19de eeuw)

Hierna volgt een overzicht, met hiaten, van de gekende eigenaars. Zij kwamen in het bezit van de heerlijkheid via erfopvolging, aanhuwelijking of aankoop en voerden de titel 'heer en vrouw van Raveschoot'. In het feodale stelsel waren zij als vazal van de machthebber belast met een paardendienst, dwz. in oorlogstijd moesten zij als bijdrage in natura een paard leveren, wat later werd omgezet in de betaling van een jaarlijkse geldsom: 

- "le fief te Raveschot [...] dont ledict fief en temps de guerre le service dung cheval" (ARA, Fonds van de Rekenkamer, 1102, Het Leenhof van Dendermonde (1473), p. 151).

- "Jan van den Velde fs Jans houdt een leen van mynen heere van Dendermonde groot zynde XLIIIJ bunderen ende is geheeten Raveschoot [...] ende staet dit voorseyde leen teenen peerdedienste op sheeren coste enden ten relieve naer costume" (ARA, Fonds van de Rekenkamer, 1103, Het Leenhof van Dendermonde - register met leenverheffingen van de 16e eeuw tot 1789, f°168v°).
- "dit voorn leen staet ten dienste trouwe ende waerheden mynen gheduchten heere in huutvaerden ten dienste van eenen peerde up sheere coste" (ca 1532) (RAG, AF, APR, nr. 177/634: recepissen en denombrementen van lenen (1546-1795).

- "dit myn voorn leene staedt ten dienste trauwe ende waerhede mynen gheduchten heere den Co(ninklyken) ma(jestey)t in huudvaerden ten dienste van eenen peerde up sheeren cost" (26/06/1569) (ibidem).

- "Staende 't selve Leenhof ende heerlykheyd ten dienste, trouwe ende waerhede zynen voornoemden heere in uytvaerden ten dienste van eenen peerde op 's heeren coste" (09/06/1795) (Geschiedenis van Wetteren, gevolgd van eene historische schets der omliggende gemeenten, J. BROECKAERT, 1862, p. 64).


Z
ij waren dikwijls afkomstig uit het Gentse. Dit is zo voor de families DE SAMAN (oorspronkelijk uit Sinaai in het Waasland), COORNAERT, TRIEST, PIERS en DE LOOSE. In de dertiende eeuw kwam de heerlijkheid toe aan de Heren van Bethune, nadien zijn bekend:

Datum

EIGENAARS

<1387

Jan van den Wincle (a)

1387

Jan de Schoutheete (a)

1469

Johan vanden velde (b)

1473

Johan vanden velde fs Johan (c)

1525

Gillis de cupere (d)

1537

Willem de cupere fs Gillis (e)

1569

Bauduwyn de cuupere fs Willems (f)

1574

Gillis de Zaman van Pieter vanden Kerckhove (g)

1602

Jan de Zaman fs Gillis (h)

1653

Remigius de Zaman (i)

1657

Jacques Coornaert fs Pieter (j)

1682

de kinderen van Jacques Coornaert (k)

1713

Jan Franchois II Triest (l)

1716

Marie Theodore Triest (l)

1732

Jan Charles Ignace Piers (l)

1767

Charles Piers (m)

1795

Augustin Hyacinth Joseph Piers (m)

1809

Philippe Piers (n)

1825

Eugène Jean Piers (m)




(a) "Er waren twee bijzondere heerlijkheden in deze gemeente: Raveschoot en de Nieuwe Gaver. Eerstgemelde behoorde, zoo wij gezien hebben, nog in de eerste helft der XIIIe eeuw aan de heeren van Dendermonde. In 1387 werd zij bij de verdeeling der nalatenschap van Jan van den Wincle en zijne echtgenoote Maria van den Kerchove, toegewezen aan Jan de Schoutheete, gehuwd met Margareta van den Wincle" (Geschiedenis Van Kalken, F. DE POTTER & J. BROECKAERT, 1889, p. 15).

(b) "Jehan vanden velde tient ung fief de monsgr contenant xviij bonniers et est appelle le fief de Ravestot (sic)" (ARA, Fonds van de Rekenkamer, nr. 1101, het Leenhof van Dendermonde, 1469, p. 95). 

(c) "Jehan vanden velde fs Jehan tient ung fief de monsgr contenant xviij bonniers appelle le fief de Raveschot" (ARA, Fonds van de Rekenkamer, nr. 1102, het Leenhof van Dendermonde, 1473, p. 151).

(d) "Ic pietere haghins kenne ende lyd dat ic haudende ben in achter leen van Gillis de cupere eluf buyndere leens luttel min oft mer ter cause van zynen leen herlicheit ende laetschap van raffescoot" (09/06/1525) (RAG, AF, APR, nr. 177/634). 

(e) "Ic lieven vanden velde kenne ende lyt dat ic haudende ben van eenen leen vanden heersamen Willem de cupere fs gillis van zyn hove dat hy haudende is met jan haghins… ligghende in raffescoot" (16/02/1537) (ibidem).

(f) "Ick Jan Clays bailliu der Co. Mat. onser gheduchten here van zynder stede ende heerl van wettere kenne by desen ontfaen thebben van Bauduwyn de cuupere fs Willems den... ende denombrement van zynen leen ghenaempt tleen van Raffeschot" (26/06/1569) (ibidem). 

(g) Op 22/07/1574 kocht Gillys de Zaman tijdens een vergadering te Gent de heerlijkheid van Pieter vanden Kerckhove (RAG, AF, APR, nr. 177)
"gillis de zaman deurwaerder ( Het Adelsarchief Piers de Raveschoot (k) inden raedt van vlaend erfachtich heere van hove en heerl van raveschoot" (06/07/1580) (RAG, AF, APR, nr. 177/634). 
"De heerlijkheid van de Poorte, op het Westveld te Belsele, en gedeeltelijk ook op Waasmunster, was 51 bunder 2 gemeten, vroeger al heide, groot. Zij verhief van de vierschaar van Sinaai en Belsele, en behoorde in de eerste helft der XV° eeuw aan Magaretha van Zaamslag, vrouw van Jan van Pottelles, heer van Eeke, in 1564 aan Philip Quispeau, uit hoofde zijns broeders Jan. Later kwam zij in bezit van de familie Zaman, en wel namelijk aan Gillis Zaman, zoon van Jan en van Amelberga de Nieulandt, en wiens zoon Jan, (zie (h)) gehuwd met Claudina Lievens, heer van de Poorte en van Raveschoot, tevens schepene en ontvanger was der stad Gent in 1604, 1609, 1610 en 1615. Na hem verviel zij op Remigius Zaman, (zie (i)) schepene van Veurne, getrouwd met Catharina Blomme" (Geschiedenis van Belsele, F. DE POTTER & J. BROECKAERT, 1877, Gent, p. 28).

De stamreeks van deze familie gaat ver terug tot begin dertiende eeuw met ene Pieter Zaman (°ca. 1218 te Sinaai-Waas). Enkele correcties: de ouders van Gillis waren Jan x Jacquemine Van Der Beke, de grootouders Jacobus x Amelberga van Nieulant. De echtgenote van Remigius was Cecilia Blomme. Meer info op https://gw.geneanet.org/hlmcharita.


(h) "Ick Jan de zaman audste leenhoir van wylent Gillis de zaman myn vadere, kenne dat ick haudende ben van myn leenhof ende heerlicheyt van Raveschoot" (20/05/1602) (RAG, AF, APR, nr. 177/634); 

"1607 Schepenen van der Kuere… Dheer Jan Saman, heere van der Poort (Maatschappij der Vlaemsche Bibliophilen, 1854, p.139); "Jan Zaman, heer van Ter Poorte, schepen van Ghedeele in 1613"(Jaerboeken van het souvereine gilde der kolveniers, busschieters en kanonniers, gezegd hoofdgilde van Sint Antone te Gent, Deel 2, ed. F. VANDERHAEGHEN, Gent, 1867, p. 20)

"1621 Joncheer Jan de Zaman, heere van der Poort, van de wercke, obiit (overleed) ende in zyne plaetse wierd van de heeren gecreëert als ontfanghere van de wercke, dheer Jacques Bossier" (Memorieboek der stad Ghent: van 't j. 1301 tot 1737, Volume 3, A. VAN HEULE, 1854, p. 158).


(i) "bouck ende leenhove van Raeveschoot die onderhauden wordt ten versoucke van joncheer Remie de Saeman heere van tselve Raeveschoot" (17/01/1649) (RABW, OAL, nr. 508: Register gehouden voor de inschrijving van de wettelijke passeringen en leenverheffingen van de heerlijkheid Raveschoot (1649-1699), f1r°)

"De wapens op het tweede venster waren niet van Remigius de Zaman, abt van Loo en van Gillis Blomrae, maar wel van een naamgenoot en bloedverwant van den abt: Remigius de Zaman, heere de la Porte" (Biekorf, Volume 37, 1931, p. 342).


(j) "1656 Schepenen van der Kuere... Dheer Jacques Coornaert" (Maatschappij der Vlaemsche Bibliophilen, Volume 2, 1854, p. 207)

"denombrement der heerl van ravenschoot overgheven bij dheer jacques coornaert die het vercregen heeft by coope jegens jr [glaude] de saman inde alle sijne...ten volgens recepisse van deze 9 9bre 1657  Ick d'heer Jacques Coornaert fs d'heer Pieters oudt schepenen der stede van Ghendt bekenne by desen mynen denombremente dat ick houdende ben van edele ende hoochgheborenen heere... philippe baltazar van... villain...heere van wettere ende calkene… myn heerlichede ende leenhof ghenaemt... Raveschot groot zynde vierensestich bunderen en halff ende hondert roeden luttel min ofte mere" (RAG, AF, APR, nr.177/ 634). Zijn moeder was Anne Penneman (G. VAN HOOREBEKE, Le Nobiliaire de Gand, 1848, p. 108).


De jr glaude de saman waarvan sprake is jonker (= zoon van een edelman) Jean Claude Zaman, zoon van Remigius x Cecilia Blomme. Het is onduidelijk of hij reeds eigenaar was van de heerlijkheid of enkel de gevolmachtigde van zijn vader, aangezien Remigius pas overleed in 1660 en de verkoop reeds plaatsvond in 1657.


(k) "in 1676 (reeds in 1657, zo blijkt) aan Jacob Coornaert, heer van Kerkhem en Roncheval; in 1682 aan de kinderen van dezen laatste uit zijn huwelijk met Suzanna de Blicquoy" (eigenlijk du Bucquoy) (Geschiedenis van Kalken, F. DE POTTER x J. BROECKAERT, 1889, p. 15). 


Op 15/04/1694 verwierf Petrus Frans De Ruijter 1/3 na zijn huwelijk met Anthoinette Coornaert. Baljuw Frans De Vylder kocht dit derde deel in 1722.


(l) in 1713 kocht Jan Franchois II Triest, gehuwd met Isabelle van Duerne, de 2/3 van het domein van de familie Coornaert. Na zijn dood in 1716 werd zijn dochter, Marie Theodore Triest, vrouwe van Raveschoot. Zij huwde met Jan Charles Ignace Piers in 1732 (privé-archief Ronald Piers de Raveschoot).

Merkwaardig genoeg was er te Gent een gelijknamige heerlijkheid, die tevens afhankelijk was van het Leenhof van Dendermonde: "
La seigneurie de Raveschoot, à Gand, formait un fief qui relevait de la cour féodale de Termonde; elle s'étendait du pont des Cinq Arcades jusqu'à la porte de S'Liévin, au quartier nommé het Zand, et touchait vers l'ouest aux Munkmeerschen, où la cour de cette seigneurie (het hof van Raveschot) était située. La maison fut reconstruite par Liévin Triest, qui possédait cette seigneurie au XVIe siècle, en 1563 d'après la date marquée à la façade et conservée sur l'estampe"
(Messager des Sciences Historiques, des Arts et de la Bibliographie de Belgique, ed. J. DE SAINT-GENOIS et al, Gent, 1854, p. 351.).



(Detail van 'Plan van Gend' uit 1796 (SAG)

Frans Triest fs Charles deed hiervan op 20/07/1611 leenverhef met een erfelijke cijnsrente van 7 pond 12 schellingen 6 penningen groot, 24 kapoenen en half, 2 ganzen, een hoen en een vierendeel tarwe die diverse laten golden. Bij verkoop van een perceel werd er een pond peper geëist
(Het Leenhof van Dendermonde tijdens de vijftiende eeuw, W.STEVENS, 2013, p. 444).

Op 25 april 1345 kocht de Gentse schepen Simoen van Raveschoot deze heerlijkheid aan."De familie van Raveschoot was een Gentse patriciërsfamilie die in de loop van de vijftiende eeuw stilaan aanvaard werd als een adellijke familie. Vanaf 1470 werden ze met zekerheid als edelen beschouwd. Ze behoorden tot de Gentse elite en namen in de periode 1350-1500 niet minder dan negenentwintig schepenambten op" (K. GOSSELIN, Een adellijke familie in het laatmiddeleeuwse Gent: de familie van Wedergrate, 2011, p. 67).

Simoens kleindochter Lysbette huwde Simoen Borluut. Hun dochter trouwde op haar beurt met Christoffels Triest, eveneens schepen te Gent. Tot ca. 1650 had de familie Triest het domein in handen. Jan Franchois II stamde af van een broer van die Christoffels, nl. ridder Claes Triest, voormalig hoogbaljuw en... schepen te Gent. Men kan vermoeden dat de sterk verwoven geschiedenis hem ertoe aanzette om de gelijknamige heerlijkheid aan te kopen.


(m) Na het overlijden van Jan Piers werd een "caerte figúrative der heerlijckheijd van Raveschoot geinclaveert binnen de prochie van Kalcken competerende Jor. Charles Piers heere van walle" opgemaakt (RAG, APR, nr. 177)

"In 1795 is Augustijn Piers, na het overlijden van zijn broer Charles, heer van Raveschoot … Zijn zoon Eugène Jean, geboren te Gent op 30 december 1783, volgde hem op". Eugène Piers was tevens senator (1831-35) en burgemeester van Olsene in 1836 ('Enige gegevens over de heerlijkheid Raveschoot', E. SCHEPENS, Castellum, jg. VII, nr. 2, juni 1990, p. 10).


(n) tevens zoon van Augustijn. Hij werd later burgemeester van Gent (1819-26) (privé-archief Ronald Piers de Raveschoot).


D
e Gentse schepen Jean-François de Loose (o) kocht vanaf 1808 systematisch gronden op, die overgingen op zijn dochter Thérèse, die zou huwen met Félix de Limon. Hun dochter Eugenie ten slotte trouwde in 1843 met Charles de Kerchove de Denterghem. 


(o) Voor een genealogie van de familie De Loose, zie G. VAN HOOREBEKE, Le Nobiliaire de Gand, 1848, pp. 107-110.


In 1898 bezat de familie Piers nog zo'n 9 ha.

('Enige gegevens over de heerlijkheid Raveschoot', E. SCHEPENS, Castellum, jg. VII, nr. 2, juni 1990, p. 24 en privé-archief RPR).


>> Reageer (0)
Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Het Adelsarchief Piers de Raveschoot

Nazaat Ronald Piers de Raveschoot uit Italië, zelf ook sterk geïnteresseerd in familiegeschiedenis, zette mij via mail op het spoor van dit fonds uit het RA Gent. M. Gysseling publiceerde in 1956 een inventaris die ter inzage ligt in de leeszaal (toegang 177), waarvan nrs. 633-642 ons aanbelangen. In 1732 verwierf de Gentse familie Piers via aanhuwelijking de gelijknamige heerlijkheid (a), waarbij vele documenten van voormalige eigenaars in haar bezit kwamen. Het bestaan van het fonds was me bekend, maar ik kon niet vermoeden dat zelfs handschriften uit de zestiende eeuw bewaard bleven, die toelieten om de stamreeks uit te breiden tot ca. 1480 (b). 

(a) De familienaam werd officieel gewijzigd naar Piers de Raveschoot bij KB van 17/03/1885, al droegen nà 1732 reeds verschillende leden de naam van hun belangrijkste heerlijkheid, zoals gebruikelijk was bij de adel. In Gent gebeurde net het omgekeerde: de gelijknamige heerlijkheid kreeg in de tweede helft van de 14de eeuw de naam van de eigenaars, de familie..."van Raveschoot"! 
(http://users.skynet.be/fb969969/pagina3.html)

(b) In het kasteel te Olsene verhuisde het archief in oktober 1918 van de zolder naar de kelder wegens de intense bombardementen in de streek. Stanislas Piers de Raveschoot bracht het toen persoonlijk naar Gent. Hij kreeg gelijk, want in de volgende dagen werd het kasteel beschadigd door de bombardementen. Gelukkig was de familie naar Gent gevlucht en raakte niemand gewond. Uiteindelijk werd het archief in depot toevertrouwd aan het RA Gent. 
(R. PIERS DE RAVESCHOOT, 'De gedwongen vlucht van de familie Piers de Raveschoot uit Olsene in oktober 1918', in Bijdragen tot de Geschiedenis en Folklore van Zulte, 2012-13, 24, pp. 142-153).

N° 634: recepissen (c) en denombrementen van lenen (d) 1546-1795


- "Ic pietere haghins kenne ende lyde dat ic haudende ben in achterleene (e) van Gillis de cupere [...] luttel min oft mer ter cause van zijnen hove heerlichheyt ende laetscepe van Raffescoot..., mits dat ic gheenen zeghele (f)… huyze… heeft jan de mol secretarys vanden voors laetscepe dit raport te mijnen... ghescreven ende gheteckent" (09/06/1525)

(c) ontvangstbewijzen.
(d) rapport met de namen van het leen, nieuwe leenman en leenheer, het leenhof waaronder het ressorteerde, omvang, oppervlakte, ligging, bijhorende rechten, achterlenen, feodale verplichtingen  (leendienst, overdrachttaks,... ) en andere lasten (renten, cijnzen,...). Binnen de 40 dagen na het afleggen van de manschap aan de leenheer of baljuw over te maken.
(e) land wat een leenman op zijn beurt aan een ander in leen gaf.
(f) losse akten op perkament werden dikwijls onderaan bekrachtigd met een lint en een zegel uit bijenwas. Daarin werd het familiewapen gedrukt via een ring met relïefstempel. Door het broze materiaal braken de zegels makkelijk af of gingen compleet verloren. Stamoud-grootvader Petrus had geen eigen zegel en liet de opsteller het rapport ondertekenen. In het ARA te Brussel loopt sinds 2008 een digitaliseringsproject van de zegelcollectie (ca. 38.000 stuks)
(http://search.arch.be/nl/zoeken-naar-archieven/zoekresultaat/ead/rabscans/zoekterm/zegelafgietsels/eadid/BE-A0510_005990_005868_FRE)


"Ic lieven vande velde fs jans kenne ende lyt dat ic haudende ben van een leen vanden heersamen willem de cupere fs gillis van zyn leene dat hy haudende is met jan haghins" (15/-/1537)

- "Ic jan monen baelliu der C Mt onsen gheduchten heer van zynder stede van Wetteren kenne by desen ontfaen hebbende van lauwereys de cupere fs gillis als man van vooghdye van den weesen achterbleve by den overlyden van willem de cupere...houwen diversche personen van mij in achterlene ghelyck hier naer vclaert...peter haghins met gaders jan vanden velde die houden xviii bunderen leene vanden voorn leene...ende dander heelft behoort toe peter haghins tot synen leene" (08/03/15..)

- recepis van de Wetterse baljuw Lauwereys Everden: "jan haghens vi bunderen floreyns haghens vi bunderen" (18/10/1553)

- kopie van een recepis van Jan Clays, baljuw te Wetteren  met achterleen: "jan haeghens zes willem haeghens fs floris zes bundere" en "behoort my (g) toe den helft ende dander behoort toe jan haeghens tot zynen leene" (26/06/1569)

(g) bauduwyn de cuupere fs willems.

- recepis van 20/05/1602:   


f1r° "Ick Jan marchille als Bailliu van edele ende moghende heere Mr Lamorael Vylain heere van Masseme Wes trem Wettere Calckene, kenne ontfaen thebbene onder de zaghe van Jan de zaman heere van poorte […] zyn raporte ende denombrementen van zyn leen…Ick Jan de zaman audste leenhoir van wylent Gillis de zaman myn vadere, kenne dat ick haudende ben van myn leenhof ende heerlicheyt van Raveschoot”

f2r° ”den wulgaert groot een ghemet en 100 roeden tsamen gheleghen oost Janneken haghens ende Lauwereys van damme”

"de cleene warande…oost Janneken haghens"

"het tarwestuck…oost Janneken haghens"

"Lieven haghens een bundere en half oost theerenstraete"

f2v° "twee stucken eene ghenaemt den drooghen ghenst oost Lieven haghens zuudt Pieryne haghens…dandere ghenaemt tspeurnackerken oost Pieryne haghens zuudt de dreve daeranne ghelant Andries de meulenaere ende Adriaen haghens"

"Adriaen haghens fs Jans een bundere ghenaemt den choenynghe (?)"

"Pieryne haghens uxor Pieter salemon 500 roeden in een stuck oost Pieter mathys zuydt de dreve van Guillaume vander biest west tspeurnackerken”

f3r° "stick ghenaemt de heye oost theeren straete zuudt den oostbosch west Adriaen haghens"

f3v° "oost Lieven haghens Michiel burm ende Jan haghens zuydt theeren straete"

"Gheleyn clauwaert up een hofstede groot ontrent 800 roeden ghecommen van Pieter de conynck ende de weesen willem haghens […] oost ende noort theere straete"

"Jan haghens fs Jacobs by versterfte van zynen vadere up een hofstede groot een bunder 500 roeden oost ende zuudt theere straete noch Jan haghens up een stick landts ghenaemt het steken (h) groot een half ghemet…noort theere straete"

"Elisabeth haghens uxor Michiel burm up een hofstede groot 600 roeden oost theere str zuudt Jan haghens…noort Lieven haghens"

"Lieven haghens fs Jacobs up twee ghemeten […] oost theere straete zuydt Michiel burm" iets verderop "landts ligghende west Janneken ende Mayken haghens" 


(h) dit perceel legt een verband tussen 3 opeenvolgende generaties van rechtstreekse voorouders:  Jacob-Jan-Jacquis (zie hieronder).

- "denombrement der heerl van ravenschoot overgheven by dheer jacques coornaert die het vercregen heeft by coope jegens jr. saman ind alle sijne [...] volgens recipisse van date 9 9br 1657". 11 ongenummerde folio's van ontfangher Nicolaas Van Hecke. Uittreksels:


"een bunder ende hondert roeden genaemt de burghemetten over de beke oost ende noort de weesen van jan haghens"
"eerst den grooten meersch groot een bunder hondert ende zessendertigh roeden, oost jacquis hagens zuyt jan coolman west dit leen, noort de dreve, het tweede ghenaemd het heyken, groot twee ghemeten, oost d'heer jan baert suyt de dreve west livyn hagens noort het straettien daermedegaende"
"het tweede stuck genaemt den wulgaert groot een gemet ende hondert vyff roeden toebehoorende lieven hagens by coope"

 ( De Heerlijkheid van Raveschoot 2.)
“den potaert groot een gemet en sessentachentigh roeden toebehoorende Livien hagens”
“lauwereys hagens by versterfte van synen vaeder de twee deelen ende de weesen jan hagens”
“Item jacquis hagens by versterfte van Caylynen Baudin (?) een bunder ghenaemt de coghe…(?) ”
“Item jacquis hagens filius jans vyffhondert roeden in een stuck oost s’heeren straeten zuyt de weesen van huybrecht faillant”
“Item Lucas cornelis end de weesen van pieter cornelis een bunder tsamen by versterfte van synen moeder maeyken hagens, oost d’heer Jan baert suyt de weesen van huybrecht faillant”
”hondert roeden in dry stucken dienaendander toebehoorende de weesen van jan haghens filius jans met consoorten, commende by versterfte van haerlieder moedere”
“Item behoort tot desen mynen voornoemde leenen ende heerelichede, noch ontrent vyftigh bundere erfen van welc ick hebbe eene heerelycken penninckrente van ontrent sevenendertigh schell parys  t’jaers, die diversche laeten moeten betaelen”:

“Livin hagens by coope van mattheus van eesvelde op twee dachwant en half genaemt voorsten claeysacker”
( De Heerlijkheid van Raveschoot 1) 

“Livijne vandensype lest (i) weduwe van jan hagens by coope van livin everaert op eene hofstede groot een bunder, daermede oock tegoeden heeft livin de maerschalck als liggende oock inde selven hofstede by versterfte van synen vaeder”

“jacquis hagens by versterfte van synen vaeder op een stuck landts genaemt het steken groot een half ghemet …noort s’heeren straete” ( (h)

(i) "lest" betekent meestal: recente, vlak voor iemands dood. Hij stierf echter zeker voor 11/01/1645.

- J
oos De Meuleneere bezit het leen de ‘heye’ oost de Hanselaarstraat en zuid “dhoirs van jan haghens” (16/09/1583)

N° 638: renterol eerste kwart 15e eeuw 

"De weduwe en de kindre jacop haghens" (Arrow Generaties III-I)

N° 642: varia 1580-1795

- "jan de gheest fs jacops daer aen ghelandt west mr gillis bautens oost tscheere straete zuit jacop haghens noort jacop haghens twee ghemet ofte daer ontrent 1574” en “lande van raffeschoot jacop haghens fs jans daer aen ghelandt oost tscheere straete mr gillis bautens zuit tscheere straete woont jan de gheest groot zynde een bunder ofte daer ontrent ” (26/01/1574)

-"Ic Jan de vyldere kenne en lyde dat ic houden ben van…leen ligghen en sorteren ond de prochie van wetteren daer…groot int gheheele twaalf bund tien dacht en een half lettel min…te weten…dat deen ghenaempt is den grooten meersch danof dander den wulgaert oost ghelant jan haghens west…gillis saman, noch twee stucken deen ghenaempt…hof en dand den warande bosch oost ghelant gill saman west den bund adriaen de mueleneere, en ande warande bosch zuyt gillis saman en oost jan de vyldere Noch een stic ande groote en cleene warande oost en west jan de vyldere…grooten ackere is ghelandt oost de bund van floreys haghens zuyt de bunderen van adriaen de mueleneere een stic ghelant oost de bund van selven floreys haghens..." (
20/06/1574)

- renteverkoop (06/06/1580):

"Wy Jacop (j) Adrian en Jan haghens fs jans metsg willem haghens fs floreys, kennen en lyden by desen wel en deuchdel vcocht hebbende gillis de zama[n] ...(k) inden raedt van vlaend[eren] erfachtich heere van hove en heerl van raveschoot desen helft van ver... en jaerlicksche heerl rente als ons elck… zyn competeert inde voorz heerl  te weten ontrent… h...d schell parisisch metsg thienden penning vlaemschen buynder ghelt en datter... en zonder mogl... en  dat voor de somme van zes ponden groot eens die wy van voorz zaman by desen kennen ghereet ontfang thebben..., d... nemt oock de voorz zaman tsynen laste zulck... wy zouden mogl ghehauden zyn over den helft van de Co[ninclycke] Ma[jestey]t... te dienen met eenen peerde danof hy zaman den voorz vcoopers belooft ton... en... voorts de voorz vcoopers en... elck... van... wettel… te verhueren en pachten en oock erfenisse en onterfenisse... alst noodt is dus tallen tyden en w... als d... van... zal wesen en dat up verbant van... en goedinghe… ons hanteecken (l) hier volgt ghestelt den VIe july XVc tachentich" 


(j) de stam-betovergrootvader.
(k) de afkorting valt niet te ontcijferen, maar na een oproep via het Facebook FV-forum kreeg ik een link naar een gebeurtenis in 1560: "meester Gillis Zaman, deurwaarder bij den Raad van Vlaanderen, zich ten zijnent aanbood, niet om zich de keel te verfrisschen met eenen teug lekker Cruybeeksch bier, maar wel om hem met weinig complimenten aan het verstand te brengen, dat Gaspar Douchy, heer en meester der prochie, de onmiddellijke sluiting zijner taverne te Gent geeischt en bekomen had ".
(‘Het “Backersveer” te Cruybeke, voormalige eigendom der stad Antwerpen (1531-1819)’, E. DILIS, Annalen, vol. 23, Cercle archéologique du Pays de Waes, 1904, p. 212)

(l) Jan en Jacobus ondertekenden met hun merck "Y" (als analfabeet). Typerend voor dit tijdvak is het gestileerde monogram tussen voor- en familienaam, geflankeerd door het jaartal. Vgl. met het monogram van stam-overgrootvader Johannes in 1642:
     ( Stamreeks):


- aanstelling als baljuw op 16 juli 1603 van Livinus, broer van stam-overgrootvader Jan ( Tak 4):


"Ic Jo(nkhee)r jan de zaman (n) heere van poorte als erfachtigh van hove en heerlichede van raveschoot int landt van dendremonde attesthere als …elicken darut behoort dat ic gheconstitueert en ghecommiteert hebbe, constitutor en commitere by desen lyeven haeghens fs. jacobs omme te bedienene de voorz hovelichede als baillú, en al te doene dat een goet getrouwe baillú schuldich is mitgs te ontfaene de reliefen (o) en camerlinckgheldt (p)  thiende pennynck en alle jaerlicsche en andere extraordinaire baten pachten in ...menten ...en dependerende de voorz heerlichede, en danof ..te… alzoo v…alst noodt zy oock te erfene en onterfene alle de achterleenen en erfven door mijn voorn heere ghehauden, feauteytscap te doene, baluecken waeterslooten (q) en diesghelycke devoiren te doene en rechten te onderhaudene naer costume aldaer gheuseert. Boven dien de ...andere belanghen ter causen van haerlieder gronden ofte…te bedwynghene … met mannen en laeten van voorz hove dus volghende af en …te…naer usantie van zelven hove. Bezondere dat de voorz haeghens ghehauden wordt my danof rekenynghe… en… te doene tallen tyden die verzocht zynde verzouckende en begheerende midts dien…mannen en laeten van zelve heerlichede en andere… noodt dat den voorz haeghens hauden van huerlieden baillú en met hem alle acten van justitie daer de voorz heerlickhede angaende alst van noode wordt toorconden hier onder ghestelt datum...den X6en. July 1603"

 

(n) als landeigenaar verpachtte hij verschillende percelen aan Livinus ( Landboek 1610 en Eigenaars van Raveschoot (14de-19de eeuw), noot (h).
(o) relief d’un fief: leenverheffing met wissel van gebruiker en de daaraan gekoppelde taxen.

(p) vaste som (10 ponden parisis) die de nieuwe leenman aan de heer betaalde bij wandelkoop (overeenkomst) of sterfkoop (overlijden).
(q) straat- en beekschouwingen.


>> Reageer (0)
Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Het Kalkense landboek van 1610

Deze voorloper van het  kadaster werd opgesteld om grondbelastingen te kunnen innen. Het vermeldt per wijk de aanpalende percelen met hun eigenaar (het clerus, de adel of particulieren), de aard van de grond (land, weide, meers, bos, hofstede), de oppervlakte en de ligging (via afbakening noord-zuid-oost-west). Pachters (afgekort tot "p") staan telkens bovenaan links. Dit register werd regelmatig geactualiseerd tot het aan vernieuwing toe was (RAG, OAK, 13).

Deze generatie slaat voor de genealoog de brug tussen de 16de en 17de eeuw, want de vertegenwoordigers werden allemaal geboren enkele decennia vóór de start van de parochieregisters.

 

- “p Adriaen hagens

Jonch Jan saman up zynen ackere zuit de muelebeke west de strate noort den selven saman oost Paschier ranst” 

- “Jan van zype fs Baud. ca ux.

Adriaen hagens ter causen van zynen kinder van Eliz. tsmeesters up ontrent een halfbund lants voor…noort den hoogen en naren herwech west Adriaen colman zuit Bernaert de mey en consoorten” ( wp 136 f48v°)

 - “p Jan hagens Jacob (a)

Jan drieghe up zyn hofstede groot een halfbund zuit tvoorgaende oost de strate west den zelven drieghe noort het goet van myn heere van vinderhaute”

 

(a) de opsteller vergat hier f(iliu)s. In de iets eerdere parochie ommestelling van 24 april 1606 (RAG, OAK, 30) komen reeds voor: Adriaen, Ln (Livinus), Laurs (Laurentius) haghens en Jacob haeghens. Het ging om een belasting op het gebruik van landbouwgrond voor de medefinanciering van de forteficatie van oostende ende sluijs. Tijdens de Tachtigjarige Oorlog tussen Spanje en de Nederlandse gewesten werd door het Beleg van Oostende (1601-1604) de stad grotendeels verwoest.

 

- “p Jooris hagens

Laureis bracke fs lau voor zijn hof en Jan drieghe up een bund lants oost tvoorgaende stuc noort west de strate zuit gijsel van ruiteghem”


- “Adriaen haghens fs jans by boontinc wateringe” vlakbij “de lange zutters” en “tpapen ackere” (een stuk zaailand gelegen op het kadasterplan sectie B nr. 405 volgens de aankondiging van een openbare verkoop in De Scheldegalm 20/08/1893, p. 2)


"p matheus everaert
Ln hάgens bάlliu van Raveschoot up ontrent een gemet lάnts gelegen inde behuysde hofstede vάn Lάurens hάgens zynen broure oost de strate zuit straetken" (b) 






(b) uit de SvG van Livinus: "Item ten derden noch ontrent iiij c roen lants, leen wesende geleghen by hanslaer, noort en oost Laurs haghens, in syn lochtinck, zuyt aen straete" (RABW, OAW, 346: Registers van staten van goed 1609-1620, f83v°). 

- f84r° "de we margriete alleman (c)
Jacob hagens fs Ln
( Tak 2) up ontrent een halfbund lants oost tvoorgaende stuc noort de kercstrate west denys bracke zuit pr. bontijnc”
 

(c) latere toevoeging, want zij werd pas weduwe in 1625.

 

- “Jacob van aerde up een halfbund lants…oost de strate zuit tvoorgaende noort ooc de strate west Adriaen hagens bij uxore we pierynken hagens”

“Pierynken hagens we Ln hagens by coope up ontrent twee gemeten landts noort de strate oost tvoorgaen stuc zuit jan nauts” ( kerkrekening 118 f6r° 1625)


- f103r° "ende voorn hofstede van jan hagens balliu van Raveschoot" (mijn stam-overgrootvader - generatie IV)

- f107r° “Jan hάgens balliu fs Jάcob (d) de stam-overgrootvader en zijn vader) up een bứnder lάnts west jάques dάnsάert zuit hứbrecht vάilliάnt cά(usa) ux(oris)...den oost bosch noort de dreve oost Joos ende Andries de mứeleneere
”


(d) "balliu" staat boven de zin geschreven als latere toevoeging, want zijn broer Livinus was nog in functie in 1610 (Arrow Generaties III-I (b).


- "Jan hagens up ontrent een dacht (dagwand) noort de strate zuit en oost d'hoirs Anths mathijs west d'hoirs Denijs van driessche"


>> Reageer (0)
Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Het Kalkense landboek van 1654

Volgens de inventaris dateert dit register van 1654, maar het werd pas enige decennia later opgemaakt toen Mattheus JANSSENS de functies van baljuw en meier combineerde (1697-1712), en Jan DRIEGHE burgemeester was (a). Het verwijst wél naar toenmalige pastorale grondrechten: “Declaratie van alle de wycken ende plecken van alle de stucken van landen gheleghen op de prochie ende heerlyckheyt van calcken, namentlyck van alle de novaelen (b), ofte nieuwe landen ende andere wycken ende plecken, daer den heer pastor deser prochie ende heerlyckheyt gheheel de thiende (c) is competerende in conformiteijte van voorgaende oude boecken naementlyck den ghone van jaer 1654”.

Per wijk staat onderaan telkens de aangestelde pryser (schatter) vermeld.


(a) hij komt niet voor op de lijst der burgervaders in Calcken door de eeuwen heen (C. DAUWE).
(b) “een ackere dye nyeuwe besaeyt es” (vocabularium Rhetorica die edele const van welsegghene, J. GOOSSENS, Antwerpen, 1553).
(c) de inning gebeurde aanvankelijk in natura, waarbij een tiende deel van de oogst werd opgehaald. Later werd dit recht dikwijls verpacht en voldaan in klinkende munt.


10e wijk


f36r°
"16 jan haeghens een ghemet lant, oost jan haeghens d'aude, suijt pr. de corte, west gilliaem bauwens, ende noort den grooten winters acker"
"17 jan haeghens fs denijs ( Tak 2) op een ghemet lant oost niclaeys frans van hecke suijt joris staelens, west lieven hooghwijs, noort gillis baes"

11e wijk

f39v°

"11 jan haeghens op ontrent acht hondert roeden lant, noort het voorgaende stuck, oost jan verhulst, suyt gillis de wilde, west bartholomeus bauwens"

f?
"20 jan haeghens hebbende in cheyns op ontrent een half ghemet lants gheleghen aende vierdonghen ghenaempt de twee bunders, suijt de straete, oost de weduwe joos schepens, west tvierdonghen straeten ende noort jacques baeten"

14e wijk

f51r°

"6 niclaeys frans van hecke cau: ex. op twee stucken lant over de ander wegende groot ontrent een bunder oost d'hoors van joanna haeghens wede. lieven scheere ( Tak 1), suijt jo[nkhee]r. jan waepenaert, west de hansselaerstraete"
"7 mijnheer smet deken tot zijne op vier hondert r.en lant oost jan meulewaeter tot lokeren, suijt lieven haeghens met zijn stede, west de hanselaerstraete, noort lieven d'hollander"

f?
 "25 lieven vanden abeele op een ghemet lant ghenaempt den beerkens, oost lieven onghena, suijt jan haeghens, west de wede. pr dierick, ende noort lieven van hoecke"

15e wijk

f60r°
"37 jan haeghens op ontrent vyf hondert Ren lant oost het voorgaen stuck, suyt lieven van driessche, west de wede. lieven calle als pachterse ende noort de straete"

17e wijk

f?
"8 pachterse wede. laurens haeghens (d) lieven colman op ontrent een half bunder lant, west het voorgaen stuck, oost jan de vilder, suyt jan bauwens, ende noort het pachtgoed van raffelschoot"

(d) wellicht Catharina Van Hecke, gehuwd met Laurentius fs Jacobus
( Tak 3).

"12 gillis raes fs. jans causa ux: op ontrent een bunder lant, oost de wede. lauw: haeghens met haere stede, ende noort jan vanden abeele met sijne stede"

f64r°
"13 de wede. laurens haeghens, ende de wede. lieven vervaet tsaemen op vier ghemeten lant op de west sijde, oost het voorgaende stuck, suyt de straete, en west gillis baes cau ux:"
"14 de wede. laurens haeghens op haere hofstede met een stucken lant up de west syde, oost het voorgaen stuck, suyt de straete west de musschestraete, ende de vyf weegsschen, en noort joachem de kinder, groot ontrent een half bunder

f?
"27 de quesel haeghens (e) woonende tot laeren op een ghemet lant, noort het voorgaende stuck oost dhoors van lieven van driessche suijt de wede. joos baes met de recten west jor. triest"

(e) quesel = kwezel of ‘geestelijke dochter’: meestal ongehuwde vrouw die niet intrad in het klooster, maar haar leven wijdde aan God via gebed en meditatie. Zij droegen vaak zwarte, sobere kledij en hielden zich bezig met handenarbeid, onderwijs (vaak de zondagscholen), ziekenzorg en liefdadigheidswerk. Ter illustratie een testament uit het kerkarchief: "Compareerde voor mij onderschreven heer ende meester Felix vande Wattijne onderpastor tot Calcken ter presentie van Joannes pieters ende Jacobus schatteman getuijgen daer tot aensogh in perssone Joanna Maria haegens (f) geestelijke dogter tot Calcken genietende niet alleenlyk haere gesondheyd maer ook het gebruyk van haer verstand en zinnen, soo als aen mij ende ondergenaemde getuijgen vuyt verscheijde redenkavelingen ontrent dese ende andere saeken met haer gevoerd, overvloediglyk is gebleken: welke comparante verklaerd, soo sij doet bij desen dat sij, in agt nemende de broosheyd van ’s menschen leven, de sekerheijd des doods en de onsekerheijd van des salfs iere (?), heeft besloten niet te willen scheijden vuyt dese weereld sonder alvooren gesorgd te hebben voor haere ziele ende verclaerd te hebben haeren uijttersten wille: reden waerom sij den selven bij desen verclaerd te wesen als volgd: Alvooren beveeld de comparante haere ziele, soo haest sij sal gescheyden syn van haer lichaam, aenden almogenden Godt, aende alderheyligste moeder Godts Maria, en aen het geheel hemelsch hof, en haer lichaem aende aerde, om begraven te worden op het kerkhof van Calcken met eene gesongen misse, inde welke moet geassisteerd worden, gelyk ook op haere uytvaerd, de welke kort daer naer moet geschieden met uytdeylinge van thien meukens (g) rogge gebacken in brooden voor den aermen…Mitsgaeders wilt sij, dat op den verjaerdag van haer overlyden, of daar ontrent, sal geschieden een jaergetyde (h) met eene gesongen misse tot lavenis van haere ziele" (16/03/1784)

(f) zij tekende zelf met Joanna Marie haeghens.
(g) inhoudsmaat voor graan (¼ zak).
(h) het stichten van eeuwige jaargetijden was een courante praktijk. De volgende generaties konden een bijdrage betalen aan de kerk voor het opdragen van een jaarlijkse gezongen mis ter nagedachtenis.

f70r°
"37 joos onghenaert op ontrent een ghemet lant in synen acker gheleghen teynden den lochtinck van dhoors joanna haeghens wede. lieven scheere, oost en noor joos mechiels, west en suyt de straete"

18e wijk

f71v°
"3 pachter lieven d'hollander lieven haeghens op ontrent een half bunder lant oost lieven baert, suyt de dreve west de weesen van carel van abeele ende noort het straetien"

f72r°
"6 lieven haeghens op ontrent een ghemet lant oost het voorgaende stuck suyt de dreve west dhofstede ende pachtgoed van raffelschoot, en noort het straetien"

f75r°
 "30 pachter adrianus baert pr. haeghens tot Ghent op een ghemet lant inde behuysde hofstede van jacobus van bossche, oost de straete, suyt straetien, west joos verschraeghen"

25e wijk

f?

"8 jan de wilde en dhoors lieven haegens op hunnen hofsteden neffens de voorge, groot een hondert R.en, synde cheijns van hure oost g van mossevelde, suijt de strae, west niclaeijs frans van hecke ende noort gijselbrecht saijs"


>> Reageer (0)
Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Het Kalkense quoteboek van 1636

Deze registers werden bijgehouden om grondbelastingen voor de overheid te heffen. De schepenbank stelde pointers en setters aan, taxeerders die de quote (aandeel) bepaalden en ook de gelden inden. De plaatselijke griffier startte dit lijvige boek het jaar voordien op. Het bevat naast de afbakening van percelen ook mutaties (overdracht van gebruiker - meestal nauwe verwanten - met jaartal) links in de marge. De leengronden gingen dikwijls over naar de volgende generatie. "Dit is den tweeden quote bouck (a) van prochie van calckene ende de goedynghe van landen en mersch (b) gheestimeert (c) by ln van ruiteghem fs eloys (d) jan bontinck"

(a) geen spoor van het eerste register (er zijn ook latere exemplaren bewaard uit 1650-1711-1766). De heerlijkheid Raveschoot wordt behandeld van folio's 238 t/m 243.

(b) gras- en weiland langs een rivier.

(c) naar waarde geschat.

(d) burgemeester.


f67v°
“jacques haghens 1652
        by bays
beke (e) zuyt den herwech oost laurs van abbeele…  
        west de beke”


(e) uit de SvG van stam-grootvader Jacobus (†31/03/1658 te Kalken): "In conquest (verworven tijdens het huwelijk)...lants aende baeijsbeke,400 roeden, oost Jacques Platinck int zelve stuck, zuijt den herwech, west de beke". Uit een Laarnse SvG (241) uit 1654: "een partije saeijlant gheleghen Calckene ghenaempt de baeijsbeke, groot twee ghemeten, oost jaecques haeghens".

f83v°
"jooris haghens gillis haghens 1655 ( Tak 3)

        up thussevelt noort west en noort oost de straete zuyt
        ghysselbrecht van ruteghem"


f89v°
"jacob haghens dhelft dhelft dhoirs 1641

jacob haghens dander helft 1642

        den denackere (f)"

(f) uit de SvG van stam-grootvader Jacobus: "Item dhilft van een stuck lants genaempt den denacker" en de SvG van stam-vader Joannes: "Item den danacker groot met de dreve 600 roeden".

"jacob haghens dhelft 1641

dhoirs dhelft 1641

adriaen van aerde dhelft 1642

         den langhenbrandt (g) oost...jacques bossut zuyt tvoorgaen
         denackere"


(g) uit de SvG van stam-vader Joannes: "Gronden van erfven...item dhilft van den langhen brant, groot 2 ghemete, west Marijn Bauwens met dander hilft" en de SvG van oud-betovergrootmoeder Joanna: "item binnen de voorsegde prochie van calcken alnoch eene partye saijlandt gheleghen in eene meerdere party en ghenaempt den langhen brandt groot over dit deel ontrent de seven hondert roeden".

f110v°
"gs haghens 1655

jooris haghens fs laurs ( Tak 3)"

f115v°
"jan hagens dhelft ( Tak 1)
christina hagens dhelft lieven scheere
jacques hagens 1641
jan hagens al 1671 jacob staelens 1686
       jacques van beirleere hofstede oost de street groot 680 roeden
"

f117r°
“laurs hagens den selv inde vierdonghen oost de beke zuyt de we daneel de vyldere west willem van aerde den selv in schoormeersch te wissele met joos van vaet jan bracke
den selv in een bocht byn den vaerdt noort dhoirs jan loot zuyt jan bontinck jan everaert
den selv oost jan de maeschalc suyt jan vwulghen west hanslaer straet
den selv suyt jacques van laere west de we pieter veecken
”

f117v°
“lieven haghens fs lns ( Tak 4) by tcootveldt oost jacques schepens suyt de strate west jan van rysselberghe”

           
f124r°
“ fran haghens 1657
       de selv [Thomas] kerckhove p van weesen jacob haghens 

       ( Tak 2) huerl hofstede up cootvelt west en noort de
       strate zuyt de weesen pierynten van ackere
”

f128v°
“de selven [we jacob haghens] huere stede oost jacob de rouck zuyt jan pauwels noort joost van driessche” (met opeenvolgende pachters o.m. we ln maes, pr de wine, thomas van kerckhove ln van abbeele)

f131v°
“frans haghens 1638
        den selven [lieven van abbeele] inden overloop p den…oost
        roelandt vhulst zuyt lieven drieghe…west gillis haghens
        in tselve stuck
”

f134v°
"up van jan haghens oost den selven haghens suyt tkievittegoet (h) west jan vwulghen noort laurs haghens"

(h) Generaties V-IV (g) / Het kerkarchief van Kalken.

f137r°

"jan haghens bailliu (mijn stam-overgrootvader)

den selven bruyckere p van dhoirs van jan loot

         oost zuyt en noort de selv hoirs zuyt den wal west
         jan clauwaert
”

jacob haghens 1650
        den selven p van jan hagens oost en west den selv en zyn
        stede by de kercstrate”


f143v°
“jan de vylder fs jan 1659
passchier hulstaert 1643
jacques hagens 1638
        de we lieven hagens haer hofstede west de somerstrate…zuyt
        lieven van aerde

        dheelft aen jacques en dander heelft aen pr hagens 1638
       de selv west de kercstrate…noort guillaem bauwens


jacob haghens
1638

jacob gheensins 1642

        de selve achter huer hofstede"


RAVESCHOOT

 

                      

f240v°
"jacob haghens 1650 dheelft
jacques haghens 1637
symoen de briyckere 1640
         jan haghens bailliu
up thussevelt oost en noort dheystrate
         west den ...zuyt pieter bracke fs gs
"

jacques haghens 1641
         den selven inden schrieck den keer oost ende noort de strate
         zuyt jan de maerschalck west gillis hubrecht
        
( WP 133)

f242r°
"de we michiel borm (i) in muelemersch inde bunders te wissele met jan de wilde anths oostelinck en andere
de selve oost en west dhoirs jan loot suyt jan haghens fs lns
de selv oost jan haghens suyt jan vwulghen
de selve oost lieven van houcke suyt pieter clauwaert west laureyns haghens
"

(i) Elisabeth Haghens ( Adelsarchief Raveschoot recepis 1602/WP 137 f62r°).

f242v°
"jacquis haghens
       1641 de selven suyt de kerckstrate oost cornelis de vman
       west de beke


       laurs haghens joncman in meulemersch...over den vaert
       oost den...wech
"


>> Reageer (0)
Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.De Kalkense looper van 1701

Aan de hand van het quoteboek van 1636 ( ) werden de daaropvolgende decennia telkens loopers opgesteld, zoals blijkt uit het exemplaar van 1701: “Looper getrocken vuyt den prysboeck vande gronden van erfven landen ende meerffchen gheleghen binnen der prochie van Calcken – vuyt den quoteboeck daerop men de veranderynghe van goede is doende wefende den i9en loopere sedert den jaere i635 ten welcken jaere den voornoempden quotebouck nieuwe ghemaeckt is, ende by defen alleendelyck vuijtgetrocken is den prys vanden generaelen bodem deser voornoemde prochie omme elck daeroppe ghepoint (a) ende ommeghestelt (b) te wordene soo d’insetenen als d’afsetenen (c) naer ieders quote (d) ende transport (e) beginnende desen loopere met den jaere duijft seven hondert een toorconden greffier G. V. Mossevelde (f)" (RAG, OAK, 28, f1r°)


(a) de lokale schepenbank stelde een poin(c)ter aan die als beëdigde ambtenaar een jaarlijkse belasting moest heffen op de geschatte waarde van onroerende goederen (de zgn. pointinghe).

(b) omstellen: de heffing gelijkmatig verdelen over de belastingplichtigen. 

(c) eigenaars/pachters van buiten de parochie, bijv. uit het naburige dorp Laarne of de stad Gent. Ook afdrijvers genoemd.

(d) aandeel.

(e) om de schatkist van de graaf van Vlaanderen te spijzen, moesten alle kasselrijen, zo ook het Land van Dendermonde met Kalken, het Transport van Vlaanderen betalen, een centrale belasting op onroerend goed, die tot op het niveau van de parochianen werd bepaald.

(f) Kalkens notariaat 17de-18de eeuw (e). 


Een voorbeeld uit de SCHRIECK-wijk: 


f93r° "Jan haeghens fs prs (g) in erfven syne hofstede dhilft van 294 roen met den vuytplant oost de schrieckstrate suyt berthls hubrecht west dhoirs Jaecqs clauwaert noort via mre Jaecqs cortvrient; 

Den selven in pachte van via mre Jaecqs cortvrient groot 837 roen met een dreefken oost de schrieckstrate suyt den selv haeghens met syn hofstede west jooris baeten noort via guille bracke; 

Den selven in pachte vande heere raedt van meirssche dhilft van 757 roen […] walleken oost de beke suyt dhoirs gs bauwens west dhoirs van deurw. smet noort den selv van meirssche; 

Den selv in pachte vande selv van meerssche dhilft van 606 roen […] walleken"


f93v° "oost de beke suyt ende west den selv van meirssche noort brthls hubrecht; 

Den selv in pachte vande selv van meirssche dhilft van 532 roen tveurste walleken oost de beke suyt dhoirs vande deurw: smet weste de strate noort brthls hubrecht; 

Den selv in erfven 922 roen oost de schrieckstrate suyt Jan van doorflaer met syn hofstede west Jaecqs haeghens noort Adr clinckspoir met sijn hofstede; 

Den selv in erfven 400 roen in d’affchooten oost livyne de wilde suijt Christiaen drieghe west Lieven calle noort de strate; 

Den selv in erfven 862 roen oost ende noort dhoirs Jaecqs clauwaert suyt de strate west Lucas de vman; 

Den selv in erfven dhilft van 800 roen op thuffevelt oost het straetken suyt Jan bracke west dhoirs gs rogiers noort pr bracke; 

Den selv in erfven dhilft van 264 roen in meulemeirsch oost Jan vande velde suyt Jacobus van leuven noort pr scheire"


(g) Mogelijks een zoon van Petrus x Anna SLOYR, gehuwd met Petronilla BRACKE ( Tak 1), of een zoon van Petrus x Anna ANTHEUNIS ( Tak 5).


>> Reageer (0)
Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Het Algemeen Familiefonds deel I

Het Algemeen Familiefonds (RAG) is een bonte verzameling van allerlei documenten, brieven, testamenten, genealogische aantekeningen, staten van goed, processtukken, zaken in verband met goederen- en huishoudbeheer, opleiding, culturele betrokkenheid, beroepsbezigheden en drukwerk, gaande van de 14de eeuw tot 1984. De bestanddelen uit de inventaris zijn gegroepeerd onder de naam van de schenker of personen en families waarop ze betrekking hebben ( Het Adelsarchief Piers de Raveschoot), maar bevatten ook een grote hoeveelheid losse stukken uit archieven van religieuze instellingen, lenen en heerlijkheden. Menig genealoog zal hier verrassende zaken aantreffen! ( Het Algemeen Familiefonds deel II).

Familiefonds Papejans de Morchoven 

Aangezien de naam PAPEJANS reeds voorkomt in 1571 bij de grondeigenaars in de Kalkense XXste penningkohieren ( ), werd dit fonds onder de loep genomen.

2632. Stukken betreffende renten te Wetteren, Kalken en Schellebelle, s.d. 15de eeuw (niet-gefolieerd)

1.- Een bundel in deze map bevat 2 niet gedateerde lijsten met leenhouders uit deze heerlijkheden, de eerste (1) blijkt een Nederlandse vertaling van de tweede (2) in het oud-Picardisch, de bestuurstaal van de Bourgondiërs. De te heffen aanslag op de (achter)lenen staat in de leenboeken van het Leenhof van Dendermonde van resp. 1469 (3), 1473 (4) en 1602 (5) met leenverheffingen tot 1789) (a), die de verzamelde gegevens hernamen en actualiseerden. De kopiist baseerde zich voor de tweede lijst op het boek uit 1469, waarbij de volgorde der leenhouders strikt gerespecteerd werd. Naargelang de versie van de leenboeken sneuvelen genealogische of toponymische gegevens of worden die toegevoegd. Merkwaardig genoeg vinden we de meeste details over de situatie in Kalken ca. 1469 pas 130 jaar later terug in de versie uit 1602 van Charles D'AUBREMONT, hoogbaljuw van Dendermonde:


(1-2) RAG, AF, Familiefonds Papejans de Morchoven, 2632, register, s.d.
(3) ARA, Fonds van de Rekenkamer, 1101, leenboek, 1469 
(4) Ib., 1102, leenboek, 1473. 
(5) Ib., 1103, leenboek, 1602.

[…] van mynder voorn vrouwe / de madicte dame, bedoeld wordt Anthonina VAN MASSEMEN ( d). 

(a) ARA, Fonds van de Rekenkamer, 1101 (leenboek 1469) & 1102 (1473), beiden in het oud-Picardisch en 1103 (1602), in het Vroegnieuwnederlands. W. STEVENS publiceerde de laatste 2 werken: Het Leenhof van Dendermonde tijdens de vijftiende eeuw, Nadere toegang op het archief van de Rekenkamers, delen en banden, nr. 1102 en denombrementen van Vlaanderen, tot 1473, Brussel, 2013 en Het Leenhof van Dendermonde (met aparte index), VVF Dendermonde, Knesselare, 2006. Van het oudste leenboek opgestart in 1469 bestaat nog geen bewerking, het definitieve rapport werd ingediend bij de Rijselse Rekenkamer op 09/10/1473 De Bourgondische Rekenkamer. 

2.- Op een tweede bundel staat bovenaan geschreven "Lra di Leonardi de cotereau" (b), met links de jaartallen 1475/1487 in potlood (modern handschrift, wellicht van een archivaris). Het bevat een reeks kopies van bezegelde charters en Latijnse akten uit de tweede helft van de 15de eeuw en begin 16de eeuw. Een selectie:


- een leenverkoop op 18/03/1478: "Wij Jan de tolnare bailliu (c) ende wettelyck maendre vanden mannen van leene van edele ende werde trauwe myne vrauwe Anthonina van massemen (d) van haare heerlickhede vande lichtervelschen (e) inde prochie van wettre / pieter lievens / Lieven uter meere willem matthijs / ghyselbrecht syon ende bauden vander hooven. mannen van leenen mynder voors vrauwe vanden lichtervelschen voors doen te weten en maken cond ende kennelijck allen den gheenen die deser wettelycken charter zullen zien...

(c) Ook genoemd als baljuw te Kalken vanaf 1475 ( Kalkense baljuws (14de-18de eeuw).
(d) Vrouw van Kalken, gehuwd met Maarten Vilain.
(e) De heerlijkheid Lichtervelde was een aanhangsel van de heerlijkheid Wetteren: "Dit gebied, zich ergends binnen Laerne uitstrekkende, en waervan thands de naem niet meer gekend is, was zeer oud, en voerde insgelijks den titel van heerlijkheid, ook afhangende van den Leenhove van Dendermonde. Het had dezen naem naer zijne oude bezitters, de heeren van Lichtervelde, in WestVlaenderen, van welk geslacht het te eenen ongekenden tijdstippe overgegaen is aen datgene van Massemen, en vervolgends aen het stamhuis Vilain, met de heerlijkheid van Wetteren" (Geschiedenis van Wetteren, J. BROECKAERT, Gent, 1862, p. 32).

- een denombrement van 26/07/1484: "Ick Joorys vanden broecke bailliu (f) van edele en weerde vrouwen Anthonimen van Masseme vrouwe van calkene ende vander lichtervelschen in wettre kenne ende lyde dat ick ontfaen hebbe van leenaerde de conthreau sone van mer Rubbrechs de contreau Ridder here van puyseux (g) ende van herdessem (h) stadhouder van brabant de grootte enden tdenombrement van zyne leene dewelcke hij houdende is van mg dr voors vrouwe…"

(f) Hij komt niet voor op de lijsten van baljuws in Kalken bij C. DAUWE noch bij DE POTTER en BROECKAERT. Zijn baljuwschap moet zich situeren tussen dat van Jan DE TOLNAERE, genoemd vanaf 1475 - zie supra, en Lieven VAN DEN NESTE, genoemd vanaf 1505 - zie infra. Mogelijks was hij enkel baljuw van Lichtervelde, al is het niet duidelijk of deze heerlijkheid het recht bezat om een baljuw aan te stellen. Hij zou verwant kunnen zijn met de Kalkense baljuw Jan VAN DEN BROUCKE, genoemd vanaf 1464.
(g) Puiseux, Franse gemeente in het departement Ardennes.
(h) Herdersem, Oost-Vlaamse deelgemeente van Aalst.

- een verkoop van een renterol met lenen op 05/07/1505 door Choollaerdt vylaijn (i) aan meester Leenaert cottreau here van eertbrugghe (j): "Wij Lieven vande neste bailliu (k) ende wettelic maendre van edele ende weerde Jonckhere Adriaen vylaijn (l) van zijnder heerlicheede hove ende vierscare vande lichtervelsche / gelegen inde prochie van wettre, mits dat daertoe behoort willem mathys olivier van ruteghem corneel de veerman... als mannen van leene vande selve hove ende insghelycx / willem mathys olivier van ruteghem corneel de vymmerman ende pieter de mets als scepenen..."

(i) Wellicht Colardus II VILAIN, heer van Liedekerke. Zijn vader, Colardus I, was een broer van Adriaan I, vader van Maarten en grootvader van Adriaan II (zie (l).
(j) Zie (b).
(k) Ook genoemd als baljuw te Kalken vanaf 1505 ( Kalkense baljuws (14de-18de eeuw) & Kalken in de 'slaepere' van de abdij van Roosenberg (1466).
(l) Adriaan II VILAIN, zoon van Maarten x Anthonina van MASSEMEN.  

>> Reageer (0)
Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Het Algemeen Familiefonds deel II
Zoals reeds werd opgemerkt in deel I, bevat deze inventaris uit het RA Gent ook veel losse stukken uit archieven van religieuze instellingen, lenen en heerlijkheden. In juli 2018 trof ik er tal van verwijzingen aan naar voorouders, en zelfs een onafhankelijke bevestiging van mijn stamreeks!

4187. Renteboek van Charles van Winckele, licentiaet inde godtheyt presbyter (= priester) ende pastor der prochie van Calcken ende deken der christins der stede ende district van dendermonde, gekocht van Philippe-Anthone Papejans, advocat inden rade van vlaenderen secretaris vander here van de stede van Ghendt ( Het Algemeen Familiefonds deel I). In Geschiedenis van Kalken van DE POTTER en BROECKAERT komt van Winckele vanaf 1670 voor op de lijst van de pastoors. 
In verband met dit renteboek, dat generaties lang in familiebezit was, spande een Jan-Philippe Papejans, eveneens advocaat en suppoost in de Raad van Vlaanderen, in 1680 een rechtszaak aan tegen de pastoor, baljuw en leenmannen als vertegenwoordigers van de prins van Izegem, heer van Kalken. Wellicht gaat het hier om een neef langs vaders zijde (zie https://gw.geneanet.org/scoomans). Hij had in 1679 van het renteboek nog een recepis (ontvangstbewijs) en denombrement ingediend (een rapport met de nieuwe leenheer en leenhouders, verplichtingen, lasten, enz.). 
De procesbundel, gekruid met juridisch jargon in het Latijn, handelt over gederfde inkomsten,  "causerende alsoo aen desen heeschere (eiser) eene groote ende monckelijcke schaede voor het non ontfanghen van sijne vervallen thiende pennijnghen die dese verweerder selfs tracht in sijne burze te crijghen als intendent vanden heere" en de legalisatie van dit nieuwe renteboek, na collatie (exacte vergelijking van de inhoud) met eerdere versies uit 1562 en 1538. Er werd ook gesteld dat het voor priesters zelfs verboden was "hun in eenighe civile saecken voor den weirelycken rechter ten rechte te stellen". De beklaagden moesten de proceskosten dragen en na beroep het vonnis bekend maken, "blyckende dat de versochte ende noodighe kerckgheboden met de affichen syn ghedaen binnen de prochie van kalckene ende wettere tot voldoeninghe vande selve sententie" (RAG, Archief van de Raad van Vlaanderen, 17052 - zie ook AF, Familiearchief Prinsen van Izegem, 130 en OAK, 3).  

Item 13 "Janneken hagens (a) we adrian van driessche (b) van een daghwant lants op den cruysenacker west jacob roels oost de beke noort haer selven inden selven ackere west den... ende suyt cornelis van damme" (in de linkermarge data van 1681 tot 1755 met opeenvolgende pachters, waaronder leden van de familie Matthijs).

(a) Dochter van Georgius x Maria Bracke ° Kalken op de dag der Onnozele Kinderen, 28/12/1632. Haar eerste man was Adrianus Matthijs ( Tak 3 (g).
(b) Wellicht begraven te Kalken op 22/06/1673 op 36-jarige leeftijd.

4616. Uittreksels uit Kalkense leenboeken (17de eeuw). Voor de ligging van benoemde percelen Een 'caerte figùrative' van Kalken (1756). 

Register 1: "Extraict vut diversche renteboecke ende renterollen van meersen gheleghen binnen calckene Actum xvi Augusti 1662"  

Folio 3r° "fol 24 (verwijzing in de linkermarge naar het origineel?) Jan haghens Raveschoot (c) ome dhorye Lieven bauwens (d) by coope
                             van een ghemet meersch gheleghen in muelemersch ghenaemt papeghens mersch
                             Christoffel crobbeel ome Gillis Bauwens … wylent Laurs bauwens van een ghemet mersch gheleghen
                             papeghens mersch neffens jan haghens mersch
                            Pieter haghens (e) haut een leen gheleghen in muelemersch groot … ñ leenboeck … 50 west de papeghen mersch…oost
                            den advocat deradt                       
                            Christoffel crobbeel by coope dhelft van twee ghemete wese wisselmersch te wissel ligghende met jan haghens ende
                            den... Lievens schepens met consoorten

(c) Mijn stam-overgrootvader ( Generatie IV). Zie ook: "Ontfaen van jan haghens raveschoot een rente van drye grooten tsjrs sprekende up vyftigh roen mersch in muelemersch ghenaempt papegenmersch west christoffel crobbeels" ( kerkrekening 1611 f3r°). "Jan vande velde als man ende kerkelyk vooght over Joanna haghens fa. pieters syne huysvr over jan haghens als kerkelyk vooght van christina bauwens syne huysvr, over chr. van Acker fs. Jans is man ende .. in leen vanden… huijyse ende hove van calcken een leen groot synde 50 roeden gheleghen in meulemersch, west myn heer m. dansschaert, west de pappegensche meirsch, noort pr. drieghe fs. Jans" (RAG, OAK, 3, kopies uit leenboeken van de 17de-18de eeuw, niet gefolieerd).
(d) Wellicht doopheffer van zijn zoon Jacobus ( Generatie V).
(e) kerkrekening anno 1658 f4r°.

Folio 6v° "fol 35 Laurs haghens (f) ome Lievyne van damme Jacob haghens wyf (g) ome Jan van zompele op ontrent XVIII roeden meersch
                            in syn stuck gheleghen in quadehouck neffens tvoorgaen noort mr passchier ranst
                  fol 54 De weese Lieven haghens (h) somerstraete ome dhorye van Jan van eesvelde van een half ghemet mersch in muelemersch
                            te wissel met Jan Bauwens noort de beke oost... Lieven vansype west Pieter van hecke balliu (i)
                 fol 55 Jan bauwens fs Lievens ome dhorye van Jan van eesvelde van een half ghemet mersch te wissel met tvoorseyde gheleghen in
                           meulemersch met wylent Lieven haghens oost here Lieven vansype priester (j) west Pieter van hecke"

(f) Laurentius, zoon van Jacobus x Livina VAN DAMME, gehuwd met Joanna BRACKE te Laarne in 1596 ( Tak 3). 
(g) Mijn stam-betovergrootouders (Generatie III).
(h) Livinus, tevens zoon van Jacobus x Livina VAN DAMME, gehuwd met Beatrix VAN AERDE. Zij woonden in de Zomerstraat. Hij overleed op 03/06/1615 ( Tak 4).
(i) Genoemd als baljuw vanaf 1604, ten laatste in 1620 vervangen ( Kalkense baljuws (14de-18de eeuw).  
(j) Genoemd als pastoor vanaf 1574, vervangen ten laatste in 1604 (DE POTTER & BROECKAERT, Geschiedenis van Kalken) Gelegenheidsvondst in  het Beverse Rijksarchief.

Folio 7r° "fol 56 Lieven Haghens fs Lns ome Jan van eesvelde op ende […] meulemersch by het […] up quathouck ligghen te wissel met
                           Pr. van oorde"

Folio 7v° "fol 11 de weeze Ln haghens 
                            Ln haghens fs Lievens ome Clara van eesvelde...
                            Jan haghens by coope van Lieven Schryver een half dach[wan]t byde…

Folio 16r° "fol 65 Elisabeth haghens Lieven rogiers wyf (k) ome Lieven haghens fs Jans van een ghemet etteweede gheleghen
                             aen kerkacker…davermate oost ende zuyt Jan bauwens west Jacob bracke noort den kerckacker"

(k) Tak 2.

Folio 22r° "Pieter van damme ome Adriaen van damme synen vader ome Margiete haghens Adriaen van damme wyf van een ghemet mersch
                   gheleghen in broeckmersch by de... west tclooster van Ste lysbetten
                   … Lieven de wilde dhelft van thien ghemedt ome Pieryne haghens Macharis…s wyf
                   De weezen en kinders Lieven haghens fs Jacobs (l) ome Lievyne van damme Jacob haghens wyf (m) van dander helft van
                   tvoorgaen dach[wan]t mersch oost Roelant verhulst

(l) (h).
(m) (g).

Folio 23r° "Pieter van damme over Jan haghens fs Prs. van vierhondert roeden mersch gheleghen in broeckmersch"

Folio 23v° "Lievyne haghens fs Lievens Adrian Baerts wyf (n) by erfenisse Lieven haghens fs Jacobs ome Jan haghens fs Pieters (o) ome
                    dhoirye van Pieter de schryvere van dhelft dach[wan]t mersch gheleghen aen dauwe...op de westsyde neffens den have
                    oost den vaert zuyt dhoirs Jan colman fs Baudens noort Jan de..."


(n) Dochter van Livinus x Beatrix VAN AERDE, mogelijks gedoopt te Kalken op 26/09/1605 ( Tak 4).
(o) Deze erfenis tussen 6 opeenvolgende generaties gaat helemaal terug tot Pieter HAGHENS, mijn stamoud-grootvader ( Generaties III-I).

Register 2: Anno 1643 "36 Jacques haghens fs jans (p) is in erven commen vant goet onterft by de voorn jaquis de meester ende jan... 
                                       van d'helft van eenen bocht... met de wedwe. denys van dame groot...roeden saylant"

(p) Mijn stam-grootvader ( Generatie V). Uit zijn SvG: "In conquest (verworven tijdens het huwelijk) Item dhilft van een partije lants met dhilft van 2 ettebochten leen wesende, liggende met Marie De Meester vidua Denijs Van Damme, gelegen ten broucke" (Kalken, Staten van Goed 1612-1700, M. MEYS/N. VANROLLEGHEM, VVF GENT, 2005, p. 37/253).

Register 3: "i quohier behelsende d...estanden vande Xe penninghen vande landen verandert tot ende met het jaer 1670 wesende
                    het letste jaer verantwort by niclays vanhecke (q) ende bij contracte met syne...ghemaeckt es mij ghecedert"

(q) Genoemd als baljuw vanaf 1631 ( Kalkense baljuws (14de-18de eeuw).             

                  Anno 1655 "Gillis haghens is gheerft in een party leen gheleghen binnen de prochie van Calckene… zuyt Anna bauwens 
                                      west Marijn bauwens noort Lievens batens onterft by Lieven onghena ende Livijne van... syne huysvr"
                                     Jacquis haghens de tweede ghenaemt het ...ken achter d'hofstedeken Laurs van kerchove oost Jan de maesschalck
                                     west m. de maesschalck noort Gillis fiers"
                                     "74 Jacquis haghens fs Jans is in erven commen vant goet onterft by Jacquis… schepens als vooght van de
                                      weese Anthonyne schepens groot ontrent 430 roeden zuyt den heerwech"
                 "67 Joosyne van beerleere (r) wedwe. van Jacquis haghens is in erven commen van tgoet onterft by pieter deletttere soo ouck
                  hem selven als ouck syne consorten van twee stucken lants d'een achter d'ander gheleghen inde brughstraete groot tsamen
                  1200 roeden oost deselve ...ecke suyt jacquis dewilde west pieter clinckspoir noor pieter baes"

(r) Mijn stam-grootmoeder ( Generatie V). Jacobus overleed volgens zijn SvG te Kalken op 31/03/1658 ( Tak 1).

>> Reageer (0)
Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Kalkense baljuws (14de - 18de eeuw)

Hierna volgt een chronologisch overzicht van gekende Kalkense baljuws:


Jaartal

Bron (1)

 Bron (2)

1387


Begin 15de eeuw


<1454

Jan vanden Kerchove (*)



Thomas (Maes) den Hertoghe (3)



Willems de Bruyne (4)

1464

Jan Van den Broucke ( Kalken in de 'slaepere' van de abdij van Roosenberg 1466)


1475


1484

Jan De Tolnaere


Denombrement 26/07/1484: "Ick Joorys vanden broecke bailliu van edele en weerde vrouwen Anthonimen van Masseme vrouwe van calkene ende vander lichtervelschen in wettre" ( Het Algemeen Familiefonds deel I) 

Komt niet voor in bronnen (1) & (2). Enkel baljuw van de heerlijkheid Lichtervelde? Verwant met Jan Van den Broucke?

 

1516

Lieven Van den Neste

Reeds vermeld in 1505 (5)

1533

Lieven De Vildere

Reeds vermeld in 1532 (5b)

1544

Michiel Wemaes

Reeds vermeld in 1536 (6)

1577

Denijs Bracke

 

1606

Pieter Van Hecke

Reeds vermeld in 1605 (7)

1620

Lieven Balten

Pas vermeld in 1625 (8)

1652

Nicolaas Van Hecke

Reeds vermeld in 1631 (9)

1672

Philip De Labije (advocaat Raad van Vlaanderen)

Reeds vermeld in 1671 (10)


1676

Pieter Bauwens (notaris)

 

1697

Mattheus Janssens (costumier: zaakwaarnemer, raadgever ivm gewoonterecht)

 

1712

Pieter Jozef De Witte

 

1712

Mattheus Janssens

 

1748

Karel-Philip De Grave

 

1752

Geraard D'Haeseleire

 

1762

Joannes De Baere

 

1788

Jan-Alexander Cromphaut

 

1790

Const.-Joz. Verbrugghen

 

1790

Jacob Leirens

 


(*) Een aanvulling uit het RAG: "Vidimus (afschrift) 1414 nov. 25 door schepenen en raad van Gent. Regest: 1387 juni 17. Jan vanden Kerchove, baljuw, en Jacop de Wilde, Jacop de Gheest, Willem Pauwels en Pieter vanden Zijpe, schepenen in Kalken, oorkonden dat Pieter Keghel en Alijce Baers, zijn vrouw, erkennen schuldig te zijn, over de erfgenaam van Heinric Hyoens, aan Pieter vander Leyen, als stichter van en ten behoeve van het godshuis O.L.Vrouw ter Nood Gods, 6 lb. par. 's jaars erfrente, welke bezet wordt op landerijen aldaar" (Archief Heilig-Kerstkerk Gent, charter 235).

  1. (1) C. DAUWE, Calcken door de eeuwen heen, Historische bijdragen getrokken uit de archieven der gemeente, 1908. Een beknopter overzicht staat in F. DE POTTER & J. BROECKAERT,  Geschiedenis van de Gemeenten der Provincie Oost-Vlaanderen, Vierde Reeks, Arrondissement Dendermonde, Eerste Deel, 1889. Beiden met beperkte bronvermelding.

  2. (2) Tenzij anders vermeld: E. BALTHAU, Een inventaris van het archief van de Heren van Kalken (1228-1689) van het begin van de achttiende eeuw, Castellum, Jaargang XXXII, nr. 4, december 2015, pp. 05-39. ( Het archief van de seigneurie de Calkene). 

  3. (3) "Thomas den Hertoghe was clerc van de heer van Kalken in 1399 [...] In het begin van de vijftiende eeuw was hij baljuw van de heer van Kalken", E. BALTHAU, Hoofdcijnsplichtigen van de Sint-Baafsabdij van Gent in Laarne en Kalken in de tweede helft van de 14de eeuw, Castellum, Jaargang XXVI, nr. 4, p. 26, noot (32). Mogelijks stichtte hij tegen betaling een eeuwige jaargetijde in de vorm van een wekelijkse herdenkingsmis ten bate van de Armentafel, die in 1616 werd gereduceerd tot een enkele mis die werd gehouden naar believen: "Item fundatio unius missa in hebdomada facta a Thoma d hertoge, quae solvitur a mensa ab ill[ustrissim]mo et R[everendissi]mo D[omi]no van Burch p[iae].m[emoriae]. (*) in sua visitatione facta decimo martij 1616 reducta est ad missam singulis ...dicendam mensibus ad ...altare secundum libitum celebrantis" (RAG, Fonds Sint-Baafs en Bisdom Gent, K83, B848/10B, Specificatie van fundaties en kalender van jaargetijden, door pastoor Lucas Mersie, 21/04/1655, f1r°). (*) toenmalig Gents bisschop Frans van der Burch, zaliger. 

  4. (4) "Un accord entre le seigneur de Calkene et Jean de Weyters au sujet du reliqua des comptes de Willems de Bruyne baillij et receveur de Calkene dont ledit Weyters avoit epousé la veuve de l'an 1454" (f384r°).

  5. (5) "Autres comptes rendus par Lievin van Nesse pour les annees 1505 [...] 1518" (f388v°). (5b) "Wy lieven de vylder bailliu..." (wettelijke passering 04/03/1532).

  6. (6) "Autres comptes rendus par Michel Weemaes a raison des annees 1536 […] 1576" (f388v°-389r°). Hij stierf in 1581: "Michaelis Wemaes bailliu de Calckene defuncti 1581" (RAG, Fonds Sint-Baafs en Bisdom Gent, K83, R848/10B). 

  7. (7) "Autres comptes rendus par Pierre van Hecke a raison des années 1605 [...] 1624" (f389v°-390r°).

  8. (8) "Autres comptes rendus par Lievin Balten pour les années 1625 [...] 1630" (f390r°). C. DAUWE vermeld hier het jaartal 1620. Wellicht een drukfout, want de vorige baljuw, Pieter Van Hecke, diende de rekeningen in van 1620 tot en met 1624.

  9. (9) "Autres comptes rendus par Nicolas Van Hecke en raison des années 1631 [...] 1670" (f390v°-391r°).

    "i quohier behelsende d...estanden vande Xe penninghen vande landen verandert tot ende met het jaer 1670 wesende het letste jaer verantwort by niclays vanhecke ende bij contracte met syne...ghemaeckt es mij ghecedert" ( Algemeen Familiefonds deel II)
  10. (10) "Autres comptes rendus par Phles. De Labye des années 1671 [...] 1674" (f391r°).


Alle baljuws moesten jaarrekeningen indienen met ontvangsten uit o.a. geldboeten en composities (a). De uitgaven omvatten o.a. lonen van het personeel en kosten bij de ambtsuitvoering. In Gedenkschriften van de Oudheidkundige Kring van het Land van Dendermonde (b), vierde reeks, deel 4, Jaarboek 1978-79  (pp. 43-134) somt M. BOVYN een hele reeks delinquenten op met hun naam, aard van de overtreding of misdrijf en de strafmaat in 'De rechtspleging in het Land van Dendermonde (1373-1615)'.

Het gaat om zaken zoals slecht gedrag, ruziestokerij, belediging van gezagsdragers, nachtlawaai, geweldpleging, vechtpartijen, diefstal, eigendomschade, belastingontduiking, gevonden goederen, valsmunterij, heiligschennis, openbare boetedoening, verplichte pelgrimage, zedenmisdrijven, moord en doodslag, ongelukken, tovenarij, verboden wapendracht, verbanning,... De zwaarste straf was natuurlijk de terechtstelling, aan galg & rad, via onthoofding met het zwaard, of op de brandstapel. Hiervoor deed men meestal beroep op de Gentse beul, de officier criminel ( De Raad van Vlaanderen). Enkele voorbeelden, waarbij het vergrijp soms onbekend blijft:


- In 1382 werd ene Ghisel de Vilere uit Laarne "gheiusticieert metten zwerde", omdat hij "contrarie minen heere" was

- Ca. 1383 werd Pieter de Pape uit Kalken, wever en Gentse poorter, gehalsrecht

- Op 07 januari 1564 n.s. werd Gillyne Pellemans, geboren te Kalken, aangehouden en veroordeeld om gedurende 3 jaar in haar woonplaats te blijven, omdat ze "avoit allé longtemps au plat pays sur les nopces et services" (ongenodigde gast bij bruiloften en uitvaarten)

- Op 15 september 1564 werd Lysbette Scaepmeestere, geboren te Laarne, vrouw van Lievin Coole, aangehouden en bij vonnis gebannen uit deze heerlijkheid en de pays de Flandre op straffe van geseling 

- Op 07 oktober 1581, 3 dagen na zijn arrestatie, werd Martin Leedeman, geboren te Kalken, opgehangen


(a) de beklaagde betaalde een afkoopsom waardoor een rechtszaak werd vermeden (een minnelijke schikking). Hierbij hield de baljuw dikwijls rekening met verzachtende omstandigheden, zoals de jeugdige leeftijd of armoede. 
(b) één van de toenmalige kasselrijen ( Kalkens notariaat 17de-18de eeuw (h), een administratieve eenheid buiten de stad zelf, bestaande uit 16 parochies, waaronder Kalken en Laarne aan de linkeroevers van de Schelde. Op haar beurt behorend tot het nog grotere Leenhof van de heerlijkheid Dendermonde ( de Bourgondische rekenkamer).


Slechts enkele Kalkense baljuwrekeningen uit 1615-18, 1620 en 1683-89 bleven bewaard ( Het archief van de seigneurie de Calkene). 

Uit de rekening van 1615:  "Ontfaen van weduwe Ln. haghens (c) over tderde deel van twee ghemeten lants gheleghen inde moesch taling (?) inden acker oost ghelant Jan bracke fs Willems west Jan de bare al inden zelven acker" (RAG, OAK, 4, f2r°) en "Item dat es noch overleden en te Calcken begraven Ln. haghens wonende up raveschoot een splet (afsplitsing) comende binnen Calcken aengaen de prochie van Wettr zo dat dit artikel dan by bailliu en ontfangher van Wettr staen te verandwoorden want [...] dese doden hant (d) van [getal] ontfanck es" (f3v°)

(c) Beatrix VAN AERDE ( Tak 4). Livinus overleed op 03/06/1615 als zittend baljuw van de heerlijkheid Raveschoot. Hij was een oudere broer van mijn stam-overgrootvader Joannes ( Generatie IV).
(d) de Heerlijkheid Raveschoot behoorde bestuurlijk tot Wetteren, vandaar de financiële regeling tussen de baljuws. De Heer beschikte over het  recht van de dode hand (ook beste hoofd/cattheyl genoemd). Bij het overlijden van een onderdaan koos zijn baljuw het beste stuk uit de veestapel of inboedel. Wanneer nabestaanden de geschatte waarde betaalden als erfenisbelasting konden ze het stuk zo binnen de familie houden. Hoofdcijnsplichtigen waren trouwens vrijgesteld van deze regeling ( Generaties XV-VI (b).

Uit de rekening van 1688: "Rekeninghe bewys ende reliqua die ons desen doet ende overgheeft pr bauwens bailliu der prochie heerl van calckene […] in zynen qualiteyt als ontfangher vanden heerlicke penninck renten […] ende cappoenen renten (e) competerenden aende vrauw douagiere van zynen excellentie den prince van Iseghem (f) Ontfang van dhoirs mattheus haeghens (g) de somme van acht schellyn grn over een slecht cattheyl (h)" (RAG, Archief van de Raad van Vlaanderen, 31189)
  
(e) "de Heer ontving jaarlijks als rente, de som van 39 schellingen 9 deniers groote, te Paschen 35 kapoenen en 24 hoenderen, van lieden die leengoed van hem gebruikten(F. DE POTTER & J. BROECKAERT, Geschiedenis van Kalken (1889). Een kapoen is een gecastreerde haan om het vlees vetter en malser te maken.

(f) Marie-Terese de Crevant-d’Humières, weduwe van Jean Alphonse de Gand dit Vilain, prince d’Isenghien et Masmines (+ 06/05/1687).

(g) Wellicht een zoon van Joannes x Maria DE VOS, gehuwd met Livina VAN TRAPPEN ( Tak 2 (g). 

(h) Dit gezin had het duidelijk niet breed (zie (d).

 


>> Reageer (0)
Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Het archief van de seigneurie de Calkene

Bij gebrek aan primaire bronnen die onvindbaar of al dan niet voorgoed verdwenen zijn, kunnen verwijzingen naar die originelen een belangrijke aanvulling bieden. Een mooi voorbeeld is de 'Inventaire general des chartres et papiers qui sont dans les archives de la maison d'Isenghien chez le sieur Walrave à Lille" van begin 18de eeuw. Het bevindt zich in het Arenbergarchief te Edingen, dat sinds 1998 ook publiek toegankelijk is (www.arenbergfoundation.eu/nl/archives-enghien). 


1dxn7r


E. BALTHAU publiceerde in Castellum nr. 4, december 2015, pp. 05-39 het deel van 'La terre et s(eigneu)rie de Calkene appendances et dependances', met een oplijsting van documenten die dateren van 1228 tot 1689. Folio's 388v° tot en met 392v° verwijzen naar de baljuwrekeningen van 1500 tot 1681 ( Kalkense baljuws (14de-18de eeuw). Het is onduidelijk of dit archief bewaard bleef. In het ARA liggen in elk geval de slechts deels geïnventariseerde archieven van de adellijke families DE MERODE en VAN ARENBERG, waarvan een telg via aanhuwelijking Kalken verwierf begin 19de eeuw. A suivre...


Waarom bevond dit archief zich toen in Frans-Vlaanderen? Een contact op het forum GenNPdC (Généalogie Nord-Pas-de-Calais) zette me op het spoor van ene François WALRAVE (a) die begin zeventiende eeuw te Lomme woonde, nu een Rijselse deelgemeente. Is de 'sieur' waarvan sprake  zijn achterkleinzoon Jacques WALRAVE, "avocat, conseiller au baillage de Lille, bourgeois (a bis) de cette ville" (1679-1747), gehuwd met Angélique Wattrelos? Zowel zijn gelijknamige grootvader Jacques (a), zoon van de hierboven vermelde François, als zijn vader Henri (b) en hijzelf (c) waren ooit baljuw van de heerlijkheid Lomme. Verder onderzoek moet uitwijzen of deze tak verwant is met de familie Walrave die in de zestiende eeuw te Laarne leefde. 
Het verband wordt zo duidelijk: de adellijke familie VILAIN, waarvan sommigen de titel van graaf of later prins van Izegem (d) droegen, was sinds de vijftiende eeuw generaties lang ondermeer eigenaar van zowel Kalken als Lomme, en belastte blijkbaar baljuw Walrave met het centraal beheer van de administratie van hun heerlijkheden.

(a) "Tenetur Mher Jacques Philips Vilain Grave van Ysegem Baron de Rasseghem etca by successie van L'Amoral Vilain sijnen broeder door syn ingressie in de societeyt van de paters Jesuiten Ende heeft hier van gedaen den eedt van feauteytschap Jan de Clercq greffier der stede van Dendermonde vuyt crachte van procuraetie gepasseert voor den notaris Frans Walrave int quartier van Ryssele van daere ix september 1607" (W. STEVENS, Het Leenhof van Dendermonde, Knesselare, 2006, p. 395).


(a bis) "Jacques Walrave, né à Lomme, bourgeois de Lille par achat du 6 juin 1625, receveur et bailli de la comtesse d'Issenghien, à Lomme" (P. DU PEAGE, Recueil de Généalogies lilloises, Volume 1, ed. Lefebvre-Dubrocq, 1906, pp. 196-198); "28 juillet 1627 Jacques Walrave, bailli de Lomme" (Mémoires, Volume 24, Société d'émulation de Roubaix , 1905, p. 10). 

'Bourgeois' betekent poorter, dwz. een burger met voorrechten op fiscaal-, rechterlijk-, economisch en politiek vlak binnen de middeleeuwse stadsmuren ( Kalken in de 'slaepere' van de abdij van Roosenberg (1466).


(b) "d'entre le susdit village de Laerne et la seigneurie de Lichtervelde dans Wettere, au regard desquels le tout demeurera tout ainsy qu'il l'estoit avant la date de ceste sans alternation ou changement aucun, avecq obligation et renonchiation in forma. Ainsy faite et passé en la ville de Gand le IIIe Juillet 1683 en présence du Sr Henry Walrave, licentié en loix, bailly de la terre et seigneurie de Lomme, et François de la Cousture, bailly d'Oignies, tesmoings à ce requis et appelez" (notariële akte van J.B. DE DOBBELE) (ANNOOT-BRAECKMAN, Geschiedenis van de gemeenten der provincie Oost-Vlaanderen, 4e reeks: Arrondissement Dendermonde. - 1: Appels, Baasrode, Berlare, Buggenhout, Denderbelle, St.-Gillis, Grembergen, Hamme, Kalken, Laarne, Lebbeke, 1889, p. 36).

(c) "Je suis nommée Louise-Marguerite-Camille par Jacques Walrave, conseiller du roy, bailli de cette terre de Lomme appartenante au très haut et très puissant seigneur Louis de Gand de Mérode Montmorency, prince d'Ysenghen, maréchal de France, chevalier des ordres du roy, lieutenant général de la province d'Artois et gouverneur des ville et citadelle d'Arras, et par De Angélique Watrelos, épouse du donateur J. Walrave". Louis de Gand-Vilain (1678-1767) erfde de bezittingen van zijn vader in 1687 (Mémoires, Volume 10, Société d'études de la Province de Cambrai, Lille, 1906, p. 806).

(d) de West-Vlaamse heerlijkheid Izegem (Fr. Isenghien) werd in 1582 verheven tot graafschap en in 1678 tot prinsdom. 

Christophe Yernaux van www.lillechatellenie.fr bezorgde me tal van verwijzingen uit de Archives Départementales du Nord te Rijsel:


2BXI 11C/1142 (22/12/1626): "Messire Philippe Lamoral DE GAND DICT VILLAIN, Comte d'ISENGHIEN, Seigneur de LOMME, gouverneur et capitaine général des villes et chastellenies de LILLE, DOUAY, ORCHIES, et Marguerite Isabeau DE MERODE sa compagne, demeurant présentement à LILLE. Jacques WALRAVE leur exécuteur s'obligera".


2BXI 12A/275 (29/03/1627): "Jacques WALRAVE receveur de LOMME et appendances, déclara que Messire Jacques Philippe DE GAND ET VILLAIN, Comte d'ISENGHIEN, baron de RASENGHIEN, Seigneur de LOMME, son maître, aurait, pour faciliter la levée des deniers qu'a besoing Messire Guillaume DE GAND ET VILLAIN, baron de Saint Jean, STEENEN, son fils, pour l'achat de la terre et Seigneurie de Brifoeul par acte passé pardevant les auditeurs du Souverain Baillage de LILLE, le 20/03/1627, obligé ses biens. Il s'oblige à son tour".

2BXI 13A/218 (29/07/1628): "Jacques WALRAVE bailly et receveur de la Seigneurie des Obeaux, au nom et comme procureur spécial de Messire Adrien Lamoral DE GAND ET VILLAIN Seigneur des Obeaux, chancelier et chanoine de l'église cathédrale Notre Dame de TOURNAY".

2BXI 13A/383 (23/08/1628): "Jacques WALRAVE bailly et receveur de LOMME, procureur spécial de Messire Philippe Lamoral DE GAND DICT VILLAIN, Comte d'ISENGHIEN, gouverneur et capitaine des villes et chastellenies de LILLE, DOUAY et ORCHIES".

2BXI 17A/411 (07/01/1632): "Deniers reçus de Jacques WALRAVE bailly de SEQUEDIN".


2BXI 18B/800 (30/12/1633): "Jacques WALRAVE bailly d'ENNETIERES EN WEPPES".

2BXI 26A/10 (29/12/1642): "Jacques WALRAVE procureur de Dame Louise DE MERODE baronne de Saint Jean, STERRIES, Dame de WOLDERE, WASMES, BRISSOEUL, veuve de Guillaume DE GAND dit VILLAIN, baron, et de Messire Adrien Lamoral DE GAND dit VILLAIN, Seigneur des Obeaux, trésorier et chanoine de la Cathédrale de TOURNAI".


2BXI 28A/58 (05/01/1644): "Jacques WALRAVE bailly et receveur de LOMME, procureur spécial de Messire Philippe Balthazar DE GAND DICT VILLAIN chevalier Comte d'ISENGHIEN, Baron de RASSENGHIEN, Seigneur de LOMME, gentilhomme de la chambre du Roy".

2BXI 28B/737 (03/08/1644): "Jacques WALRAVE bailly et receveur de LOMME, procureur spécial de Dame Marguerite Isabelle DE MERODE, Comtesse d'ISENGHIEN et de MIDDELBOURG, Baronne du Saint Empire, de FRENTZEN, CROISILLES, Dame de WATENES, LANNOY, LINSELLES".


2BXI 29A/98 (08/03/1645): "Jacques WALRAVE bourgeois demeurant à LILLE, receveur et administrateur de la commanderie de Hault Avesne".

2BXI 29A/319 (12/06/1645): "Jacques WALRAVE receveur général de la Commanderie de CASTRE".

2BXI 40L/219 (18/10/1656):  "Jacques WALRAVE fils de feu (wijlen) François, bailly de LOMME".


2BXI 45A/218 (24/09/1661): "Jacques WALRAVE bailly de LOMME demeurant à LILLE, en vertu de pouvoir donné par Philippe Balthazar DE GAND ET VILAIN Prince et Comte d'ISENGHIEN, Baron de RASSENGHIEN, chevalier de l'ordre de la Toison d'Or, gentilhomme de la chambre du Roy, Gouverneur et capitaine général du Duché de Geldre, et Comte de ZUTPHEN (instrument pardevant Joes VANDENBERGHE notaire au Comté d'ISENGHIEN, le 9/09/1661) Dette de 4000 florins (3000 florins prestés à feu Messire Philippe Lamoral DE GAND ET VILAIN père dudit Philippe Balthazar, en date du 19/03/1624, et depuis le 6/10/1632 lettres obligatoires de la Comtesse d'ISENGHIEN et MIDDELBOURG sa mère, et 1000 florins audit Jean BEHAGLE en date du 21/10/1619)".


2BXI 104A/9 (07/03/1726): "Jacques WALRAVE conseiller du Roy au bailliage de LILLE, administrateur des biens de Marie Madeleine DERANSART veuve de Jean SPIKET"

Als toemaat nog dit: Lomme avant 1789 (J. BRENNE, 1957) bevat een plan van de heerlijkheid Esparce behorend tot het kapitel van St Pierre de Lille te Lomme waaruit blijkt dat baljuw sieur WALLERAVE eigenaar is van verschillende gronden in 1718.

>> Reageer (0)
Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Zoektocht naar het archief van de seigneurie de Calkene

In de kadastrale legger van de Kalkense POPP-kaart (ca.1860) (cf. http://uurl.kbr.be/1005625) staat vermeld: "Art. 1191. - D'Arenberg, den prins Petrus, Arlay (France)als eigenaar van verschillende percelen: D468 (tuin), D470 (windmolen), D471 (moulin à manège (a), D472 (boomgaerd), D473 (huis), D476bis (land), D911 (land) en E335 (terre vague (b).  Pierre van Arenberg (1790-1877) was één van de zonen en mede-erfgenaam van hertog Lodewijk Engelbert van Arenberg, die via aanhuwelijking in het bezit kwam van o.m. de heerlijkheid Kalken.

(a) wellicht gaat het hier om de oliepaerdenmolen die verpacht werd.

(b) braakliggende grond (onbewerkt).

Arlay blijkt een kleine gemeente in het Franse departement Jura met zo'n 700 inwoners. Op www.chateau-arlay.com/fr/chateau-arlay-historique-arlay-arenberg-princes-orange.php vinden we de historiek terug van het plaatselijke chateau d’Arlay: “Nous sommes en 1683. Jean-Alphonse de Gand, Prince d'Isenghien (c) fait vendre les biens comtois des Nassau, dont Arlay, et s'en rend adjudicataire en 1684. Il espère ainsi mettre un terme à un légitime procès en réclamation, que ses ancêtres ont commencé en 1530 (!) contre les Nassau.


(c) voormalig Heer van Kalken (1655-1687).


Cependant, Louis XIV avait entre temps conquis la Franche-Comté et réquisitionné les biens en cause. Mais finalement il les restitue par le Traité de Ryswick (1697) à Guillaume III de Nassau, Roi d'Angleterre, mort en 1702 sans héritiers directs. Il s'en suit un nouveau procès : les Isenghien obtiennent enfin leur droit à cet héritage, par un arrêt du Conseil d'Etat en 1730, étant entendu que les Nassau garderaient les titres attachés à ces biens.

Enfin est clos définitivement un interminable procès familial de deux siècles... Et c'est ainsi que l'actuel Roi des Pays-Bas Guillaume-Alexandre de Nassau porte le titre de Prince d'Orange et de Baron d'Arlay, et garde dans ses armoiries la fameuse devise des Chalon en français "Je maintiendrai".

C'est en 1773 qu'Elisabeth-Pauline de Gand (d), Comtesse de Lauraguais, Princesse d'Isenghien, héritière de la forteresse médiévale, transforme Arlay en un vaste domaine en 10 ans de travaux, peu de temps avant d'être guillotinée à la Révolution. En 1825, son petit-fils, le Prince Pierre d'Arenberg reprend la propriété, redynamise le vignoble et fait appel aux meilleurs artisans pour décorer une maison trouvée vide. Suivent Auguste et Ernest d'Arenberg, puis en 1915 son beau-frère le Marquis de Vogüé, et ses héritiers jusqu'à aujourd'hui, la famille de Laguiche. Fait rarissime en Europe, le Château d'Arlay a toujours été hérité par dévolution légitime depuis sa fondation au Haut Moyen-Age jusqu'à ses propriétaires actuels”.


(d) via haar vader en oom erfgename van de oude bezittingen van de familie Gand-Villain in Vlaanderen, waaronder Kalken.

In een artikel in het tijdschrift Castellum (e) van de Vereniging voor lokale geschiedenis van Kalken en Laarne merkte E. BALTHAU reeds op over het archief van de heerlijkheid Kalken: "Een andere mogelijkheid is dat de stukken terecht zijn gekomen in de archieven van families die verwant waren aan de Arenbergs en die sommige goederen door huwelijksallianties hebben verworven of later geërfd". 


(e) E. BALTHAU, 'Een inventaris van het archief van de Heren van Kalken (1228-1689) van het begin van de achttiende eeuw', Castellum, Jaargang XXXII, nr. 4, december 2015, pp. 05-39. Het archief van de seigneurie de Calkene.


Op 26/01/17 mailde graaf de Laguiche,  huidig eigenaar van het kasteel van Arlay: "Pour faire suite à votre message, je vous confirme en effet que le Prince Pierre d'Alcantara d'Arenberg a bien hérité des terres d'Arlay de sa belle-mère la Comtesse de Lauraguais, épouse du Comte L.-F. de Brancas. S'il a été très actif à Arlay et dans notre région, ce château fût pour lui l'une de ses nombreuses résidences en Europe. C'est la raison pour laquelle ne se trouvent ici que les archives concernant ses domaines à Arlay, dans le Jura et en Franche-Comté, sans que j'ai connaissance de ses autres archives, belges en particulier. Je ne vais donc pas pouvoir vous aider".

Een dood spoor dus, maar toch de moeite om te onderzoeken!


>> Reageer (0)
Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.XXste penningkohieren van Kalken, Laarne en Raveschoot (1571-72)

Begin de jaren negentig kreeg ik tijdens de Gentse Feesten een rondleiding in het stadsarchief, toen nog gevestigd in de Abrahamstraat nabij het Gravensteen. Pas zo'n twintig jaar later zou ik er terug keren. Sinds 2005 is het Archief Gent (SAG) gehuisvest in het gerestaureerde gebouw 'De Zwarte Doos' op de voormalige Arbed-fabriekssite in de deelgemeente Gentbrugge. Het groepeert de dienst Stadsarcheologie, het Stadsarchief én het OCMW-archief (met vondelingenregisters).

De XXste penningkohieren (a) van 1. Kalken, 2. Laarne en 3. Raveschoot liggen er ter inzage. De Spaanse koning Filips II benoemde de hertog van Alva tot landvoogd over de Nederlanden. Om de schatkist te spijzen, voerde die ondermeer in 1571 de twintigste penning in, een bijkomende belasting van 5% op de huurprijs die pachters betaalden aan eigenaars van onroerend goed en jaarwinsten uit de handel. Voor eigenaars die op hun eigen gronden woonden werd de huurwaarde geschat. Meer info op: http://www.hetlandvanaalst.be/wordpress/wp-content/uploads/2019/01/LVA-JG-28-1976-34.pdf 

1. De aanhef: "Dit naervolghende zijn alle de persoonnen de welke gronden van erfen landt bosschen thienden en merssche in pachte bezyttende zyn binnen de prochye van calckene by den laten van der voors prochye overbrocht zijnde voor ons ghecommiteerde als Jan Wemaes, pieter bontinck en Jacob Wemaes, omme danof by hemlieden getauxeerdt te werdene den gherechten XXen p(ennynck) alvolgende den laste ons ghedaen, zond(erling) volgens den nottoire placcate van weghen onsen gheduchten heere den Co(nincklyke)n M(ajestey)t en dyt over jaer en in commen XVc ende eenen tseventich zohier naer volcht...". In een kohier (belastingregister) noteerden de schatters per straat achtereenvolgens de pachters en eigenaars, ook die van buiten de parochie (de afsetenen), "sondre daermee eenighe fraude ghedaen te hebbene". 
Sporadisch worden verwantschappen vermeld als zoon of broer van, namen van echtgenotes zijn zeldzaam, meestal staat er enkel 'weduwe van'. Het register telt 69 folio's en werd afgesloten op "desen derden Wiemaendt (juni) XVc en twee en tseventych." Ik heb het met toestemming van het SAG voor geïnteresseerden geplaatst op http://s1081.photobucket.com/user/stadsarchief/library/ (reeks 28 nr. 31/134).

(a) De online inventaris van het archief van de Audiëntie in het ARA te Brussel vermeldt de 100ste penningkohieren uit 1569 van het Kwartier van Gent (618/14), een uitgestrekt gebied dat ondermeer de kasselrij van het Land van Dendermonde omvatte met 344 Cálckene, 345 Lárne en 346 Wettere, waartoe Raveschoot ambtshalve behoorde. De kohieren zelf vond ik er echter niet in terug. 

Pachters

f4r° "Sauwestraette... Pieter vanden zype haudt in pachte van lieven haghens 700 roeden ettynghe" (graasweide)
f5v° "Lieven haghens bezydt in pachte van pr dams een acht bundt ettynghe"
f6r° "Den selven noch van jan haghens zynen vadre 1100 roeden lands"
f8r° "De wedewe van laurs haghes haudt in pachte van weessen van adriaen de muelleneere een ghemet lands"
f8v° "Den selven (Jan Schatteman) haudt noch in pachte van weessen batelme (Bartholomeus?) haghens een half ghemete lands"
f9v° "Jan haghes haudt in pachte van calcken kerck met capelrye (b) twee stycken lants samen groot een half bundre"
         Den selven haudt in pachte van johanne vermeere 50 roeden mersch
         Den selven haudt in pachte van zynen vyf kynder de heelft van zynen wuenhuyse"

(b) land toebehorend aan de kapelanie, een stichting waarvan de geldmiddelen of goederen gebruikt worden om missen voor overledenen te lezen in de kerkkapel.

f11r° "Adriaen haghens haudt in pachte van hoors (nazaten) adriaen de muelleneere twee ghemete ettynghe.
          Den selven haudt noch in pachte van arendt schattebroecke 600 roeden lands
          Den selven haudt noch van jan papejans in pachte een half bunders lands ( Het Algemeen Familiefonds deel I-II) 
          Den selven noch van synen vadere 600 roeden lands
          Den selven haudt noch in pachte van gillis vermeere capelrye goedt 600 roeden lands"
f11v° "Jan haghens daude (mijn stamoud-vader Generatie II) haudt in pachte van hoors lieven gheraert vier ghemete lands"
         "Jan haghens de jonghe haudt in pachte van hoors jacop van damme, twee bunds lands met een wuenhuis
          Den selven haudt noch van selven hoors noch vier ghemete lands
         Den selven haudt van lauwers van damme twee bunds lands
         Den selven haudt in pachte van synen vadre den heelft van hofstede daer sy tsamen woonen en het goet van land dat hy
         medehuert een ghemet met half den huisagie"
f12r° "Den selven (Gillis Oostelinck) haudt noch van jan haghens een ghemete lands" ( kerkarchief 81 f6v°)
f16r° "Lieven haghens fs lievens haudt in pachte van de weessen pr van peteghem 700 roeden lands
          Den selven haudt noch van hoors baerl vermere in pachte twee ghemete lands
          Den selven haudt noch van zynen vadre een half ghemet mersch
          Den selven (Adriaen Van Damme) haudt van jan haghens in pachte een bund en een half ghemete lands
          Den selven haudt noch van jacop haghens en mattys de vyldre tsamen in pachte drye half bunds lands"
          "Lieven haghens daude haudt in pachte van daneel de vos 800 roeden lands"
f17r° "Den selven (Pieter Eeckman) haudt noch in pachte van hoors van jan haghens 600 roeden lands"
f19r° "De we jan matthys haudt in pachte van jan haghens een ghemete lands"
f19v° "Den selven (Pieter Van Damme ) haudt in pachte van jacop haghens, 100 roeden lands"
f30v° "Jan haghes haudt van selven pasteur van calckene een [...] thiende"
           "Lieven haghens fs lievens haudt oock in pachte een wyck thiende van voorz pasteur van calckene"

Eigenaars ("gronden van erfven die diversche persoonen toebehooren")

f37v° "Paesschier haghes heeft eene behuyse stede groot van lande twee ghemeten met een wuenhuyse daer up staen"
f38r° "Lieven haghens fs jans heeft een behuysde stede groot van lande een dachwandt met wuenhuyse, schuer en stalle daer up staen
           Den selven competeert noch ii bunds 600 roeden lands Den selven heeft noch 600 roeden ettynghe" (cf. f5v°-6r°)
f46r° "De biest... Adriaen haghens heeft een behuysde stede groot van landts 700 roeden met een wuenhuyse en schuere"
f47r° "De cruijssen.... Jan haghes met synen kynders heeft een ghemet lands daer up staet een wuenhus
           Den selven heeft noch een ghemete magher cauter landt"
f49r° "Maergriete vechten (?) we lauwers haghes heeft met haren kynders 700 roeden lans met een wuenhuyse en een stalle daer up staen (cf. f8r°)
           Den selvene heeft noch 100 roeden ettynghe
           Den selvene heeft noch in erfgrond 700 roeden lands"
f50r° "Den schrieckt... Jan haghens daude (mijn stamoud-vader Generatie II) heeft een ghemet lands met een halfen wunenhuyse met half de schuere
           prs met noch twee stallen allenne de heelft (c).
           Den selven jan haghens...erft noch vier bunds saylands" (cf. f11v°)
           "Jan haghens de jonghe heeft in propryeteyt vyf dachwand lands" (cf. f11v°) 

n1lwsraisjkfo

(c) is dit dezelfde boerderij van stam-grootvader Jacobus en de tweewoonst in de Schriek van oud-grootvader Livinus Franciscus eind 18e eeuw? ( Ferrariskaart)

f55v° "Somerstraette...Lieven haghens fs lievens heeft een huseken staen up hueringhe...heeft een ghemete lands"
f56r° "De we van pauwels haghens heeft een bunds lands met een wuenehuyseken daer up staen
f56r° "Lieven haghens daude heeft een cleen huysseken met een cleyn schuerken met 100 roeden lands inde selve stede dhelft
           Den selven heeft noch in eerf grond 550 roeden lands"
f68r° "Lieden van laerne...jacop haghens (cf. 2)...vyf bunder 137 roeden lands... Den selven...noch 563 roeden mersch" (cf. f16r°)

2. In Laarne vinden we enkel: "Jacop haghens 1 ghemet lants inde musschestráte" (reeks 28 nr. 316/150 op microfilm).

3. Aangezien de heerlijkheid Raveschoot afhing van Wetteren (cf (a), vinden we er de XXste penningkohieren terug: "Dit naervolgen es de pacht binne Hartbuer (e) ende Raffeschoot" (reeks 28 nr. 79/333, bron: L. BETTENS).

(e) de enclave Ertbuur nabij Laarne die ook tot Wetteren behoorde.

Pachters

f37r° "
Jacob haghens haudt van weesen van florine haghens zeven bunder zailants"

"Dezelve haudt van jan haghens 700 roen"

"Jan haghens haudt van zinen vadere 800 roen"

"Jan haghens ende gillis de cuypere bezitten eenen rentbouc iaerlix weirt zynde..."


Eigenaars


f57r° "Propreteyt van Raffeschoot" 

"Eerst jacob haghens haudt eenen behuysde hofstede groot 700 roen"


p2tykg5g-1

"Jan haghens haudt 7 bunder lants"

"de weesen van florence haghens hauden 7 bunder bosch" 


>> Reageer (0)
Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Tak 1 uit Kalken/Laarne
Hierna volgt de stamboom uit het Oost-Vlaamse Kalken en Laarne met alle tot nu toe gekende naamdragers die gehuwd waren. De roepnamen staan in cursief, beroepen, mandaten en woonplaats zijn sporadisch vermeld. Als weergave koos ik voor een GeneaNet-structuur met de stamreeks in het rood. De verbanden zijn samengesteld op basis van diverse bronnen uit het oud en modern archief, de meeste staan zwart op wit te boek, enkelen zijn het resultaat van (on)rechtstreekse aanwijzingen. Dit werd waar mogelijk getoetst aan de resultaten van andere speurders. Correcties blijven natuurlijk mogelijk.

De takken zijn verbonden via huwelijken tussen naamgenoten ( Verwevenheid van takken in de 17de-18de eeuw) en starten in de 15de eeuw. Takken 1-3-4 leiden naar stam-betovergrootvader Jacobus met nazaten uit de 21ste eeuw die werden opgespoord en gecontacteerd, met veelal de (hedendaagse) spelling 'Haeghens' voor mijn Tak 1, en 'Haegens' voor Takken 3 & 4, en Tak 5, die wellicht gelinkt is aan de vorige takken eind 16de eeuw ( Tak 5).  De missing link met Tak 2, die teruggaat tot begin 16de eeuw, werd nog niet gevonden. 

° Johannes (Jan) x Christina BAUWENS (a)
   (baljuw van Raveschoot)
                              xx Livina VAN ZIJPE
      ° Elisabetha x1627 Georgius VAN RYSSELBERGHE †1643
                          xx1643 Christianus VERVAET 1613-1689
      o Catharina x1624 Livinus EVERAERT †1648 (b)
      o Livina x1631 Simon DE BRUIJCKERE
      o Maria (Maiken) †1699 x Livinus DE MAESSCHALCK 1604-1673
        (zij werd begraven in de Laarnse Sint-Machariuskerk, "benefaciens ecclesia et pauperabus legatis testamento",
          met schenkingen in haar testament aan de Kerk & Armentafel)
      o Petrus †1674 x1640 Anna (Tanneken) SLOYR ( Lokerse tak)
            ° Catharina (Cathelijne) x Jan DE BOCK
            ° Joannes ca 1638-1719 x1673 Petronilla BRACKE (c)
                ° Aegidius (Gilles) 1694 x Isabelle Françoise HERREMAN ( Franse tak)
                   ° Jean Bernard x 26-02-1759 (Cassel/Saint-Nicolas) Anne Catherine GILLODTS
                   ° Nicolas Louis x1762 Marie Josèphe Julie VAN BEVER
                   ° Henri (Henry) Joseph Nicolas x1776 Marie Jeanne Therèse DURANT
                      ° Henri Guillaume en Louise Françoise Julienne WAGNER (huwelijk onbekend)
                                                     x Marie Florentine BON(DEWEEL)
                      ° Henriette Bernardine Jacqueline x Anthime Eutrope VERMULLEN
                  Aegidius xx1721 Zele Anna BONNAERENS ( Zeelse naamgenoten)
                     ° Petrus (landbouwer) x Anna Catharina VAN HERREWEGHE
                                                         xx1789 Maria Joanna VAN DEN ABBEELE
                        ° Fredericus x1822 Maria Anna VAN NUFFEL
                           ° Maria Virginia x1854 Constantinus UYTTENDAELE
                     ° Joannes Franciscus (landwerker) x Elisabeth GOOSSENS
                        ° Petrus Benedictus x Alexandrina STROOYBAND
                           ° Maria Livina x Judocus DIERICKX
                ° Livinus 1678-1726 x1710 Petronilla VLAMINCK
                                                 xx1716 Joanna BRACKE
                ° Petronella x Jacobus VERLEE
                ° Jacobus 1688-1766 x Amelberga VANDEVELDE (d)
                   ° Joannes Franciscus 1725 x Livina BRUGGHEMAN (e)
                                                               xx1754 Maria Anna ROGIERS 1722-1794
                      ° Jacobus Franciscus x Maria Anna VAN PETEGHEM
                         ° Joanna Catharina x Laurentius VERVAET
                         ° Angelus (Angelist) (werkman uit de Schriek) x Virginia PIETERS (spinster) 
                         ° Seraphina x Petrus Franciscus VAN DEN HENDE (beiden dagloners uit het Husseveld)
                      ° Petrus Joannes (landbouwer uit de Schriek) x Maria Magdalena TEMMERMAN †1840 (landbouwster ex Berlare - PR Kalken)
                         ° Amelia x Petrus DE BRAUWER (ex Lokeren)
                         ° Maria Francisca (dagloner) x Franciscus TROCH (uit Laarne)
                         ° Ancella x Petrus Joannes VAN BOXELAERE
                      ° Petrus Livinus x Maria Anna BAETEN
                         ° Regina x Jacobus VANDEVELDE
                         ° Maria Jacoba x Adrianus Franciscus MAES (ex Gent) (woonden in Lokeren - PR Beervelde)
                         ° Sebastianus x Francisca WYNGAERT
                            ° Maria Coleta x Petrus Leopoldus SCHEPENS
                                                    xx Petrus DE MAESSCHALK
                            ° Sidonia x Petrus DE COSTER
                            ° Eulalia Maria x Camillus Joannes FIERS (woonden te Kerrebroeck - PR Beervelde)
                            ° Amalia x Celestinus DE MEYER (woonden op het Cootveld - PR Beervelde)
                            ° Livinus x Amalia FIERS (woonden op het Cootveld - PR Beervelde)
                               ° Maria Pelagia x Remigius DE SMET
                               ° Maria Elodia x Gustavus SCHELFAUT
                               ° Henricus x Coleta VANDE SOMPEL xx Maria Stephania GENTIER
                               ° Cyrillus Theophilus x Anna Cordula VERSCHRAEGEN
                                   ° Henri x Julia BLANCHE (landbouwers)
                                      ° Cyriel x Rita DE GROOTE (Fietsen Haeghens te Laarne)
                                          ° Katy x Elie DE PAUW (idem)
                                      ° Jozef x Rita VERLINDEN
                                          ° Hans (florist te Destelbergen) x Katrien DE BEL
                            ° Henricus x Rosalia VERVAET (ex Zeveneken - PR Beervelde) (woonden in de Hanselaarstraat - PR Beervelde)
                               ° Leonie Marie x Emiel VAN KERCKHOVE
                               ° Maria x Eduardus SCHEIRE
                               ° Josephus Raymundus x Maria Elodia CORNELIS
                               ° Evelina Ludovica x Gerardus SCHAMPHELAERE
                               ° Eduardus Sebastianus x Maria Romania STAELENS
                               ° Maria Ludovica x Romanus Josephus PLAETINCK
                         ° Joanna x Mattheus VANDER GUCHT
   o Jacobus †1658 x Judoca VAN BEERELAERE 1614
      ° Christina (Christijnten) ( Begijnen te Gent)
      o Joanna (Janneken) 1647-1716 x1695 Livinus SCHEIRE †1697 (f) (woonden in de Hanselaerstraete - SvG Kalken)
      o Joannes 1640-1685 x1668 Livina VAN AERDE 1642-1719 (g)
         o Elisabeth 1671 x1695 Jacobus SCHEIRE †1712
         o Joannes 1673-1753 x1717 Joanna HAEGHENS 1691-1751 ( Tak 2)
            ° Petrus 1718-1795 x Joanna DE LAUSNAY
               ° Livinus 1755-1831 x1785 Maria Theresia LIEVENS (woonden in de Laarnse Kerkstraat)
               ° Joannes Franciscus 1760 (landbouwer ex Laarne) x1789 Judoca Maria STROBBE 1762-1804 (ex Heusden)
                  ° Sebastianus 1801-1872 (ex Laarne) x Francisca VENNEMAN (woonden in de Kerkstraat te Waarschoot)
                  ° Petrus Franciscus (ex Laarne) x1821 Maria Elizabeth THIELEMANS (ex "Hever" bij Mechelen)
                     (woonden in de Laarnse Dorpsstraat)
                     ° Joannes Baptiste Joseph (h) x1848 Joanna Livina CRAEYNEST (landbouwster ex Destelbergen)
                       (molenaar bij overlijden / was met zijn broer Felix Antoon olieslager te Laarne - POPP legger)
               Petrus xx Judoca AELTERMAN (woonden in de Laarnse Eeckhoeck - 1796)
            o Theresia 1719 x1752 Livinus TEMMERMAN †1767
            o Bartholomeus 1730-1811 x1767 Livina Maria TEMMERMAN †1812
               o Livina Francisca 1768-1831 x1792 Livinus DE POORTER (landsman) (woonden in de Saewerstraete - 1796)
               ° Joanna Petronilla 1771 x Petrus Joannes DE POORTER
            o Joannes Franciscus 1722-1796 x1756 Isabella Theresia VAN DEN BRANDEN 1729
               o Petrus Johannes 1771-1841 x Kalken 1802 Joanna Theresia VERHERBRUGGEN 1772-1805
                  (woonden in de Schriek, vlakbij broer Livinus frs. - Volkstelling 1796)
                  o Maria Coleta 1803-1840 x1832 Petrus Franciscus JANSSENS 1808-1879
                  Petrus Johannes xx Overmere 1806 Josepha Francisca BAETEN
                  (landsman en gemeenteraadslid te Overmere 1836-1841)
               o Livinus Franciscus 1756-1837 x1795 Maria Catharina VERHERBRUGGEN 1771-1830
                  o Theresia 1796-1878 x1819 Bernard DE LAUSNAY 1793-1873
                  o Petrus Joannes (landbouwer wonend in de Schriek) 1798-1867
                  o Bartolomeus 1802-1876 x1831 Coleta BAETEN 1810-1848
                     ° Bernardus 1842 x Marie Cordula BULTINCK
                        ° Honorina Maria 1884-1953 x1908 Remigius SMEKENS
                     o Sebastianus 1833-1917 x1867 Philomena DE KESEL 1841
                        o Marie Romanie 1869-1961 x Georges SCHELLINCK 1867-1945
                        o Marie Elodie 1874-1967 x1895 Charles VAN DE WEGHE 1868
                        o Henricus 1877-1960 x Elodia VAN TOURNHOUT
                                                            xx1929 Maria Cornelia TROMMELEN
                           o Irene
                        o Achilles 1879-1948 x1910 Honorinne Stephania DE WOLF 1888-1960
                           o Sebastianus Willy x Gabrielle Octave Hortensia DE GRAVE
                              o Freddy Achiel x Monique Henriette Emilienne DE LOOSE
                                 o Luc Marcel Willy (blogger)
                     o Cyrillus 1879 x Maria TOLLIERS
                     o Evariste 1882-1962 x1906 Marie Elodie VAN WAELVELDE 1878-1948
                        o Yvonne 1907
                     o Irma Caecilia Valentina 1885-1935 x1908 Jan-Arthur VAN SWOL 1885-1961
                  o Josepha Francisca 1838 x1870 Felicianus Eugenius HUYCKE
                  o Edmondus 1839 x Maria Elodia MAENHOUT
                o Sebastianus (landbouwer) 1806 x1829 Angelina DE WILDE (landbouwster) 1810-1885 (h)
                   o Maria Justina 1847 x Leopoldus DE LETTER
                   ° Maria Coleta 1830-1870 x Petrus DE LETTER
                                                              xx Seraphinus BUYLE 
                o Josepha Francisca (landbouwster) 1808 x Petrus DE COENE (landbouwer) 1800-1853
                o Livina Francisca (landbouwster) 1812-1878
                o Ludovicus (Louis - landbouwer) °ca 1800 †1858 x Maria VAN RIJSSELBERGHE †1834
                   o Joannes Franciscus 1828 x Maria Juliana VEECKMAN (ex Wetteren)
                    o Cyrillus Bartholomeus 1870-1935
                    ° Caesarius Marie 1872 x Coralia COPPENS
                                                           xx Margaretha (Margriet) VAN DRIESSCHE
                    o Maria Ludovica Melania 1882-1933 x Josephus Franciscus Mathilde COPPENS 1885-1935
                    o Camillus 1879 x Maria DE GRAEVE 1894
                       o Maria (100 jaar op 26 januari 2021 !) / Helena / Martha (de 3 zussen uit Laarne Generaties XV-VI)
                       o Maurits (Maurice) x Odonie Raymonda Rosa TAVERNIER (Waalse Tak)
                          o Joseph x Chantal DEWEZ
                             o Céline x Manu MATTERN
                          o Joris (Georges) x Dominique DELVAUX
                             o Olivier x Gaëlle DASTROY
                             ° Hervé x Constance PIRSON
                             ° Sabine x Joëlle VANDOORNE
                             ° Sylvie x Cédric DEMARCHE 
                          o Johan x Bernadette BIBOT
                             ° Gilles x Aude LEKEU 
                          o Anne-Marie x Abdou JELLOULI
                          o Marc x Monique COMBLIN
                             ° Marc-Antoine x Anaëlle HERPOEL
                             ° Alain-Brice x Eléonore NICOLAÏ
                          
(a) uit de SvG (121) te Kalken van zoon Jacobus: "ten sterfhuijse van zijnen vader ende moedere". Vader Jan hertrouwde met Livina Van Zijpe, maar Jacobus' biologische moeder was Christina Bauwens. Gekende nakomelingen zijn: stam-grootvader Jacobus (°1609 ), Maria (°1612), Petrus (°1615), en Dionisus (°1617). Christina was in 1628 als "Hagens Christina alias Bauwens" meter van een dochter van Catharina en Livinus Everaert, in 1633 van een zoon van Symon De Bruyckere en Levina (nog een zus van Jacobus), en in 1637 samen met Jacobus Van Bereleere doopheffer van Christina, dochter van Jacobus en Judoca Van Beerelare. Judoca's vader heette Jacobus (de moeder waarschijnlijk Elizabetha Van Crombrugghe). Dus vaders moeder en moeders vader traden op als doopheffer, waarbij de dochter werd vernoemd naar de grootmoeder. Op 22/02/1638 is Christina Bauwens te Laarne voor de laatste keer meter bij een zoon van Livinus De Maesschalck en Maria Hagens, zus van Jacobus. Ze stierf vóór 30/01/1640, want dan treedt Livina Van Der Zype op als doophefster bij Joannes, de zoon van Jacobus (mijn stam-vader).
Nog een aanwijzing komt uit "den negensten erfbouck van de prochie van Calckene beginnende met den eersten january 1615": f5v°: "jan haghens en christyne bauwens ondererft 75 r lants een onbehuysde hofstede op den Nieuwe Gavere, noort tsevestraeten, 26£ grooten. In erfven pieter van vaet fs prs." f115v°: artikel 1 jacques van beirleere hofstede oost de street groot 680 roeden (belastbaar, quote 3-6-0) met mutaties jan hagens ende christina hagens elk 1/2; christina nadien geschrapt en vervangen door lieven scheere; jacques hagens 1641; jan hagens al 1671; jacob staelens 1686.
(b) in 1648: "Dese weesen is competerende met haerlieder moeder dheelft van de hofstede in het magheret (*), ghedeelt met Lieven De Maeschalck met ghelijke helft" - SvG Laarne (111). (*) "indique que le village s'élève sur d'anciennes constructions réunies en latin" (http://www.bastogne.be/). Het lag ten westen van de Rivierstraat, onder de toenmalige steenweg tussen Gent en Dendermonde.
(c) De Staat van Goed: een rijke bron II.
(d) doopheffers van hun first born Joanna Maria op 04/04/1718 waren Joannes Haegens & Maria Van Den Abeele, vaders vader en moeders moeder.
(e) in de tiende-ommestellingen van o.m. 1757 & 1763 wonen Frans Jans, Frans Jacops, Jacobus, Pieter en Lieven vlakbij elkaar in de Schriek. Tijdens de Franse volkstelling van 1796 woonden Joannes Franciscus en zijn zonen Jacobus frs. en Petrus Joannes (allen landsman) én zoon Petrus Livinus (wever) er nog steeds. Maria Anna Van Peteghem, die in 1799 huwt met Jacobus frs. wordt vermeld als 24-jarige meyssen.
(f) in 1685 is Lieven voogd van de wezen van stam-vader Jan, gehuwd met Lievijne Van Aerde - SvG Kalken (428).
(g) “op den 16e meije 1658 heeft jan haeghens fs jaquis (pas 18 jaar) syn leene verheven hem verstorven met de hofstede van syne vadere oost joos de wilde suyt de weesen van jaquis de r…s west… w charles noort de dreve ghenampt de goeneye item de tweede partye in een naedere partye oost jan de gheest suyt de voorn weese van jaquis de r… west hem selven noort in het selven stuck ln de masschalck actum ter manynghe van gillis de vyldere balliu en wijsdum van pr scheere en adriaen baert jan cornelis ende lauweryns (*) haeghens mannen van de leene van dheerl van raveschoot…als voorg" (RABW, OAL, Supplement, nr. 511: Register gehouden voor de inschrijving van de wettelijke passeringen en leenverheffingen van de heerlijkheid Raveschoot (1648-1719), folio 14v°). (*) wellicht Laurentius fs Laurentius x Joanna Bracke, gehuwd met Catharina Van Peteghem ( Tak 3).
(h) veroordeeld tot 3 dagen gevangenis en 10 fr. boete wegens "wederzydsche mishandelingen" (Den Onpartydigen, 23/05/1847).
(i) hun zoon Bartholomeus HAEGHENS (°Kalken 25/12/1837) pleegde helaas zelfmoord: "Un nommé Bartholomé Haeghens, âgé de 67 ans, demeurant à Calcken avec sa soeur, s'est pendu, hier, parce qu'il avait été jugé nécessaire d'envoyer cette dernière dans un hospice d'aliénées (krankzinnigeninstituut)" (La Flandre Libérale, 29/06/1906). Volgens het officiële overlijdensregister stierf  hij in zijn woning in de wijk Bieststraat op 26/06 ipv 28/06/1906.

>> Reageer (0)
Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Tak 2 uit Kalken/Laarne

  ° Elizabeth 1561-1636 x Livinus ROGIERS 1555-1635 
  ° Jacobus fs Livinus ca. 1555-31/07/1625 (a) x Margareta ALLEMAN (woonden op een hofstede up het cootvelt - WP 137 f23v°)
     ° Petronella x 1616 Livinus MAES (ex Lokeren)
     ° Margareta x Thomas VAN KERCHOVE
                       xx Joannes DE BAERE 
     o Adriana 1600-1634 x Livinus VAN DEN ABEELE  
     o Joannes †1641 x1609 Maria (Marijken) DE VOS †1667 (b) (ex Cootveld - PR Kalken) 
        o Joannes 1617-1681 x Petronella (Pierijnten) PAUWELS †1667 (ex Cootveld - PR Kalken) 
            o Judoca x1698 Michael LYSENS 
            o Maria 1649-1685 x Petrus DE COCK 
            o Anna 1650 x Egidius LAMMENS 1656-1741 
            o Joannes 1658 x1689 Maria VERSCHELDEN 1744 (c
                o Joanna 1693-1776 x1731 Guillemus VAN TRAPPEN 1698 
                                              xx1734 Petrus DE MEYER 
                o Judoca 1699 x Petrus DE VISSCHER 
                o Maria 1703-1777 x Guillemus ONGENAE †1785 
            o Amelberga 1666-1734 x1702 Jacobus COPPEJANS 1664-1742 
        o Dionisius x Elisabeth DE BAERE (d
            o Joanna (Janneken) †1691 x Jacobus (Jaecques) BONTINCK 
            o Joannes x Judoca VAN AERDE (e)
                o Dionisius x Anna FIERS  
                o Livina x Sebastianus COURS 
                o Petronella x Nicholas BRACKE 
                o Joannes x Catharina VERHOFSTADT 
                    
                    o Clemens x Catharina HAENTJENS 
                                    xx Maria Theresia BUYLE (woonden in de Sauwerstraete - 10e ommestelling 1795)
                   Joannes xx Maria Anna HAEGHENS ( Tak 3)
                    o Petronella x Livinus BURRICK (landsman) (woonden in de Somerstraet - Volkstelling 1796) 
                    o Josephus (arbyder) x Joanna Josepha VAN DAMME (woonden in de Meulencauter - Volkstelling 1796) 
                        o Joannes x Josepha GOOSSENS

                            ° Mathildis x Petrus SCHEIRE (ex Heusden)

                            ° Severinus x Stephania COURS

                                  ° Maria Pharaïldis x Casimirus SCHEIRE
                                     ° Rudolpus (onwettig) x Maria Melania TROCH
                             ° Sophia x Carolus Ludovicus BEUGELS                        
                             o Maria x Bernardus VAN RYSSELBERGHE 
                        o Franciscus x Ursula VAN THEMSCHE
                                           xx Francisca POTS

                             ° Amelia x Dominicus DE FRE 
                    o Livinus (f)
                o Jacobus x Petronella VAN DAMME
                    o Maria x Jacobus DE WILDE 
                                xx Petrus VANDEVELDE 
                    o Judoca Maria x Petrus Franciscus DAUWE (landsman) (woonden op Eesvelde - Volkstelling 1796)
                                           xx Josephus VANDENABEELE
                                           xxx Marinus Franciscus VAN ACKER
                    o Petronella x Jacobus Livinus VAN RIJSSELBERGHE (woonden in de Scheestraete - Volkstelling 1796) 
                o Adrianus x Catharina VAN LAERE 
                    o Joannes x Maria FIERS 
                        o Maria Petronella Jacoba x Joannes VAN RIJSSELBERGEN 
                        o Philippina x Jacobus ROELANDT 
                        o Joanna Jacoba x Laurentius DEBBAUT 
                        o Judoca Theresia x Joannes Baptista JACOBS 
                        o Livina x Petrus Franciscus ROELANDT (arbyder) (woonden in de Vermonstraete - Volkstelling 1796) 
                        o Petrus Livinus †1811 x1800 Christina ROBUYST (landbouwster, Brugstaat 26 - 10 jl tafel 1829)  †1868 
                    o Guillemus (arbyder) x Joanna Maria RAES (woonden te Beirvelde/Hanselaere - Volkstelling 1796)
                        o Rosalia (ex Destelbergen) x Petrus Simon VERSCHUEREN
                                                                           
xx Jacobus VAN MOSSEVELDE                       
                        o Joanna x Petrus VAN HAUTE (ex Merchtem)
                        o Joannes x Catharina VERHOEVEN (f bis)
                        o Angelina x Petrus Franciscus DE WACHTER (ex Lokeren)
                        o Coleta x Petrus Joannes VERSCHRAEGEN 
                
o Jan x Livina WAUTERS 
                o Elisabeth x Jan VAN BRUSSEL 
        o Mattheus 1612-1689 x Livina VAN TRAPPEN (g
            o Petrus x Amelberga VAN CLEEMPUT
                ° Judocus x1727 Maria VAN DRIESSCHE 
( tak Lokeren)
                       
° Joanna x1761 Jacobus DE VEIRMAN 
            o Jacobus (Jaeques) 1657-1717 x1686 Joanna (Janneken) DE WILDE †1710 (h
                o Joanna 1691-1751 x1717 Jan HAEGHENS 1673-1753 ( Tak 1) 
            o Dionisius 1663 x1689 Livina DE WILDE 1659-1705 
                o Livinus Franciscus x Joanna DE MOL

                    ° Petrus Franciscus x Joanna Maria WALTERS 
            o Livinus (Lieven) 1666 x Elisabeth DE WILDE 1670-1699 
                o Bartholomeus 1696-1776 x Elisabeth DE VOS 1700-1777 (i)
                    o Joannes Franciscus (landsman) 1733 x (j) Catharina DAUWE (woonden in Kalken Dorp-Volkstelling 1796) 
                    o Joanna Catharina 1734 x Jan DE VILDER †1806 (landsman)
                      (woonden in de Vermonstraete - Volkstelling 1796)
            o Livinus 1666 xx Maria PAUWELS †1731
                o Petronella 1701-1781 x1739 Egidius VANKERCKHOVE 
                ° Joanna
(kocht in 1732 met haar zus een behuijst hofstedeken in de Vromonstraat)

(a) "Jacobus hagens 70 Ao (annorum), uxore sua margareta alleman, reliq. tres filios et 5 fillias, scabinus (schepen)" (PR† Kalken). Reeds in 1602 vermeld als schepen (Armendis rekening 499 f33v°). In 1620 schrijft pastoor Van Zijpe dat hij op een hofstede woont in het Cootvelt, met als latere toevoeging erboven geschreven "Màrg. hàgens we." (RAG, Fonds Sint-Baafs en Bisdom Gent, K83, R848/8A). Volgens opmetingen in 1635 was het grondgebied van Kalken opgedeeld in 27 wijken. De vierde wijk liep op het Cootvelt van Pauwels De Brouwere tot de wezen van Jacob Haghens.    
We weten zeker uit het Kalkense landboek van 1610 dat zijn vader Livinus heette: "de we margriete alleman Jacob hagens fs Ln up ontrent een halfbund lants oost tvoorgaende stuc noort de kercstrate west denys bracke zuit pr. Bontijnc". Wanneer we deze akte vergelijken met die uit de tweede helft van de 16de eeuw waarin het perceel ‘davermate’ voorkomt, dan is de conclusie dat de vader van deze Livinus een Joannes was: 
- "lieven haghens heeft doen vbieden den wech en zyne bocht tavermate" (1563). 'Bocht' betekent: "In den landbouw. Eene met een staketsel omheinde ruimte, een perk, waarin dieren worden bijeengehouden" (WNT). 
- "de zelven (de kerkmeesters) maken heesch met...rente van...ten laste van ln haghens fs jans sprekend up een dach[wan]t mersch ghenaempt davermate noort cômen aenden kerckackere" (1588)
- “Elisabeth haghens Lieven rogiers wyf ome Lieven haghens fs Jans van een ghemet etteweede gheleghen aen kerkacker…davermate oost ende zuyt Jan bauwens west Jacob bracke noort den kerckacker" (s.d.) 
- "Ontfaen van jacob haghens en laurs bracke van pachte van viic roe[de]n mersch gheleghen inden meulemeersch comen aenden meulencautere…betaelt over pieter oostel" en "ghenaempt davermate" (1588) (op het latere kadasterplan kreeg dit perceel nr. 239 in Sectie G in de Schoormeersen).  
Via de Kalkense XXste penningkohieren (1571-72) weten we waar deze Livinus woonde: "Sauwestraette Lieven haghens fs jans heeft een behuysde stede groot van lande een dachwandt met wuenhuyse, schuer en stalle daer up staen" en er ook (ver)pachtte: “Sauwestraette... Pieter vanden zype haudt in pachte van lieven haghens 700 roeden ettynghe", “Lieven haghens bezydt in pachte van pr dams een acht bundt ettynghe" en "Den selven noch van jan haghens zynen vadre 1100 roeden lands".
Uit ferieboek nr. 98 (1585-95) vernemen we dat Jacobus zeker nog een andere jongere zus had: "jacob haghins als voocht van weezen achterbleven ln haghens maect heesch met een wettel saerthere (charter) ten laste van zekere ghedaen by gs van ackere" (f4r°) & "de zake tusschen jacob haghins als voocht van zyne zusters en...hebben van jan haghens hre met een wettel saerthere ten laste van zekere ghedaen by gs van ackere" (f17r°)
(b) 01/07/1648: Maeijken De Vos, weduwe van Jan Haghens treedt op als voogd voor een wees van schoonzus Adriane Haghens, weduwe van Lieven Vanden Abbeele, ter presentie van haar zoon Mattheus - SvG Kalken (141). In 1657: “Ontfaen over lantpacht int lokerstraettien vanden boschackeren, van den voorsten vogelsanghe, van Maeijken De Vos we Jan Hagens van den achterste vogelesange" (SvG 201). Haar zoon Mattheus betaalt in 1663 “twee jaeren lantpacht van lants geleghen te Lokeren in de voghelsangen” - SvG (230). “VOGELENZANG : landt aen de vierweegsche gen. den vogelensanck s. de strate [280 R], 1653, Staet van Goed (boek 19), fo. 298v”. (Bijdrage tot de toponymie van Lokeren, E. DULLAERT, 2008, p. 247)
(c) Jan is in 1685 voogd van de wezen van zus Maria en Pieter De Cock - SvG Kalken (426). 
(d) in 1691 was Denijs voogd van de wezen van dochter Janneken, gehuwd met Jaecques Bontinck - SvG Kalken (465). 
(e) Jan is in 1694 voogd van de wezen van zijn schoonvader Jan Van Aerde - SvG Kalken (489). Het huwelijk op 13/09/1689 was 'van moeten': hij was slechts 19 jaar oud en hun eerste kind Dionijsius werd geboren op… 21/09/1689! 
(f) uit de SvG van Livinus' vader (+ 28/03/1789) bleek reeds dat hij in dienst was van Zijne Majesteit bij het regiment van Clairfâyt. In het RA Beveren vond ik in 2009 een bijvoegsel van de Oostenrijkse militaire overheid aan zijn namptissement (19/05/1789). Een namptissement is een vorm van onderpand: "het storten van een bedrag bij de griffie als borgsom of als voorlopige bevrediging van de beslagleggende partij, die leidde tot vrijmaking van de persoon en/of goederen waarop beslag was gelegd" (Glossarium van Technische Termen, KUL, Faculteit Rechten).



"Nous Jacques baron De Lünden colonel commandant le regimient de Clerfayt infanterie au service de sa Majesté L'Empereur et Roy permettons au nommé Livin Haegens fuselier de la compagnie de monsieur le capitaine De Zaplethal de garnison à la citadelle d'anvers soit en personne ou par procureur d'evacuer la mortuaire de Jean Haegens son pere mort dans le courrant de cette année au village de Kalken pays de Termonde avec ses autres coheritiers sous condition cependant que sa quote part soit mise à rent... sous hypotheque ou autre aparance suffisante. Donné en notre garnison à gand en Flandres ce 8. May 1789".

(
RABW, OAK, Vrijwillige rechtspraak, nr. 200, Namptissementen 1713-1796).

Enkele maanden later verging het bevelhebber De Lünden slecht tijdens de Brabantse Omwenteling, de opstand van de Zuidelijke Nederlanden tegen het Oostenrijkse gezag van keizer Jozef II:
"Dans la nuit du 9 au 10 novembre [1789], un des bataillons du régiment commandé par le colonel de Lunden, entra à Gand pour interdire l'accès de cette ville aux troupes insurrectionnelles. Ce bataillon défendit vigoureusement ses positions, le 13, mais accablé par le nombre des assaillants, le colonel de Lunden se retira d'abord sur la place d Armes, puis il parvint à gagner la plaine St. Pierre où ses troupes se barricadèrent dans leurs quartiers (*). Le général comte d'Arberg à la tête d'une petite colonne, où se trouvaient deux divisions du régiment, fit d'inutiles efforts pour délivrer le colonel de Lunden, qui dût se rendre avec son bataillon le 16 novembre"
(Histoire du régiment de Clerfayt, G. GUILLAUME, 1865, p. 42)

(*) op de Kattenberg en site van de Gentse Leopoldskazerne. 








(f bis) Pour la petite histoire: Hun zoon Franciscus HAEGENS (°Beervelde 08/12/1818) overleed te Luik op 11/12/1865 als François HAEGHENS, terrassier (dak- of grondwerker). Zijn moeder staat in de originele overlijdensakte  te boek als Catherine Varouf. In de bewerking op Familysearch.org wordt dat zelfs Yarouf ipv VERHOEVEN !  

(g) uit de PR= "23/09/1612 Mattheus kv Johannes Fs Jacobus  en N,N met doopgetuigen De Vos Livinus en avia (grootmoeder) uxor Hagens Jacobus". In 1681 treedt hij op als voogd van de wezen van broer Jan en Pierijnten Pauwels. De broers deelden een tweewoonst - SvG Kalken (387).

(h) in 1699 is Jaecques voogd van de wees Bartholomeus van broer Lieven, gehuwd met Elijsabeth De Wilde - SvG Kalken (545). Beide broers hadden land te Raveschoot, in de buurt van de "waerande" (SvG Kalken (549).

(i) er zat een haar in de boter tussen Bartholomeus en zijn halfzussen Joanna en Petronella uit het 2e huwelijk van vader Livinus. Uit een wettelijke passering van 19 april 1731: "contract aengegaen tusschen barthls, joanne ende pieternelle haeghens waerbij zij zijn gescheeden van hunne civile gemeenzaemheijt - Compareerden voor Bailliu, Borghmre, ende Schepenen der prochie, ende heerlijckhede van Calcken, ende vanden nieuwen gavere in persoone barthls haeghens fs. lievens ter eendere zijde, mitsgaeders joanne, ende pieternelle haeghens fae lievens voorz zijne zusters van halven bedde ter andere, te kennen ghevende dat zij op den 13e Augusti 1728 comparerende voor den notaris livinus steels tot wetteren residerende ende get... aldaer genoempt, bij mutuele gifte ende metter warmer handt aen elckanderen immers de lancxtlevende van hun hadden opgedraeghen, ende gecedeert alle hemlieden respective meubelaire effecten bestaende in een koij, een kalf, een ghetauwe, graenen, te velde ende inde schuere, alle de vervoetheijt in de landen, mitsgaeders alle de meubelen, ende cattheylen van huijsraede breeder bij de zelve acte vermelt, ghelijck oock alle de goederen, ende gronden van erven hun respectivelijck competerende, ende dat zij danof op den 22e 9ber 1728 comparerende voor ons bailliu, borghmre, ende schepenen voornt hadden ghedaen de gherequiseerde traditien alles met intentie dat zij comparanten hun leven gedurende t'zamen zouden ghewoont, ende huijs ghehauden hebben in peijs, ende vrede, ende dat zij in teghendeel daegelijcx leven in twist, ende tweedracht t'hunnen grooten intresten en zelfs ziele verlies, ende moghelijck noch meer zoude aen groeijen nijt dies den eersten comparant schijnt gheintentioneert te wesen zich te begheven ten huwelijcken staete, ende om meer andere redenen hun daer toe te moverende verclaerden de respective comparanten vrijwillighlijck te scheeden van de voorzeijde ghemeijnzaemheijt, ende civile societeijt, ende mits dien den voorschreven contracte, ende reciproque gifte te wederroepen, casseren, ende annuleren in alle sijne deelen, soo ende ghelijck, oft danof noijt mutuele opdrachten hadde gedaen geweest" (RABW, OAK, Vrijwillige rechtspraak, nr. 151 (1727-1738).

(j) zij huwden te Uitbergen op 11 juni 1767.


>> Reageer (0)
Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Tak 3 uit Kalken/Laarne

   ° Margareta x Joannes DE GELDERE
   ° Laurentius x Laarne 1596 Joanna BRACKE (a)
      ° Jacobus (Jaecques) 1617-1678 x1656 Joanna HAEGHENS 1633 ( Tak 4) (b)
          ° Laurentius 1668-1701 x1692 Joanna STEENO †1695 (c) (ex Wals Wavere - Land van Brabant (SvG Laarne) 
                                                 xx Catharina VAN HECKE 

              ° Maria Catharina Theresia x Judocus PRAET

          ° Livina 1661 x1684 Joannes EVERAERT

          ° Catharina 1670-1731 x1703 Dionisus BRACKE
          ° Joannes 1657 x1692 Jacoba DRIEGHE †1710 (woonden in de Laarnse Revierestraete - SVG)
                     ° Jacobus x1718 Maria DE VEIRMAN
                        ° Catharina x1756 Joannes DE MOOR
                        ° Dionisus 1728-1787 x1754 Adriana DE FAUW
                           ° Joanna Jacoba 1760 x1780 Simon BOLLAERT 1754 (ex Heusden)      
                           ° Petrus Macharius 1769-1834 x1792 Adriana Petronilla BOLLAERT(ex Heusden)
                              ° Constantinus (werkman ex Heusden/Ertbuur) x Regina BENTHUYS (ex Zevergem)
                                 ° Francisca (werkvrouw) x Seraphinus BAETENS (wever)
                                                                       xx Joannes Baptista BAKX (landsman)

                           ° Joannes Jacobus HAEGHENS 1755-1804 x1787 Judoca Maria VERVAET 1761
                              ° Isabella 1796-1838 x Macharius CORNELIS
                              ° Adriana Maria x1822 Judocus BEYST
                              ° Barbara (werkvrouw)
x Josephus CLINCKSPOOR †1866 (woonden in het Laarnse Quastraatjen - RA)
                              ° Constantinus x Victoria DRIEGHE 
                                                    xx Rosalia VAN DE VELDE
                                 ° Francisca x Petrus Franciscus DE MEESTER (woonden in de Hanselaarstraat - PR Beervelde)
                                 ° Ida x Franciscus GOOSSENS
                                
° Theophilus (landbouwer) x Maria DE GROEVE
                                    (woonden eerst in de Serpenstraat, later in de Hanselaarstraat - PR Beervelde)

                                    ° Alphonsus x Leonie SCHEPENS
                                    ° Maria Irma (ongehuwd) (woonde in de Hanselaarstraat - PR Beervelde)
                                       ° Bertha Leontina x Augustus DE WAELE
                                    ° Maria Leontina x Leopoldus Medardus TROCH 
                                       ° Gerardus TROCH x1929 Destelbergen Maria HAEGENS
                                    ° Achilles Camillus x Martha COLMAN 
                                    ° Joannes Baptista x Maria Sylvia ROELANDT
                                    ° Camillus (landbouwer) x Anna-Maria Sylvia VAN EECKHOUT
                                      (woonden in de Heikant - PR Beervelde)
                                       ° Theophiel x N, DE MAESSCHALCK
                                       ° Clarisse x Achiel FIERS
                                       ° Madeleine x E. CLOSSE
                                       ° Magdalena Germana x Raymondus CLOSSE
                                       ° Honore x A. HOSTE
                                          ° Godelieve x M. MACELIS
                                          ° Annie x G. DE WOLF
                                          ° Freddy x Rosette DE SUTTER
                                          ° Myriam x N,VAN AERDE
                                       ° Helena Eulalie x Theophilus Maria VAN DAMME
                                       ° Rachel Marie x Roger Cyriel VAN LAERE (d)
            Joannes xx Catharina DHOOGE (e)
              ° Maria Anna x Joannes HAEGHENS ( Tak 2)
              ° Anna Catharina †1788 x Michael VAN RIJSSELBERGHE         
      ° Georgius (Jooris) °ca 1600 x Maria BRACKE
         ° Egidius (Gillis) x Joanna (Janneken) VERROOTEN †1677 (f) (woonden op het Husseveld - SvG (428) Kalken)

                                    xx 1681 Margareta ROELS
         ° Livina (fa Egidius x Joanna V.) x Judocus DE BACKER †1663 ( Begijnen te Gent 4.-)
                     xx Petrus VERROOTEN 
         ° Joanna x Adrianus MATTHIJS 
           Joanna
 (Tanneken) †1683 xx Adrianus VAN DRIESSCHE (g)
         ° Maria †1679 x Jan VAN AERDE †1674
                               xx Jacobus (Lieven) CLAUWAERT (woonden in de Somerstraete - SvG Kalken 1679)
      ° Christiana 1614 x Joannes DE MEULENEERE
      ° Judoca (Jocina) x Petrus D'HOLLANDER
      ° Maria 1608-1676 x Paschasius PAUWELS
      ° Laurentius (Lauwereys) x Catharina VAN PETEGHEM (h)

         ° Joanna x Guillemus VAN AERDE
         ° Jacobus x Petronella CORNELIS
             ° Livinus x Maria SCHEIRE
                 ° Petronella Tresia 1723-1782 x1750 Petrus BRACKE 1721-1790
                    (woonden in de Hanselaerstraete te Beirvelde)
                 ° Joanna Maria x Geeraert VERPONT
               Livinus
xx Judoca VAN HOECKE 
                 ° Livina x Jacobus BRACKE
             ° Livina x Bartholomeus VAN DEN BOSSCHE
             ° Joanna x Jacobus VAN DEN BOSSCHE
         ° Livinus x Petronella STAELENS

              
(a) Laurentius wordt vernoemd in het Landboek (voorloper van het kadaster) van 1610, waarbij Paschier Hulstaert ( Tak 5) pachter is van een stuk grond, palende aan land van "Ln hàgens bàlliu vàn Raveschoot"en de "behuisde hofstede vàn Làurius hàgens zynen broere" (RABW, OAK, Financiën, nr. 13, Landboek 1610, f112r°). Het gaat hier om Livinus, gehuwd met Beatrix Van Aerde ( Tak 4).
(b) Joanna is een dochter van Livinus en Joanna Lammens ( Tak 4) en dus de achternicht van Jacobus. Ze trouwden te Laarne op 23/09/1656 "cum dispensatione pontificis in 2° gradu"  (de bisschop verleende de huwelijksdispensatie). Bij deze bloedverwantschap in zijlijn is er ook sprake van een gemengde 2e/3e graad. Getuigen waren Laurentius Haegens (broer of vader van Jacobus) en Joanna Van Bruijssel (Joanna's stiefmoeder).  
Uit Quoteboek Laarne 1647-1670 (M. MEYS/L. DE RUYVER, VVF Gent-Digitaal Archief, 2006): "XIIe wijk (Hollende) : 377. Jaecques Haghens fs Laurs “de twee delen van drijen van dhofstede op schautheetdom, west de rivierestrate…, dander derde de we Lieven Haghens". 
(c)  Brusselse naamgenoten. Uit haar SvG: "den hauder gheeft te kennen dat zy staende haerledl huwelyk hebben gheconquesteert eene behuysde hofstede ghestaen ende gheleghen binnen deze voorz prochie aen de dendermondsche eerdweg loopende naer ghendt ghenaempt de croone…een aude herberghe oost de kerck straete suyt dhoirs jacques dhamere west anthoine bauwens noort de voorzyde eerdweg groot omtrent de drij hondert roede met het huys brandewyn boome catheijlen daer op ende staende deze hofstede is belast met eene rente van twee ponden groots tjiars de penninck XVIe (6,25%) in profijtte van thobias tolliers"; "d'hostelrie ghenaempt de croone N den heirwich O de straete 288 R" (Quoteboek Laarne 1671-1717, 282 verso, VVF Gent-Digitaal Archief, L. DE RUYVER, 2002).
Uit zijn SvG: erfgronden op Raveschoot "de stede oost de hanselaere straete suyt tgoet en noort laurs haghens inde selve hofstede" en te Laarne: "de bos, oost de revierestraete, suyt gillis vervaet causa uxoris noort in selve stuck passchier haghens". Passchier was een zoon van Laurentius en Catharina Van Peteghem (°Kalken 22/01/1647): "Op den XXIe january 1682 heeft passchier haghens syn leen verheven hem verstorven metten overlyden van lauwers haghens synen vader […] ghenampt het hofstedeke” (RABW, OAL, Supplement, nr. 511, Register gehouden voor de inschrijving van de wettelijke passeringen en leenverheffingen van de heerlijkheid Raveschoot (1648-1719), folio 164r°
(d) Annita Van Laere, dochter van Rachel Haeghens uit Lochristi, mailde me de namen van haar (groot)ouders. Een behulpzame ambtenaar van de gemeente Laarne bezorgde me nadien een kopie van de trouwakte van grootvader Camillus die in 1909 huwde te Kalken. Zo kon deze tak opgebouwd worden.
(e) Jan is voogd van de twee wezen van broer Laurentius (SvG Laarne Joanna Steeno 9/01/1696).
(f) Gillis is in 1664 voogd van de wezen van schoonbroer Adriaen Matthijs en zus Tanneken - SvG Kalken (257), van de wezen van schoonbroer Judocus (Jonas
) De Backer en zus Lievijne - SvG Kalken (259), in 1679 van de wees van schoonbroer Lieven Clauaert en zus Marie - SvG Kalken (370), én in 1683 van de wees van zus Tanneken uit haar 2e huwelijk met Adriaen Van Driessche - SvG Kalken (404). Hij wordt ook vermeld in de SvG (428) van stam-vader Joannes: "...Item een besette rente van 2 pond gr tsjaers, penninck XVIe, tot laste van Gillis Haghens fs Jooris, beset op sijne hofstede op het hussevelt...".
(g) uit Vlaamse Stam, nr. 9, september 1985:  Het geslacht Van (den) Driessche  in Waasmunster - Lokeren (14e-19e eeuw), R. VAN DRIESSCHE: “…Adriaan van Driessche fs. Joris was getrouwd met Anna Haghens…Voordien was Anna weduwe geweest van Adriaan Matthys met wie zij vier kinderen had verwekt. Anna overleed in 1664..." (RAG, nr. 146 1° 32v°-33). Volgens een Kalkense SvG (257) was het echter Adrianus Matthijs die overleed op 18/01/1664.
(h) Laureijns is in 1655 voogd van de wezen van zijn broer Georgius - SvG Kalken (173) (179), vanaf 1668 van de wezen van schoonbroer Jan De Meuleneere en zus Krijstijne
- SvG Kalken (275), en in 1679 voogd van de wezen van zijn andere broer Jaquis (Jacobus). Hij staat ook vermeld in het Laarnse quoteboek: XVIIIe – Calckene 577. Jaecques Haghens fs Laurs; 1651 Laurs Haeghens fs Laurs; 1668 t 1e (van Lieven Haghens)
“dhelft van den bosch van Laurs Haghens, oost de rivierestrate, noort dhofstede van Gheert De Maerschalc, van 540 roeden, dander helft Lieven Haghens (1658 noch dander helft)”.


>> Reageer (0)
Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Tak 4 uit Kalken/Laarne

       ° Elisabeth x Michiel BURRICK 
       ° Joanna (Janneken) †1659 x Hubertus (Hubrecht) VAILLANT (a)
       ° Livinus °ca 1563 †03/06/1615 x Beatrix VAN AERDE °ca 1569 †23/07/1629 (woonden in de Somerstraete)
          ("Livinus hagens, pretor (baljuw) de Ravenschoot via optimus et purificus reliquit ex uxore sua Beatrice van aerde 9 proles" (kinderen) PR† Kalken) 
            ° Jacoba (begina)
            ° Petronella x Willem BRACKE ( Ferieboek 100-101)
            ° Elisabeth 1608-1636 x Mattheus EVERAERT 
            ° Jan †1630 x1618 Laurentia (Lauweryntken) SCHAEPDRIJVERS †1638  
               ° Elisabet 1627 x Jan DE CALUWE
               ° Jacoba (Jacquemyne) x Petrus SCHEERE (koster van Laarne Archief van de heren van Laarne 586.16)           
               ° Joanna ( Begijnen te Gent)    
            ° Livina †1641 x Hadrianus BAERT
            ° Livinus †1667 x1629 Joanna LAMMENS (a bis)
               (baljuw van Raveschoot, zoals zijn vader)
               ° Joanna 1633 x Jacobus HAEGHENS ( Tak 3) (b)
              
               ° Andreas 1638-1687 x Joanna DIERICX
                  ° Joanna 1665 x1690 Petrus DE WILDE
                  ° Catharina 1663-1689 x Livinus COOLMAN
              
Livinus xx Joanna VAN BRUSSEL ( De Staat van Goed : een rijke bron I)
                ° Adrianus 1656-1707 x Elisabeth VAN RYSSELBERGHE †1733 
                ° Livina 1653-1693 x1693 Christianus DAUWE
                ° Petrus x1681 Livina BRACKE †1715 (b bis)
                   ° Maria 1683 x1706 Joannes DE VEERMAN
                   ° Joanna (Janneken) x1711 Egidius (Gillis) BAES
                   ° Anna 1691-1760 x1716 Carolus DE SMET 1690-1757
                ° Catharina 1663-1707 x Petrus ROOSEMONT (c)                  
                o Laurentius 1660 x Catharina VAN RIJSSELBERGHE (d)
                   o Jan x Laurentia DE VILDER 
                      o Catharina x Petrus DE WILDE 
                   o Andreas †1727 x Adriana DE WILDE

                      ° Joanna x Jacobus VERVAET 
                   o Livinus x Petronella DE WILDE
                      ° Livinus x Jacoba VAN DE VELDE 
                         o Joanna Livina x Petrus VAN KERCKHOVE    
                      o Catharina x Benedictus VANDENNESTE 
                      o Jan (landsman) x Adriana DE VOS (Jan woonde te Beirvelde/Hanselaere - Volkstelling 1796) 
                         ° Petrus Franciscus x Maria BEYST
                      o Andreas x Maria Anna VANDEVELDE                         
                         o Maria Jacoba x Julius Adrianus BRAECKMAN (arbyder) (uit Beirvelde/Hanselaere - VT 1796) 
                         o Joanna Maria x Marinus SCHEIRE 
                                                xx Judocus DE VREESE (landsman) (woonden te Beirvelde/Hanselaere - VT 1796)
                         o Petronella Theresia x Josephus ROELS 
                         o Livina Coleta x Nicolaus VAN LAERE 
                         o Joannes Franciscus x Judoca DE KEGEL
(landbouwers te Beirvelde/Hanselaere - VT 1796)
                            ° Livinus x Petronilla BOURGUILLOEN
                                          xx Petronilla DE BLEU
                               ° Petrus HAEGENS (kloefkapper te Melle) x Sophia VAN IMSCHOOT (herbergierster) 

                                  ° Maria Ludovica Catharina x Octave DE BRUYCKER 

                                  ° Petrus Josephus 1884-1952 Melle (caféhouder van De Roskam) x 1910 Gentbrugge Augusta DENUL 

                                     ° Roger x Bertha REYNIERS 

                                        ° Marc x Nicole DE VETTER 

                                           ° Kurt x Sandra STEP 

                                           ° Els x Miguel ROLDAN 

                                       ° Freddy x Beatrice VERBAUWEN 

                                                      xx Christelle SCHEPEN 

                                     ° Albert x Elisabeth DE ROCKER 

                                        ° Andre x Peggy VERSCHAEVE 

                                     ° Georges x Marie Magdalena DE MEYER 

                                        ° Mariette x Michel DE VEIRMAN 

                                        ° Roger Salomon August x Diana Anna VLASSENROOT 

                                                                                  xx Marie Angèle SONNAERT

                               
                               ° Rosalia x Carolus BRAECKMAN
                               ° Ursula x Dominicus VAN DEN ABEELE
                               ° Catharina x Macharius TEMMERMAN
                               ° Barbara x Desiderius DE ROOSE
                               ° Virginia x Bernardus VAN RYSSELBERGEN (woonden in de Heistraat - PR Beervelde)
                            ° Francisca x Petrus TROCH
                            ° Catharina 1799-1883 (landbouwster) x Joannes Baptista SCHEIRE 1827-1890 (landsman)
                            ° Theresia x Jacobus Franciscus LAMMENS                          
                            ° Judocus x Cordula BRACKE (uit Laarne - dienstmeid) (e)        
                               ° Petrus (landbouwer) x Seraphina LAUWERIER (bloemwerkster) 
                               ° Joannes Baptista x Virginia BRACKE (ex Zeveneken)
                                  ° Prudentia x Medardus MEERSON
                                  ° Prosper Edmondus x Irma VERVAET
                                     ° Etienne x Yvonne VAN DOORSSELAER
                                        ° Patrick x Lutgarde VERBERCKMOES 

                               ° Adrianus Franciscus x Maria Emilia VERHEYDEN
                                  ° Engelbertus x Hortensia DE RUYVER
                                  ° Maria Sylvia x Arthur ROELANDT
                                  ° Judocus Franciscus x Anna Gilberta DE WILDE
                                  ° Maria Bertha x Mauritius Leopoldus BAERT
                               ° Livinus x Maria Mathildis DE WILDE
(ex Eksaarde)
                                 (woonden in de Toleyndestraat te Beervelde)
                                  ° Engelbertus x1919 Pelagia DE SMET
                                  ° Sebastianus x1918 Maria Leonia STEVENS
                                  ° Maria Ludovica x1923 Gustavus STEVENS
                                  ° Gustavus x1913 Maria Leonia, N
                               ° Engelbertus (ex Kalken/Beervelde) x Francisca SEY
(ex Laarne)
                                  
° Prudentia x Petrus SCHEIRE
                                  ° Valeria Prudentia x Livinus DE VISSCHER
                                  ° Livinus x Pharaïlde VAN RYSSELBERGHE
                                  ° 
Petrus (Pierre) x Rosalia Maria HERREBAUT ( West-Vlaamse naamgenoten)
                                     ° Martha x Eugène FREMAUT
                                     ° Yvonne x Gaston VERLEYE
                                     ° Simonne x Robert COOREVITS
                                     ° Robert (Medard) x Herna DAVID
                                     ° Adrien x Lydia VANDEBUERIE
                                        ° André (f) x Linda DEVOLDER
                                  ° Adrianus Franciscus x Prudentia Maria VAN POECKE
                                  °
Carolina Leontina x Camillus CLERICK
                                 
 
                               ° Bernardus (Noard) x Seraphina DE VISSCHER (ex Laarne)
                                  ° Engelbert x Maria Philomena DALSCHAERT
                                     ° Bertha x Leon VAN RENTERGEM
                                  ° Franciscus (Francies) x Elodie Marie VAN RIJSSELBERGHE
                                     ° Anna x Jozef TOLLENAERE
                                     ° Rachel x Camiel DE CLERCQ
                                     ° Leonie x Maurits VAN DAMME
                                     ° Julia x Albert DE VOS
                                     ° Maurits x Denise DE KEZEL
                                  ° Livinus Theophilus x Valentina Maria VERBANCK
                                     ° Clara Veronica x Andre VAN GEERTSOM
                                     ° Maria x Gerard HEYRMAN
                                     ° Albert x Joanna Catharina Julia CLAES
                                        ° Willy Marcel x Christel Carla Hugo FONCKE
                                     ° Rachel Maria Elodia x Marcel MEKERLẺ (g)
                                     ° Alma x Pierre DE JAEGHER
                                     ° Esther Maria Leonie x Jan VAN REETH
                                     Livinus Theophilus xx Margaretha (Margriet) Florina Elisabeth VERHULST
                                     ° Denise Esther x Wilfried MAES
                                     ° Josée
                                  ° Joannes Baptista x Marie RAMAN
                                     ° Maria x Joannes Baptist DE VISSCHER
                                     ° Irma x Gerard WILLE
                                     ° Albert x Yvonne DE SMET
                                     Joannes Baptista xx Helena RAMAN 
                                     ° Ivonne x Leon VAN RENTERGEM
                                     ° Angèle x Julius BRACKE
                                     ° Rachel x René DE SERRANO
                                  ° Petrus x Celine Mathilde ROGIERS
                                     ° François Bernard x Simona Eulalia DE WILDE
                                        ° Noël x Linda GUSSE 
                                            ° Debbie x Paul DINGENOUTS
                                                  xx
Gökhan KISACIK 
                                        ° Patrick x Marianne VAN DER SYPT
                                            ° Bart x Elke PLANCKE
                                     ° Georgette Maria x Gustaaf VERLEE

(a) hij was kerkmeester te Kalken in 1630 (rekening 122). Bij de doop op 24/05/1609 van Beatrix Vaillant, kv. Hubertus x N,N was Beatrix uxor Hagens Ln getuige (PR Kalken). Zij was een groottante van mijn stam-moeder Livina VAN AERDE ( Generatie VI).
(a bis) mijn stam-overgrootmoeder Christina BAUWENS ( Generatie IV) was doopmeter van hun zoon Joannes in 1635. 
Afgaande op de doopregisters verhuisde Livinus tijdens zijn tweede huwelijk van Kalken naar Laarne.
In LAARNE Staten van Goed 1584-1657 (M. MEYS,VVF Gent-Digitaal Archief, 2006) vinden we diverse verwijzingen naar Livinus als grondeigenaar:
- (nr. 108) in 1646: "Hofstede west de rivierestrate, noort dhofstede van Lieven Haeghens causa uxoris";
- (nr. 215) in 1653: "die aen de revierestrate compt, oost Lieven Haghens";
- (nr. 218) in 1653: "west de revierestraete, noort Lieven Haeghens".
Uit het Laarnse quoteboek: "379. Lieven Haeghens; 1668 we Lieven Haghens “sijne hofstede op schautheetdom, west de rivierstrate”
(b) (b)Tak 3.
(b bis) woonden op een hofstede "op gheemansackere, W de revierstrate, Z den wal, O t rocampstick, N t schauteet 506 R" (311v° - Laarnse quoteboek). Deze behoorde daarvoor toe aan Jaques Haghens fs Laurs ( Tak 3).
(c) erfgrond uit haar SvG: "...binnen de prochie van destelbeirgen het derde parte van dhilft (dus 1/6e) van drij ptije van lande (...) groot van vier gemeten gebruijckt bij livinus tuijtschaevere fs lns. danof dander hilft van de drij ptijen competeren aen joa. de wilde van (...) ghendt ende dander twee derde partijen van dhilft competteren aen laureyns ende dapparente hoirs van adriaen haegens wesende (...) ende onbelast..." 
(d) In het Laarnse doopregister staat hij vermeld als HAGHE (sic) Laurentius, kind van Livinus en Joanna Van Brussel, geboren op 10/02/1660 met als doopheffer HAGHE (sic) Laurentius. Die werd op zijn beurt mogelijks gedoopt in het naburige Kalken op 21/03/1610 als HAGENS Laurentius, kind van Livinus en N,N.
Een wettelijke passering van 23/01/1717 is verhelderend: "Supplierende cathelijne haeghens als moeder en voogde van haer onderjaerighe kinderen geprocureerd bij laureijns haeghens haeren man midtsgaders jan haeghens als vooght over de vaderlijce seijde te kennen ghevende de redenen...soo dat haere voorn weezen compiteert vuijt den hoofde van hunnen vader d'helft van drij partijen van lande ligghende onverscheeden en onverdeelt mette vingue weeze van pr roozemont ghewonnen bij cathelijne haeghens fa lievens gheleghen binnen der prochie van destelberghen...met het mercq van cathelijne van rijsselberghe via van laureijns haeghens en jan haeghens...". Laurentius trad ook op als deelvoogd toen zijn zus Catharina enkele weken na de geboorte van een zoon overleed te Laarne op 06/11/1707 (RABW, OAK, Vrijwillige rechtspraak, Wettelijke passeringen, nr. 150 1718 (?)-1730, f37). 
(e) Patrick Haegens uit Lochristi bezorgde me de parenteel van zijn voorouders Judocus HAEGENS en Cordula BRACKE, met bijkomende info van zijn broer Noël. In de Kalkense Tienjaarlijkse Tafels (1833-1843) vond ik hun trouwdatum : 28/06/1842 ( (g). Toen zoon Petrus huwde met Seraphina LAUWERIER, werd opgetekend dat "De aanstaande echtgenoot met zijne moeder onder eed verklarende dat het bij misslag is dat de bruidegoms vader in zijne overlijdensakt gebrascht is met den naam Van Haeghens". 
De samenvatting werd aangevuld via de CD-ROMs Laarne (Sint-Macharius) - Parochieregisters 1812-1910, L. DE RUYVER, VVF Gent, 2010, en Beervelde (Sint-Daniël) - Parochieregisters 1809-1910, P. WILLIAME & M. PLATTEEUW, VVF GENT, 2010. 
(f) André Haegens uit Brasschaat mailde deze gegevens in februari 2011.
(g) in het RABW vond een kennis van zoon Walter Mekerlé op microfiche hun huwelijksakte met vermelding van de ouders. Zo kon een nieuw stuk van de puzzel worden ingepast.


>> Reageer (0)
Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Tak 5 uit Kalken/Laarne

Stamvader Livinus van deze tak is een generatiegenoot van de 3 broers Jan ( Tak 1), Laurentius ( Tak 3) en Livinus ( Tak 4), zonen van mijn stam-betovergrootvader Jacobus. Livinus' ouders zijn onbekend, al zijn er sterke aanwijzingen van een familieverband: 

- in 1623 was stam-overgrootmoeder Christina Bauwens doophefster van een kind van Livinus’ dochter Catharina, gehuwd met Paschasius Hulstaert

- opnieuw in 1633 van een kind van zijn dochter Maria, gehuwd met Adrianus Borric

- in 1646 was stam-overgrootvader Jans tweede echtgenote, Livina Van Der Zype, doophefster bij de geboorte van Maria en Adrianus Borrics zoon

De meest voor de hand liggende piste is dat deze Livinus een zoon was van een broer van stam-betovergrootvader Jacobus, Adrianus of Jan de jonghe? Of had Jacobus 2 zonen die allebei Livinus heetten? Het is bekend dat wanneer het oudere kind vroegtijdig overleed, het gat in de vernoemingsrij soms werd opgevuld ( Stamreeks: zoon Bernardus in het gezin Bartholomeus Haeghens x Coleta Baeten). Dit is hier niet het geval want beide Livinussen bereikten de volwassen leeftijd. Een andere verklaring is dat de naam zowel in vaders als moeders familie voorkwam en daardoor meer dan 1 keer aan de beurt was. De pasgeborene zou dan niet vernoemd zijn naar de overleden broer/zus, maar naar het familielid met die voornaam. Verdere aanwijzingen zijn:

   

1610
“Jacob van aerde up een halfbund lants…oost de strate zuit tvoorgaende noort ooc de strate west Adriaen hagens bij uxore we pierynken hagens”
“Pierynken hagens we Ln hagens by coope up ontrent twee gemeten landts noort de strate oost tvoorgaen stuc zuit jan nauts” (landboek)

1625
"Item ontfaen van we lieven haghens van viii deel van twee ghemeten lants gheleghen oost jacob van aerde noort de strate ghegheven by gheeradyne haghens vuit huer vierde part van zestien tjrs" (kerkrekening nr. 118). Ook vermeld in 1626 met een toevoeging door de opsteller van het Landboek uit 1610: "zuit Jan nauts west Adriaen hagens

1554
"jan haghens heeft ghecocht jeghens jan de vyldere fs bauwens een acker...ligghende in vierdonghe groot meer dan een ghemet" (Wettelijke passering)

        

1587

"jan de vyldere heeft hem onderft van zyne behuysde hofstede gheleghen up deinde van somerstraete groot van erffen ontrent twee ghemeten...danof is in erffene comen als coopere adriaen haghens" (Wettelijke passering)


1622
"dheelft van vier hondert roen lants gheleghen inde vierdonghen onverdeel mette we jan de vyldere suyt de weesen jan hubrecht west jacob van haerde en pr vvaet...danof is in erfen comen pierynten vervlyet we lieven haghens" (Wettelijke passering)

° Livinus (a) x Petronella (Pierijntken) VERVLIEDT
     ° Catharina x1620 Paschasius HULSTAERT
    o Joanna x1621 Joannes GHEENSINS (b)
    o Jacob (Jacques) x Maria (Marijke) TEMMERMAN †1664 (c)
    o Petrus †1674 x1631 Joanna (Janneken) ANTHEUNIS †1642 (d)
         ° Maria (Marijke) x Petrus DE WILDE
         ° Joanna x Livinus CALLE
       Petrus xx Beatrys SMITS †1671
    o Livina x Jan DE POORTERE †1650 (woonden in een "behuysde hofstede, oost de schrickstraete")
    o Maria x1630 Adrianus BORRIC
    o Jan x Joanna (Tanneken) VAN HOUCKE (e)
       o Elisabeth 1631-1703 x Marinus COPPEJANS
       o Jacobus x Joanna UITTERWEERDE 1641-1715
          ° Rochus
1678 x Anna WAUTERS

                 ° Catharina x Franciscus BRAECKMAN
                                 xx Daniel DE ROOVER
                 o Joanna x Jan Baptiste DE WAELE
                 o Jacobus x Elisabeth DE CLERCQ
               Rochus xx Livina SCHEIRE
          o Jan x Joanna MATTIJS
          o Jacobus x Elisabeth MATTHIJS
             o Petrus x Maria LAMMENS
             o Jan x Livina BRACKE
                o Petrus x Joanna BLINDEMAN
                o Judocus Livinus (landsman)
x Joanna Jacoba HAENTJENS
(woonden in de Kortewagenstraete - 1796)

                   o Marinus x Maria DRIEGHE
                      ° Joannes Franciscus x1865 Ursula NEYT
(ex Laarne)

                          ° Engelbert x Joanna Clementina REDANT

                            ° Stephanus Alphonsus x Irma LAUWERS (Berchem)

                            ° Theophilus x Isabella Valentina VAN DEN BOSSCHE

                                ° Rene x Irene DUERLOO

                                ° Willy x Marie José BRANDERS

                                    ° Rudolf x Diane VENESOEN

                                          ° Shirley x Erwin VLAMYNCKX

                                                   xx Sonja VOLKAERT

                            ° Cyrillus Carolus Ludovicus x Yvonne D’HONDT
                   o Livina Jacoba x Petrus VERSTRAETEN
                ° Jacobus Benedictus x Jacoba Albertina ROGIERS
                ° Jan Baptista x Catharina MALSCHAERT
                   ° Josephus x Theresia VAN SLYCKEN
                      ° Natalia x Petrus DIERICK
                      ° Amelia x Petrus VAN WESEMAEL

                      ° Bernardus x Seraphina VAN BELLEGEM
                         ° Petrus x Maria Rosalie ROGIERS
                             ° Maria Fridelina x Maurice VAN HENDE 
                         ° Maria Rosalia x Seraphinus DE WANNEMAEKER
                ° Elisabeth Albertina
x Petrus Joannes BAUWENS (landsman) (woonden in de Saewerstraete - Volkstelling 1796)
             o Judocus x Livina STAELENS
                o
Joanna Theresiax Joannes REYNS
                                              xx
Franciscus DEMAERE
                Judocus xx
Petronella VERBRUGGEN
                   o
Livina x Jan BLENDEMAN
            o
Jacoba x Jacobus HUBRECHT
            o
Elisabeth x Marinus BRACKE
      
(a) tot 28 maart 1607 treedt Livinus op als voogd in verscheidene wezenrekeningen van neven en nichten. Hij werd begraven te Kalken op 11/03/1610 (7 proles = kinderen). Petronella zélf overleed vóór 24/03/1649: "Betaelt aen het sterfhuijs vande weduwe Lieven Haghens" - SvG (154) van schoondochter Joanna Van Houcke.
(b) PR = bij de geboorte van een kind in 1635 is "Petronilla Moeders Moeder" doopmeter.
(c) Jacob Haghens fs Lievens treedt tot viermaal op als voogd:
- in 1642 van de wees van schoonbroer Michiel Temmerman - SvG Kalken (19)
- in 1649 van de wees van broer Jan, weduwnaar van Tanneken Van Houcke - SvG Kalken (154) en van de wees van zus Joanna, gehuwd met met Jan Gheensins (beiden overleden) - SvG Kalken (155)
- vanaf 1652 van de wezen van Jan De Poortere, weduwnaar van zijn zus Lievijne - SvG Kalken (181).
(d) Jan Haghens fs Lievens is voogd van de wezen van broer Pieter - SvG Kalken (24).
Pieter zélf is in 1648 "pachter vande weesen hofstede"
van Adriane, weduwe van Lieven Vanden Abbeele ( Tak 2 - SvG Kalken (141).
(e) uit haar SvG (zie hoger): "Memorie alsoo der weesen vadere ghevlucht hadde tot Dendermonde dwelcke nu niet wel becomelijck is"?


>> Reageer (0)
Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Verwevenheid van takken in de 17de-18de eeuw
In Kalken leefden eeuwenlang naamgenoten samen, waarvan de gemeenschappelijke voorvader in mannelijke lijn onbekend blijft omdat zelfs de oudst bewaarde bronnen niet toelaten om hem met enige zekerheid te identificeren. Het staat wel vast dat Takken 1-3-4 (zie hoger) leiden naar mijn stam-betovergrootvader Jacobus HAGHENS (°ca. 1540) met gekende nazaten tot in de 21ste eeuw. Vermoedelijk vindt Tak 5 met Livinus HAGHENS filius ? hierbij aansluiting eind 16de eeuw. De link met Jacobus HAGENS filius Livinus van Tak 2 (°ca. 1555) werd nog niet gevonden.

Volgens het kerkelijk recht was een huwelijk in directe lijn (linea recta) sowieso verboden, bijv. tussen broer-zus, moeder-zoon of grootvader-kleindochter. Voor een huwelijk tussen neef-nicht was toestemming van de paus in Rome noodzakelijk. Men spreekt hierbij van de zijdelingse (collaterale) lijn. 

Een huwelijksbeletsel (impedimentum) kon ontstaan uit: 

- bloedverwantschap (consanguinitas): bruid en bruidegom met gemeenschappelijke grootouders (2de graad), overgrootouders (3de graad) of betovergrootouders (4e graad). Een 'gemengde' graad komt voor wanneer bijv. de grootvader van de bruidegom ook de overgrootvader is van de bruid (zie voorbeeld verder)
- aanverwantschap (affinitas): bijv. een weduwe die hertrouwde met de broer van haar overleden man (2de graad) 
- geestelijke verwantschap (cognatio spiritualis): bijv. een weduwe die hertrouwde met de doopheffer van haar kind (geldt ook bij het vormsel) 

De bisschop (pontifex) kon hiervoor toestemming (dispensatio) verlenen, trouwens ook bij hoogdringendheid (bijv. een zwangere bruid).
Een 'dubbele' dispensatie kwam voor wanneer er bijv. langs de paternele lijn een gemeenschappelijke grootouder was en in maternele lijn een gemeenschappelijke overgrootouder. 

De verschillende takken zijn verweven via huwelijken. Enkele voorbeelden (noot: exacte data voor huwelijken Kalken in de periode 1636-62 en overlijdens 1637-62 ontbreken, omdat de toenmalige parochieregisters verdwenen zijn):

- Jacobus HAEGHENS, zoon van Laurentius en Joanna BRACKE ( Tak 3) huwt op 23/07/1656 te Laarne met zijn achternicht Joanna HAEGHENS, dochter van Livinus en Joanna LAMMENS ( Tak 4) met toestemming van de bisschop: "cum dispensatione pontificis in 2° gradu". Eigenlijk gaat het hier om een gemengde 2e/3e graad. Er zijn nl. 2 stappen tussen Jacobus en hun gemeenschappelijk voorvader, zijn gelijknamige grootvader Jacobus (mijn stam-betovergrootvader - zie hoger). Voor Joanna zijn er 3 stappen, want Jacobus is haar overgrootvader. 

(www.geneaknowhow.net)

- Joannes HAEGHENS, zoon van Joannes en Judoca VAN AERDE ( Tak 2) huwt medio 17de eeuw met Maria Anna HAEGHENS, dochter van Joannes en Catharina DHOOGE ( Tak 3) (a)

- Mijn oud-betovergrootvader Joannes HAEGHENS, zoon van Joannes en Livina VAN AERDE ( Tak 1) huwt op 12/01/1717 met Joanna HAEGHENS, dochter van Jacobus en Joanna DE WILDE ( Tak 2) (a)

(a) Er bestond telkens geen huwelijksbeletsel omdat de gemeenschappelijke voorvader, zoals hierboven vermeld, wellicht vele generaties voordien leefde.

- Elisabeth HAEGHENS, dochter van Jan en Joanna VAN HOUCKE ( Tak 5) huwt medio 17e eeuw met Marinus COPPEJANS. Hun zoon Jacobus huwt op 29/04/1702 met Amelberga HAEGENS, dochter van Joannes en Petronella PAUWELS ( Tak 2) 


(De Gazette van Gend nr. 372 03/07/1815
oproep tot bekendmaking van erfgenamen (b)

(b) Uit het krantenartikel: "Men heeft ook bevonden in de voorzeyde Registers van Kalken, dat Jan Haegens, in houwelyk met Anne van Houcke, heeft verwekt [...] Elisabeth  [...], en men presumeert, dat het is de zelve Elisabeth, die heeft getrouwt geweest met den voornoemden Marinus Coppejans". Mogelijks verrichtte de griffier van Kalken, de Weirt, deze opzoekingen, die tot dezelfde conclusie leiden als mijn eigen onderzoek van deze familieband. "Onbedegen" betekent trouwens kinderloos.

>> Reageer (0)
Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Verwantschappen in de 16de eeuw

Deze synthese is gebaseerd op een hele reeks (in)directe aanwijzingen uit tal van originele bronnen, zij het met enig voorbehoud omdat bijv. doop-, huwelijks- en overlijdensdata ontbreken.  

 

Tak 1-3-4

 

° Petrus (Pieter) HAGHINS (°ca 1475) x N,N   > stamoud-grootvader
    ° Floreys (a) x N,N

             ° Willem (b) x N,N

    ° Jan daude (°ca 1510 (c) x Petronella (piryne) BONTINCK   > stamoud-ouders

             ° Jacobus (stam-betovergrootvader) x Levina VAN DAMME (d)   > stam-betovergrootouders
                        ° Johannes x Christi(a)na BAUWENS ( Tak 1)   > stam-overgrootouders
                                          xx Livina VAN ZIJPE
                        ° Laurentius x Joanna BRACKE ( Tak 3)
                        ° Livinus x Beatrix VAN AERDE ( Tak 4)

             ° Adrianus x Barbara VERMEERE
                        ° Joanna x Petrus SOETINS
                                       xx Joannes (Hans) CLAPHAUWERS ( kerkarchief rekening 107)

             ° Jan de jonghe (c) x Anna VERHULST

                       ° Adrianus x Elisabeth SMEESTERS (e)

                                         xx Elisabeth VAN DE VELDE
                            ° Clara x Jacobus VAN LAERE
                       ° Elizabeth (f) x Egidius (Gillis) OOSTERLINCK 
                       ° Claudia x Joonas BRACKE ( kerkarchief rekening 107)

             

(a) ook Floris komt voor (naar het Latijnse Florentius). Hij duikt voor de eerste keer op in : "jan haghens vi bunderen floreyns haghens vi bunderen" (recepis te Raveschoot 18/10/1553)

"Jacob haghens haudt van weesen van florine haghens zeven bunder zailants" (f37r° penningkohieren 1571-72 Raveschoot)
De echtgenote was blijkbaar reeds overleden.

De laatste vermelding vinden we in: "grooten ackere is ghelandt oost de bund van floreys haghens" (denombrement te Raveschoot 20/06/1574).
(b) hij stierf tussen 1586-89 ("we wm haghens" Ferieboek 98).
(c) in leven 1582 (kerkarchief 477: "jan haghens daude...jan haghens zynen zone"). Mogelijks overleden voor 1590: "Ontfaen van jan bauwens fs prs betaeld ande weezen jan haghens" (kerkarchief)  
(d) ook delyne van dâme genoemd (Ferieboek 22/12/1562). wp 134 f107r°: "viii roen lants inde vierdonghe [...] danof is in erffene comen Ln haghens voocht Lauken haghens zynen broere" (10/01/1589). Livinus was dus reeds volwassen, zijn jongere broer Laurentius minderjarig en zijn vader Jacobus (of de moeder) reeds overleden. Mogelijks overleed zij in 1582: "Item betaelt...over de begravenesse vande huysvrauwe jacop haghens desen July 82" (kerkarchief 477 13r°).
(e) zij werd begraven te Kalken op 13/02/1610 "uxor Hadr. hàgens reliquent 4 proles" (liet als echtgenote van Adrianus Hagens 4 kinderen na).

(f) zij was reeds weduwe toen ze begraven werd te Kalken op 26/12/1609. Ze stichtten een eeuwige jaargetijde in de maand december die in 1655 nog steeds werd gehouden. 


Tak 2

 

      °  Joannes x N,N 

         ° Livinus x N,N

                   ° Jacobus (g) x Margareta ALLEMAN
                   ° Petronella x Livinus VAN (DE) SOMPELE

                   ° Elisabeth x Livinus ROGIERS

         ° Pauwels (h) x Elisabeth DE POORTER

         ° Petrus x Elisabeth VAN POUCKE

(g) We weten zeker uit het Kalkense landboek van 1610 dat zijn vader Livinus HAGHENS heette: "de we margriete alleman Jacob hagens fs Ln up ontrent een halfbund lants oost tvoorgaende stuc noort de kercstrate west denys bracke zuit pr. Bontijnc". Wanneer we deze akte vergelijken met die uit de tweede helft van de 16de eeuw waarin het perceel‘davermate voorkomt, dan is de conclusie dat de vader van deze Livinus een Joannes was, een generatiegenoot van naamgenoot Joannes daude, de stamoud-vader uit Tak 1: 
- "lieven haghens heeft doen vbieden den wech en zyne bocht tavermate" (1563) 
- "de zelven (de kerkmeesters) maken heesch met...rente van...ten laste van ln haghens fs jans sprekend up een dach[wan]t mersch ghenaempt davermate noort cômen aenden kerckackere" (1588) 
- “Elisabeth haghens Lieven rogiers wyf ome Lieven haghens fs Jans van een ghemet etteweede gheleghen aen kerkacker…davermate oost ende zuyt Jan bauwens west Jacob bracke noort den kerckacker" (s.d.) 
- "Ontfaen van jacob haghens en laurs bracke van pachte van viic roe[de]n mersch gheleghen inden meulemeersch comen aenden meulencautere…betaelt over pieter oostel ...ghenaempt davermate" (1588)  
Via de Kalkense XXste penningkohieren (1571-72) weten we waar deze Livinus als eigenaar woonde: "Sauwestraette Lieven haghens fs jans heeft een behuysde stede groot van lande een dachwandt met wuenhuyse, schuer en stalle daer up staen" en er ook pachtte “Sauwestraette... Pieter vanden zype haudt in pachte van lieven haghens 700 roeden ettynghe", “Lieven haghens bezydt in pachte van pr dams een acht bundt ettynghe" en "Den selven noch van jan haghens zynen vadre 1100 roeden lands".
(h) overleden voor 1572 (penningkohieren).

Volgende personen konden nog niet ingepast worden:

Elizabeth x Joannes NAUTS 
Elisabeth x Michael BORM (wellicht Tak 1)
Petronella x Petrus SALEMOEN en haar broer Levinus
Laurentius (+ voor 1572) x Margriete VECHTEN
Laurentia x Gheert DE VEERMAN en haar broer Lieven
Elizabeth x Petrus BRACKE en haar broer (?) Ghyseltbrecht

Livinus daude x Elisabeth VAN LOKEREN


>> Reageer (0)
Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Overige koppels uit Kalken-Laarne-Beervelde

Van een 75-tal koppels (soms met gekende ouders) uit de streek van Kalken-Laarne-Beervelde zijn nog te weinig gegevens bekend om die definitief in te passen in één van de 5 Takken:

 

Baecke Christianus  (ex Lokeren)      Joanna x 1669

Bauwens Livina                                 Jacobus x 1719 Kalken (link met Van Aerde?)

Bracke Johannes (ex Wetteren)         Margareta x 1625 Kalken

Brackman Emilius                            Clementina (ex Beervelde) x 1907 (Zeveneken/Beervelde) Ivona De Roose (cf. Ongena Vitalis)

Buyle Petrus                                      Petronella 1750

Callen Livinus                                    Adriana °ca 1580 – Roogis Livinus (cf. Jacobus x Margareta Alleman Tak 2)

Colman Petrus                                   Anna fa Pieter (xx Lieven Vanden Abbeele Svg Laarne (51) – Tobias Tolliers – Petrus Moerloose
                                                          – Egidius Baes ( Tak 4) - Jan DeVeirman
Colman Theophilus Prudent            Leontina x 1921 – Bruggeman Prudentia

Cornelis Jacobus                                Maria °ca 1575 – Livinus  (link Liv x Beatrix Van Aerde?)
                                                          ( wettelijke passering 136 f7v°)

Dauwe Livinus                                   Petronella – Petrus Moerloose – Livina (cf. Egidius Baes Tak 4)

De Beul Jacobus                                Maria °ca 1625 – Catharina – Vellemans Maria – D/Vleeshauwer G

De Bock fa ?                                     Gillis – Verspeet. Liv. – V/Ruiteghem Joan. – Egidius – Scheire Livinus

De Canck Maria Joanna (Laarne)      Petrus (Laarne fs Joannes x S Fonteyne) x 1869

De Fre Casimirus        (Laarne)         Anna Maria (°1841 Kalk.) Verschuren Joannes/Livina Verstraete

De Geest Guillemus                           Catharina 1780

De Groote Seraphinus (Beervelde)     Coleta (ex Laarne) x 1867 - Francisca / dochter Barbara ? °1830

De Lausnay Michael                           Jacoba 1665
De Meyer Livinus                               Maria (°1770)

De Poorter Pieter Jan                         Joanna Petronilla

De Rocker Petrus Joos                       Joanna Petronilla

De Smet Joannes                                Catharina 1795

De Vijlder Dionisius (Denys)               Margareta °ca 1575 ( wett. pass. 137 f137v°)
(+ vóór 1641)

De Vijlder Joannes                              Livina °ca 1605 /Elisabeth/ Dewilde Andreas – V/D Velde Elisabeth

                                                           Van Houcke Gerardus – Van Trappen Petrus ( Jan Van Der Sype x Elisabeth) 

De Vyldere Jan fs Bauwens                 Elisabeth (°1550?)
De Vos Jan Frs                                    Theresia 1780
De Winne Petrus                                  Maria °ca 1600 (cf. Maes Livinus doopheffer Tak 2)

Dhamere Petrus                                   Maria °ca 1610 – Joannes – Maria

Eeckman Petrus (1754-1814)              Isabella

Fiers Seraphin                                      Blondina 1845 – Emma en oudere zus Monica

Fiers Seraphin                                      Monica 1840 – Carolus Ludovicus (cf. D’Hondt Ivonna?)

Fonteyne Severia (naaister Laarne)       Joannes (tapper, gemeenteonderwijzer, ° Lokeren ca 1797 + 13/06/1866 Laarne fs PJ x Rooms Sophia) x 1830

Heirman Camillus (Kalken)                  Leontina (Laarne – fa Engelbertus x Vaere Francisca – Franciscus

Heungens Andreas                               Mechtildis 1710

Heyse Eugenia                                     Carolus Eugenius +1793 (Zele)

Huybrecht Bartholomeus                      Joanna x 1705

Nauts Joannes                                     Elisabeth +1619 – Jacobus

Ongena Vitalis                                   Valeria x 1905 (ex Zeveneken) – Clementina – Lammens Frs.

Platinck Livinus                                    Maria 1610

Roels Joannes Frs                                Maria Jacoba 1770

Rooms Sophia                                     Petrus Josephus

Rottiers Wilhelmus                               Petronella 1605 – Jacobus Bracke

Salemoen Petrus                                  Petronella (°ca 1560) - Levinus - Margareta

Schepens Joannes (Laarne)                  Judoca (Anselaar) Jan/Elisabeth/Jacoba/Joanna/Joannes Ongena

                                                           (fa Livinus x B. Van Aerde?)
                                                            ( wett. pass. 137 f74r°)

Staelens Petronella                               Laurentius

Stroebant Alexandrina                          Benedictus 1790 (Zele)

Taelman Benjamin                                Rosalia Angelina

Troch Franciscus                                  Maria Francisca Monica

Van Acker Frans                                  Maria Josina

Van Aerde Petrus                                 Catharina 1620 Adrianus - Clara/Dionisius Vandevelde-Catharina Van Damme
                                                            Van Aerde Amelberga (ook meter Egidius x Van Peteghem Jacoba)
                                                              wellicht fa Adrianus en Elisabeth Van Velde = 03/11/1613 

Van Bogaert Paulina                             Gustavus Joannes 1830 (Zele)

Van Brussel Joannes                             Joanna x 1725 Catharina Dhooge

Van De Wynkel Adolphus (Menen)      Maria Carolina (Laarne fa Joannes x S Fonteyne) x 1872

Van Der Sype Jan + voor 1671            Elisabeth 1603 Catharina / Livina ( Jan De Vijlder x Livina - Wett. Pass. 139)
Van Hoecke Maria                               Jan

Van Hoesen Bernardus                         Elisabeth (Zaffelare)

Van Hooric Catharina                           Livinus ca° 1590

Van Heerzele Laurentius                       Joanna (fa Livinus - SvG Laarne 26/11/1711) 1640-1706 x 1668  - Van Brussel Joanna
                                                               (z
us Livinus x Joanna Lammens?) (a)

Van Kerckhove Judoca                        Joannes Baptista (Zele)

Van Wesemael Petrus                           Amelia 1840 Rosalia

Vandevelde Amelberga                         Jacobus - Elisabeth/Joannes/Petrus/Frs x Bruggeman Livina

Vandevelde Benedictius                        fa (N?) Jan Frs x MA Rogiers

Vandevelde Maria Anna                       Livinus x 1748

Verhofste Joanna (Destelb.)                Livinus Frs. x 1831 fs Petrus x Van Kerckhove Livina Maria

Verhove Catharina                             Joannes (° Zeveneken) x 1817 t. Petrus Joannes Verhaegen – Isabella Nobels

Vermeiren Henricus                              Joanna 1635 – De Geest Joannes

Vervaet Michael                                   Catharina

Vliebergh Coleta (Laarne)                     Desiderius (Laarne fs Joannes x Severia Fonteyne) x 1868


(a) vermeld als Laurens Van Heersele en Anna Haeghens in het quoteboek van Raveschoot uit 1685.

Tot slot nog deze kleine tak:

° Franciscus x Lokeren 1637 Maria VAN PETEGHEM (b)
   ° Christiana x1668 Joannes ONGENA
   ° Livina x Egidius (Gilles) SAEY (Heusden)
                xx Adrianus DE WILDE (quoteboek Raveschoot 1685)
° Egidius (c) x Jacoba VAN PETEGHEM 1603-1684
   ° Catharina x Laurentius BRACKE †1698 (woonden op het Cootveld - SvG Kalken)
   ° Amelberga 1652-1727 x Judocus (Jooris) CLINCKSPOOR (d)
   ° Maria 1640-1679 x1669 Joannes (Joes) BONTINCK (burgemeester - PR Dopen Kalken)

(b) er is een link tussen broers (?) Franciscus & Egidius en Joannes x Maria De Vos en hun zoon Joannes x Petronella Pauwels ( Tak 2).
Mogelijks werd Franciscus op 06/03/1607 gedoopt als zoon van Jacobus x N,N (PR = Kalken).
(c) Egidius stierf wellicht op 10/05/1668 (PR Kalken)  WP 137 f204r°.
(d) Jooris is in 1698 voochd maternel van de wezen van schoonzus Cathelijne Haeghens, gehuwd met Laureijs Bracke - SvG Kalken (541).

 


>> Reageer (1)
Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.De Staat van Goed: een rijke bron

Hierna een selectie van enkele Staten van Goed, een zeer dankbare bron:
(www.heemkunde-vlaanderen.be/uploads/bladwijzer/bladwijzer02/bladwijzer02_vermoesen.pdf.)

I. In de SvG van Livinus Haghens ( Tak 4 overleden op 08 mei 1667 te Laarne) werden bij de 
venditie (openbare verkoop) financiële afspraken vastgelegd tussen zijn weduwe, Joanna Van Brussel en de hoirs (erfgenamen) uit zijn 1e en 2e huwelijk, "conform de costuyme vanden lande van dendermonde". Joanna stierf wellicht ca. 1704, want in dat jaar erft zoon Adriaen van haar "t derde van de bewalde hofstede van Ln Hagens W de severstrate dander twee deelen jaecques haghens van 375 R" (Laarnse quoteboek 313v°). 
Uit de inleiding: "
Staet ende inventaris in baete ende commere ghemackt ten sterfhuyse van lieven haghens fs lievens overleden binnen de prochie van laerne op den XXViij maye XVI honderd sevenentsestygh welcke staet by voogd maeckt en overgheeft janneken van bruyssele syne we. als hauderigge tsyner ghebleven ter verzoucke van jan andries pretor en lyvfken haghens mitsga jacques haghens in huwel hebbende tanneken haghens ende janneken haghens noch jonghe dochter wesende by ghetydeghe haude hare tself bedeghen allen kinderen vanden overledene ghewonnen binnen huwel by janneken lammens fa lievens syne eerste huysvr was."
(RABW, OAL, Gerechtelijk gedeelte, Registers gehouden voor de inschrijving van de staten van goed, 1583-1795. nr. 248 , losse bundels (1667-1669)


Uittreksels:

- "erfgront ende bodeme van leene ghecomen van de syde vanden overledene...dhelft van eene behuysde hofstede ghestaen ende gheleghen binnen de prochie van laerne danof dander helft competeert voorn de zes kinderen vanden overledene ghewonnen bij tvoorn janneken lammens west de revierstraete (a) oost de we ende hoirs jacques coolman suyt dhofstede van pretor baudewyn coolman fs (...) en noort dhofstede van (...) van hoosele"
- "item is den overledene erfachtych ghestorven was hem competerende eene partye van lande gheleghen binnen de prochie van calckene ghenaempt dheye (b) achter de hofstede van pieter van rysselberghe west de voorn hofstede suyt de strate groot omtrent (...) metten laste vande rente van twee ponden grooten tsjaers danop beset in proffyte van de we en hoirs van pieter tolliers"
-  "schuldich aen meester laurs haghens eene rente van dry ponden groot tsjaers de penninck XVIe"
-  "aen laurs haghens (c) ontvanger up den wyck van raveschoot"

-  "schuldigh aen lieven haghens fs jans eene rente"

-  "jaquemyne haghens ghestede bagyne t St Lysbetten binnen Ghendt"(d)
-  "jacques haghens (swaghere) is schuldich...over de coop van het peert ende ander arnas (e)" 


(a) (a) Tak 4.
(b) mogelijks link met erfgrond van stam-grootvader Jacobus.
(c) ontfermde zich over de inkomsten uit belastingen en boetes. Waarschijnlijk Laurentius, gehuwd met Catharina Van Peteghem. Zie ook: “Aldus wettelijck verkent ende ghepasseert ter manynghe van Gillis De Vylder, Bailliu, ende vonnesse van Pieter Scheere ende Laureys Hagens, mannen van leene van den voornoemden leenhove. Actum desen 11 July 1663 (Calcken door de eeuwen heen, de Heerlijkheid Raveschoot, C. DAUWE, 1908, p. 91). Op 26 november 1649 was hij ook aanwezig bij de openbare verkoop van het leen op 'den taerweackere' in een taverne op den hoeck van Raveschoot (id.). Deze akker zou later overgaan op zijn kleinzoon Livinus, en op diens dochter Joanna Maria ( Heerlijkheid Raveschoot).

(d) Begijnen te Gent.
(e) paardengetuig.

II. Op een avond bekijk ik de gezinsfiche van Joannes en Petronilla BRACKE ( Tak 1). Hij huwde op 18 november 1673 te Kalken, maar was afkomstig van Lokeren, en vele van zijn nazaten woonden net als mijn voorouders in de Schriekwijk. Wat was het verband? 
Uitgerekend de dag nadien vind ik in het SAG zijn losse SvG
! Toeval bestaat (niet)? Hij werd op 01/03/1719 begraven, 81j. oud (PR+ Kalken). Vader Petrus huwde op 22/04/1640 met Anna SLOYR ( Lokerse tak). Zijn schoonbroer Christiaen Vervaet, gehuwd met zus Elisabetha, werd als voogd aangeduid. Lieven Schepens trad op als "gheswooren prsyer ende costumier" (beëdigd schatter en raadgever ivm het gewoonterecht).

nzdc1bj39e


"Liquidaetie ende bewys van goede ghemaeckt ten steerfhuyse  van jan haghens filius pieters die overleden is binnen de prochie heerelijckhede van calckene op den achtentwintighsten februarij seventhien hondert neghenthiene saligher memorie daer hauderigghe ghebleven is pieternelle bracke fa jans"

(SAG, FP/2734bis, verzameling familiepapieren HAGHENS. Waarom bevond deze SvG zich in het SAG en niet het RAG? "Een andere specifieke casus van vermenging van stedelijk archief en privé-archief vormen de reeksen Familiepapieren, Familiefonds Handboeken, Genealogieën en Vreemde Steden. Deze reeksen werden omstreeks 1890 geconstrueerd met behulp van door de Gentse schepenbanken geconsigneerde (*) en gesekwestreerde privé-archieven. Meer specifiek gaat het om archief van de griffie van de schepenbank van de Keure (sekwester) en (vooral) archief van de schepenbank van Gedele (verdeling van sterfhuizen). Privé-documenten van overledenen en gefailleerden werden in bepaalde gevallen in beslag genomen en beheerd door vertegenwoordigers van de stedelijke overheid." (www.archiefbank.be)

(*) in bewaring gegeven, zodat ze bij rechtszaken als bewijslast konden dienen en ter inzage lagen voor de tegenpartij. 





Hier zit de missing link tussen de takken uit Lokeren en Kalken:

- uit de SvG van stam-grootvader Jacobus: "In erven...Item lants in de heijstraete onverdeelt met Pieter Hagens, over dese hilft 400 roeden, oost en noort de straete, suijt Pieter Bracke". Zoon Joannes erfde dit stuk land.
- uit de SvG van stam-vader Jan Haghens fs Jacques: "Gronden van erfven...Item lants ghenaempt de half heije, 400 roeden, oost ende noort de heijstraete, west Jan Haghens fs Pieters in de zelve heije".
- uit de SvG van Jan haghens fs Pieters: "Item is den overleden eerfachtigh ghestorven met eene partye landts ghelegen alsvooren binnen calckene ghenaemt de halve heye oost jan haegens in dezelve (?) partye suyt de weduwe jan bracke west joos roegies noort het straetken dat hiermede gaet groot in eerven vier hondert vijftigh roeden".

Volgende percelen staan met naam genoemd: de halve heyie, groote heyie, de bracke, doorsselaers, thalf walleken en gheheele walleken. 


III. Uit de SvG van Livinus De Poorter : "Staet Inventaris ende [...] ghemaect ten sterfhuyse van 
lieven de poortere de sone jans en livijne haghens fa lievens overleden binnen de prochie van warhem baroenie van berghen St winocx (f) ter jaern 1666 ende [...] binnen de prochie van calckene [...] ten verzoucke van petronella de dochter van jooris van rysselberghe fs jans gheprocureert by elisabeth haghens fs jan gheboortig  van de prochie van laerne". "Faict double [...] ende betaelt by christiaen vervaet (g)".

(f) Warhem en Sint-Winoksbergen, nu Bergues (Frans-Vlaanderen/Frankrijk).

(g) na het overlijden van Georgius Van Rysselberghe hertrouwde Elisabeth met Christianus Vervaet ( Tak 1). De band met Livijne fa Lievens (mogelijks °29/04/1641 fa Livinus en Lammens Joanna - PR= Kalken) staat nog niet vast.
 

IV. Uit de SvG van Andries Haghens fs Lievens ( Tak 4 †02/11/1687 te Laarne) gehuwd met Janneken Dierickx, met zijn broer Pieter als voogd paterneel:

Erfgronden:

 

- “een partye van lande up den hoứck van Raveschoot (i) gheleghen in het leen van Raffeschoot appendentie van prochie van wetteren oost ende noort jan fielijps suyt joos van damme west tgoet van raffelschoot groot in erven vier hondert roeden…dese bovenstande stucke landts ghedeeligh leen”

- zaailand in Kalken “den schoot” en “een partye mersch in broeck mersch”

- stukken land in Laarne, “het bosken“ (j) en “den nieuwen acker”
- "item is schuldich aen jan haghens over arbeyt loon van perdeweerck (k)". 

(i) uit de Laarnse SvG (21) van Lauryntien Schaepdryvers: “…Betaelinghe aen Jan van Eesvelde ontfangher over den houck van Raveschoot over 2 settijnghen..." (jaarlijkse grondbelasting). Zij was gehuwd met Jan Haghens, en tante van Andries.
(j) "Tboschken, west dhofstede van Pieter Coolman over Andries Lammens" (mutatie 1663 Andries Haghens fs Lievens van Jacques Haghens).

(k) het gebruik van een paard voor bijv. transport en omploegen.

V. Uit de SvG van Catthelyne fa Andries (†13/04/1689 te Laarne), gehuwd met Lieven Colleman, die aansluit bij de vorige SvG van haar vader:


Erfgronden:

- “de overledene is erfachtich ghestorven vut een vijfde paert ofte deel lighende onverdeelt ten sterfhuyse van andries haghens den overledene susters ende broeder vyt (?) ten sterfhuyse van andries haghens, van een stuck landts gheleghen binnen raffeschoot appendentie van prochie van wetteren, zynde ghedeelicht leen, oost en noort jan fielijps suyt joos van damme west tgoet van raffeschoot"

- "partye landt inde nieuwen acker...suyt pr. haghens..." en "een stucke landts...ghenaempt het bosken"


>> Reageer (0)
Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Oorlogsschade in Kalken (1673)

Vanaf de tweede helft van de zestiende eeuw had Kalken regelmatig te lijden onder allerlei oorlogen en revoltes. Zo plunderden tijdens de Frans-Nederlandse oorlog (1672-79) de Franse troepen de Zuidelijke Nederlanden in de maanden mei-juni van 1673. DE POTTER en BROECKAERT verwoordden het zo in hun Geschiedenis van Kalken (1889): "Ook in de tweede helft der XVIIe eeuw, toen Vlaanderen door de krijgsbenden van den Franschen koning Lodewijk XIV verwoest, vertrappeld en uitgebuit werd, zoodat op geen ander tijdstip al onze dorpsbewoners meer hebben afgezien, toen ook had Kalken zijn aandeel in de rampen en onheilen, waarmede toen onze zoo diep beproefde gewesten getroffen werden". 


C. DAUWE gaat hier dieper op in in zijn Calcken door de eeuwen heen (1908): "Beroerde tijden - Reeds dikwijls hadden onze inwoners al hunne tilbare goederen naar de versterkte steden, namelijk naar Gent, met wagens of schepen, moeten wegvoeren, waardoor zij veel schade leden. Onder andere in Mei 1673 was het eene algemene vlucht, niet min dan 385 huisgezinnen hadden elders hunne roerende have in veiligheid gebracht. De franschen waren viermaal over de Schelde gekomen en hadden achttien voorname hofsteden ten gronde afgebrand" (pag. 160) en "Algemeene vlucht - De Calckenaren die, door hunne uitzendelingen (verkenners), de bewegingen dezer gedoopte schavuiten kenden, wachtten natuurlijk hunne komst niet af, maar verhuisden, met al wat tilbaar was op wagens in en schepen naar elders, bijkans uitsluitelijk naar Gent; alwaar zij kamers en zolders huurden om hunne waarden en meubelen te bergen. De eerste algemeene verhuizing, welke wij in de oorkonden aantreffen, is van Mei 1673." (pag. 276). 


Toen de rust was weergekeerd, maanden de officieren de Kalkenaars aan om schadeclaims in te dienen die werden gebundeld en verstuurd naar Dendermonde: "Staedt ende declaratie vande oncosten schaeden ende interesten bijde insetenen der prochie van calcken bijgevoeght ende ghesupporteerd de welcke ghecauseert zijn door het legher vanden koninck van vranckerijcke gheduerende zijne leste passagie door dese provincij van vlaenderen" (12/06/1673) (RAG, OAK, Militaire Prestaties, 71).


6 naamgenoten komen voor. Geen enkele is met zekerheid te identificeren: 


F4v°-5r° "Gilles haghens verclaert ter oirsaeke voorschrevene (a) beschadight te wesen volgens syn billyet (b) alhier gheexpliceert ende bij hem onderteeckend de somme van xxxii...

(a) Verwijzing naar het vorige item: "de voorseijde fransschen legher passsery door onse provintie van vlaenderen".
(b) Hier in de betekenis van: "Een papier waarop iets bekendgemaakt wordt of verklaard ' (WNT).

F6r° "Jan haghens verclaert beschadigt t'sijne... voorschreven vluchten syn meubelen... volgens syn billyet de somme van xx...

F12v° "Denijs haghens soo vande... als vut syne huijs... gheweest te wesen syne huijsvrauwe tot gendt ende anderssints... de somme van xii..."

F16v° "Jan haghens ter causen van... vluchten syn meubels naer ghendt thalen ende verledt (c) ...de bewaeringhe de somme van xii..."

(c) het niet kunnen uitoefenen van handelsactiviteiten.

F27v° "Jan haghens verclaert ter causen alsvooren beschae...te wesen de somme van...

F? "Jaecqs haghens alvooren de somme van xx...

>> Reageer (0)
Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Het archief van de Heren van Laarne

Eind 2017 verscheen de Voorlopige inventaris van het archief van de heren van Laarne, bewaard in het kasteel van Laarne, nrs. 1-1300 online van historicus Eric BALTHAU, bestuurslid van de heemkundige kring Castellum ( Aanbevolen lectuur / Historische artikels over Kalken/Laarne). Zijn meerjaren project ontsluit het privé-archief, dat werd onderverdeeld in thematische opbergdozen, en stelt het zo veilig voor de toekomst. 
DE POTTER & BROECKAERT verwezen er reeds naar in hun Geschiedenis van Laarne (1889): "In de zaal des eersten verdieps van den westertoren berusten de handvesten des kasteels". Uit een krantenartikel in De Gentenaar met huidig bewoner en conservator, jonker Paul de Pessemier 's Gravendries, tevens erevoorzitter van Castellum: "In zijn kasteel heeft hij zelfs zijn persoonlijke bibliotheek, de archiefkamer waar sinds de 14de eeuw authentieke geschriften over de ex-bewoners bewaard worden". Hij besteedde meerdere jaren aan het opsporen en terugvorderen van alle archiefstukken en landboeken van het Slot van Laarne die her en der verspreid zaten. 

7ccuaexxi

(resto.be)

Begin juli 2018 kreeg ik via beide heren de kans om stukken in te kijken die van belang zijn voor mijn onderzoek: 
 
332.6 Pachtcontract voor 9 jaar tussen Pierre Joseph Walrave, ontvanger van en namens Philippe Alexandre Christijn de Ribaucourt, en Pieter Francies Haeghens fs. Jan Frans (a) en zijn echtgenote Marie Elisabeth Thielemans (landbouwers uit Laarne) voor een woonhuis en eene herberghe van ouds genaemt het wethuys bij de kerk van Laarne en 6 percelen zaailand, 12 februari 1820 (pp. 121-122). Zie ook nrs. 340.30, 376.1 en 376.12. 

(a) Petrus Franciscus, zoon van Joannes Franciscus en Judoca Maria Strobbe, ° Laarne 31/07/1791 ( Tak 1). 

568.4 Denombrement van Joannes Haegens fs. Denijs (b) voor een leen, gehouden van het leenhof van Laarne, hem "toecommende als hoir feodael ten sterfhuijse van sijnen vader", 1787 (p. 217) 

(b) Joannes Jacobus, zoon van Dionisius (+ Laarne 25/07/1787) x Adriana De Fauw, ° Laarne 28/02/1755 ( Tak 3).

568.58 Denombrement van Pieter Haeghens fs. Jan (c), 1771 (p. 224) 

(c) mogelijks Petrus Franciscus, zoon van Joannes x Catharina Dooghe, ° Laarne 29/01/1715 ( Tak 3).

586.16 Denombrementen van [...] Scheere fs. Pieter als oom van de kinderen van Pieter Scheere, koster van Laarne, en Jacquemyne Haghens fa. Jan (d) (p. 231)

(d) Jacoba, dochter van Jan x Laurentia Schaepdrijvers, gehuwd met Petrus Scheere, gedoopt te Laarne op 09/04/1624 ( Tak 4).

>> Reageer (0)
Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Het kerkarchief van Kalken (1560-1659)
verbeeck  
   (detail Kalken kerk - M. Verbeeck)
De Kalkense Sint-Denijsparochie (naar de heilige Dionysius) ressorteerde tot 1559 onder het bisdom Doornik en maakte nadien deel uit van de dekenij Dendermonde, bisdom Gent. Het archief van de kerkfabriek, armendis, en broederschappen (a) omvat documenten van 1400 tot 1869. De jaarlijkse boekhouding van kerk- en armenmeesters (b) werd via een eindrekening gecontroleerd en goedgekeurd door de pastoor, baljuw, meier en schepenen en nadien voorgelegd bij de bisschop van Gent. Die rekening werd afgesloten midden het jaar nadien en kent steeds dezelfde opmaak met aparte posten voor de uitgaven (o.m. betalingen aan stielmannen voor herstelwerken) en inkomsten uit:

- geld uit de schotele, opgehaald tijdens de wekelijkse zondagmis
- cijnspacht van gronden (belasting betaald op kerssavont)
- intrest op leningen (bijv. de zestiende penning, of 6,25%)
- fundaties of het stichten van eeuwige jaargetijden (c)
- occasionele schenkingen uit testamenten
- betalingen in natura (bijv. wijn, olie of cooren renten op Sint-Jansmesse (24 juni) (*)
- funeraire diensten zoals begrafenissen of het opbaren van de overledene ("Ontfaen vuut het recht van het pallen (**) ende wasschen up het lyc elck twaalf groon" nr. 124 f13r°)



(*) "Ten bate van de behoeftigen kwamen de koorn- en evenerenten, bestaande in de jaarlijksche levering van een of meer vaten van die granen, en ten behoeve der kerk, bestonden de olie- wijn- en lijfkoekrenten (peperkoek met honing, kruiden en meel), die, alle jaren, een zeker getal koeken; een pint, een pot, een stoop of meer olie of wijn moesten opbrengen [...] Strikt genomen moesten deze renten in "specie" voldaan worden, doch, van lieverlede kwam het gebruik op van ze af te koopen aan de waarde van den dag, dus gingen zij op en af gelijk andere koopwaren" (C. DAUWE, Calcken, door de eeuwen heen, 1908, p. 339-340).
(**) ook pellen: baarkleed met in het midden een kruis dat over de doodskist werd gelegd. 
(a) kerkfabriek: beheert nog steeds de materiële middelen voor de uitoefening van de eredienst in de parochie.
Armendis of Tafel van de Heilige Geest: wereldlijke instelling, die in nauwe samenwerking met de Kerk, materiële hulp bood aan behoeftigen, o.m. via bedeling van voedsel en kledij.
Het broederschap van het Heilig Hart van Jezus en die van het Heilig Sacrament des Altaars. Deze laatste ontstond volgens een kopie van de stichtingsakte in 1540. Deze lekenorganisaties met aan het hoofd een guldemeester ontstonden tijdens de Middeleeuwen om een godvruchtig doel te dienen na goedkeuring van de rooms-katholieke kerk. De broeders vormden een sociaal netwerk, hielpen elkaar en verrichtten werken van naastenliefde.
(b) 2 leken vervulden deze betaalde functies gebruikelijk voor een termijn van 2 jaar, waarbij één van hen jaarlijks werd vervangen. Zo nam de eerste het eigenlijke bestuur waar en gaf die later de fakkel door aan zijn assistent.
(c) de pastoor moest hiervoor een verzoekschrift indienen bij de bisschop. Na goedkeuring werd bijv. op de dag van het overlijden een herdenkingsmis gehouden tegen de periodieke betaling van een geldsom, veelal met (on)roerende goederen als onderpand (de jaargetijde was dan bezet) of via schenking van grond(rechten). 'Eeuwig', omdat ook de volgende generaties hiervoor konden instaan. 
Zo werd eind 1600 een "besette jaerghetyde de kerckmrs schuldich zyn te doene" gesticht voor Denys HAGHENS (92). De exacte dag v/h overlijden vinden we in de rekening van 1604: "altyts op den iiiie zondach van 9bris" (96 f19r°). Berekend volgens www.stamboomsurfpagina.nl/kalender.html was dit 30/11/1600. Eén jaar later: "Ontfaen van...te Destelberghen over de coop van het last dat denys haghens testamentl deze kercken ghejont en ghegheven hadde" (93). In 1602: "Ghegheven adriaen van hultem (Gentse edelsmid) van eenen zelveren scijndere (kandelaar), comen van testamente ghegheven by denys haghens fs jacobs" (94).

I. Kerkrekeningen

1560
"Item ontfaen van lieven haghens ende dat van pachte van een styce lans up den keercackere comen metten ende up de beke onvdeelt metten heilighen gheest" (75)
                       

(de jaren 1561-66, 1568-69, 1571 en 1574-84 ontbreken. 1567, 1570, 1572 en 1573 bevinden zich vreemd genoeg in het OAK nr. 347) 

 

1567
"Ontfaen van lieven haghens van landpacht gheleghen up den kercackere" (347 f2v°)

1572
"Ontfaen van jan haghens van renten sprekend up zynen ackere inden biest" (347 f1v°)
"Ontfaen van lieven haghens landpachte van jaere LXXII" (347 f2r°)

1588
“Ontfaen van gillis oostel betaeld ande jan haghens fs prs. van een zeins rente van acht groot tsjrs sprekende up een ghemet lants gheleghen inden biest in zynen grooten ackere" (81 f6v° XXe PK f12r°/WP 134)

Vanaf 1596 wordt melding gemaakt van Jans "nieuwen ackere".       
                      
1589
"Ontfaen van lieven haghens betaeld ande jan van varenst de afquytinghe van een stoop (d) wyns tsjrs sprekende up een buynder lants gheleghen inde kerckstrate” (82 f8v° en 484). In 1596 staat hij vermeld als "ln fs jacobs" (Tak 4).
Vana
f 1597 vervult zijn broer Laurentius deze taak, die het jaar voordien huwde te Laarne (89 f9v° Tak 3).
In 1604 is het de beurt aan Jan (96 f10r°). De grond lag "zuit de beke west de strate".

(d) kruik/oude vochtmaat (ca. 2,4 liter).

1590
“Ontfaen van jan bauwens fs prs betaeld ande weezen jan haghens en jan van dame van een zeyns rente van een groot tsjrs sprekende up ontrent een halfbuynder lants gheleghen by de kercke west de strate” (83 f1v°).
Vanaf 1603 maken de wezen plaats voor Jonas Bracke, gehuwd met Claudia Haghens (95).
 
1592
“Ontfaen van lieven haghens (x Beatrix Van Aerde T
ak 4) betaeld ande willem van aerde een zeyns rente van vier grooten tsjrs sprekende up zyne hofstede up hanselaer groot ontrent een ghemet” (85 f5r°).

Vanaf de rekening van 1614 (107), opgemaakt 23 juli 1615, betaalt zijn weduwe. Hij stierf immers op 03 juni 1615.

1610
"dat ln haghens belooft heeft te betaelen de penninck VIe...van margriet van aerde...voor een jaerghetyde te doene" (103 f7v°)
 
1611
"Ontfaen van jan haghens raveschoot een rente van drye grooten tsjrs sprekende up vyftigh roen mersch in muelemersch ghenaempt papegenmersch west christoffel crobbeels" (104 f3r°).

De erfgrond ging over op zijn zoon Petrus (1658 nr. 139 f4r°
de Lokerse tak)
 
1615
"Ontfaen van het testament ghejont by ln haghens baillu van raveschoot" (107 f8r°
Tak 4)
"Ontfaen van jacob van aerde de some van twee pont gr die by hans claphauwers en anna haghens de kercke ghejont en ghegheven syn, mits dat voorn ghedaen sullen worden twee jaer ghetyden...van adriaen haghens en barbare vmeere hueren vadere en moedere en een part in sondachs ghebedt compt" (107 f8r°)

De parochiale overlijdensregisters tussen 1632 tot 1662 zijn spoorloos, maar nr. 107 met 2 identieke rekeningen uit 1614 biedt een kleine aanvulling. Op folio 1v° van het tweede exemplaar staat een lijst met overlijdens uit het jaar 1646 (papierschaarste?). Volgens M. Meys gaat het hier vooral om slachtoffers van een pestepidemie die de streek teisterde.
Zo vinden we op 02 augustus: Johannes Geensins, gehuwd met Joanna HAGENS (
Tak 5 (b), 09 augustus: Johannes HAGENS, ca. 44 jaar oud, gehuwd met Anna Van Hoecke ( Tak 5) en 11 augustus: op 78-jarige leeftijd Jonas Bracke, gehuwd met Claudia HAGENS ( Verwantschappen in de 16e eeuw).
             
1621
"Ontfaen van jan haghens raveschoot causa uxoris een rente van dry groon tjrs spreken up een ghemet etteweede ghenaempt davermate oost gillis bracke en de beke, noort den kerck ackere west lieven rogiers causa uxoris" (114 f3r°
)
 
1623
"Item ontfaen van jan haghens over het testament gemaekt en gejont anden kercke by cath bauwens we van lieven de conync overleden den 17 April 1623" (115 f8r°
WP 136 f154v°/172r°- Tak 1)

Wellicht gaat het om de schoonzus van de stam-overgrootvader.              

1625
"Item ontfaen van we lieven haghens (e) van viii deel van twee ghemeten lants gheleghen oost jacob van aerde noort de strate ghegheven by gheeradyne haghens (f) vuit huer vierde part van zestien tjrs" (118 f6r°)

Ook vermeld in 1626 met een toevoeging door de opsteller van het Landboek uit 1610: "zuit Jan nauts west Adriaen hagens".

(e) wellicht Petronella Vervliedt (
Tak 5).
(f)
Ferieboek 97?
                           

1630
"Item bedeelt pieter van waes van wittebroot ende dat den aermen bedeelt ten daghe van het jaergetyde denys haghens ( (c) 
 Item betaelt den selv van wittebroot en den aermen ghedeelt ten daghe van het jaerghetyde gillis oostelinc en elisabeth haghens" (122 f15r°)
( Verwantschappen in de 16e eeuw (f)

1633
"Ontfaen van de we lievens haghens van…deel van twee ghemeten lants by den hooghen driessche zuyt jan naudts west jacob de baere noort de straete ghegeven by gherdune haghens over haer vyfde part van zessen" (124 f6r° Tak 5)

1659
"Anderen ontfanck van tpellen baere...margriete hagens...janneken hagens we vailiant" (140 f17v°)

 

II. Rekeningen van de Armendis


1571

"adriaen raverick
adriaen haghens fs jan over gheerdryt swalen lieven van beerleere wyfs up een bunder landts zuyt zyn stede gheleghen inde biest
"
(453 wettelijke passering 
133 f134v°)
“lieven haghens fs jan over heer pieter oostelynck up eenen etteboch groot ontrendt een ghemete gheleghen int schoormeersch” 
“jacob haghens fs jan
pieryne bontynck jan haghens wyfs over jan bontynck haer vader…een ghemete landts gheleghen inden scrieck 2 vaten roch
”  
"jan haghens fs pieters heeft den heilighen gheest ghegheven de heelft van een rentebrief (g) inthoudende gheheelst…pacht danof de heelft toebehoort pieter bontynck zyn swaghere”
( Generaties III-I)
              
                       

(g) ten laste van pieter van eesvelde fs zeghers.

1576
"thomas oostelinck up een ghemet lants up den cruyacker...lest ontfaan jacop haghens" (462)

1577
"wlm dieric en de weesen pieter...van de kessavonde lest betaelt...heeft an ln de rous..en dander helft is lest betaelt by de we ln de wilde en jacop haghens" & "jacop scaepmeester is gheiont van pr wemaes...en is lest betaelt...jan mathijs en jacop haghens" (462)
"pieter van hoorde...pacht...een stuc meersch inden brouqmeersch heeft beseten in pachte ghenaempt de cromme strepe en noch een stucken wisselmeersch groot ontrent een dachwant...lest betaelt an jacop haghens" (462
WP 137/f37v°)
            
1578
"Adriaen haghens up syn stede inde biest betaelt anthonis bracke" uit het "pachtboek van landen en thiende den aermen van calcken toebehorende" (462 f6r°
WP 1558 / XXe penningkohieren 1571)
                
1579
"de hoyrs jan van doorslaer up hmlieder stede...al lest betaelt jacop haghen" (462 f4r°)

1580
"Adriaen haghens up een stuc lants anden herwech gmen van roelant bracke lest betaelt ln de rous" (462 f4r°)

1582
"Item ghegheven den XIe van maerte de huysvrauwe van jacop haghens in almoesen" (477 f5v°
ferieboek 99 (a)
"Item ontfaen van jacop haghens van cooren rente 2 vaten tjrs ten laste van synen goet inden schrieck (h) an michiel wemaes en dit vanden jaren LXXXVII" (f17v°)

(h) in 1586 betaalden de wezen van Jacob (481 f10v°). Jacob betaalt aan Jan Hubrecht van 1588 tot 1591. Vanaf 1592 betaalt zijn zoon Jan
(491 f24v°).

"Item ghegheven den XIIII van april in almoesen jacop haghen (sic)" (6r°)
"Item betaelt...over de begravenesse vande huysvrauwe jacop haghens desen July 82" (13r°)
"Item betaelt...over eenen luchtere (?) daer was mede begraven de huysvrauwe jacop haghens" (13r°)

"Item betaelt jan de wilde den XXVe van october te begraven jacop haghens ghestorven inde ...aste (13r°)

Bij het afsluiten van de rekening staat een jan haghins vermeld als schepen (21r°).

1583
"Item betaelt jacop haghens...lants an pieter de wilde" (478 6v°)

1584
"adriaen haghens up een bunder landts in syn stede inden biest up de meere oost de strate west de capelrie ofte het ...lant tjrs betaelt LXXVIII" (455 f8v°: rentbouc, behelst alle het goet desen Armen van Calcken in dien tijt toegekommen hebbende)
"adriaen haghens up een half ghemet lants gheleghen ande cruysacker an baijsbeke zuijt de heerbane oost jooris van abeele tjrs betaelt LXXXI" (f12r°)
"dhoors van lievin haghens up een hettebocht groot ontrent een ghemet gheleghen an schoor meersch noort den kercackere...oost jan bauwens...betaelt LXXX" (f15v°)  

1585
"Memorie dat ln haghens fs jacobs heeft ghe... twee vaten coorens" (480 f8r°)

1588
"Ontfaen van jacob haghens en laurs bracke van pachte van viic roen mersch gheleghen inden meulemeersch comen aenden meulencautere" (483)
"betaelt over pieter oostel" en "ghenaempt davermate" (f3v°)                   

1589
"Rekeninghe ende bewijs ghedaen by joos drieghe, midsg lieven haghens fs jacobs (i) die ghecomen es inde plaetze van laur bracke fs wms die binnen den tyt deze reken overleden es"

(i)  Tak 4. Livinus ging dus zijn broer Jan voor, eerst als armenmeester, later als baljuw van Raveschoot.

1590
"dhoorie jacop haghens up een ghemet lants inden scriec suyt jan hubrecht oost de strate...betaelt LXXXI 2 vaten roch" (486 f26v°)

1592
"Lauren haghens iiii meukens rogghe...Jan haghens iiii meukens rogghe" (491 losse notitie)

1599
"Ontfaen van ln haghens fs jacobs comende van lucas van nieuwenhuyse een rente van vyf schellyn grooten tsjrs" (497 f16r°)

1600
"Ontfaen gillis van ackere over jan de vyldere en rente van thien schell gr tsjrs...deze rente is ghequieten inde handen van jacob haghens"
(498 f15r° Tak 5)

1608
"Ontfaen van adriaen haghens een rente van een vat coorens tsjrs spreken up twee ghemeten lants int westende noort den herwech west de straete" (508 f16v°)

1644
"Ontfaen van jan haghens raffeschoot (causa uxoris) een rente van een gr tjrs spreken up viic roen etteweede ghenaempt den meyerschen donck" (542 f5r° 460)
Begin 17e eeuw pachtte Jan Bauwens dit perceel én davermate. Hij was wellicht een verwant van Christina Bauwens, de stam-overgrootmoeder.
"Ontfaen van jan haghens causa uxoris een rente van dry gr tsjrs spreken up twee ghemeten landts in de somerstraete suyt jan drieghe west de straete" (f6v°)
"Ontfaen van adriaen haghens een rente van twee gr tsjrs spreken up een ghemet landts by den eeckbosch up de meere oost laurs van dâme zuyt de we jan van megro betaeld over den raetsheere vyldere" (f6v°)
"Ontfaen van jan haghens raffeschoot een rente van vier gr tsjrs spreken up een bunder landts ghenaempt den grooten triest suyt ende west dhoirs jan cornelis" (7v° 460)
"Ontfaen van jan haghens causa (uxoris) up...een rente van zesthien gr tsjrs spreken up vier ghemeten landts by de musschestraete  ghenaempt den tusschensten ackere west pieter crobbeel noort de straete" (f11r°)
"jacob hagens fs jans
Ontfaen van dhoirs jacob van berlaere
(zijn schoonvader) van een ghemet landts inde schrieck" met in de marge: "boven den pacht 17 mutsaerts (takkenbundels) tsjrs vhuert jacob haghens voor zes jaeren" (f18r°)
"Ontfaen van jan van bossche by overlaetyn van jan haghens van een dacht landts up den wildernisse" (f18r°)
"Ontfaen van adriaen haghens een rente van een vat coorens tsjrs spreken up twee ghemeten landts up twest en..noort den herwech west de straete" (f25r° betaling van korenrente bij Sint-Jansmis, 24 juni 1643).

In 1658 is er sprake van dhoirs adr hagens (555 f24r°)

1645 (gepasseerd 23/08)
"Ontfaen van we jan haghens raffeschoot een rente van dry groon tsjrs spreken up haeren bocht davermate" (543 f1r° kerkrekening  114)
"Ontfaen van jan haghens een testament" (f24v°)
(de stam-overgrootvader)
"Item betaelt gillis haghens over de leveryn van viic roen landt jeghens...den aermen bedeelt" (f31r°)

Cijnsrechten 17e eeuw
"item 86 jacob haghens fs jans (de stam-grootvader) en jacob platynck ghoeden een rente van vyf groon tsjrs sprekende up een half bunder landts zuyt den herwech west baeysbeke oost dhoirs jacob vanden abbeele" (460 quoteboek 1636/f67v°)
"item 45 jacob haghens fs jans ghelt een rente van een groot tsjrs sprekende up 700 roeden etteweide ghenaemt de meyersche donck suyt schoormeersch oost tvoorgaen west adr bauwens noort...vnaet en consorten"
"item 63 laurs haeghens pachter van pr haeghens fs jans ghelt een rente van vier grooten tsjrs sprekende up een bunder landts ghenaempt den grooten triest zuyt en west dhoirs jan cornelis"


>> Reageer (0)
Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Bisschoppelijke en dekenale visitaties te Kalken in de eerste helft 17de eeuw
In 1545 riep Keizer Karel V het algemeen concilie samen in het Noord-Italiaanse Trente om misbruiken binnen de katholieke kerk aan te pakken en het hoofd te bieden aan het oprukkende protestantisme. Uiteindelijk leidde dit pas na zijn dood in 1563 tot een reeks hervormingen, zoals pastoors die doopregisters (en later ook huwelijks- en overlijdensregisters) moesten bijhouden. Een andere richtlijn was de hernieuwde verplichting voor de bisschop om alle parochies regelmatig te bezoeken. Om allerlei redenen zou het nog lang duren vooraleer hieraan gevolg werd gegeven. 

Deze bewaarde verslagen kunnen interessant zijn voor genealogen, omdat ze meer inzicht bieden in het parochiaal leven en de zeden en gewoonten. Hier en daar worden mensen bij naam genoemd. 

I. In 1611 bezocht de bisschop Karel MAES een reeks parochies en kloosters van zijn Gentse bisdom (a). Aan de hand van antwoorden op gestandaardiseerde vragen werden telkens visitatieverslagen in het Latijn opgesteld, die werden gebundeld in een diarium. Een bezoek kende telkens hetzelfde stramien: na een plechtig onthaal diende de bisschop het vormsel toe aan de kinderen, en werd een kerkdienst gehouden. Nadien volgde een grondige inspectie van het kerkgebouw, kerkhof en pastorie. De pastoor en kapelaan werden ondervraagd over de inkomsten en uitgaven, hun werkzaamheden en het reilen en zeilen binnen de parochie, de attributen voor de uitoefening van hun ambt en eventuele relikwieën werden opgelijst, jaarrekeningen van de kerk- en armenmeesters werden gecontroleerd, waren verboden boeken aanwezig? (bijv. protestantse bijbels), enz. Ook de baljuw werd verzocht om een getuigenis af te leggen over het kerkpersoneel. Bij wantoestanden werden soms verschillende bewoners bevraagd om zich zo een objectief beeld te vormen van de situatie. 


(a) R. WEEMAES (ed.), Visitatieverslagen van Karel Maes, bisschop van Gent Diarium mei-juni 1611, Koninklijke Commissie voor Geschiedenis, Brussel, 1987, pp. 89-91 (zoals (f) in te kijken bij het Documentatiecentrum Streekgeschiedenis Dr. Maurice Gysseling - Groot Begijnhof Sint-Amandsberg). 

Op 26 mei was het de beurt aan de Kalkense Sint-Denijs parochie. Met wat humaniora Latijn en Google Translate krijgen de teksten een vrije vertaling. Joannes ZYPENS was toen pastoor (b), die oa. werd geprezen ("laudatur a pastore") om zijn muzikale talent en vlotte pen ("Est musicus, bene scribit"). Een secretaris noteerde evenwel dat hij enkel de zieken bezocht ("visitat infirmos [...] non visitat parochiam") en het huwelijksregister fouten bevatte. Er was plaats voorzien buiten het kerkhof voor niet-gedoopte kinderen ("est locus pro pueris mortuis sine baptismo"). Er werden geen overspeligen ("adulteri") of bijzitsters ("concubinarij") gesignaleerd, maar wel ene Petrus SACK als kettter ("hereticus"). Er waren vroedvrouwen aanwezig, en er woonden geen Hollanders (protestanten). Er was toen nog geen schoolgebouw ("nulli ludi", zie (j), maar de kapelaan fungeerde zoals gebruikelijk wel als schoolmeester ("sacellanus est ludimagister"). De baljuw (c) kreeg een goed rapport: "Baillivus diligem catholicus, Magistratus bonus, qui constituitur cum baillivo a domino temporali" (d). De armentafel (e) bevond zich vooraan in de kerk ("mensa pauperum et fabricae est in anterioribus").


(b) Geboren Kalkenaar, de allereerste parochieregisters zijn van zijn hand ( Gelegenheidsvondst in het Beverse Rijksarchief (a)(b)). Zijn familienaam werd verlatijnst tot Zypaeus.
(c) Niet bij naam genoemd, wellicht Pieter VAN HECKE, vermeld vanaf 1605 ( Kalkense baljuws (14de-18de eeuw). 
(d) Deze dominus die de baljuw had aangesteld was Jacques-Philippe de GAND-VILAIN, graaf van Izegem en heer van Kalken.
(e) In engere betekenis louter een meubelstuk, in bredere zin de wereldlijke instelling, die in nauwe samenwerking met de Kerk, materiële hulp bood aan behoeftigen, o.m. via bedeling van voedsel en kledij. Deze zorg was toen nog een vorm van liefdadigheid, eeuwen later richtte de centrale overheid hiervoor oa. de commissies van openbare onderstand (COO) op en de latere Openbare Centra voor Maatschappelijk Welzijn (OCMW) ( Het kerkarchief van Kalken (1560-1659).

II. In 1623 vond een dekenale visitatie plaats. In het bisdom werden naburige parochies gebundeld tot een dekenaat met aan het hoofd een landdeken. Kalken behoorde toen tot het dekenaat van Dendermonde (RAG, Fonds Sint-Baafs en Bisdom Gent, K75, B2270).

III. Bisschop Antonius TRIEST kwam frequenter langs in de daarop volgende decennia (f). Hij vereerde tussen 1627 en 1652 Kalken maar liefst dertien keer met een bezoek. Een selectie:

In 1628 werd niemand verdacht van ketterij of werd er slecht over iemand gesproken, alles liep gesmeerd ("Nulli hic suspecti de aliqui haeresi aut mala conversatione, sed omnia bene composita")

In 1631 was er nog geen zielenlijst (g) opgesteld en werd geen melding gemaakt van de ondertrouw ("Non fecit librum status animarum neque scribit nomina contrahentium matrimonium sed solummodo contrahentium sponsalia et id quidem in quodam rapsodio"). Een parochiaan onderging een duiveluitdrijving, waarover de pastoor van Schellebelle getuigde (h) ("Dicitur Joannes van Rooten adhuc subinde exorisare, de quo possit testimonium dare pastor in Scellebelle"). De baljuw (i) en zijn officieren waren blijkbaar nalatig ("Praetor et officiarii valde negligentes").

(f) M. CLOET (ed.), Itinerarium visitationum Antonii Triest episcopi Gandavensis (1623-1654), De visitatieverslagen van bisschop Triest, Universitaire Pers Leuven, 1976.
(g) De Laarnse status animarum (1788) en volkstelling (1796).
(h) Exorcisme in 1789 te Horst (NL).
(i) Nicolaas VAN HECKE, of zijn voorganger Lieven BALTEN ( Kalkense baljuws 14de-18de eeuw).

In 1635 was er nog geen biechtstoel volgens de richtlijnen ("nulla adhuc sedes confessionalis conformis"). De pastoor getuigde dat er regelmatig een exorcisme plaatsvond ("exorcisat hic subinde, teste pastore").

In 1639 werd in het doopregister het geboorteuur niet genoteerd ("In registro baptisatorum non fit mentio horae nativitatis illorum"), en stond een koe te grazen op het kerkhof! ("Coemiterium depascebat una vacca"). Er was geen pastorie ("Non est domus pastoralis"). 

In 1641 genoot de pastoor een goeie reputatie bij de kapelaan en bevolking ("Pastor cum populo ac sacellano boni nominis et famae").

In 1643 werden de registers correct bijgehouden ("Registra exacta"), en werd melding gemaakt van een incestueuze relatie: ene Joannes CLYNCKESPOORE woonde samen met zijn zus, die hij zou bezwangerd hebben ("hominem nequam, vivens in concubinatu cum sorore eius, quam dicitur impraegnasse"). 

In 1645 was de pastoor nog steeds niet bij de les, want geen spoor van een ondertrouw of het uur van de geboorte, huwelijk of overlijden in de registers ("Non fit mentio contractorum sponsalorium  in registro pastorali, nec horae nativitatis baptisatorum nec mortuorum").

In 1646 werd de bisschop in het nabije Berlare verteld dat de pastoor in Kalken bij meisjes en vrouwen vaak de biecht afnam en ze nadien de zegen gaf, niet door het rooster van de biechtstoel, maar met hun hoofd tussen zijn handen, wat schandelijk was ("Relatum mihi hic fuit pastorem in Kalken saepius audire confessiones puellarum et mulierum non per cancellos, sed applicando faciem suam illarum, et apprenso illarum capite inter suas manus, dare illis benedictionem, non sine aliquorum scandalo").

In 1649 was in Zaffelare een oplichter gepasseerd, die verdunde bijenwas aan de man bracht tegen ziektes en toverij. Sommigen dachten dat die in Kalken woonde, anderen dachten in het naburige Beervelde ("Dicitur ad hanc parochiam subinde excurrere quidam impostor, qui fundit ceram distribuendam contra infirmitates et sortilegia. Sunt qui putant eum habitare en pago de Calkene, alii in Beervelde, loco vicino").

In 1650 werd een schoolmeester ("ludimagister") vermeld (j).

(j) In de staten van goed werd in het voogdijcontract dikwijls de verplichting opgenomen om de kinderen te leren lezen en schrijven. Het is wachten tot 22/04/1665 voor een melding van een plaatselijk schoolgebouw: "waarbij de gemeente het gebouw dat pastoor Joannes Zypaeus begonnen was op te trekken op het erf van de pastorie om te dienen beneden als school en boven als parochiehuis of schepenhuis, overneemt en met dezelfde bestemming zal voltooien" (M. GYSSELING, ed. M. CARNIER, Inventaris van het archief van Sint-Baafs en bisdom Gent tot eind 1801, Deel VII, Kerkelijk beleid van het bisdom, Brussel, 2004, nr. 34489, p. 10). Deze inventaris staat niet online, maar is wel in te kijken in het RAG en DSMG.

In 1651 dook te Zaffelare regelmatig de oplichter op, die bijenwas in water goot als remedie tegen koortsaanvallen (k). Deze keer werd hij/zij bij naam genoemd ("Dicitur ad hanc parochiam subinde excurrere quendam impostorem ex pago de Calkene aut vicinia nomine.... Heylars, qui fundit ceram en aquas contra febres").

(k) Wikkels met warme bijenwas worden in de natuurgeneeskunde nog steeds gebruikt tegen allerlei kwaaltjes. 

>> Reageer (0)
Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Kalkens notariaat 17de-18de eeuw
Het  raadplegen van notarieel archief is één van de pijlers waarop degelijk genealogisch onderzoek gebaseerd is. In onze streken verschenen notarissen voor het eerst ten tijde van Karel de Grote (800 n. Chr.). Het waren vooral geestelijken die het ambt bekleedden, later traden ook meer wereldlijke notarissen in functie. Er waren geregeld klachten over de ontoereikende opleiding, onduidelijk opgestelde akten (minuten), of archief dat compleet verloren ging bij een overlijden. Keizer Karel V bepaalde in 1531 dat zij slechts het ambt mochten uitoefenen na een examen voor de Raad van Vlaanderen of een ander hooggerechtshof. Aangezien er nog geen academische vorming bestond, deden ze als leerjongen stage bij een andere notaris. Sommigen maakten er hun hoofdberoep van, maar aanvankelijk waren de meesten in de eerste plaats griffier, kerk- of armenmeester, baljuw, schepen of burgemeester. Tijdens het Ancien Régime was bij een verkoop hun tussenkomst geen verplichting. Men kon ook gewoon langsgaan bij de griffier van de heerlijkheid waarop het goed was gelegen en een onderhandse overeenkomst (a) laten registreren.

Trouwens, verkoopakten of hypothecaire leningen (bezette renten) verleden voor een notaris dienden ook opgenomen te worden in de registers van wettelijke passeringen van de plaatselijke schepenbank. Voor de opmaak van een testament kon men ook terecht bij de pastoor (b).

Artikel 1 uit de Napoleontische wet van 25 ventôse XI (16 maart 1803), die tot vandaag de wettelijke grondslag vormt van het Belgische notariaat, definieert notarissen als "openbare ambtenaren, aangesteld om alle akten en contracten te verlijden waaraan partijen de authenticiteit van overheidsakten moeten of willen doen verlenen".

(a) Akte die niet door een notaris is opgesteld maar wel door de partijen is ondertekend.
(b) G. DEMUYNCK, Inleiding tot de geschiedenis van het notariaat te Deinze, Leiestam, Jg. 16, 2008, nr. 4.

In 1632 maakte Kalkens pastoor Jan VANDER ZIJPE een testament op ten huize van Matthias VERBRUGGHEN met oa. de schenking aan familieleden van een lening à 6,25% (den pennijnc XVI) ten laste van Adriaan HAGENS. Hij omschrijft zichzelf hierbij als protonotaris apostolyc, een eretitel die soms werd toegekend aan zeer verdienstelijke priesters (RAG, Kerkarchief Kalken, 52).  In 1639 stond ene Jan FLORENT in Kalken te boek als notaris, net als Pieter BAUWENS in 1676, die toen cumuleerde als baljuw (C. DAUWE, Calcken door de eeuwen heen, p. 7), en in 1744 een Daniel Frans DE LOIRE (RAG, KAK, 325). 

Plaatselijk notarieel archief bleef bij mijn weten slechts fragmentarisch bewaard vanaf de 18de eeuw. Vanaf de jaren dertig van de 19de eeuw zijn echter heel wat akten beschikbaar ( Testament en erfdeel oud-vader Bartholomeus Haeghens). In 1996 liet de Mormoonse Genealogical Society of Utah in het RA Beveren een microfilm maken van akten uit het eerste decennium van de 18de eeuw. Deze film stond nog niet online op www.familysearch.org, maar op mijn vraag om die ter beschikking te stellen, volgde al snel een antwoord: "We have submitted your request to the team that prioritizes the films to be digitized [...] Please check the catalog to find out if and when the films you requested are published on line".

Als alternatief zocht ik intussen op search.arch.be naar de originele akten, die zich na de verhuis vanuit het RABW in het RAG moesten bevinden. Daar liet men in april 2018 echter weten "dat deze notarissen hun standplaats in Kalken was, maar hun archief, voor zover het nog zou bestaan, wordt helaas niet in een Rijksarchief bewaard". Na enig aandringen vond archivaris VERFAILLIE na heel wat speurwerk de stukken toch terug in NOT239, nr. 8. 

Vanaf mei 2018 tenslotte is die microfilm, die geen melding maakt van verwanten of naamgenoten, na gratis registratie te bekijken op:

Item 4 (foto's 58-62): 3 akten verleden bij Lucas VAN HAUWEGHEM, "notaris publiecq tot Calcken residerende" (1702-1708), waaronder "jaecqe van damme (c) sone van adriaen gewonnen bij pierijne colman" verkoopt een partij land "up het schauteetdom tot laerne (d) oost ende zuijt den grooten hertackere van wylent gijfelbrecht dierickx, zuijt den cleenen hertackere van den selven, ende noort denijs van damme".

search-arch

(c) Onderzoeken naar andere lokale families:
(d) Uittreksel van een kopie uit begin de XVIIe eeuw van een denombrement (verslag bij het verwerven van een leen): "Item, houden noch van ghelijcken van mij zelven ressorterende ter voors. vierschaere van Wettere een leen gheheeten het Schautheetdom van Calckene ende es wijlent een spetelinck gheweest uyt den schautheetdom van Wettere, tot welcken leene toebehoort een renteboucxken sprekende op zekere landen ligghende in Calckene ende Laerne, jaerlicx vuytbrenghende xiiij lib. iij sch. parisis, dezelve landen subject thienden penninck in het verwandelen bij coope, bij versterfte acht grooten van den bundere, ende van elcken hoire datter inne versterft xij sch. paris., welck leen ende rente als noch onvruchtbaer, midts den ouderdom van de naemen, ende midtsdien de gronden alsnoch niet vindelijck" (J. BROECKAERT, Geschiedenis van Wetteren, 1862, pp. 60-61).

Item 5 (foto's 65-66): akte bij de Mechelse notaris Andries SIRÉ, waarbij Gilbert Guilliaume VAN MOSSEVELDE (e), griffier van Kalken, ondermeer verklaart "dat het coninclijck erffelijck notarisfchap vande voorsijde prochie van Calcken ende de ghene van Laerne met hunne enclavementen" (f) hem is verleend "by patente van sijne Mat. (g) op 19 augustus 1704" (14/03/1705). 

(e) Hij wordt in 1712 ook genoemd als Kalkense burgemeester.
(f) Wellicht worden hier oa. de heerlijkheden Raveschoot en Ertbuur bedoeld.
(g) Afkorting voor Majesteit. Koning Filips VI van Anjou was toen ook Graaf van Vlaanderen.

Item 6 (foto's 69-161): aansluitend op Item 5, akten bij de Kalkense notaris Gijsbrecht VAN MOSSEVELDE (1704-1706). Meestal bewoners van Laarne die bijv. de verkoop of schenking van gronden in Kalken wensten te laten bekrachtigen via een notariële akte.

Item 7 (foto's 164-165): kopie van een akte uit 1640 bij de Harelbeekse notaris W. HINNEKENS over de verkoop van 2 bunders leen te Kalken en 3 bunders cijnsgrond te Laarne "inde castelrie (h) van Dendermonde".

(h) Kasselrij (oude vorm: kastelnij) of burggraafschap (Fr. châtellenie). Vlaanderen was toen opgedeeld in deze plattelandsdistricten met een burcht als militair, gerechtelijk en bestuurlijk centrum. Aan het hoofd stond een burggraaf die de Vorst vertegenwoordigde.

>> Reageer (0)
Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Testament en erfdeel oud-vader Bartholomeus HAEGHENS

T E S T A M E N T


In 2010 lanceerde het Rijksarchief van Beveren-Waas een oproep binnen het gerechtelijk arrondissement Dendermonde om notariële akten ouder dan 75 jaar in depot te geven. Het Wetterse notarisduo Quipor-De Smet diende het archief in van de Kalkense notarissen Franciscus DE WEIRT (1832-1847), Pieter DE CLERCQ (1848-1849), Jean PLETTINCK (1849-1854), Adolphe TIBBAUT (1855-1895), zijn zoon Jules TIBBAUT (1896-1913) en kleinzoon Werner TIBBAUT (1913-1955). Deze laatste drie droegen ooit de burgemeestersjerp van Kalken.

Elke archiefdoos bevat eerst en vooral een jaarlijks repertorium met datum van opmaak, de namen van de betrokken partijen en het onderwerp, zoals adjudicatie (toewijzing na verkoop, zowel preparatoire= voorlopige, als definitieve), cijnspacht (grondbelasting ten laste van de huurder), consent van huwelyk (vaderlijke toestemming), huwelijkscontracten, inventarissen ten sterfhuyze, obligatieleningen, procuraties (verlenen van volmachten), radiaties (schrapping van aktes), schuldverklaringen, testamenten (ook revocaties= herroepingen), vendities (openbare verkopen), verhuur, en verkavelingen (opsplitsing van onroerende goederen bij de nalatenschap). Een volgnummer in de linkerkolom verwijst telkens naar de originele minuten.

 

Bedoeling was om in deze hooiberg te zoeken naar het testament van oud-vader Bartholomeus HAEGHENS ( Generatie X). In het allereerste repertorium (1832) stond een verwijzing naar de wilsbeschikking die hij reeds op 30-jarige leeftijd liet opstellen, bijna 1 jaar na zijn huwelijk met Coleta BAETEN op 28/09/1831 [3]. Aangezien zij lang voor hem overleed, ga ik ervan uit dat hij later een nieuw testament liet opmaken, maar dat werd nog niet terug gevonden. 

Hij overleed op 23 januari 1876. Op verzoek van zijn kinderen, Sebastien (mijn bet-overgrootvader), Edmond, Bernard, landslieden te Kalken, en Josepha met haar man Felicien HUYCKE, winkeliers wonend te Wetteren, had op 20 november van hetzelfde jaar in herberg De Keizer op de wijk Eesvelde een openbare verkoop plaats van eene party land en meersch te Calcken groot 55 aren 40 ca. Het werd na de eerste afroeping verkocht aan de broers GAUBLOMME [3 bis].


[3] RABW, Inventaris van de repertoria en minuten van notaris Franciscus De Weirt, notaris te Kalken, voor de jaren 1832-1847, NOT 560/2, nr. 119

[3bis] RAG, NOT 503.

 



(in de linkermarge staat een timbre de dimension van 15 centimen:
celui dont le prix est en raison de la grandeur du papier employé)
(www.notrefamille.com)

 

De wilsbeschikking omvat slechts 1 kleine folio (recto/verso) en luidt plechtstatig als volgt: "Voor ons francies DeWeirt notaris ter verblyfplaets van Calcken, canton van Wetteren, district van Dendermonde proventie van oostvlaenderen, behoorlyk gepatenteert, ten bywezen ende g'assiteert van de vier ondergeteekende getuygen, was tegenwoordig sieur Bartholomeus haeghens, soon van Livinus francies, landbauwer woonende tot Calcken, van welken ten bywezen en presentie van d'ondergeteekende getuygen, aen ons notaris heeft nu gedicteert zyn testament en ordonnantie van uyttersten wille, welke testament door ons notaris eygenhandig is geschreven, zoo en gelyk het ons door den testateur is gedicteert als volgt ; ik geve en legatere aen myne huysvrauwe juffrauwe coleta Baeten, landbauwerigge [4] met my woonende, het volle togtgebruyk [5], en inkomen voor haer later geduerende van alle de roerende, en onroerende goederen, die ik t'mynen sterfdage sal komen agter te laeten, zonder voor dezen togt eenigen zeker ofte borge te moeten stellen, waer van ik haer dispensere [6], daer ingeval van kindt, ofte kinderen van onzen huwelyke t'mynen sterfdage in wezen waeren, sal desen togt vermindert worden op de helft, ingevolge de weth ------------- En naer voorlesinge aen den testateur, door ons notaris ter presentie van de getuygen gedaen van dit zyn testament, heeft hy testateur verclaert alles wel te verstaen en daerby te volharden, als bestaende in zynen uyttersten wille --------------------

Gedaen en gepasseert te Calcken ten competoire [7] van ons notaris, desen ses en twintigsten september achtien hondert twee en dertig, ter gedaerig bywezen van joannes baptista De Schuyter, herbergier, felix Uyttersprot, winkelier, pieter Van Peteghem, ook winkelier, en joannes Praet barbier en herbergier, woonende alle vier tot gezegde Calcken, aenzogte getuygen, genietende van de hoedanigheden by de weth vereyscht, de welke de jegenwoordige, beneffens den testateur, en ons notaris naer voorlesinge hebben onderteekent".

[4] '-igge' is een typisch vrouwelijk achtervoegsel dat we ook terugvinden bij hauderigge: als vrouw de langst levende ouder die moest instaan voor het onderhoud en opvoeding van minderjarige kinderen.

[6] Vrijstelling verlenen.

[7] Kantoor.

 

In de negentiende eeuw lag de zuigelingensterfte, bij kinderen in hun eerste levensjaar, naar onze huidige maatstaven nog altijd schrikbarend hoog. Oorzaken waren vermoedelijk aandoeningen van het maag-darmkanaal (slecht drinkwater), onvoldoende hygiëne en besmettelijke ziekten. Zo werd België zevenmaal door cholera geteisterd, in 1832-33, 1848-49, 1854, 1859, 1866, 1883-85 en 1891-95. Ook tyfus, pokken en griep zorgden voor sterftecrisissen, respectievelijk in 1846-47, 1871 en 1918-19 (www.queteletcenter.ugent.be/epidemieen). 

Een triest voorbeeld vinden we binnen het gezin van Bartholomeus en Coleta:

Livina Francisca     13/11/1832   08/06/1833
Sebastianus (a)       21/12/1833   05/02/1917 
Bernardus (b)         30/04/1836   25/02/1837 
Livinus                   02/05/1837   19/05/1837 
Josepha Francisca  28/06/1838   Volwassen 
Edmondus              11/10/1839   Volwassen 
Placidus                  28/07/1841   30/08/1841 
Bernardus (c)         12/09/1842   Volwassen 
Albina                    12/05/1844   20/02/1845 
N.N. (d)                 10/12/1847   10/12/1847 

(a) Mijn bet-overgrootvader (Generatie IX). 
(b) De familie was toen reeds verhuisd naar de Brugstraat ( Het Project POPPKAD), ervoor woonden ze in de Sauwerstraat. In het bevolkingsregister van 1838 staan op hetzelfde adres in de Brugstraat ingeschreven: Bartholomeus en zijn echtgenote Coleta BAETEN, haar dochter Melania BAETEN (°11/12/1826 Kalken - zij beviel in haar ouderlijke woning in de Sauwerstraat) uit een vorige relatie, en hun 2 kinderen, mijn betovergrootvader Sebastiaen en Josepha Francisca (RAG, MAK, 25). 
(c) Kreeg dezelfde voornaam als een overleden broertje, toen niet ongewoon. 
(d) Nomen Nescio (Lat.): naam mij onbekend, doodgeboren kind. In de PR Overlijdens vermeld als zijnde van het mannelijk geslacht (komt niet voor in de PR Geboortes). 


E R F D E E L


Na het overlijden van zijn vader Livinus Franciscus erfde hij op 04/12/1837 [8] als medekavellant:

 

"Kavel C: is tezamengesteld van de goederen naerschreven:

De party zaeyland genaemd den kruysakker beschreven onder artikel zeven, geprezen op zestienhondert vier en vyftig francs.

de party meersch en water (in schoormeirsch) uytmakende by de beschryving der goederen artikel tien, geschat vierhondert vier en vyftig francs.

de party land genaemt den overloop, beschreven onder artikel vyftien, ten pryze van zestienhondert een en vyftig francs.

de party land genaemt den deynakker [9], gebragt onder artikel twee, ten pryze van veertien hondert een en vyftig francs.

                                                                                                                                               Somma tezamen van

                                                                                                            de weerd van dezen kavel

                                                             bedraegt tez vyfduyzent

                                                             tweehondert tien francs

                                                             dus . . . . . . . . . . . . . . . 5210.00

 

Hy moet hebben vyfduyzend tweehondert negen francs, dus heeft te veel eenen franc,

dus . . . . . . . . . .  . . . . . . . .  . . . . . . . . . . . . . . . .  . . . . .  . . . . . . . . . .  . . . . . . . . . . . . . . . . .  . . . . . .  . . . . . . . . . . . . . . 1.00"

Het indexcijfer van de levensduurte in België in 1837 bedroeg 73 punten, in juli 2014 23.107 punten, 316,53x hoger (tegenover de referentiewaarde 100 in 1913). Omgerekend zou zijn erfdeel van 5.209 fr. ca. 40.872 euro vertegenwoordigen.


(P. SCHOLLIERS, A century of real industrial wages in Belgium, 1840-1939, in P. Scholliers & V. Zamagni (eds.), Labour's reward, Aldershot, 1995, pp. 106-137, 203-205) &
(http://statbel.fgov.be/nl/statistieken/cijfers/economie/consumptieprijzen/consumptieprijsindexen/)


[8]  RABW, Inventaris van de repertoria en minuten van notaris Franciscus De Weirt, notaris te Kalken, voor de jaren 1832-1847, NOT 560/7, nr. 240. De verdeling sluit aan bij zijn SvG die nog steeds in het bezit is van de Laarnse zussen ( Generaties XV-VI).

[9] Eens te meer kunnen we via de naamgeving van percelen verbanden aantonen tussen verscheidene generaties. De deynakker werd reeds in de 17de eeuw bewerkt door de familie, zoals blijkt uit het quoteboek van 1636: "jacob haghens dhelft dhelft dhoirs 1641" en "jacob haghens dander helft 1642" van "den denackere", de SvG van stam-grootvader Jacobus: "Item dhilft van een stuck lants genaempt den denacker" (1661), gevolgd door de SvG van zijn zoon Joannes: "Item den danacker groot met de dreve 600 roeden" (1685). Anderen zijn o.m. de meire: "Gillis scheire vercoopt aen Jan haeghens...een stuck saylandt...ghenaempt de meere" (1734 wett pass); de haevermaet: "Ontfaen van jan haghens raveschoot causa uxoris een rente van dry groon tjrs spreken up een ghemet etteweede ghenaempt davermate" (1621 kerkrekening); de kruysakker: "adriaen haghens up een half ghemet lants gheleghen ande cruysacker an baijsbeke zuijt de heerbane" (1584 rekening Armendis); de heirwegakker: mogelijks link met "pieter haghins heeft ghecocht jeghens jan bosscaert fs gillis eenen ackere gheleghen aen de heirwech" (1528-42 wettellijke passeringen) en weymeirsch te Uitbergen: "Item ten VIe noch een dachwant maymersch, gheleghen tuytbergh in wymeersch" (1615 SvG Livinus, baljuw van Raveschoot).


>> Reageer (0)
Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Bidprentje oud-vader Bartholomeus HAEGHENS duikt na 40 jaar weer op

Op 12 september 2020 bracht ik een bezoek aan de Erfgoedbibliotheek van de Vereniging voor Lokale Geschiedenis van Kalken en Laarne, gevestigd achteraan de gemeentelijke bibliotheek, Keistraat 5 te Laarne. Tot de recente aanwinsten behoort het fonds Raymond Bogaert, een privé collectie van bidprentjes (zie www.stanny-van-grassdorff.be) en doodsbrieven van plaatselijke bewoners uit voornamelijk de 20ste en 21ste eeuw (met alfabetische naamindex). 


Het fonds werd aangevuld met andere schenkingen en telt intussen meer dan 9.500 stuks. In de eerste map met documenten vóór 1899 is van het jaar 1876 welgeteld 1 prentje beschikbaar... dat van mijn oud-vader Bartholomeus HAEGHENS ! Hij werd geboren te Kalken op 24 april 1802 en overleed er op 23 januari 1876. Reeds in 1980 had ik zo'n bidprentje in handen tijdens ons bezoek aan verre verwanten in Laarne ( Generaties XV-VI/Generaties XV-X), maar toen namen we helaas geen foto's. Tijdens een bezoek in 2009 bleek het onvindbaar, en nadien zocht ik vruchteloos in fysieke en online verzamelingen. Het was net of de duivel ermee gemoeid was, want nu weigerde plots mijn fototoestel dienst. Gelukkig beschikt de bib over een kopieermachine.   


AZ tt

(De weggevallen "h" in de familienaam is een vaak voorkomende schrijf- en drukfout
van de officiële spelling van onze Tak, al komt de variant "Haegens" in Vlaanderen
meer voor)
 

>> Reageer (0)
Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.De Kalkense 'borgerwagt' (1831)

Toen in de septemberdagen van 1830 de opstand ontstond die zou leiden tot een onafhankelijk België, richtte de burgerij in een aantal steden spontaan de burgerwacht op (Fr. garde civique) om te orde te handhaven. De overheid besliste nadien om deze milities te erkennen en samen te voegen onder militaire leiding. Ze waren georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit mannen tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen en kinderloze weduwnaars, die geen deel uitmaakten van het leger. Tijdelijke, gedeeltelijke of volledige vrijstelling kon verleend worden zoals bij ziekte of de noodzaak om voor een gezin te zorgen, waarna een plaatsvervanger werd aangesteld. Na 1831 leidden de milities een sluimerend bestaan, maar in 1848 werden ze nieuw leven ingeblazen naar aanleiding van onlusten. In 1920 werden ze definitief op non-actief geplaatst. 


De dossiers voor Kalken zitten verspreid over het oude en modern archief in het RAG (OAK 341; MAK 112 t/m 119). De burgerwacht telde er 7 compagnieën en maakte deel uit van het 5de bataljon van het kanton Wetteren, dat onder de generale staf van het Legioen viel. Aan het hoofd stond een kapitein, bijgestaan door (onder)luitenanten, sergeant(-majoors), een fourrier (a), korporaals en tambours (b). Het was de bedoeling om in de maanden maart-april-mei-juni-september-oktober zeker tweemaal op zondag met de wapens (geweer met bajonet, sabel) te oefenen, maar hogere officieren kloegen over het absenteïsme en gebrek aan serieux van de manschappen (c). De inschrijvingsregisters zijn interessant voor genealogen omdat telkens de ouders vermeld staan, de geboorteplaats, de wijk/straat waar men woonde, en occasioneel ook lichaamskenmerken. 


Als (onbedoeld) komisch noot antwoordden velen op de vraag: "Quelles sont les infirmités marquantes que l'inscrit allègue pour être dispensé du service?" met "Marié"!  


(a) "onderofficier, die voor de inlegering, wapening, fouragering, kleeding, enz. der compagnie zorgt, en tevens compagnieschrijver is" (www.dbnl.org). 
(b) trommelslagers.
(c) RAG, OAK, 341, Burgerwacht (1831-35). 

In het eerste inschrijvingsregister van 1830 (d) komen 14 naamgenoten voor, die allemaal geïdentificeerd konden worden: 



(d) RAG, MAK, 115, Inschrijvingslijsten en alfabetische lijsten van de burgerwacht (1ste helft 19de eeuw).  
(e) Lid 5de compagnie. 
(f) Lid 4de compagnie ( Kalkense huiseigenaars in 1819, ca. 1860 (d).
(g) Lid 6de compagnie. Volgens een andere verklaring afkomstig van het Cootveld ( Kalkense huiseigenaars in 1819, ca. 1860 (c).
(h) Lid 4de compagnie. 
(i) Legde op 26 november 1831 de eed af als vervanger met de graad van tweede luitenant ( Kalkense huiseigenaars in 1819, ca. 1860 (b).
(j) Moeilijk leesbaar, wordt hier de wijk Apostelhuizen bedoeld? 
(k) Lid 4de compagnie, korporaal, afkomstig van Beervelde. 
(l) Lid 7de compagnie, garde (bewaker). 
(m) Mijn oud-vader ( Generatie X Tak 1). Lid 3de compagnie.
(n) Lid 4de compagnie ( Kalkense huiseigenaars in 1819, ca. 1860 (g).
(o) Lid 6de compagnie. 
(p) Lid 5de compagnie. 
(q) Lid 3de compagnie, garde
(r) Lid 5de compagnie. 
(s) Werd op 12 mei 1831 vrijgesteld van dienst wegens een hernie scrotale (liesbreuk).

Oud-vader Bartholomeus HAEGHENS legde op 15 april 1831 de eed af als eerste luitenant voor burgemeester Debbaudt. Uit het "extrait du proces verbal de la séance du conseil cantonal de la garde civique de Wetteren" van 03 oktober 1831 blijkt dat hij deels werd vrijgesteld, "exempté du premier ban", na zijn huwelijk op 28 september 1831. De burgerwacht was onderverdeeld in 3 zgn. bans. De eerste op nationaal niveau moest de onschendbaarheid van het territorium doen respecteren. De tweede stond het leger bij binnen de eigen provincie. De derde was enkel op lokaal vlak actief. 

In een register voor de 'Rustende schutterij' (1828) staat zijn lichaamslengte vermeld: 1 Nederlandsche el, 686 strepen (= 1m 68) (t). In 1813 werden bij wet nieuwe schuttersverenigingen opgericht die indien nodig de orde en rust moesten bewaren. In een kleine gemeente als Kalken werden schuttersplichtigen wel opgeroepen, maar oefenden niet actief.


(t) Het Nederlands metriek stelsel werd tijdelijk in 1820 ingevoerd.

>> Reageer (0)
Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Gelegenheidsvondst in het Beverse Rijksarchief

André VAN DE SOMPEL, redacteur van het heemkundig tijdschrift Castellum, vond eind 2013 in het RABW een kaftje met op de buitenzijde de notities:  "Boom van der haeghens" en "actuaris 17 8bris 1815". Het bevat een chronologische lijst met 13 mannelijke naamgenoten van Kalken uit eind 16de begin 17de eeuw en hun echtgenotes, met links in de marge het jaartal of datum van het huwelijk.



(RABW, OAK II, j. Varia, nr. 346,
Akten van verkoop (1796-1832)

Wie dit deels Franstalig overzicht 200 jaar later samenstelde en waarom precies is niet bekend. Het verwarren van ‘Haeghens’ met 'Vanderhaeghen’ werd eerder opgemerkt ( Generaties XV-VI (c)/Generaties III-I (a). Hoofd- en kleine letters bij de familienamen, en Latijnse doopnamen en Vlaamse voornamen worden door mekaar gebruikt. De spellingsvariant "haeghens" komt slechts éénmaal voor.

Merkwaardig genoeg staat bovenaan het jaartal 1588. DE POTTER & BROECKAERT noteren ook in hun Geschiedenis van Kalken (1889): "In't gemeentehuis troffen wij de originele registers aan van den burgerlijken stand, beginnende voor de geboorten en huwelijken van 1588".  Het oudste bewaarde parochieregister start echter pas in 1604 (a), zoals blijkt uit de notitie van pastoor Johannes Zypens (b) op de eerste folio: "Catalogus eorum quj baptismatis Sacramento Sunt initiatj in Eccl[esi]a de Calckene ab A° 1604 qui est primus annus residentiae meae et aetatis 25" ( Generaties XV-VI (a).

(a) Het Concilie van Trente (1545-1563) bepaalde dat de belangrijkste levensgebeurtenissen, nl. geboortes (dopen), huwelijken (in een later stadium ook de ondertrouw) en overlijdens (begrafenissen) moesten geregistreerd worden in parochieregisters. In onze contreien raakt dit pas vanaf ca. 1600 volledig ingeburgerd.

(b) De Potter & Broeckaert vermelden hem foutief vanaf 1600. De abt van de benedictijnenabdij van Saint-Nicolas-au-Bois in het Franse Picardië kon net zoals in Laarne een nieuwe pastoor voordragen (het patronaatsrecht). Kandidaten waren niet vies van enig lobbywerk tot zelfs voor de rechtbank toe, maar de definitieve toewijzing lag bij de (kerkelijke) overheid.


10
 van de dertien koppels kunnen we onderbrengen in één van de 5 gereconstrueerde takken. Ter verduidelijking: Takken 1-3-4 (en wellicht ook 5) hebben een gemeenschappelijke voorvader in de tweede helft van de 16de eeuw en klimmen op tot in de 15de eeuw. Een verband met Tak 2 die teruggaat tot begin 16de eeuw werd nog niet aangetoond.


- Lieven en Petronilla VERHULST, Francies en Elisabeth VAN DE VELDE, en Adriaen en Joanna VANDEVELDE zijn onbekend. Wél zijn er een Adrianus en Elisabeth SMEESTERS (ook voorkomend op de lijst) en zijn tweede vrouw Elisabeth VAN DE VELDE ( Verwantschappen in de 16de eeuw).

- "Ioannes haegens et XXina Bauwens" zijn mijn stam-overgrootouders ( Generatie IV). Als huwelijksjaar staat vermeld "1595",  maar zonder bronvermelding weten we niet of de opsteller zich baseerde op een authentieke akte, of hij die datum zelf inschatte.
- Laureys (een broer van mijn stam-overgrootvader) en Joanna BRACKE huwden te Laarne op 16/05/1596. Livinus x Joanna LAMMENS en Ioannes x Laurentia SCHAPDRYVERS huwden met enkele dagen/weken verschil zowel te Kalken als Laarne. Wellicht waren de 3 vrouwen van Laarne afkomstig.

- slechts bij 1 koppel, Pieter en Anna ANTHONY, komt de trouwdatum exact overeen met de VVF-transcriptie van de parochieregisters van de huwelijken. Was de opsteller niet zo vertrouwd met oud schrift?  


>> Reageer (0)
Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Kalkense kiesgerechtigden (1836-37)
In de Belgisch Grondwet van 1830 werd vastgelegd dat in het toenmalige cijnskiesrecht enkel mannen hun stem mochten uitbrengen die minstens 20 francs aan belastingen hadden betaald. In de praktijk betekende dit dat minder dan 2% van de bevolking over stemrecht beschikte.Van het huidige algemeen stemrecht voor alle meerderjarige burgers was nog helemaal geen sprake. De beleidsmakers waren ervan overtuigd dat een kiezer over bepaalde bekwaamheden moest beschikken en een zekere economische onafhankelijkheid hebben, zodat hij zonder dwang vrij kon stemmen op katholieke of liberale kandidaten. 

In de Kalkense Lyst der burgers welke overeenkomstig de artikelen 8, 7, 9  en 10 der wet van den 30 Maert 1836  de vereyschten vereenigen om tot de kiezing der leden van den gemeente-raed medetewerken komen 6 naamgenoten voor, allemaal landbouwers die we kunnen identificeren:


(RAG, MAK, 168)

178. Josephus, zoon van Joannes en Catharina MALSCHAERT. Geboren te Kalken op 05/06/1792, pas de dag erna gedoopt ( Tak 5 ).
179. Mijn oud-vader Bartholomeus (Generatie X Tak 1). Hij was niet alleen landbouwer, maar ook een belangrijke veehouder. Volgens de Staet van optelling van het hoornvee onderworpen aen de belasting van 1840 bezat hij 6 hoorn beesten ouder dan 2 jaar van 1e klasse. Het hoogst vermelde aantal is 8, de meeste belastingplichtigen hadden er minder dan 4 (RAG, MAK, 105). 
180. Petrus Joannes, zoon van Livinus Franciscus en Maria Catharina VAN HEIRBRUGGE, broer van Bartholomeus ( Tak 1).  
181. Sebastianus, zoon van Petrus Livinus en Maria Anna BATE ( Tak 1).
182. Petrus Livinus, zoon van Joannes en Maria FIERS ( Tak 2).
183. De enige kandidaat is Petrus Joannes, zoon van Joannes Franciscus en Maria Anna ROGIERS (° Kalken 24/02/1764) ( Tak 1).

In een tweede Lyst der kiesgeregtigde binnen de gemeente Calcken voor de samenstelling van de kamer der Representanten, het Senaet, en den Provincialen raed, opgemaekt ingevolge de kieswet van den 3e maert 1800 een en dertig, en de Provinciale Wet van den 30e april 1800 zes en dertig komen nog 2 naamgenoten voor met als beroep landbouwer:


(RAG, MAK, 168)

32. Op of omstreeks 08 juni 1762 staat geen Livinus Franciscus HAEGHENS genoteerd in het Kalkense doopregister? Hij kwam uit de Schriek wijk, waar mijn rechtstreekse voorouders woonden. Een derde bron brengt de oplossing: op de Byeenroeping der kiezers jegens 24 augusty 1837 [...] TABELLE Aenduydende de ter handstelling van de oproepings brieven aen ieder der Heeren Kiezers, overeenkomstig het art. 10 der kieswet van den 3 maert 1831, staat bij 32. haeghens liv. frans als opmerking overleden. Mijn oud-grootvader Livinus Franciscus (Generatie IX Tak 1), werd geboren op 27/12/1756 en overleed op 10/07/1837, dus naar alle waarschijnlijkheid gaat het om deze man.
33. Sebastianus, zoon van Livinus Franciscus en Maria Catharina VEREERTBRUGGE, ook een broer van oud-vader Bartholomeus ( Tak 1).

>> Reageer (0)
Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.De Wettelijke Passeringen (1528-1663)

Wie rechtszekerheid zocht, kon vrijwillig tegen betaling de private rechtshandelingen laten registeren als een 'wettelijke passering'. Deze akten van de Kalkense schepenbank, die vergaderde in plaatselijke herbergen, werden gebundeld in erfboucken die o.m. de aanstelling van voogden bevatten, het onterven/erven en manghelinghe (ruil) van gronden, leningen met aflossing van jaarlijkse renten, testamenten en zelfs verslagen van lijkschouwingen bij een verdacht overlijden: "anschau ghedaen…van het doot lichaam van pr slabbaert up den ii april 1653 den welk lach doot ter straete ontrent dry steppen van deure van jan van peteghem de selv bailliu en mannen van leen gheassisteert met mre abraham grootaert en mre jan de caluwe sereurgins, ende naerdien de selv mrs het doode lichaam hebben ontcleet, hebben ghesien dat het hele lichaam was ghequest en gheinserteert in syn slincke syde tot in het herte, welk aparentelyk de doot heeft ghecauseert ende boven dien, dat tselv lichaam oock hadde gesleghen geweest, met plompen slaghen up het hooft" (141 f172v°).


De jaren 1560-77, 1608-14 en 1624-36 ontbreken, getuige het voorwoord bij exemplaar nr. 7 (1637-1643): "wesende den XIIe erfbouck" (RABW,OAK). Ze zijn genealogisch gezien interessant omdat dikwijls de naam van de vader en echtgenote (huysvr) vermeld staat, en aanpalende percelen met hun pachters/eigenaars toelaten om de ligging van de woonplaats (behuysde hofstede) beter te bepalen.

131: 1528-1542

- "pieter haghins heeft ghecocht jeghens jan bosscaert fs gillis eenen ackere gheleghen aen de heirwech, om de somme van IX lib…, daer of deselve pieter behoorlick ter…ghedaen was naer de costume vanden vierscaere van kalckene” (f/datum ?)
- "wy lieven de vylder bailliu piet oosterlinck pieter van berleire pieter de wilde lieven bauwens clays vanderooten anthonis oosterlinck ende jan haghens scepenen myns heeren van kalckene" (f35r° 04/03/1532)
- "ghyseltbrecht haghens met zijnen vooghden vrienden en maghen heeft vercocht een stucken landts gheleghen in rauacker zijn porcie groot ontrent tachste deel in den selven ackere coopman pietere bracke fs jans" (f20r° 21/05/1531 WP 132 f84r°)
- "jacob bontynck ende jan haghens hebben ghecocht jegen jan oosterlynck fs symoen eene ackere, 2 ghemeten gheleghen inde pysers" (f17v° 29/11/1530 WP 133)
- "jan haghens cocht 1 ghemet mersch in de buyndren metten sloetkin medegaende, jeghens pieter van oorde ende jacob van eesvelde" (f6v° ?/04/1529)
- jacob haghins paalt ten noorden "aan 2 ghemeten lants up de somerstraete" (f5v° ?/03/1528)
            

132: 1542-1559

- "Adrian Haghens fs Jans heeft ghecocht jeghens Lieven Van Berlaere ende Ghertruyt De Wilde, zijne huysvrouw huerlieder behuysde stede zo die ghestan ende gheleghen is est (aard) vast en naghelvast ghenampt de “Biest” groot in erven ontrent vier ghemeten (1200 roeden) en dat om de zomme van 36 ponden (a) groote (fr. 381.68) vrij ghelt danof deen heelft ofte ontrent ressorteert te Wettere ende is behoorelick ghegoet en gheherft den 16 December 1558" ( XXe penningkohieren (e)            
(Calcken door de eeuwen heen, C. DAUWE, 1908, p. 328)

(a) het muntstelsel: 1 pond groten Vlaams = 20 schellingen (sous) = 240 grooten = 2880 penningen (deniers - koperen muntjes), of 12 penningen in 1 groot.

- "jacob haghens fs jans en levina van damme zyn huysvr hebben vcocht jan wemaes...gr tsjrs...en...den lasten dach van october XV neghen en vyftich die hy...up viii ghemet lants gheleghen...vierdonghen onverdeelt met jan cornelis...oost de beke zuyt bosch en noort den colman ackere" (f238r°)
- "Compareerde voor bailliu en scepen symon haghens die voor ons kende ende lyde dat hy ten zynen laste by dezen een rente door jan bauwens in zynen levene hadde vcocht clays de vman en belof wettelick by deze jan bauwens en zyne naercomers deze rente af te...en danof costeloeys en schadeloeys" (f227r° 07/08/1555)
- "jan haghens heeft ghecocht jeghens jan de vyldere fs bauwens een acker...ligghende in vierdonghe groot meer dan een ghemet"
(f212r° 06/04/1554)
"de zelven jan haghens heeft ghecocht matthys vande velde ontrent twee ghemeten lant ligghende inde haechdonghe (b) zuyt doeye van maryn clauwaert" (f212r° 1554)

(b) in de Molenmeersen.

- "jacob haghens fs pr heeft hem ontherft van zyne rechte zo verre als hy erfachtigh es inde stede daer hy pr wonde ende inde acker anden herwech by de ghuere strate also vare als hy vut erfachtighen dus behaut zyn moere huer...huer blat van bylevinghe te weten van vie deel vanden heelft zo verre als zy vstorven es by den overlyden van zyn vare voor de some van XXVI sch gr" (f184v°)
- "lieven haghens en lieven de vman hebben ghecocht jeghens gabriel de vman...twee stucken landts ligghende inde zomerstrate" (f176v° januari 1559)
- "jan haghens heeft ghecocht jeghens jan de wilde fs pieters ontrent VI ghemeten erfven ligghende inde byst...war of hy jan haghens en piryne bontinc zyn huysvr zyn wettl gheerft"
(f161v° 1558)
- "pauwels haghens en lysbette sporters hebben vcocht jan wemaes 06/?/1557...up hurl behuijsde stede zo die ghestaen en gheleghen is groot 700 roeden noort pr haghens west...strate...zuyt...van jacob haghens en lauwr van damme" (f133r°)
- "Scepenen van heerlickhede ende vierscare van calckene doen te wetene dat voor ons zyn commen ende wettelick ghecompareert in persoone jan haghens over een zyde // en adryaen haghens zynen zoone over andere die ons te kennen gaven en vclaarden dat zy met elck andere zo verre gesproken en ghecommuniqueert waren en dat hy adryaen begherde te synne syns tselfs en huyt ate en drancke van vare en moere overghe...ghetydeghe aude om te doene syne comieschap (wellicht als leerling-kok) vorminghe en eyghen proffyt war toe de zelven jan haghens heeft ghegond en gheeft wettelick by dezen zynen voorz zone de zomme van zes pond gr in ghelde en oock hier in begrepen alle zyne cleeren tsijne lyne ter tyt van...toebehooren ende alle zyn...pijken messen bossch...wel verstande dat hy van hem noch ghehauden wert te voldoene tot XVI (c) oude war mede hy adryaen tevreden es en mits dien es de voorn adryaen huyt ghegoet en ghedaen huyt zynen ate en drincken en hem tsyns met meer andranghe niet meer... in woninghe..opt in...niet meer dan oft hy tot staten van huwelicke comme ware" (f118v° - 16/?/1556)

(c) “I. ARTIKEL Kinderen zyn ende blyven in de macht ende bedwanck van haerlieder Vader ende Moeder tot dat fy vyf-en-twintig jaren oud zyn, ten ware dat fy by Huwelick Emancipatie Priefterfchap oft anderen Staet by den welcken men fyn felfs bedyd, haerlieder felfs bedegen waren.

II. De Kinderen mogen geëmancipeert ende buyten broode gedaen worden met kenniffe van faecken op ‘t verfoeck van Vader ende Moeder, ende advys van Vrienden ende Magen om voortaen haerlieder eygen profyt te doen ende anderfins haerlieder felfs bekent te zyn.

III. Giften gedaen aen geëmancipeerde Kinderen, moeten beleydt worden foo wel in proprieteyt als bladinge (rente op kapitaal) ten profyte van de Begifte, ten ware апders by den Gever befproken.”

(J. MAESTERTIUS, Beschryvinge vande stadt ende landt van Dendermonde, midtsgaders de costumen, statuten ende usantien, Rubrica XIII, Van de macht van Vader ende Moeder op haerlieder Kinderen,  ende hoe die haerlieder Selfs worden , 1646, pp. 40-41)

- "Adrijaen haghens heeft vcocht den twee weezen achter bleven jan vand haghen...danof deerste vallen ende verschynen zullen den 23e van marty 1553 die hy vsekert...ende altsyne...ende toecomende...bovendien zo houdt hy jan haghens zyn vare een buynd landts gheleghen anden...neffens den va...twech zuyt gautier alart noort jacob haghens inden zelven ackere oost den voorz wech" (f112v°)
- "gheert de vman en lieven haghens hebben vcocht loreys van dorselaer...up een dachwant lants...gheleghen inde zomerstrate zuyt jacob vwulghen" (f112v°)
- "pr bracke en lysbeth haghens zyn huysvr hebben vcocht jan wemaes...up een ghemet lands gheleghen noort ghelant pieter waes en lieven haghens" (f84r°)
-"gillis van ackere heeft v/cocht jan haghens twee ponden gro tsj...up zyn hofstede zo die ghestaen en gheleghen is inde kerckstrate" (f67r° - ca. 1552)

133: 1578-1584

- "halfbuynder lants ghenaemt den keer...oost en noort de strate" (f151r° 21/10/1583) en "deze naervolghende rente is gheloost by jan haghens...up raveschoot aen andries de rouck blycks by zyn qytancie staende... en wettl saerthere alhier ghesien ende ghelesen" (later toegevoegd op 01/07/1612)
Vgl. met de SvG van stam-grootvader Jacobus: "Item lants genaempt den keer, inde schrieck, 540 roeden, nooroost de selve straete" (09/03/1661 quoteboek 1636 f240v°)
De exactie locatie van dit perceel valt af te leiden uit een openbare verkoop in Gent van oa. zaai- en weilanden te Kalken op 12 augustus 1949: "Den Keer: Land. Sie B nrs 1229, 95A 90Ca".
- "pr zoetins en zynden huysvr" (f 138r° 24/12/1583) en een latere notitie met Anna's tweede echtgenoot: "de rente van michiel de vyldere ghelost by jacob van aerde als gemachtich van jan claphauwers en anna haghens zyn hysvr" (13/12/1610)
- "pieter soetens en mitsgaders anna haghens zyn ghesellende hebben heml...en onterft van haere hofstede zo die ghestaen en gheleghen is...inde biest...noch een stucken lants ghenampt de baijsbeke west de beke suijt den heerwech...danof is in erfen comen adriaen raverick by protestatie" (f134v° 13/11/1583/ f63r°)
- "ln van zype heeft gheloost ene rente van XV sch tjrs...aende kinderen ln haghens" (f? 11/11/1582)
- "aen cootvelt zuyt jacob haghens noort gillis oosterl oost de strate" (f119r° 25/10/1582)
- "pieter zoetins en ana haghens zyn huysvr hebben heml onterft van haerl recht...den pysers...ghe... danof is in erfven comen by naerhede pieter bontinck" (f111r° 30/05/1582 WP 131)
- "zuyt de strate west dhoirs adr haghins" (f94r° 25/11/1581)
- "jacob haghins fs lievens heeft hem onterft van een ghemet lants hem toekomende vuyt den sterfhuyse van jan haghins gheleghen in nieuwen ackere en ballink en cruysacker...danof es in erfven comen macharis everaert" (f78r° 28/?/1581)
- "rolant bracke heeft hem onterft van ontrent twee ghemeten lants ghenaempt baysbeke...danof in erfven gekomen is adriaen haghens" (f63r° 22/?/1581)
- "jacob haghens fs lns en rolant [van zyp]...zyn zwaghere"
(f61r° 06/10/1581)
- "Amelbergha buyst heeft haer onterft van...roeden lants up coetvelt gheleghen zuyt jacob haghens met zyn stede" (f42r° datum ?)
- "jan de vylder heeft hem onterft van en jacomyn haghens zyn onterft van huerl stede zo die ghestaen en gheleghen...in somerstrate...danof is in erfven michiel venneman"            
(f40r° 23/02/1581)
- "jan haghens een ghemet in pysers onverdeelt met pr bontinck fs prs" (f15r° 1578)
- "pieter bontinck fs prs ghemet in de pysers onverdeelt met adriaen haghens" (f? 1578)
- "lants gheleghen up den cruysackere west de beke noort jacob haghens fs jans uxoris" (f11r° 1578)
- "lants gheleghen in vierdonghen zuyt jacob haghens fs lns" (f? 02/03/1578)
- "up vyf ghemeten heye up cootvelt gheleghen noort ghelant jacob haghens fs lns" (f? - XXVIJ lauwe LXXVIIJ = 27 januari 1578. Lauw is wschl. verbastering van "looi")
-
"Dits ghedaen en present Michiel Wemes, bailliu, Joos Van de Meere, Jan Haghens, Pr Bontinck, Jacob Van Megro, actum op den 14 Octobere 1562"
(Calcken door de eeuwen heen, C. DAUWE, 1908, p. 107)


134: 1584-1590

- "roel mathys is in erffene...van twee stucken lants voorts toebehoort hebben johan bracke gheleghen by hussevelt als af ghedecreteert heeft ln haghens" (f135v° 10/04/1590)
- "jacob de schaepme fs jacobs en zyn huysvr hebben heml onderft van ontrent viii roe lants inde vierdonghe zuut daniel de vyldere...danof is in erffenen comen ln haghens voocht van lauken haghens zynen broere actum als vooren" (f107r° 10/01/1589)
( Ferieboek 99)
- "ln van zype is in erffen comen by consent van jacob haghens in een stuck lants ghenaempt de roote gheleghen inde zauwerstrate en noch een bochten schoore groot ontrent Vc roe" (f99v° 28/04/1588)
- "jan de vyldere heeft hem onderft van zyne behuysde hofstede gheleghen up deinde van somerstraete groot van erffen ontrent twee ghemeten...danof is in erffene comen als coopere adriaen haghens" (f87v° 06/10/1587)
- "pr salemon en pieryne haghens zyn huysvr hebben vcocht adriaen raverick...een 4 ghemeten lants gheleghen inden biest zuut de vcoopers...noort gs oostel...west jacob de rouck oost den meulenwech noch den helft van ontrent 800 roeden lants gheleghen ten hooghendriesch onverdeelt metten weezen macharis everaert...noch ontrent een half ghemet mersch in brouckmersch onverdeelt metten weezen margriet haghens...noch ontrent een buynder lants gheleghen up tnieuwen gaeversch ghenaempt twuitgat" (f54v° 05/08/1586) ( Het adelsarchief Piers de Raveschoot, recepis 20/08/1602, f2v°)
- "Actum in colegie van ln sturtewaghen ln haghens laten van raffeschoot en denys bracke bailliu en schepen van calckene"
(f52v° 12/06/1586)
- "jan hubrecht en ln haghens met hem ghevoocht gillis oosterlinck en adriaen van damme hebben hemlr onderft in vorme van manghelinghe te weten die voorn ln met zyne voochden van ontrent een buynder lants inden schrieck neffens den voorn hubrecht...en jan hubrecht van ontrent 800 roeden lants up anselaer ghenaempt den anselaer...belast en verobligeert staen ...aen dhoirs jan haghens" (f47r°/v° 08/03/1586)
- "jan hubrecht heeft ghedecreteert jacob haghens als voocht van zyne susters" (f44v° januari 1586)
- "pieter van hecke bailliu gillis van eesvelde livinus de vos laurs scheere pieter van zype jacob haghens" (f39v° 25/10/1616 -
latere toevoeging)
Tak 2 Jacobus scabinus)
- "up cootvelt in twee stucken lant zuut jacob haghens met zyn stede" (f28v° 03/10/1584)
- "willem van aerde heeft hem onterft in vorme van manghelynghe van ontrent 700 roeden lants ghenaempt den neren ackere gheleghen up cootvelt...ten behouf van jacob haghens fs lns en...zo heeft hem jacob voorut en zyn huysvr onterft van ontrent twee ghemeten lants gheleghen in de sutters zuut willem van aerde west joos de mueleneere noort de weezen jan drieghe...met vstaen dat willem van aerde door sutters behoudt voor zijn patrimonie goet zonder...conquest" (f21r° 18/06/1584)

135: 1590-1607                        

- "jacob haghens en zyn huysvr hebben heml onderft van haerl onbehuysde hofstede up hanselaer...danof is in erfen comen jacob van laere" (f106r° - 05/04/1598)
- "michiel de vyldere ener hem zelven en procuratie (volmacht) hebbende ander anna haghens we pr zoetens"
(f98v° - 17/06/1597/ 133 f111r°/ f134v°/f 138r°)
- "ln roegiers heeft hen onterft van ontrent een half ghemet lant inde somerstrate achter dhofstede van lieven haghens" (f88r° - 27/03/1597)

136: 1615-1623

- "zuyt jan haghens west jacques van ryselberghe noort jan haghens fs lns oost raveschoot" (f175v° - 28/11/1622)
- "up cootvelt...twee stucken lants daerby gheleghen ghenaempt de heye west de strate zuyt lieven de wilde noort jacob haghens"
(f173r° - 22/07/1622 wp 133 27/01/1578))
- "by raveschoot zuijt jan haghens fs lievens west lieven van poucke oost raveschoot noort de dreve" (f172r° - 13/06/1622)
- "ontrent hondert roen lants gheleghen inden lochtinck van we lieven de coninck...danof is in erfen comen jan haghens"
(f172r° - 21/02/1622 kerkrekening 115 f 8r° 1623)
- "up hanslaer west de straete zuyt laurs haghens"
(f161r° - 22/?/1622)
- "dheelft van vier hondert roen lants gheleghen inde vierdonghen onverdeel mette we jan de vyldere suyt de weesen jan hubrecht west jacob van haerde en pr vvaet...danof is in erfen comen pierynten vervlyet we lieven haghens" ( Tak 5) (f160v° - 22/12/1622)
- "inden schrieck oost jan fiers met zyn hofstede noort de straete west adriaen haghens" (f160r° - 15/03/1622)
- "joonas bracke en clausyne haghens zyn huysvr"
(f158r° - 15/01/1622)
- "cathelyne bauwens leste we van lieven de coninck heeft vcocht jan haghens fs jacobs...up haer behuysde hofstede gheleghen inde kerckstraete" (f154v° - 15/01/1622)
- "adriaen haghens fs jans en elisabeth vān velde zyn huysvr...hebben vcocht gillis bracke fs prs lant heml toebehoort en ten deele ghevallen...ten sterfhuyse van claerken blancquaert Sme dese ii comparantens moedere...een stuck lants ghenaempt den grooten bulliensackere"
(f152r° - eind 1621)
- "west de mussche straete (?) zuyt oock de straete met de wesen lieven haghens..noch ontrent VIIc L (750) roen lnts gheleghen by den selven straete...oost en zuyt jan haghens causa uxoris"
(f146r° - 30/09/1621)
- "oost en noort de we jan haghens" (in de buurt van "de sutters gheleghen by hanslaer") (f143v° - 07/06/1621)
- "gheleghen by den schrieck...noort de straete west adriaen haghens met zyn hofstede" (f141r° - 31/03/1621)
- "de we michiel de vyldere....den bailliu gillis van eesvelde jacob haghens ( Tak 2) en gillis hubrecht" (f? - 11/01/1618) en dezelfde folio:
- "adriaen haghens...tgoet van jacob cabbeke voor zyn pacht" (31/01/1618)
- "lieven de mueleneire fs joos heeft vcocht...viii roen lants ghenampt de heyie gheleghen...zuyt de straete oost jan haghens west de weesen lieven haghens ( Tak 4)...noort jan haghens jonghe causa uxoris" (f131v° - 02/09/1615)
( Het adelsarchief Piers de Raveschoot : Joos De Meuleneere bezit het leen de ‘heye’ oost de Hanselaarstraat en zuid “dhoirs van jan haghens” (16/09/1583)
- "ln roegiers fs jacobs elisabet haghens zyn huysvr"( 135 f88r°) (f12r° - 06/06/1615)

137: 1637-1643

           
- "gillis haghens en jacquemynten van peteghem syn huysvr hebben wettel ghe...tot proffyte van adriaen de brauwere...een behuysde hofstede...up cootvelt" (f204r° - 06/06/1642 Tak 2 (j)
- "adrian haghens en elisabet van velde syn huijsvr van haeren man behoorl gheautoriseert hebben vcocht eenen rente...up syn behuijsde hofstede inde schrieck oost de strate west jan onghena oost en noort mr jan bossier...in proffyte van Brthls hubrecht" en de "grooten bullens ackere" aan pieter vbruggen (f185r° - 28/04/1643
WP 136/f152r°)
- "jacob haghens en pr. de maeschalck als voochden van weesen michiel temmerman" (f169r° - 17/05/1642 Tak 5)
- "jacques haghens fs lns en maeyken temmerman" ruilen grond met lieven van aerde (f169r° - 1705/1642)
- "jacques haghens fs lievens en maeyken temmerman syn huysvr hebben heml onderft van een partyken landts gheleghen...up den cruysackere ghenaempt dan dry houck" (f167r° - 17/07/1642)
- "jan haghens fs lns ende jan an
thns fs michiels syn wettel by...voochden bedeghen van de weesken pieter haghens gheprocureerd by tanneken anthns" (f163r° - 09/07/1642 Tak 5)
- "margriete haghens we van wylent denys de vijldere"
(f137v° - 27/11/1641 Overige koppels uit Kalken)
-
“Laurs bruggheman als voocht over Janneken haghens fa jans (c) ende tseln Janneken in persoone hebben heml wettl ondeerft van een stuck landts…zuyt de we Jacob van rysselberghen west Frans de vman noort de weesen van Jan haghens fs lievens”
(f122r° - 19/03/1641)

           
(c) mogelijks begijn Joanna Tak 4.

- "laurs haghens fs lievens heeft hem onderft van een partije maijmersch leen...danof is in erfen comen jovr. helena charlotte de zaman"
(f114r° - 12/04/1641 Tak 4 (d)
- "doormans ackere oost ghelant de we laurs haghens"
(f100v° - 12/03/1640 Tak 3)
- "Lieven everaert fs jacobs ende cathelijne haghens syn wettel huysvr" (f89r° - 17/07/1640)
- "Naentken haghens weduwe van wylent jan schepens...onderft haar behuysde hofstede alsoo deselve ghestaen en gheleghen is in de vromontstrate" (f74r° - 07/02/1639)
- "tanneken naudts" "elisabet haeghens haeren moed (d)" "danof is in erfven ghecomen gs bracke daude als voocht van weesen jan naudts gheprocureert by de voorz elisabet haghens"
(f73r° - 29/11/1639)

(d) hun ouders zijn nog onbekend ( Overige koppels uit Kalken).

- "een stuck landts ghenaempt de steenen poorte...oost jan haghens zuyt en west de strate"
(f71r° - 16/09/1639)
- "een stuck landts ghenaempt den overloop zuyt passchier bauwens west jan de lausnay noort de heere van vinderhaudt west dhoirs jacob haghens" (f? - 09/04/1639)
- "Elisabet haghens we van michiel borm" (f62r° - 07/03/1639 Het adelsarchief Piers de Raveschoot / recepis 20/05/1602 f53v°)
- "by bervelde heye...zuyt ende west janneken haghens"
(f53v° - 07/12/1638)
- "gheleghen up den meere..suyt adriaen haghens west de beke" (f43v° - 27/09/1638)
- “Adriaen haghens fs Jans ende Elisabetta van velde sijne wettelijcke huysvr” krijgen een lening van griffier Bartholmeus Hubrecht. Daarbij “ypotiqueren sy lieden comparanten de voorn rente...up haerl behuysde hofstede...inde schrick groot twee ghemeten commen west de straete oost en noort mr jan bossier (e)…causa uxoris zuyt jan onghenae...en ten leste noch dheelft van een stuck landts hem competerende causa uxoris ghenaempt de langhe hemelrijcke groot...vijf hondert roeden" (f42r° - 01/04/1638)

(e) uit de SvG van stam-grootvader Jacobus (1658): "In erven : hofstede bij de cruijcen, oost de straete, noort mijnheere Jan Bossier" en die van zijn zoon Joannes (1685): "Gronden van erfven: dhelft van een behuijsde hofstede in de schrieck, groot int gheheele vier ghemete, oost straete, west den danacker, noort Jan Baptiste Bossier presbijtere"(priester).

- "jooris haeghens ( Tak 3) ende maeyken bracke fa gs syn huysvr hebben heml wettel onderft van een half ghemet mersch gheleghen inde cromme strepe, wisselende met baudewyn van zype en jan van hecke" (f37v° - 12/01/1638 rekening Armendis 462 )
- "twee ghemeten landts gheleghen in bruchstraete...oost jacob haghens fs lievens" (f33r° - 07/05/1638)
- "jan haghens fs jacobs ( Tak 2) en met hem ende by syn consente maria svos syn wettel huysvr" ontvangt een lening van jonkvrouw Clara Van Zompele fa Lievens voor "een halfbunder lands gheleghen...up tcootveldt, oost...joos roegiers, noort jan hubrecht suyt de strate west de we daneel de vijldere" (f25v° - 12/03/1638)
- "pierijntken haghens fa jacobs we van lieven maes, gheassisteert met jan haghens haeren broeder" ( Tak 2) onvangt 16 pond van "joncvrauw clara van sompele fa lievens woonende binnen der stede van Ghendt" voor "320 roen landts gheleghen...up het cootvelt achter de hofstede der scomparanten vadere...west daerinne ghelandt d'hoirs van voorschreven jacob haghens" (f23v° - 26/06/1638)
- "cornelis de prickere fs passchier...vclaerde wel en deughdel ontfanghen thebben vut handen van jan haghens bailliu van raffeschoot als voocht van laurs haghens fs lievens (f)" een som geld voor delen van "een halfbunder landts ghenaempt den quadries" en "twee ghemeten landts ghenaempt den bock" (f15v° - 18/01/1638)

(f) Tak 1. PR = Kalken 21/03/1610 Laurentius fs Livinus ( Tak 1 of 4) en N,N. Merkwaardig is wel dat hij in 1638 al 28 jaar was en dus meederjarig? Doopheffers waren Margareta Vervaet & Laurentius Van Damme (mogelijks een broer van Livina Van Damme ( 132/f238r°).

-
"frans haghens fs jacobs" ontving een som geld van "jan clarebaut fs jans laeckesnijdere binnen Ghendt...up een stuck landts gheleghen...noort de kerckstrate oost pieter van velde, west denys bracke zuyt pieter bontinck" (f14v° - 20/01/1638 Tak 2 (j)
- "jacob haghens fs lns ( Tak 5) en met hem en by syn consente maria temmermans syn wettel huysvr" ontvingen een som geld van Hubrecht Vaillant voor "een stuck landts gheleghen in vierdonghen...oost jacob bracke, west jan de maschalck zuyt jan hubrecht" en "noch up een stuck landts gheleghen in somerstraete achter d hofstede jan de schaepmre oost joos clauwaert zuyt de weesen jan hoochwech west gillis bracke noort laurs van abbeele" (f13r° - 12/01/1638)

138: 1644-1647

- "jacques haghens heeft sijn clachte vnieudt by hem ghedaen up tgoet van jan gheensins ( Tak 5), hier ten vooren ghedaen" (zonder folio - 27/04/1645)
- "gheleghen by den steenen brugghe noort jan haghens suyt oost de straete" (f63v° - 09/03/1645)
- Adriaen haghens en Elisabeth Van De Velde verkopen "den bullensackere" aan Adriaan Van Rysselberghe (f 58r° - 06/06/1645)
- "jacques haghens fs jans" koopt "een behuysde hofstede...in de biest oost pr hulstaert (b) west de straete suyt pr de brauwere groot in erfen LX roen" (f12r° - 27/02/1644)

(b) uit de SvG van stam-grootvader Jacobus (1658): "In conquest.. het hofstedeken, noort ende hoost Pieter Hustaert met syn hofstede"

- "maeyken van peteghem" verkrijgt "twee hondert roeden landts...up cootvelt inde heystraete...by consente van gillis haghens haeren man" (f7v° - 06/04/1644 Tak 2 (j)
Vreemd genoeg is er sprake van Gillis, die gehuwd was met Jacoba ipv Maria Van Peteghem?
- "ln haghens fs lns" ruilt zijn derde deel van 400 roeden leen te Raveschoot "oost de straete suyt dheer jan baert" (f3v° - 07/07/1644 Tak 4 (a) bis)

139: 1647-1649

- jan de meuleneere en christyne haghens ( Tak 3) ruilden 500 roeden land in de vierdongen (f41r°- 15/04/1647)
- jacques haghens fs lievens ( Tak 5 (c) heeft een rente verkocht aan de wezen van jan haghens "up dhelft van een halfstuck landts gheleghen in de somerstraete" (f56v° - 06/02/1648)
- "cathelijne haghens fia jans ( Tak 1 (b) we van lieven everaert gheassisteert met michiel baeten...medeghesellen in wette schepenen, heeft vcocht aen jacques haghens haere broudere eene rente van ..gr tsjrs de penninck XIe innegaen XVIII maerte 1648, besedt up twee ghemeten landts gheleghen binnen laerene up den nieuwengavers ghenaempt den rechten,...d'hofstede van comparante,...suyt lieven de maesschalck, oost dhoirs van jacob van rysselberghen, west dhoirs michiel schepens" (f58r°)
- "erfenisse pieter haghens heeft hem ondeerft als ghebleven in commeren en baeten ten sterfhuyse van syn huysvr ontrent viii c roeden landts inden hullestraete ghenaempt den overloop...danof is in erfen gmen den voorn guilliaem den vijldere" (f83r° - 26/11/1648)
- "erfenisse jacques haghens fs lns heeft hem ondeerft van ontrent vi c...landts gheleghen oost de somerstraete met het straetken ghenaempt dhaude hofstede suyt de we jan van miegro west pr de baere noort de kercke...danof is in erfen commen barthls hubrecht...in den name van cornelis van haghen" (f92r° - 11/03/1649)
- "jacques haghens fs lievens als voochd van weezen van jan gheensins " ( Tak 5 (c) (f93r° - ?/04/1649)
- "jan van zijpe is by eede voocht bedeghen van weesen jan de vijldere fs daneels vweckt by lievyne haghens" ( Overige koppels) (f? - 27/01/1649)
- "pieter bracke mette ghemeene hoirs van het sterhuijs joonas bracke (x Claudia Haghens) heeft wettel staen clachte ghedaen up tghoet pieter haghens als hoir causa uxoris" (f? - 25/11/1649)
- "jacques haghens fs jans ( Tak 1 (a), en ln... syn by eede voocht bedeghen van weesen sijmon de bruckere, verweckt bij lievijne haghens" (f? - 18/06/1648)

140: 1649-1651

- "adr haghens heeft hem ondherft van ontrent Vc roeden landts...inde boschstr...suyt gs van ackere...danof is in erfen comen jan van bossche" (f44r° - 13/10/1649)
- jacob haghens is samen met jan aerdt voogd ( Tak 5) van de wezen van jan de poortere en lievijne haghens (f85r° - 17/12/1650)
- "jan de wilde fs jans heeft hem onderft den xi january 1650 van vii c roeden landts, gheleghen inde bruchstraete...danof is in erfen ghecommen jacob haghens fs jans ( Tak 1) by naerhede" (f104v° - 05/04/1650)
- joosyntken haghens ( Tak 3) en pieter dhollander ruilen "een half bunder landts gheleghen up hanselaer ghenaempt den boschackere, oost daeranne ghelant de voorn gillis van haerde suyt jacques haghens west adriaen matthijs" (f120v°)
- brtls bracke erft "de baeysbeke, suyt de straete...in welck stuck competeert jacques platinck lxx roeden in doost syde" maar laat de grond aan jacob haghens fs jans (f 125r° - 27/05/1651 Quoteboek 1636/kerkarchief)
- "jan van sijpe als voocht van weesen lievyne haghens gheprocureert van jan de vijldere met authorisatie heeft hem onderft van 750 roeden gheleghen ten broucke west den brouckackere...danof is in erfen commen jan dierick by naerhede" (f138r° - 17/05/1651)
- "jacques haghens fs lievens ende maijken temmermans ( Tak 5 (c) hebben vcocht aen jan colman...een rente...up twee ghemeten landts ghenaempt den berck...by de somerstraete oost dhofstede jan van miegro" (f145v° - 06/03/1652)
- "adriaen matthijs fs lucas als voocht van gillis haghens fs jooris
( Tak 3) heeft vcocht aen pieter bracke...een rente"
(f146r° - 06/03/1653)

141: 1652-1654

- "jacob haghens fs lievens heeft vocht aen jan van hauweghem fs prs eenen rente" (f53r° - 05/06/1653 Tak 5)
Latere toevoeging in de marge : "van maeyken temmermans van haeren man gheauthoriseert...dese rente is gelost bij jacques haghens fs jans ingevolge van quytancie alhier gesien' (07/06/1670)

142: 1655-1661

- "Item hebben desen [de voogden van de wezen van François De Meester] heml onderft ende vuijt crachte van authorisatie als vooren, van d’helft vanden bochten…met de wed denijs van damme met een partije saeijlants…danof is in erven comen jacques hagens"            
(f4r°-31/07/1656)
Vgl. met de SvG van stam-grootvader Jacobus: "Item dhilft van een partije lants met dhilft van 2 ettebochten leen wesende, liggende met Marie De Meester vidua Denijs Van Damme"
- "pieter van doosselaer fs jans heeft hem onderft van een ghemet...wisselmeersch...danof is in erven comen jacob haghens" (f49r°-02/01/1657)
- "pr. hagens ende guillae bauwens syn tsamen ...voochden bedegen...achtergelaeten jacquis hagens en in huwl geprocreert by jossynten van beirleere" (f67v° - 08/05/1658) ( Generaties XV-VI (d)
- "Tanneken hagens fa jacobus wede van gillis haentkens geassisteert met jan bracke schepene als haeren by staende man" verkoopt een rente aan gillis maes "up een stuck lants ghelegen up hanselaere...oost livijne vanderzype, west weesen jan hagens"
(f90r° - 08/05/1658) ( Zeelse naamgenoten)
- "maeyken vos fa lievens wed. van jan haghens gheassisteert men den griffier heeft vcocht aen we ende hoirs jan colman een rente...besedt up een ghemet mersch gheleghen in brouckmersch" (f92v° - 29/05/1658) ( Tak 2 (b)
- "jacquis hagens fs lns...heeft hem onderft van zijn behuijsde hofstede...danof is in erfen gecommen jacques hagens fs jans met hem en by syne consente janneken uijtterweerden zyne huysvr by naerhede" (f130r° - 25/06/1659) ( Tak 5)
- "passchier pauwels fs jans ende maria hagens zijn huijsvr" verkopen een rente aan Jacob Bauwens (f144r° - 25/02/1660)
( Tak 3)

159: 1517-1663 (losse akten)

- "Gillis hagens fs Jooris ( Tak 3 (f) heeft "vcocht aen Jan ende Lieven hagens fs Jaques een rente van iiii ponden gr tsjrs...up zijne behuysde hofstede...up het hussevelt"
(s.d. SvG van stam-vader Joannes: "Gronden van erfven: Item een besette rente van 2 ponden gr tsjaers, penninck XVIe, tot laste van Gillis Haghens fs Jooris, beset op zijne hofstede op het hussevelt")
- Gillis haghens koopt land op het Husseveld (29/09/1662).
- "joosijnten van beirreleire leste wede. van jacques haghens" koopt "twee stucken lants inde brugstraete" (12/02/1660 de stam-grootouders uit Tak 1 - zij tekende met haar merck)
- "syn vgaedert in goeden gheselschap ten huyse van lieven de meere tavernier...gillis haghens...heeft vcocht aen...laureyns haghens...een stuck saeylant groot ontrent dry ondert roeden" (04/09/1660)


 



 


>> Reageer (0)
Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.De Ferieboeken (1556-1651)

In tegenstelling tot de vrijwillige rechtspraak uit de schepenboeken (Arrow De wettelijke passeringen (1528-1663) bevatten deze flink uit de kluiten gewassen registers burgerlijke geschillen tussen eisers en verweerders, zoals niet betaalde pacht, achterstal bij de aflossing van leningen (a), het recht van passage over paden en wegen of vergoedingen bij akkerschade. Ferie betekent trouwens rechtszitting volgens het Woordenboek der Nederlandsche Taal (WNT) (http://gtb.inl.nl/). De jaren 1566-84, 1596-1612 en 1643 ontbreken (RABW/OAK).

(a) Kalken in de 'slaepere' van de abdij van Roosenberg (1466).

Regelmatig spande de baljuw in naam van de Heer een rechtszaak aan causa officio (van ambtswege, niet in persoonlijke naam). Zaken staan soms meermaals op de rol om het onderzoek ten gronde te voeren. Indien nodig werd bij hogere instanties, zoals Gentse advocaten, vooraf advys van gheleerde ingewonnen om een juridische knoop te ontwarren, waarna de schepenen tot een uitspraak kwamen, bijv. een ordonnantie (bevel) aan de verliezende partij tot betaling.
Om een eis kracht bij te zetten wordt reeds eind de 16e eeuw af en toe verwezen naar een staet van goede. Deze boedelbeschrijvingen kwamen dus toen ook al voor, maar zijn niet bewaard.
We vinden hier ook renunciaties ten sterfhuyse (afgewezen nalatenschap wegens een negatief saldo) en onderaan de folio's aanstellingen als voogd, wat een inzicht biedt in de aangetrouwde families.

97: 1556-1565 (niet-gefolieerd en beschadigd)       

            

- "de zake tusschen jan haghens met...ghescrifte ten laste van gillis mal(schaert) stande up den vi en dach ten wette"
- "de zake tusschen adryan de muelenere en symoen haghens met zynen consorten" (26/01/1556 WP 132/f227r°)
- "praters (b) vsouck garant up bette van lokeren lieven haghens"

(b) "De Officiers ofte Praeters fullen ghehouden wefen hemlieden te vinden ter Vierfchare voor 't vergaderen van Schepenen, ende pertinente notities mede brenghen vande daghinghen (dagvaardingen), die fy fullen ghedaen hebben" (Vlaems recht dat is costumen ende wetten ghedecreteert by de graven ende gravinnen van Vlaenderen, L. VAN DEN HANE, 1675, p. 304).
De officier, een beambte die soms vergeleken wordt met de veldwachter van weleer, was in dienst van de baljuw en kon bij zijn afwezigheid "vuyt het lants" (dwz. het Land van Dendermonde) als plaatsvervanger optreden ("in loco").
"Compareerde...in persoone Laureyns Clinckespoir fs Guilleam den welken...ghedaen heeft den ordinairen eedt als officier te weten, dat hij comparant neerstelick sal vigileren, in voren te staen de preeminentien, autoriteiten van sijne Excellentie den Prince Grave van Iseghem, onse heere, legghen behoorlicke calaighen (van aanklacht tot boetevordering) jeghens alle overtreders van de placcaten van sijne Majesteyt ende alle andere misdadighe, allesins ghetrouwelick ende eerlick, emmers soo eenen goeden en ghetrauwe officier gheobligeert is te doene, sonder te derfven overeencommen, colluderen (samenspannen) midtsgaders composeren met contraventeurs, tcollegie bovenschreven te draeghen behoorlick respect, midtsgaders van hemlieder onderdanich te sijn in hemlieden commandementen, hemlieden secreten en niemant te releveren noch te openbaeren op peine van daerover als meyneedich gestraft en ghecorrigeert te worden " (WP 24/03/1672) ( Onderzoeken naar andere lokale families / CLINCKSPOOR)

- "pieter bracke fs jans wonende up de vaert is volghens zynen kenisse ghecondempeert te betalene jan haghens en lauw bracke als voochden van weezen achterbleven pr bracke en anthonynen wauters" (02/05/1556 WP 132 f84r°)
- "den zelven (lowys hansyns) met een copye spra...ten laste van lieven en gheert de vman mitsgad lieven haghens staen up den vi en dach ten wette"
- ingebrekestelling wegens wanbetaling : "ghehoort voor ons...adryaen haghens hoe dat hy jeghens lieven van berlare coght ende in erven ghedan is van zynen stede ter biest" ( XXe PK f46r°/kerkarchief 462 f6r°/WP 132)
- "ghearesteert (c) by pauwels haghens als voocht van weezen achterbleven pr haghens zulck...als...jan dierick fs ghijslbr toebehoorende lysb van poucke" (03/09/1563)

(c) beslag laten leggen.

- "lieven haghens en zegher de vman als voochden van weezen achterbleven we de vman" (30/11/1563 - de weduwe is lysbet van poucqe)"
- "pieter haghens heeft ghedan arestere ond pieter bracke" (27/12/1563)
- "lauweyne haghens we van gheert de vman heeft ghenamteert (d) ten behouf van jan van ackere ende joos vande meere" (03/09/1565 WP 132 f112v°)

(d) “Namptiseren, is eenige penningen daerom gepleyt werdt, den eysscher onder borgtocht ter hand te stellen, tot dat de saecke by eyndelijcke vonnisse af gedaen wert” (Register van de Bastaert-Duytsche Woorden, die in dit Boeck ende Practijck meest gebruyckt werden, ende alhier met goede Duytsche Woorden vertaelt., W. DE GROOT).

           
- "jan haghens en pieter bontinck die ons te kennen gaven en vclarden dat zy en huerlied gronden belast stonden aen jan vanden buyndere porthere van ghendt een erfelicke rente"
(een Jan van den Bunder wordt vermeld in 1556 als predikheer en inquisiteur te Gent in De Gulden Passer, Vol. 40-41, 1962, p. 45. Het valt op dat regelmatig vermogende Gentenaars voorkomen als particuliere grondbezitters)
- "pauwels haghens en jan clauwaert...huerl...tsamen hoyrs achterbleven beatrys bracke hebben ghedaen een clacht up en ten laste van goedinghe (e) achterbleven jan de vijldere" (22/05/1562)

(e) beslaglegging op goederen.

- "gillis van kerchove als voochd van cathelyne haghens doet een stande clachte ten laste vanden sterfhuyse we en doyrs lieven van zopele" (26/05/1562)
- "pieryne haghens we achterbleven lieven vande zompele is ghecondempeert te betalene jan van dorene haere zweer (f)" (21/06/1562)

(f) neef.

- "jacob haghens en delyne van dame mackt heesch met clachten van adriaen van rooten...van thienden pacht" ( WP 132 f238r°)
- "lieven haghens heeft doen vbieden den wech en zyne bocht tavermate clays de lettere...goet aen zyn stede...hy zyn beesten hoeden oft dat hy zekers zal doen voor zyn vruchten"
- "zegher de vema heer ghecalengeert ond jan haghens en jan vande meere zulck goet als zy zaude moghen doen doyrs van gheert de vman" (21/09/1563)
- "
jan haghens ten laste vanden zekere tandere tyden ghedaen bij gillis van dame...vachtert van twee jaere dlasten vschaere den viiien van marte XV LXII"
- "lieven haghens fs gillijs mackt heesch inden name van gheeroine zyne dochter (g)...met clachten ten laste van pr bontinck fs prs"
- "de zake tusschen adryan haghens en lauw de vyldere tsamen hrs ten laste van gillis van meygro"
- "pauwels haghens als vocht van weezen van gillis den meester" (1564)
- "den zelven hr (de baljuw) up tgoet vcocht by pieryne haghens copman adryan van ename"                

(g) Kerkrekening 118 f6r° (1625)?


98: 1585-1595

- "jacob haghins als voocht van weezen achterbleven ln haghens maect heesch met een wettel saerthere (charter) ten laste van zekere ghedaen by gs van ackere" (f4r° Tak 2)
- "
jan bauwens fs prs als voocht van weezen van jan haghens tot laste van jacob roegiers"
(f5v°)
- "de zake tusschen jacob haghins als voocht van zyne zusters en...hebben van jan haghens hre met een wettel saerthere ten laste van zekere ghedaen by gs van ackere" (f17r° cf. f4r°)
- "jan denijs maect heesch ten laste van pr van ackere in huwel hebbende anna vhulst we achter bleven jan haghens"
- "pr salomon en pieryne haghens" (f109r°)
- "jacob haghens over hem zelven en als voocht van weezen loy alleman maect heesch ten laste van we gs van velde"
(f162v° Tak 2)
- "de zake tusschen jacob haghens als leste verhoogher van een stuck lants ghenaempt de roote...en vervolghen van erffenisse van zelven goede v staet by...tgecalenghiert" (f?)
- "jacob haghens ver...t erffenisse en goede van we gs van velde" (f184r°)
- willem bontinck dient een klacht in tegen adrian haghens en barbara vermeere
- "de zelven [de kerkmeesters] maken heesch met...rente van...ten laste van ln haghens fs jans sprekend up een dacht mersch ghenaempt davermate noort cômen aenden kerckackere. heeschere...van V jaeren leste up vzouck en als vooren" (f198v° - november 1588)
- "joos de smet fs jan heeft beclaght het goet vcocht bij leen groot...aen we wm haghens...den viie september" (f? zonder jaartal)
- "pr dierick heeft wettel ghenaest de...wezen ten huyze adriaen haghens (f? 07/10/1586)

99: 1613-1631

- "de zaecke...tusschen jacob haghens en dhoirs jacob bauwes" (27/10/1613)
- "den bailliu inden naem van heere ...in gheschrifte tot laste van jan haghens raveschoot" (27/04/1613)
- "de sake...tusschen lieven haghens (i) als voocht van weesen jacob schaepme...olivier van peteghem...voor recht te doene ten principaele beede partyen te compaereren voor schepenen" (18/12/1614) ( wett. pass. 134 f107r°)
- "jan haghens heiligegeestme (i) maeckt heesch in gheschrifte tot laste van adriaen schatteman" (05/06/1614)
- "jan haghens (i*) up raveschoot is voocht bedeghen van weesen jacob schaepmr" (05/05/1616)

(i) stam-overgrootvader Jan? ( Tak 1 (e
(i*) hij werd voogd na het overlijden van zijn broer Livinus ( Tak 4) in 1615. Zie ook het kerkarchief 462.

- "andries verlee als voochd van gillis rooms maeckt heesch in gheschrifte tot laste van laurs haghens en syn goedyn" (29/12/1617)
- "adriaen haghens maekt heesch in gheschrifte tot laste van jan pauwels" (11/01/1619)
- "jacob haghens is voocht bedeghen van weesen achterbleven jan schepens" (07/06/1619) ( wp 137/f74r° - Overige koppels)
- "jan vwilghen es voocht bedeghen van weesen elisabeth haghens" (21/11/1619)
- "jan haghens fs jacobs maekt heesch in gheschrifte tot laste van adriaen de brauwere" (07/04/1620)
- "jacob haghens en pr de baere zyn wettel voochden bedeghen van weesen jan de baere" (21/05/1620 Tak 2 (b)

100: 1632-1642

- "maeyken andries maeckt heesch tot laste van pieter haghens fs lns" ivm een niet-afgeloste lening (15/12/1632)
- "de zaeke tusschen hubrecht vaillant ontfangher van venditie (openbare verkoop) ten sterfhuyse van we ln haghens" ( Tak 4) contra Jan Gheensins (juli 1633 - reeds vermeld in juli 1632)
- "guillaem drieghe hrs in gheschrifte tot laste van pieter haghens" (f 46r° mei 1634) ( De Raad van Vlaanderen)
- "jan haghens en adrianus van abbeele hebben wettel heurl eedt ghedaen en voochden bedeghen der weezen mayken haghens...ln van abbeele" (f49v° 06/04/1634 Tak 2 (b)
-
"lieven de gelder en jan haghens deelvoochd metsg lieven de gheldere wettel voochden bedeghen van weesen achter bleven jan de geldere" (f64r° 29/03/1635)
- "jacob haghens maeckt heesch in gheschrifte tot afstant van goede ten laste van jan geensins" (12/01/1638)
- "jacob haghens fs lieven maeckt heesch in gheschrifte tot laste van michiel temmerman...den heesch overbroght met den cavelbrief, den vw (verweerder) in opositie vsouckt copie den XXIII feb 1638" ( Tak 5 (c)
- "jacques jan en pieter van aerde fs ln macken heesch in gheschrifte tot laste van willem bracke in huwel hebbende pierijnten haeghens, mitsgs janneken haeghens fa lns hoors van beatrise van aerde" (07/06/1639 Tak 4)

101: 1644-1651

- "de saeke dienende tusschen pr vbrugghen hr tot laste van adriaen haghens" (f5r° 22/07/1644)
- "de saeke dienende tusschen de selv hr tot laste van jan haghens staet die saeke gheordonneert dhoirs en we te doen...tot aenveerden...van saeke den XI january 1645" (f19r° Tak 1 de stam-overgrootouders)
- "de saeke dienende tusschen jan jacob en pr van haerde hrs tot laste van willem bracke lieven haghens met consorten vrs...den viii 9ber 1645 is ghecompareerd adriaen baert thuwel hebben livijne haghens,...vclaert van gheenen cavelbrief te weten, noch den selv nooyt ghesien thebben, noch syn schoonmoeder (Beatrix Van Aerde Tak 4) daer van noyt hooren segghen noch spreken hebben". Nadien verklaarden Willem Bracke gehuwd met Petronella Haghens en Livinus Haghens hetzelfde (f83v°)
- "joos van vaet mackt heesch tot laste van jacques haghens fs jans ( Tak 1)" (f98r° 22/02/1646)
- "den selv in desen qualiteyt (ontfangher van aermen) tot laste van we en hoirs jan haghens raffeschoot" (f100r° 08/03/1646)
- "joos schaepmr fs bauwens maeckt heesch tot laste van jans haghens fs lns" (f114r° 17/05/1646)


>> Reageer (0)
Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Kalken in de 'slaepere' van de abdij van Roosenberg (1466)

Bronnenmateriaal in verband met Kalkenaars vóór 1500 is schaars. Immers, poorters- [1] of baljuwrekeningen [2], of  (naam)lijsten met weerbare mannen [3] uit die periode zijn ofwel onbestaand, of gewoonweg verdwenen. E. BALTHAU publiceerde reeds een reeks artikelen in Castellum over hoofdcijnsplichtigen [4] van de Gentse Sint-Pieters- en Sint-Baafsabdijen te Kalken & Laarne in de dertiende/veertiende eeuw.

[1] Van het Latijnse portus: haven. Burgers met voorrechten op fiscaal-, rechterlijk-, economisch en politiek vlak binnen de middeleeuwse stadsmuren. In Vlaanderen gaan sommige rekeningen terug tot de 13de eeuw: Brugge (1281), Pamele-Oudenaarde (1291) en Ieper (1297).

[2] Van bepaalde dorpen en steden uit het Land van Dendermonde zijn wel nog rekeningen bewaard in het Brusselse ARA, Archief Rekenkamer, nrs. 14355-14363( Kalkense baljuws 14de-18de eeuw).

[3] Militielijst van volwassen mannen, burgerwachten die ten tijde van oorlog moesten optrekken met hun eigen wapens. Het handschrift van Jan de Neve, griffier van het Land van Waas (1561) maakt wel melding van een lijst uit 1552 met 97 weerbare mannen in Kalken, en Laarne (F. MICHEM, Het Land van Dendermonde omstreeks 1560, Gedenkschriften van de Oudheidkundige Kring van het Land van Dendermonde, derde reeks, deel 4, pp. 297-98). Keizer Karel V voerde in 1552-1553 een militaire campagne tegen Hendrik II van Frankrijk. Zijn zus Maria van Hongarije, landvoogdes der Nederlanden, liet daarom de lijsten aanleggen.

Ook in de haardentelling uit 1469 van Kalken / Lichtervelde staan geen namen vermeld, enkel het aantal van 223 huisgezinnen, waarvan maar liefst 73 arm waren. In opdracht van de Rijselse Rekenkamer werden overal tellingen uitgevoerd, en op basis van het bewonersaantal werd dan het aandeel berekend dat elk dorp moest opbrengen in een globale belasting. Enkele lijsten bevatten wel de naam van het gezinshoofd.

[4] Jaargang XIV, nr. 4, 1977, pp. 3-30; jg. XV, nr. 3, 1998, pp. 3-38; jg. XXVI, nr. 4, 2009, pp. 9-72; Een vijftiende-eeuwse renterol van de Tafel van de Heilige Geest van de Sint-Denijs parochie van Kalken, jg. XXV, nr. 2, 2008, pp. 5-25 ( Aanbevolen lectuur).

Hierna volgt een nieuwe bijdrage om deze leemte op te vullen. De abdij van Roosenberg te Waasmunster bezat in het midden van de 16e eeuw een omvangrijk archief over haar grondbezittingen in het huidige Zeeuws- en Oost-Vlaanderen. Een aantal stukken werd echter steeds slechter leesbaar en moest ontcijferd en overgeschreven worden. In 1548 werd deze opdracht toevertrouwd aan Jan Wittock, priester en kapelaan te Sint-Niklaas. Pas in 1557, 1 jaar na zijn dood, was de ‘slaepere’ afgewerkt. [5] Het woord duidt hier op een boek dat niet telkens bijgewerkt moet worden.

Het lijvig register met genummerde folio’s werd opgesteld in een sierlijk handschrift met rode kapitalen (beginletters) door Anna de Sorie, een Gentse zuster. Het beschrijft alle eigendommen, renten [6] en tienden [7], waarbij elk perceel wordt aangeduid met de oppervlakte, de namen van leenmannen of pachters en de aangrenzende buren. Soms worden de (groot)vader of partner vernoemd, wat voor genealogen natuurlijk interessant is.


[5] Voor meer informatie: http://home.scarlet.be/abdij.roosenberg/geschiedenis/rottier-slaper.html.
[6] “Overeenkomst waarbij, tegen een ineens ter beschikking gesteld bedrag (meestal verzekerd op een bepaald onroerend goed) een periodieke  uitkering (in geld of in voortbrengselen) wordt bedongen” (Woordenboek der Nederlandsche Taal). Zie http://gtb.inl.nl/.

[7] De inning gebeurde aanvankelijk in natura, waarbij een 1/10e van de oogst werd opgehaald. Later werd dit recht dikwijls verpacht en voldaan in klinkende munt.


In 2006 brachten H. ROTTIER & A. TRUYMAN een CD-ROM uit via de VVF-Land van Waas met digitale fotografie van het volledige register en een index op de vermelde familienamen, zonder enige naamgenoten. In folio’s 161-162 komt Kalken aan bod (Laarne komt er niet in voor). Het manuscript geeft letterlijk weer wat in 1511 de baljuw en schepenen lieten optekenen in een charter met daarin de tekst van een origineel charter van 1466 (datering na omzetting van de Paasstijl naar 1 januaristijl - cf. https://nl.wikipedia.org/wiki/Jaarstijl). Na verloop van tijd was dit zo slecht leesbaar dat een volledig afschrift werd gemaakt dat eraan werd gehecht, een zgn. vidimus. 


De geannoteerde transcriptie telt een 44-tal persoonsnamen, waarvan 4 koppels plus 2 bijnamen. Wellicht gaat het in de meeste gevallen om Kalkenaren, al kunnen sommige eigenaars / pachters van buiten de parochie afkomstig zijn. Bontinck, Haenken, Van Damme, Van Eesvelde en Van Herweghe komen in elk geval reeds voor op oudere lijsten van Kalkense hoofdcijnsplichtigen uit de 14de eeuw. Ook 1 perceel wordt bij naam genoemd.   


Wat duiding: zonder bankinstellingen voor kredietverstrekking op het platteland, gingen particulieren een lening aan bij vermogende derden, bijv. voor de aankoop van onroerend goed dat meteen werd gehypothekeerd als onderpand (bezette rente). Bij een onbezette lening sprak men van een 'obligatie'. Op de jaarlijkse vervaldag moest de schuldenaar (verkoper) contractueel een intrest betalen aan de schuldeiser (koper) (bijv. de penninck 20 = 5%). Dit systeem was in principe eeuwigdurend en erfelijk, dwz. zolang de hoofdsom (principael) niet volledig was terugbetaald, ging deze verplichting over op de volgende generaties. Zo zijn termijnen bekend van meer dan honderd jaar. 

Indien het contract niet werd gerespecteerd, kon het goed worden aangeslagen en openbaar verkocht. Schuldeisers en hun erfgenamen konden de hoofdsom niet terugeisen, maar wel de rechten doorverkopen of bij leven of testamentair schenken (bijv. aan de Kerk in ruil voor het jaarlijks opdragen van een herdenkingsmis). Om rechtsgeldig te zijn werden de overeenkomsten geregistreerd in de schepenboeken (Arrow Wettelijke passeringen).


Elke religieuze diende een soort bruidsschat mee te brengen bij haar intrede. Hier schonk Lysbette VAN HENDE een jaarlijkse som geld die haar toekwam. Oorspronkelijk verkregen 2 koppels in 1466 een lening met gronden als onderpand, die toen aangekocht werden of reeds in hun bezit waren. Bij laattijdige betaling mochten de schuldeisers veertien dagen lang dagelijks 2 groten extra aanrekenen. Indien daarna nog niet betaald was, konden ze de onroerende goederen laten aanslaan. Later ging de verplichting over op anderen. De ene helft werd na een proces vervallen verklaard, het kapitaal van de andere helft werd pas volledig afgelost in 1686.




Folio 161 recto
                                                            “Calckene                                                  CLXI

 

Calckene in dese prochie hebben wy thien scell(inghen) [8] gro(te)n tj(ae)rs [9] erff(e)l(icke) rente. ons toeco(m)mende van joncvr(auw)e lysbette van hende fa joos onse religieuse. Danof dat wi hebben eene(n) ouden saertere [10] zeer duustere en(de) onleselick inden datu(m) van den jare ons heeren alsmen screef duust vierhondert viven zestich den xxiten dach van laumaent [11]. Den welkcken saertere es gherenoveert en(de) v(er)nieut ano duust vyf hond(er)t en(de) elleve de xxvije. dach van hoymae(n)t [12]. welcken saertere es ghescre(ve)n in franchin [13] seer scoon claer en(de) vulmaect en(de)met vijf groen wassen zeghelen gheseghelt en aenden ouden saertere ghehecht beghi(n)nende aldus ·//.

Wy lieven vanden neste [14] bailliu en wettelick maendere [15] va(n) den edelen en weerden heere me(ssi)r(e) [16] adriaen vilain [17] heere va(n) raesseghen van calckene en(de) van sent janssteene van sijnder prochie en(de) vierschaere [18] van calckene met dies daer toe behoort. jacob de gheest jan braecke jacob douwe. en(de) jooris dierix scepenen van voors(eijde) prochie en(de) vierscaere van calckene. Doen te wetene allen deghenen die dese […] sullen sien ofte hooren lesen Dat wij up den dach van heden date deser hebben ghesien en(de) ghevisenteert eene(n) wettelicken saertere in parchiemine [19] beseghelt in groene(n) wasse met dobbelen steerten metten zeghelen van wylent jan vanden broucke bailliu in dien tydt en(de) wettelick maendere me(ssi)r(e) vrauwen Anthonine van massemme [20] van haren heerscepe [21] en(de) vierscaere vander prochie van calckene pieter bonti(n)ck claes ghelgroet. pieter de wilde. gillijs vromont jooris zoys gillijs van eesevelde. en(de) jan haenken als scepenen in die(nen) tydt vander voors(eijde) vierscaere inden datu(m) vanden jare ons heeren dusentich vierhondert en(de) vivenzestich den xxiten dach van laumaendt den welcken saertere wij saghen vonden en(de) lieten gans gave. en(de) onghecasseert sonder eeneghe vitieuse rasuere [22] vut ghedaen alleenlick dat den zeghele vanden vanden voors(eijde) bailliu by oudtheden ofte quade bewarenessen ghecorru(m)peert en(de) af ghebrocken was van welcken wettelicken saertere dinhoudt hier naer volght en(de) gheincorporeert staet van woorde te woorde luden aldus

Wij jan vanden broucke bailliu ettc mentioneren(de) de selven saertere hoe dat voor heere en(de) wette [23] voorscreve(ne) co(m)men en(de) ghecompareert zij(n) in properen persoone pieter oosterlinck en(de) celie bontincx zyn wettelick ghetraude wijf. jan vanden velde [24] dieme heet duijtsche. en(de) kateline van heerweghe  zij wettelick ghetraude wijf. en(de)  hebben aldaer verkent by haeren v…en danck en(de) goets moet wille. dat sij hebbe(n) vercocht. wel en redelicke jacoppe van gheetbrugghe en(de) margriete sconincx zinen wettelicke ghetraude wijve thien sc(ellinghen)”

 

[8] Schellingen: oude munteenheid.

[9] Jaarlijks.

[10] Charter: akte bekrachtigd met zegel(s).

[11] 21/01/1466 volgens de huidige tijdrekening, niet 1465 (zie hoger). De lau(w)maand is januari.

[12] 27/07/1511. De hooimaand is juli.

[13] FRONCIN, -chin, frochin, franchin: espèce de parchemin français (Frans perkament). Zie www.lexilogos.com/etymologie.htm

[14] Genoemd als baljuw vanaf 1505, Jan van den broucke vanaf 1464 Kalkense baljuws (14de-18de eeuw). 

[15] Plaatselijke vertegenwoordiger.

[16] Edele Heer/Vrouw.

[17] Zoon van Maarten Vilain van Gent en Anthonia van Massemen (1490-1532) (cf. noot 20).

[18] Latere toevoeging in de rechtermarge (cf. noot 34). De vierschaar was de schepenbank, die meestal met 7 zetelden.

[19] Perkament.

[20] Dochter van Jan van Massemen en Adriana de Cabillau. Via haar huwelijk met Maarten Vilain van Gent kwam Kalken in het bezit van het stamhuis der Vilains ( De Bourgondische Rekenkamer). De vermelde schepenen komen allemaal voor als haar leenhouders te Kalken in de leenboeken v/h Leenhof van Dendermonde van 1469 & 1473 (ARA, Archief van de Rekenkamer, nrs. 1101 & 1102).

[21] Heerschap, ook heerlijkheid genoemd: het gebied van de Heer of Vrouw waarover zij gezag uitoefenden. 

[22] Betekent hier zoveel als gaaf, zonder weggescheurde stukken.

[23] Het plaatselijk bestuur.

[24] "Jehan vanden Velde alias de Duutsche en tient ung fief contenant une mesure appelle ghemet" (ARA, Archief van de Rekenkamer, nr. 1102, Register v/h Leenhof van Dendermonde, 1473. Een Johan vanden velde is in 1469 eigenaar van de heerlijkheid Raveschoot, gelegen net boven Kalken (ARA, Archief van de Rekenkamer, nr. 1101, Register v/h leenhof van Dendermonde, 1469, p. 95).  

Folio 161 verso

                                                                              "Erff(e)l(icker) rente In

 

gro(te)n tj(ae)rs vlaemscher munten eeuwelicker en(de) erffelicker rente den selven coop ghedaen sijn om een seker so(m)me van pen. Wanof de vercoopers kenden hemliede wel vernoucht En(de) hebben dese thien scellin(ghen) gro(te)n tj(ae)rs erff(e)l(icker) rente besedt bepandt en(de) versekert up dese naervolghen(de) partheelen [25] van erfven Te wetene eerst pieter oosterlinck en(de) cecilie bontincx zyn wettelick ghetraude wijf hebben besedt de vijf scell(inghen) gro(te)n tj(ae)rs eeuwelick en erff(e)l(icken) renten. over de helft vanden thien scell(inghen) gro(te)n tj(ae)rs voorscre(ve)n up haerl(ieder) hofstede te calckene groot vijf hondert roeden hauden(de) va(n) me(ssi)r(e) vrauwen van calckene voors(eijt) met acht 8 par(isis) [26] haerder heerlicker renten daer vut gaende sonder meer co(m)mers.

Oostwaert es ghelandt de weduwe van gillis oosterlinghe westwaert dhoir van janne den houwen. noortwaert jan de cupere zuidwaert dhoir van bouden spare En(de) jan vanden velde die men heet duutsche. en(de) katheline van heerweghe zij(nen) wettelick ghetraude wyf voors(eijt) hebben besedt de vijf scell(inghen) gro(te)n tj(ae)rs vlaemscher munte erff(e)l(icken) renten over dander helft vande voorn(oemde) x scell(inghen) gro(te)n tj(ae)rs up huerl(ieder) vorsten ackere in Calckene gheheeten in delsschoot groot zes vaetsaet [27] houden(de) van me(ssi)r(e) vrouwen van Calckene. met xx 8 par(isis) haerder heerl(icke) renten jaerlicx daer vutgaende sonder meer co(m)mers Oostwaert es ghelandt cornelis van eesvelde. westwaert jan vanden velde. noortwaert gillys vromont. Zuudtwaert neuen tstraetken en(de) dese rente sullen de voors(eijde) comparante(n) betalen telcken veerthienden dach in laumaent eeuwelick en(de) erff(e)l(ick) gheduerende. met zulcken ghelde als telcken daghe ganck en(de) cours hebben sal in Vlaenderen En(de) waert dat deze voors(eijde) vercoopers haerl(ieder) hoirs en(de) naerco(m)melinghe [28] alle jare niet en betalen so vermach jacop van gheetbrugghe en(de) margriete sconincx zij(nen) wettelick wijf haerl(ieder) hoirs en(de) naerco(m)mers. legghen haerl(ieder) theere ten twee gro(te)n sdaechs. veerthien nacht lanck ghedueren(de) en(de) die vertheeren ofte doen verteeren. hoe en(de) waer zij wilden. en(de) by wien dat zy wilden. onghemindert den principale erff(e)l(icke) rente voors(eijt) En(de) indien sy thenden va(n) den veerthien nachten niet vernoucht en werden [29] so souden sy den voors(eijde) panden erff(e)l(ick) af winnen [30]. en(de) haerlier handt aenslaen [31] by heere en(de) wette. naer recht. wedt. zede. costume. en(de) usagie [32] vanden vierscaeren voors(eijt)             Doriginael es ghesegheldt met vijf groen wassen zeghelen en(de) ghescreve(ne) in franchin als bove(n) ·//.

 

Ian bracke janss(one) dieme heet naeldeken wonen(de) inde

bontincstrate te Calckene ghelt tj(ae)rs erff(e)l(ick) deerste                       .V. scell(inghen) gr(oten)” [33]                              

 

Folio 162 recto

“Calckene                                                  CLXII

 

Besedt up den eersten onderpandt vanden voorscreve(ne) saertere. groot zyn(de) vijf hondert roeden plach te syne een hofstede handhovenen Oost lancx der beken adriaen de meestere, zuut jan coppeians. noortoost jan schepens met eender hofstede noortwest tsheeren strate .//·

De kinderen van joos van rooten, co(m)mende vut ex patre joos roten vut pieter van rooten ·//. Betalen tjiaers erffelick dander                                                                                                    vijf scell(inghen) gro(te)n [34]

Besedt up den tweede onderpandt te weten up een stick lants groot zes vaetsaet luttel mi(n) ofte meer gheleghen in delsschoot landen(de) Oost lieven van waes. en(de) de weduwe en(de) dhoirs van jan de scaepmeestere zuudt kateline van wesemale dwijf van pieter veerman met jacop van da(m)me. en(de) de selve kindere(n) joos verrooten [35] noort eene(n) slachbosch toe behooren(de) jan haenken Tgaet beede te wette ter vierscaren va(n) Calckene ·//.” 

[25] Perceel.
[26] Oude geldeenheid: Parijse ponden.

[27] Oude landmaat. Hier ca. 47 are (de exacte afmetingen varieerden sterk per streek).

[28] De kinderen als erfgenamen (Eng. heirs) en daaropvolgende generaties.

[29] In gangbare munt betaald worden.

[30] In het bezit krijgen.

[31] Beslag laten leggen op alle goederen indien de verplichtingen niet worden nagekomen.

[32] Gewoonterecht en gebruiken.

[33] Latere toevoeging in de linkermarge in hetzelfde handschrift als noot 34: "na over de vijf schellingen in texte vermelt is proces geintenseert geweest en(de) alsoo bij sententie quaet verclaert de voors(eijde) vijf schellingen dus de selve te niette".

[34] Latere toevoeging in de rechtermarge: "Dese vijf schellingen sijn gelost 1686"
[35] In deze korte passage treffen we driemaal een verschillende spelling aan van de familienaam!


>> Reageer (0)
Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Naamgenoten in 'Calcken door de eeuwen heen' (C. DAUWE)
Ongetwijfeld één de belangrijkste werken voor eenieder die interesse heeft in de plaatselijke geschiedenis, is Calcken door de eeuwen heen, historische bijdragen getrokken uit de archieven der gemeente van Cyriel DAUWE (1908). Deze publicatie verscheen oorspronkelijk als periodieke bijdragen in 'De Scheldegalm, Wekelijksch Aankondigingsblad voor Calcken en omliggende gemeenten', en werd later gebundeld. Het is in te kijken en/of te downloaden via https://lib.ugent.be/viewer/archive.ugent.be.

c1

(de aandachtige lezer zal merken dat de 
zetduivel toesloeg: het eerste woord in
de titel is GALCKEN ipv CALCKEN !)

Uit zijn woord van toelichting: "Deels in eene ontredderde, vervallene kas verborgen, deels in eene bonte mengeling opengespreid lag, op den zolder van ons eeuwenoude Schepenhuis, gansch eene vracht dik bestovene, onzindelijke papieren en perkamenten: het achtergebleven overschot van ons naar Gent gevoerde Gemeentearchief. Niemand stelde eenig belang in deze verwaarloosde verlatene handvesten, toen het ons gegund werd er een kijkje in te nemen en, tot onze innige voldoening, ontdekten wij er eene milde bron van allerlei wetenswaardigheden nopens het verledene onzer dierbare geboorteplaats, ons was het gejond eenen blik te werpen in "CALCKEN DOOR DE EEUWEN HEEN!" Met voorliefde hebben wij maanden, ja, jaren gearbeid om, uit deze vergetene en bijkans onleesbare oorkonden (zonder ook maar iets aan de spelling of den schrijftrant te veranderen) in gewone letter over te schrijven al het meldenswaardige dat wij er aantroffen, niet alleenlijk wat de gemeentezaken maar tevens wat den huizelijken haard aangaat".

Er komen 7 naamgenoten in voor, identificatie ligt niet voor de hand:

1. een openbare verkoop van akkergrond op 26/11/1649 in een herberg (p.53): "op den hoeck van Raveschoot", "Dit is aldus ghedaen present Lieven Van Doorslaer, Adriaen Stevens ende Lauwereys Haeghens". Er is slechts 1 kandidaat:
Kalken =21/03/1610 HAGENS, Laurentius, zoon van Livinus en N, N.

2."Een geboren Calckenaar, Pieter Haeghens, Jacobs zoon, koetsier" anno 1732 (p. 78). Er zijn 2 kandidaten:
°=24/09/1697 HAEGENS Petrus fs. Jacobus x Elisabetha Matthijs. Hij stierf op 04/07/1773 en was gehuwd met Maria Lammens ( Tak 5).
°18/12/1699 HAEGENS Petrus fs. Jacobus x Joanna De Wilde ( Tak 2).

3. een schepenakte (p. 91): "Aldus wettelijck verkent ende ghepasseerd ter manynghe van Gillis De Vylder, Baillu, ende vonnesse van Pieter Scheere ende Laureys Hagens mannen van leene van den voornoemden leenhove. Actum desen 11 July 1663" (bedoeld wordt hier Raveschoot). Zie mogelijks ook 1.

4. een akte uit een erfboek (p. 107): "Dits ghedaen present Michiel Wemaes bailliu, Joos Van de Meere, Jan Haghens, Pr Bontinck, Jacob Van Meygro, actum op den 14 van Octobere 1562". 

5. een jarenlang rechtsgeding (a) dat pastoor Bagenrieux in 1732 opstartte (p. 233, 244, 375-377): "Om eene even onnoozele reden vervolgde deze procesminnende pastoor jaren lang eene arme, maar bekwame schoolmeesteres, genaamd Pieternelle Haeghens (b), alhoewel zij, volgens de wetten van dien tijd, volkomen in regel was en dit alleenlijk omdat zij van hem de toestemming niet had om school te houden; toestemming welke zij in het geheel niet nodig had [...] Om de kosten van zijn proces te dekken liet hij de baljuw beslag leggen op haar huis en erf in de Vromondstraat. Zijne aanklachten hadden geen rede van bestaan want, eer hij de eerste indiende, was Pieternelle fa Lievens reeds met de plakkaten (c) in regel".


(a) er bestaat hiervan ook een dossier in het ARA te Brussel dat nog niet werd geconsulteerd: Grand Conseil des Pays-Bas à Malines. Procès. Appels de Flandre. Clergé, 65 Jacobus (Jacques) Bagenrieux, curé de la paroisse de Kalken ("Calcken") (Pays de Termonde) (suppliant) c. Petronelle Haeghen (sic) et Mattheus Janssens, bailli de Kalken (rescribents). Admission d'une maîtresse d'école à Kalken 1732-1737. 

(b) mogelijks Petronilla, dochter van Livinus x Maria PAUWELS (°27/10/1701 PR Kalken Tak 2).
(c) gedrukte voorschriften, soms opgehangen of voorgelezen in de kerk.

"Bij de stukken, welke wij reeds mede deelden, waren er een aantal anderen gevoegd allen ten voordele, zoals eene verklaring van 50 deftige inwoners waarin zij betoogen dat "Petronelle Haeghens beth of ontrent de acht jaeren alhier heeft schoolmeesteresse geweest ende dat sij geduerende dien tijdt in de selve fonctie haar eerlijck heeft gequeten met lof van eenieder als seer neerstigh ende bequaem".


Hij bleef haar echter vervolgen "zoodat zij weinig bemiddeld zijnde, haar wenden moest tot de broederschap van den H. Ivo, een genootschap van rechtsgeleerden ingericht tot verdediging der belangen van behoeftige lieden (d)".

(d) deze confrerie werd opgericht in de Gentse Sint-Michielskerk: "Broederscbap van den Heyligen Ivo der Rechtsgeleerde ende Practizienen algemeenen Patroon, tot meerder iever, ende luyfter van de Juftitie, mitsgaders befchermìnge van de Aerme, Weduwen, Weefen, Gevangene, ende ander gebrekelicke persoonen, in de Parochiale Kercke van den H. Arts-Engel Michaël binnen de Stad Gend ingestelt op den Feestdag van den zelven Heyligen, den 19. Meye 1677, ende by de Majefteyt geconfirmeert den 24. Maerte 1684" (Eerste deel van den zesden placcaert-boeck van Vlaenderen, red. J.B. SERRUYS, Gent, 1786, p. 235).
"in de loop van de middeleeuwen namen de advocaten naast Laurentius [...] stilaan ook de Bretoense heilige Ivo (1253-1303) als hun patroonheilige aan. Hij was priester, jurist en kerkelijk rechter. Ook hij verwierf de reputatie van vriend en weldoener van de armen. Hij werd gaandeweg de patroonheilige van alle juridische beroepen, meer bepaald van de advocaten" (De Balie van Brugge, A. VAN DEN ABEELE, Brugge, s.d., p.10).


6. een verklaring van 25/01/1730 vermeldt naast toenmalig burgemeester Jacq. Colman ook ene Lieven Haeghens (p. 238).

7. een schepenakte: "Adrian Haghens fs Jans heeft ghecocht jeghens Lieven Van Berlaere ende Ghertruyt De Wilde, zijne huysvrouw huerlieder behuysde stede zo die ghestan ende gheleghen is est (aard) vast en naghelvast ghenampt de "Biest" groot in erven ontrent vier ghemeten (1200 roeden) en dat om de zomme van 36 ponden (a) groote (fr. 381.68) vrij ghelt danof deen heelft ofte ontrent ressorteert te Wettere ende is behoorelick ghegoet en gheherft den 16 December 1558" (p. 328).

De verkopers stelden hem later in gebreke wegens wanbetaling, zoals werd opgetekend in een ferieboek: "ghehoort voor ons...adryaen haghens hoe dat hy jeghens lieven van berlare coght ende in erven ghedan is van zynen stede ter biest" ( XXe Penningkohieren f46r°/Kerkarchief 462 f6r°).

Het gaat hier om Adrianus, een zoon van Joannes daude x Petronella BONTINCK, mijn stamoud-ouders ( Generatie II).


>> Reageer (0)
Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Een 'caerte figùrative' van Kalken (1756)

Sinds augustus 2015 zijn via www.cartesius.be gedigitaliseerde oude kaarten, plattegronden, schetsen van abdijen, kloosters, kadastrale POPP-kaarten en luchtfoto's gratis te consulteren. Selecteer het gebied en de periode, en de zoekmachine projecteert alle oude kaarten, waarop men via hoge-resolutie scans kan inzoomen. Het aanbod wordt regelmatig uitgebreid.

Zo vond ik een ingekleurde kaart van Kalken uit 1756 (a). De begeleidende tekst in de cartouche (b) onderaan luidt: "Caerte figùrative (a) verthoonende alle de gronden van eenen heerelycken rente bouck toebehoorende d'heer ende meester Jan Bapt. De Block Adt inden raede van Vlaenderen, hem bestreckende binnen de prochie van Calcken, Schellebelle, ende Wettere (c), [...] my toorconden sevensten Xbre 1756 =  Carolus Benthuys (d) ="

(a)   Het RAG kocht deze aan in 1921 op een openbare veiling. Bekijk het origineel in detail op: http://search.arch.be/imageserver/topview.php?FIF=514/514_0549_000/514_0549_000_02080_000/514_0549_000_02080_000_0_0001.jp2. Zie ook de kaart van 1583 bij Het Quoteboek van 1636.

(b)  Sierkader rondom de tekst.

(c)  Aangezien de kaart op schaal is getekend, staan gronden in Schellebelle & Wetteren in aparte kaders bovenaan rechts. Zuid-Noord en West-Oost zijn omgewisseld, zoals toen gebruikelijk was. De kaart staat dus op haar kop, waar we rekening moeten mee houden bij het bepalen van de ligging van de pachtgronden. Waarom ging de cartograaf zo te werk? In het verleden was de noordpool, poolster, of noord-zuid as voor de mensen niet bepalend, maar wel de oost-west as. Waar 's morgens de zon opkomt en 's avonds weer ondergaat bepaalde hun cultuur en zorgde in het dagelijks leven voor de belangrijkste oriëntatiepunten - www.noviomagus.info/windroos.htm

(d)  Carolus (Karel) BENTHUYS was een "gesworen lantmeter tot exercitie van dien gheadmitteerd bij hooghe ende moghende heeren vanden raede in Vlaenderen". Ook zijn vader Filips, broer Philippus Jacobus en zoon François waren landmeters. Over deze familie: J.   BUNTINX, 'Filips Benthuys en zijn straat', Heemkundig Nieuws,  jg. 10, nr. 5/1982, pp. 6-8

 

fg

Benoemde percelen / wijken: Assels - Beirgelen & Bergh Stopel wijck (Wetteren) - Boterhouck - Coorendonck - De Meersbocht - De Stockten - De Taerwelanden - De Voorde bochten - De Wildernisse - Den Aerdt (e) - Den Buysbocht - Den Cruysenacker - Den Ghemeenen Brouck meirsch (f) - Den Ham - Den Quathouck - Den Waùbocht - ('t) Eesvelde - Het Muyken - Het Rot - Kerckacker - Meulencauter - Meulen meirsch (f) - Pennemansacker (g) - Sauwerstatje - Schoore meirsch (f).

(e) Aarden kade op het einde van de Kalkenvaart (zie lager). Het recht om het aertgeld te innen werd verpacht, een belasting voor het aanleggen van de scheepjes en het laden en lossen van goederen door niet-Kalkenaren. Figuratieve kaart van Kalken (1583).
(f) "uitgestrekte grasvlakte, die geheel onze zuidergrens bedekkende, sinds eeuwen gekend is als Broek-, Meulen- en Schoormeersch en waarvoor bijna ieder onderdeel, bijkans elk afzonderlijk partij eenen eigen naam heeft, gelijk ons de oudste erfboeken vermelden"(C. DAUWE, Calcken door de eeuwen heen).
(g) De 'Pennemansbaan' verbindt nu de Zauwerstraat en de Vromondstraat.

Straatnamen: Belle straetjen - Biest straete - Calcken dorp - Cleenen heerwegh - Cortewegh straete - Drap straete - Fromon straete - Gaever straetjen - Heerwegh van Dendermonde naer Ghendt - Kerck straetjen - Mee(i)rsch straete - Neren Heerwegh - Sauwer straete - Sauwer straetjen - Schoor straete - Wettersche straete - Wildernis straetjen.

Waterwegen: Calckens vaerdeken (h) - Loop sloote

(h) "De vaart dezer gemeente, vroeger eene loopsloot of beek, waarover eene brug lag, om van den eenen meersch op den anderen te rijden, werd gedolven omtrent 1543" (DE POTTER & BROECKAERT). Deze verbinding tussen Kalken en de Schelde maakte niet alleen de aanvoer van goederen mogelijk, maar zorgde ook voor een betere afwatering in de regio. De vaart snijdt de Kalkense Meersen door, die een natuurlijk overstromingsgebied van de Schelde vormen.


ph79fhezzld9o

(bertolomeus haeghens staat tweemaal vermeld op de cruÿsen acker (rood omcirkeld) en jacobus haeghens
op de kerck acker ( Kalkense straatschouwingen 1764-98). Het is niet zeker om wie het telkens gaat.
Deze voornamen werden toen regelmatig als doopnaam gegeven (Arrow Generaties XV-VI (d)  

>> Reageer (0)
Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Figuratieve kaart van Kalken (1583)

Het loont soms om het zoekgebied wat uit te breiden: de "Figuratieve kaert van de prochien van Loochristi, Seveneecken, Overmeire en Destelberghe" (a)  van F.-B. HORENBAULT (b) uit het archief van het Gentse bisdom blijkt ook het naburige Oostacker, Calcken, Laren(e), Huesden, Exaerde en Lokeren te omvatten (RAG, Kaarten en Plannen, 368, anno 1583).

(a) Bekijk het origineel op Cartesius:

    

(b) Meer over deze man in R. VAN ELSLANDE en A. DE KRAKER, De familie Horenbault: renaissancekunstenaars en cartografen te Gent en daarbuiten (circa 1460 tot circa 1630), Jaarboek Oudheidkundige Kring "De Vier Ambachten", Hulst, 2004-2006, pp. 07-172.


paye2


Staan vermeld op de ingekleurde kaart: Paye (c) te Laren  op den heerwech naer Dendermonde - Den Aert (aanlegplaats op het einde van Kalkenvaart. Zie detail hieronder Een 'caerte figùrative' van Kalken (1756) - de bondynckstrate (Bontinckstraat) - de Scheestrate - de Drapstrate - de Somerstrate - de Schrijtstrate - de akkers Hufsevelt en Cootvelt.

(c) Volgens E. BALTHAU