Foto
Inhoud blog
  		• Mirabathe
  		• Satho iwa
  		• Broers - kabokithinon
  		• osun (gaan)
  		• Goed / slecht - Sa / wakhaya
  		• Adali
  		• Alleen / enkel - Waya / ron
  		• Satho iwa da hon! Ik wens jullie een gelukkig nieuwjaar!
  		• 12.8 Enkele zinnen om iemand te begroeten
  		• 12.7 Zinnen maken- hoofdzin en bijzin
    Zoeken in blog

    Beoordeel dit blog
      Zeer goed
      Goed
      Voldoende
      Nog wat bijwerken
      Nog veel werk aan
     
    Wei marikhotwâbo Arowaka Lokonon Dian khona
    Wij leren Arowaks
    04-07-2020
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Inzamelactie ten voordele van Inheemse dorpen in Suriname

    Geachte,
    Samen met mijn vriendin Carmelita heb ik een inzamelingsactie opgestart eind juni met de bedoeling de meest kwetsbare gezinnen van de Inheemse gemeenschap in Suriname te ondersteunene met een voedselpakket.
    In Suriname zijn de prijzen in de winkels namelijk erg gestegen sinds de lockdown begin juni.
    U kan ons helpen met te doneren op:
     


    Bekijk ook mijn filmpje op youtube

    Uw steun wordt enorm gewaardeerd!
    Linda





    04-07-2020 om 11:54 geschreven door Moro  

    0 1 2 3 4 5 - Gemiddelde waardering: 5/5 - (1 Stemmen)
    >> Reageer (0)
    15-06-2020
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Iemand voorstellen/Zeggen hoe iemand verwant aan je is

    1.Wanneer jij eerst iemand voorstelt aan iemand anders (voordat de andere ernaar vraagt):
    Een familielid voorstellen aan iemand: (je familielid staat erbij)
    Lihi to dathi. Dit is mijn vader.
    Lihi to dôkithi. Dit is mijn jongere broer. (mannelijke spreker)
    Toho to dato. Dit is mijn dochter.
    Toho to dayo. Dit is mijn moeder.
    Hier zeg je hoe iemand verwant aan je is (je familielid staat niet erbij)
    Lî to dathi. Lîri to Michel. Hij is mijn vader. Zijn naam is Michel.
    Lî to dabianthe. Hij is mijn echtgenoot. (dit is mijn echtgenoot)
    Lî to dathilikithi. Hij is mijn jongere broer.(de spreker is vrouwelijk)
    To to dareitho. Zij is mijn vrouw.
    To to dabianthe. Zij is mijn vrouw (echtgenote).
    To to dato. Zij is mijn dochter.
    To to dakuthu. To to dayo oyo. Zij is mijn oma (mijn moeders moeder).
    Na to dasabe. Zij zijn mijn kinderen.
    Na to dathoyoranon. Zij zijn mijn ouders.
    Na to dayo yonônthi. Zij zijn mijn grootouders (mijn moeders ouders).
    Na to dadokoti matho dakhuthu. Zij zijn mijn grootouders.
    Na to dathi yonônthi. Zij zijn mijn grootouders (mijn vaders ouders).
    Na to dalusuyôthi. Zij zijn mijn twee kleinkinderen.
    Na to dalusuyôthibe. Zij zijn mijn kleinkinderen (meer dan 2 ).
    of nog:
    Dei to bithi. Ik ben je vader.
    To to boyo. Zij is je moeder.
    Lî to bithi. Hij is je vader.
    Toho to boyo. Zij is je moeder.(de persoon naar wie je verwijst staat dichtbij de spreker)
    Lihi to bithi. Hij is je vader.(de persoon naar wie je verwijst staat dichtbij de spreker)
    Toraha to boyo. Zij is je moeder. (de persoon naar wie je verwijst staat wat verder af van de spreker)
    Liraha to bithi. Hij is je vader. (de persoon naar wie je verwijst staat wat verder af van de spreker)


    2. Wanneer iemand je vraagt wie iemand is. (zie ander hoofdstuk)

    15-06-2020 om 00:00 geschreven door Moro  

    0 1 2 3 4 5 - Gemiddelde waardering: 1/5 - (1 Stemmen)
    >> Reageer (0)
    23-01-2020
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Dâkâha abâli halikhan nin dei. Ik stel me voor aan iemand.
    Klik op de afbeelding om de link te volgen










    Ik stel me voor aan iemand. Dâkâha abâli halikhan nin dei. Halikhan nin dei 1
    Dei to Erwin. Ik ben Erwin
    Dei to Linda. Ik ben Linda 
    Dei îri to Erwin. Míjn naam is Erwin. 
    Deiri to Erwin.  M'n naam is Erwin.
    Het verschil tussen de twee zinnen is dat bij de eerste je de nadruk legt op "mijn".
    Dei îri to Linda. Míjn naam is Linda.
    Deiri to Linda.  M'n naam is Linda.
      deiri komt van da+îri (m'n + naam) da + îri => deiri (korte klinker "a" [a] naast de lange klinker "î" [ie]  wordt een tweeklank "ei" [eej]
    Halikhan nin dei 2
    voorbeelden:
    Dei to Michel. Oh, Michel wâbi? [waabie] Ik ben Michel. Oh, je bent Michel? Halikhan nin dei 3
    Dei to Michel. Oh, bî to mun Michel thâ? Ik ben Michel. Oh, je bent dus Michel waarover zij sprak. Halikhan nin dei 4
    ("zij" kan bijvoorbeeld zijn de moeder van Michel die vaak over haar zoon heeft gesproken)
    Dei îri to Michel. Oh, bî îri to Michel? Mijn voornaam is Michel. Oh, jouw naam is Michel? Halikhan nin dei 5
    Dei to Linda. Oh, Linda wâbi? [waabie] Ik ben Linda. Oh, jij bent Linda? Halikhan nin dei 6
    Dei to An. Oh, An wâ bî? Oh, bî to mun An thâ? Ik ben An. Oh, jij bent An? Oh, jij bent dus An waarover zij sprak. Halikhan nin dei 7
    ("zij" kan bijvoorbeeld zijn de moeder van An die vaak over haar dochter heeft gesproken)
    Dei to Linda. Oh, bî to mun Linda nâ?  Ik ben Linda. Oh, jij bent dus Linda waarover ze praten. Halikhan nin dei 8
      [deej to linda. Ooh, bie to mong linda naa?]
    Dakurukya to Biswane. Mijn familienaam is Biswane. (letterlijk: mijn stam is Biswane)
    Dakurukya to Cabolefodo. Mijn familienaam is Cabolefodo. (letterlijk: mijn stam is Cabolefodo)
    Wei to Biswanenon. Wij zijn van de familie Biswane. Halikhan nin dei 9
    Nâ to dayônonbe Biswanenon Poâkha khonanon. De Biswane mensen van Powakka zijn mijn familie.
    Oh, nâbe wâ to boyônon? Oh, zij zijn je familie? Halikhan nin dei 10
    Dei to An Biswane oto. Ik ben de dochter van An Biswane.
    Oh, bî wâto An Biswane oto? Oh, je bent de dochter van An Biswane?
    Enhe, dei to.  Ja dat ben ik.
    Enhe kia to. Ja, dat is het.
    Enhe toradi wabo. Ja dat is zo (dat is waar).
    Enhe ki din wabo. Ja dat is zo. Halikhan nin dei 11

    23-01-2020 om 00:00 geschreven door Moro  

    0 1 2 3 4 5 - Gemiddelde waardering: 0/5 - (1 Stemmen)
    >> Reageer (0)
    05-04-2019
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Wakayâ li ka thôsun boma… (wanneer het slecht gaat met je...) update
    Ik heb nog een paar zinnen toegevoegd in de tekst van 31/03/2019.



    05-04-2019 om 00:00 geschreven door Moro  

    0 1 2 3 4 5 - Gemiddelde waardering: 3/5 - (4 Stemmen)
    >> Reageer (0)
    31-03-2019
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Wakayâ li ka thôsun boma… (wanneer het slecht gaat met je...)
    Klik op de afbeelding om de link te volgen


















    Wakayâ_01


    We zagen eerder hoe je kan vragen hoe iemand het maakt. Bij het groeten zegt men dan "halika diako ba?" wat betekent "hoe gaat het met je?". 
    Vaak hoor je als antwoord: "damothenko da" (het gaat goed met me) of "damothenko da tokolokodi" (het gaat rustig, stilletjes):
    sâ li ka thôsun boma (als het goed gaat met je).
    Men zal het niet snel zeggen maar het kan natuurlijk ook zijn dat het niet goed gaat met de andere persoon.
    Dit zijn mogelijke situaties:


    Sâ kho thôsun dama…/Sâya kho thôsun dama… Het gaat niet goed met me…
    Sâ kho thôsun wama…/Sâya kho thôsun wama… Het gaat niet goed met ons…
    Sâ kho thôsun boma…. Het gaat niet goed met je…   Wakayâ_02
    metheka de ik ben uitgeput
    minkho methen de ik ben erg uitgeput
    karika de ik ben ziek
    minkho karin de ik ben erg ziek
    karika dashi ik heb hoofdpijn 
    minkho karin dashi ik heb erge hoofdpijn   Wakayâ_03
    karika dateloko ik heb buikpijn
    minkho karin dateloko ik heb erge buikpijn
    fonasiâka de. ik heb honger
    minkho fonasian de ik heb erge honger
    yôdâthithâ dashi ik ben duizelig (in mijn hoofd)
    yôdâthithâ dakoshi ik ben duizelig (in mijn ogen)  Wakayâ_04
    ôdâsiâka de ik heb koorts
    minkho ôdâsian de ik heb hoge koorts
    ûruka de ( = mawadilika dakian)  ik ben verstopt (harde buik, ik kan niet "naar de wc gaan")
    minkho ûrun de ik ben erg verstopt
    dasoreda ik heb diarree
    minkho dasoredin ik heb erge diarree
    soredin [sorree djieng] diarree hebben   Wakayâ_05


    En we gaan verder...

    karika dâri ik heb tandpijn
    karika dâbo / karika dâboroko ik heb pijn in mijn rug
    karika dakoro ik heb pijn in/aan mijn knie
    karika danôro ik heb pijn aan mijn nek
    karika dayore ik heb pijn aan de hals
    karika dayore-loko ik heb keelpijn    Wakayâ_06
    karika dakoyoko mijn (binnen)oor doet pijn
    koyoko binnenoor
    dike [djieké] oorschelp   Wakayâ_07
    karika daloa-loko ik heb pijn in mijn borst
    loa [lwa] borst
    kaku [kakke] hart       Wakayâ_08
    karika dayâna mijn hiel doet pijn
    karika dakothi-roko [koetsji rokko] mijn zool (van mijn voet) doet pijn
    karika dabara-toro mijn haar (wortel) doet pijn    Wakayâ_09
    yema ka de ik ben misselijk
    daweda ik heb overgegeven
    Bôsa kari-dukhârin bithiro? Ben je naar de dokter gegaan?
    Mankoan. Nog niet.
    Dôsoa ba bo [dooswa babbo] Ik zal je brengen.
    Dashikâha boma [da sjkaa ha bomma] Ik zal je brengen.
    boma met jou     Wakayâ_10

    31-03-2019 om 00:00 geschreven door Moro  

    0 1 2 3 4 5 - Gemiddelde waardering: 3/5 - (4 Stemmen)
    >> Reageer (0)
    22-02-2019
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Antwoord meerkeuzevraag
    Klik op de afbeelding om de link te volgen








    Het juiste antwoord was c.
     "Mishâkoba ôsun...khen bu-dukhuha aba balalatho waboroko, khen ôsareba koan" - Ga rechtdoor...en je zal een rotonde (lett.ronde weg) zien, en dan ga je rechtdoor (lett.blijven gaan).

    22-02-2019 om 23:53 geschreven door Moro  

    0 1 2 3 4 5 - Gemiddelde waardering: 0/5 - (0 Stemmen)
    >> Reageer (0)
    06-02-2019
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Kies het juiste antwoord.
    Klik op de afbeelding om de link te volgen











    Welke zin is het juiste antwoord?

    Een man vraagt de weg aan een vrouw.
    Kijk naar de foto en vervolledig de zin van de vrouw: "Mishâkoba ôsun...



    a. khen bu-dukhuha aba balalatho waboroko, khen bôsa beisa mâya

    b. khen bu-dukhuha aba waboroko khalemetonoan, khen mishâkoba ôsun

    c. khen bu-dukhuha aba balalatho waboroko, khen ôsareba koan

    06-02-2019 om 00:00 geschreven door Moro  

    0 1 2 3 4 5 - Gemiddelde waardering: 1/5 - (2 Stemmen)
    >> Reageer (0)
    03-02-2019
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Halika dankha adakoton waboroko? - Hoe kan ik de weg vragen? deel 3
    Klik op de afbeelding om de link te volgen
     
     
     
     
     
     
     
     
     
    Halika bâ ôson yonro? Hoe ga je daar naartoe?
    Halika bâ kha ôson yonro? Hoe ga je daar eigenlijk naartoe?
    Halika hâ kha ôson yonro? Hoe gaan jullie daar naartoe?
       
       
    Kothi khona dôsuha. Ik zal te voet gaan.
    Kothi khona wôsuha. Wij zullen te voet gaan.
    kothi [koetsji] voet
    Daridikoana loko dôsuha. Ik ga met de auto.
    Miyo loko dôsuha. Ik ga met de boot (grote boot,schip).
       
       
    Daridikoana loko wôsuha. Wij gaan met de auto.
    Trein loko wôsuha. Wij gaan met de trein.
    Koyara loko wôsuha. [koejarra lokko wooso ha] Wij gaan met de boot (kleine boot, korjaal).
     
     
     
     
    Halika dâ kha ôsun yonro? Hoe ga ik daar eigenlijk naartoe?
    Halika dankha ôsun yonro? Hoe kan ik daar naartoe gaan?
    Halika wankha ôsun yonro? Hoe kunnen wij daar naartoe gaan?
    Hôsâma koyara loko. Jullie kunnen met de boot gaan.
    Hôsâma daridikoana loko. Jullie kunnen met de auto gaan.
    Bôsâma trein loko. Je kan met de trein gaan.
    Bôsâma kothi khona. Je kan te voet gaan.
       

      Waboroko3.mp4  

    		  
       
     

    03-02-2019 om 00:00 geschreven door Moro  

    0 1 2 3 4 5 - Gemiddelde waardering: 5/5 - (1 Stemmen)
    >> Reageer (0)
    31-01-2019
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen. Halika dankha adākoton waboroko? - Hoe kan ik de weg vragen? deel 2
       
    Mishâko-ba ôsun… (gebiedende wijs) Ga rechtdoor…
    …khen yara bu-dukha da no. … en daar zie je het.
    [kgeng jarra be dekaa danno]   waboroko2_1
       
    Mishâko-ha ôsun… (gebiedende wijs) Gaan jullie rechtdoor…
    …khen yara hu-dukha da no. ...en daar zien jullie het. waboroko2_2
       
    …khen b-eisa mâya ka da no.[kgen beejsa maaja kaa danno] …en aan je recherkant is het.
    …khen bu-baro mâya ka da no.[kgen boebarro maaja kaa danno] …en aan je linkerkant is het. waboroko2_3
       
    …khen bu-dukhuha aba waboroko b-eisa mâya-ka, ma thibiânthe donoan kia loko b-ôsa. …en aan je rechterkant zal je een weg zien, maar het is de tweede weg waarin je moet gaan.  waboroko2_4
      (= de tweede weg aan je rechterkant moet je ingaan)
     Khen bu-dukhuha da no. En dan zal je het zien. waboroko2_5
       
    …khen aba wabaroko b-eisa mâya-ka, kia loko-ka da no. …en aan je rechterkant is een weg, daarin is het.
     [kja lokko kaa danno]  
       
    …khen aba waboroko b-eisa mâya-ka, yon-ka da no. …en aan je rechterkant is een weg, daar is het.
    [jong kaa danno]  
       
    …khen aba waboroko bu-baro mâya-ka, yon-ka da no. …en aan je linkerkant is een weg, daar is het. waboroko2_6
       
       



    Opmerking:
    …khen beisa mâya ka da no.[kgen beejsa maaja kaa danno]
    …khen beisa mâya ka no. [kgen beejsa maaja kanno] waboroko2_7
    deze 2 zinnen betekenen hetzelfde en zijn grammaticaal correct, alleen klinkt de eerste zin beter wanneer je tot iemand praat.
    het woorddeeltje "da" wordt toegevoegd en hierdoor moet de lettergreep die hiervoor komt als een lang worden uitgesproken
    kia loko-ka no [kja lokko kanno]
    kia loko-ka da no [kja lokko kaa danno]


    Mishâko-ba ôsun… [miesjaa koebba oosong] Ga rechtdoor…
    …khen yara bu-dukha da no. … en daar zie je het.
    [kgeng jarra be dekaa danno]   waboroko2_8
       
       
    …bu-dukha-li-ka aba kharemetho bahu, yon-ka da no. …als je een zwart gebouw ziet, daar is het.
    [be dekkaalie ka abba karre metto bage, jong kaa danno]  
       
    …bu-dukha-li-ka aba hariratho bahu, yon-ka da no. …als je een wit gebouw ziet, daar is het. waboroko2_9
       
    …bu-dukha-li-ka aba kabuya malokhodo-tho, yon-ka da no. …als je een plein (letterlijk: leeg veld) ziet, daar is het.
       
    …bu-dukha-li-ka yonkoro daridikoanabe shikin, yon-ka da no. …als je een parking ziet, daar is het. Letterlijk: een plaats waar auto's worden gezet. waboroko2_10
       
       
       
       
    …khen bu-dukha aba ilonthokho ada, khen yon-ka da no. …en dan zie je een grote boom, en daar is het.
       
    …khen bu-dukha aba ilonthokho bahu, khen yon-ka da no. …en dan zie je een groot huis (gebouw), en daar is het.
       
    …khen bu-dukha khoyaboa-shikoa, khen yon-ka da no. …en dan zie je de kerk, en daar is het.
    [koejja bwa sjikwa]   waboroko2_11
       
       
    …khen bu-dukha kabuya, khen yon-ka da no. …en dan zie je de kostgrond, en daar is het.
       
       
    …khen bu-dukha balalatho waboroko, khen yon-ka da no. …en dan zie je de rotonde, en daar is het.
        waboroko2_12
       
     

    		  
    …bu-dukha-li-ka aba balalatho waboroko, ôsareba koan. … als je een rotonde ziet, ga dan rechtdoor (ga verder door).
    (ôsareba koan = gebiedende wijs aan 1 persoon)  
       

    		 
    …hu-dukha-li-ka aba balalatho waboroko, ôsareha koan.
    … als jullie een rotonde zien, gaan jullie dan rechtdoor (verder door).
    (ôsareha koan = gebiedende wijs aan meerdere personen)   waboroko2_13
     


    		  
       
    …b-ôsa b-eisa mâya. [boosa beejsa maaja] ...ga naar rechts.
    …b-ôsa bu-baro mâya. [boosa boe barro maaja] ...ga naar links.
       
       
    …h-ôsa h-eisa mâya. [hoosa heejsa maaja] ...gaan jullie naar rechts.
    …h-ôsa hu-baro mâya. [hoosa hoe barro maaja] ...gaan jullie naar links.
        waboroko2_14
       
    …ôsareba koan. …ga dan rechtdoor (ga verder door)
    …mishâko-ba koan. …ga dan rechtdoor. waboroko2_15
       
       
    …bu-dukha-li-ka yontho waboroko rukânthonekoawa, ôsareba koan. … als je daar een kruispunt ziet, ga dan rechtdoor (ga verder door).
    …bu-dukha-li-ka yontho waboroko rukânthonekoawa, mishâko-ba ôsun. … als je daar een kruispunt ziet, ga dan rechtdoor.
      (letterlijk: wegen die elkaar snijden)
       
       
       
    …bu-dukha-li-ka yontho to waboroko khalemetonoan, mishâko-ba ôson. … als je daar een stoplicht ziet, ga dan rechtdoor.
    [kallemmé ton wang]   waboroko2_16
       

    31-01-2019 om 00:00 geschreven door Moro  

    0 1 2 3 4 5 - Gemiddelde waardering: 4/5 - (2 Stemmen)
    >> Reageer (0)
    30-01-2019
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Halika dankha adâkoton waboroko? - Hoe kan ik de weg vragen? deel 1
    Bî wâtho? Excuseer? (vrij vertaald. Letterlijk: ben jij het?)
    Halika diakoba? Hoe maakt u het?
    D-âdakotâtika aba (a)mâtali bo. Ik wil je iets vragen.
    Da-wâdabo ano nin tho marikotoa-shikoa. Ik zoek de school.
              
       
    B-ôsa misha koan. Ga rechtdoor.
    Khen bu-dukhuha waboroko bu-baro mâya. [boebarro maaja] Dan zal je een weg zien aan je linkerkant.
    Kia lokodi b-ôsa! Ga daarin.
    Khen bu-dukhâ da no. En dan zie je het.
       
       
    dukhun zien, kijken
    adâkoton vragen
    to waboroko de weg
    borâtun helpen
    Halika dankha âdâkoton waboroko? Hoe kan ik de weg vragen?
    Halika bankha âdâkoton waboroko? Hoe kan je de weg vragen?
       
    Da-wâdabo ano nin tho kari-shikoa. Ik zoek het ziekenhuis. (= voortdurende tijd: Ik ben het ziekenhuis aan het zoeken.)
    Da-wâdabo ano nin tho ……. Ik zoek …..
            kari-shikoa …het ziekenhuis
            khoyaboa-shikoa …de kerk
            marikotoa-nale …de school
            marikotoa-shikoa …de school
            yokaranale …de markt
    wâdun = zoeken  
    ano = waar (variatie op halo/alo/ hano)  
       
       
       
    Bo-borâtâma da de? Kan je me helpen?
    Ho-borâtâma da de? Kunnen jullie me helpen?
    Ho-borâtâma da we? Kunnen jullie ons helpen?
       
    B-âkâ-koma da de halika dânima ôsun? Kan je me vertellen hoe ik daar kan gaan?
    H-âkâ-koma da de halika dânima ôsun? Kunnen jullie me vertellen hoe ik daar kan gaan?
    B-âkâ-koma da we halika wânima ôsun? Kan je ons vertellen hoe wij daar kunnen gaan?
    H-âkâ-koma da we halika wânima ôsun? Kunnen jullie ons vertellen hoe wij daar kunnen gaan?
       
       
    âkan = vertellen, zeggen  
    dei âkâbo = ik ben aan het vertellen (met nadruk op ik)  
    d-âkâbo = ik ben aan het vertellen (zonder nadruk op ik)  
    d-âkâka = ik heb verteld  
    d-âkâha = ik zal vertellen  
       
    stam + koma  = "iets" kunnen doen [koemma]  
       
    âkan  =>      stam = âka-  
                        stam + koma => âkâkoma = kunnen vertellen  
    d-âkâkoma = ik kan vertellen  
    b-âkâkoma = jij kan vertellen  
    th-âkâkoma = zij kan vertellen  
    l-âkâkoma = hij kan vertellen  
    w-âkâkoma = wij kunnen vertellen  
    h-âkâkoma = jullie kunnen vertellen  
    n-âkâkoma = zij kunnen vertellen  
       
       
    eisa  [eej sa] rechts
    eisa mâya [eejsa maaja] rechterkant
    dei eisa mâya (met bezittelijk voornaamwoord - los) mijn rechterkant
    met bezitsvoorvoegsels (vast):  
    da + eisa mâya => deisa mâya  mijn rechterkant
    (klankverandering: a + ei wordt "ei", tweeklank "ei" is sterker dan de korte klinker "a"  
    bu + eisa mâya = beisa mâya (tweeklank is sterker dan korte klinker "i") je rechterkant
    wa + eisa mâya = weisa mâya (tweeklank is sterker dan korte klinker "a") onze rechterkant
    hu + eisa mâya = heisa mâya jullie rechterkant
       
    baro [barro] links
    baro mâya linkerkant
    bî baro mâya (bezittelijk vnw " bî " - los) jóuw linkerkant
    bu-baro mâya [boe barro maaja] (voorvoegsel "bu" - vast) je linkerkant
    (om de zichtbaarheid van de zelfstandige naamwoorden/werkwoorden te vergroten zet ik tussen voorvoegsel "bu" en substantief een "-" koppelteken:
     voorbeeld: ik schrijf "bu-baro" terwijl het eigenlijk vast aan elkaar moet worden geschreven => "bubaro")
       
    da-baro mâya [da barro maaja] mijn linkerkant

    hu-baro mâya

    wa-baro mâya

    jullie linkerkant

    onze linkerkant

                                                                                                                                                                                                                                     Hukanaba yaha hama daburutusa :

      Waboroko1_1.mp4    

      Waboroko1_2.mp4  

      Waboroko1_3.mp4  

     

       

        

     

     

    30-01-2019 om 00:00 geschreven door Moro  

    0 1 2 3 4 5 - Gemiddelde waardering: 5/5 - (1 Stemmen)
    >> Reageer (0)
    23-12-2018
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.audio
    Ik heb de audio opnamen toegevoegd in de les over hulp vragen.
    Ook heb ik hier en daar wat gewijzigd. Very Happy

    23-12-2018 om 01:54 geschreven door Moro  

    0 1 2 3 4 5 - Gemiddelde waardering: 0/5 - (0 Stemmen)
    >> Reageer (0)
    20-12-2018
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Halika dankha adâkoton boratuha? Hoe kan ik om hulp vragen?
    Klik op de afbeelding om de link te volgen










    Halika dankha adâkoton boratuha? Hoe kan ik om hulp vragen?
    borâtâhu_1

    Borâta dânshika. Ik heb hulp nodig.
    Borâta wânshika.
    		 Wij hebben hulp nodig.                  
    		 borâtâhu_2
         
         
    Help!    
    tegen 1 persoon zeg je: "Boborâta de!" Help mij! (jij) - help jij mij!  
    tegen meerdere personen zeg je: "hoborâta de!" Help mij! (jullie) - helpen jullie mij!  

    Boborâta we!  
    Hoborâta we!


    Help (jij) ons)
    Helpen (jullie) ons!


    borâtâhu_3

         
         
    Boborâtâma da de? Kan jij me helpen?  
    Hoborâtâma da de? Kunnen jullie me helpen? borâtâhu_4
         
         
    Boborâtâma da we? Kan jij ons helpen?  
    Hoborâtâma da we? Kunnen jullie ons helpen?  
    Naborâtâma da we? Kunnen zij ons helpen?  borâtâhu_5
         
         
    Abâli borâtâma da de? Kan iemand me helpen?  
    Abâli borâtâma da we? Kan iemand ons helpen? borâtâhu_6
         
         
    Hehe, hama abo? [heehee, amma abbo] Ja, met wat?  
    Hama banshika danin bon? Wat wil je dat ik doe voor jou?  
    Hama hanshika danin hon? Wat willen jullie dat ik doe voor jullie?  
    [amma baansjikka dannieng bong]   borâtâhu_7
    [amma haansjikka dannieng hong]    
         
         
         
    Dei mawadiliya. ík, ik kan je niet helpen. (vrij vertaald)  
      Betekent eigenlijk:  
    Dei mawadiliya. Ik kan niet.  
    Wei mawadiliya. Wij kunnen niet.  
    Lî mawadiliya. Hij kan niet.  
    To mawadiliya. Zij kan niet.  
    Naraha (na/nara/narabe) mawadiliya. Zij kunnen niet. borâtâhu_8
         
         
    Lira wadili kanshika borâtâhu. Die man heeft hulp nodig.  
    Tora hiyaro kanshika borâtâhu. Die vrouw heeft hulp nodig.  
    Na kakuthinon tha kanshika borâtâhu. Die mensen hebben hulp nodig.  
    Narabe kanshika borâtâhu. Zij hebben hulp nodig. borâtâhu_9
         


                                              ----------------------------------------------------------------------------------------


         
    Fonasiâka de. Ik heb honger.  
    Bâmunka shokôtokhan dan? Heb je een beetje (eten) voor me?  borâtâhu_10
         
         
    Alokosiâka de. Ik heb dorst.  
    Bâmunka shokôtokhan dan? Heb je een beetje voor me?  
    Bâmunka shokôtokhan dathunyâwa? Heb je wat te drinken voor me?  
    Bâmunka shokôtokhan iniabo dan?    Heb je een beetje water voor me?  borâtâhu_11
    dan voor me  
         
         
    To ron iniabo dâmunka. Ik heb alleen water.  
    Hehe sâ no. ja dat is goed.  
    Hehe, dâmunka. Ja, ik heb.  
    Mâmundâya. Ik heb niet. borâtâhu_12
         
         
    Hehe, dâmunka. Ja, ik heb.  
    Hehe, lâmunka. Ja, hij heeft.  
    Hehe, thâmunka. Ja, zij heeft.  
    Hehe, wâmunka. Ja, wij hebben.  
    Hehe, nâmunka. Ja, zij hebben. borâtâhu_13
         
         
    Bâmunka khaborokhodo dan? Heb je geld voor me?  
    Amâbia? Bâmunka deikiâda? Waarom? Je hebt zelf toch ook?  
    Harâ to khaborokhodo. Het geld is op. borâtâhu_14
         
         
    Makhaborokhodo ka de. Ik heb geen geld.  
    Makhaborokhodo ka we. Wij hebben geen geld.  
    Harâ dakhaborokhodo. Mijn geld is op(letterlijk) - Ik heb geen geld meer (vrij vertaald)  
    Harâ wakhaborokhodo. Ons geld is op(letterlijk) - Wij hebben geen geld meer (vrij vertaald) borâtâhu_15
         
         
    Hôkakoâ-da.[hooka kwaada] Ik heb niet genoeg.  
    Hôkakoâ-wa.[hooka kwaawa] Wij hebben niet genoeg. borâtâhu_16
         
         
    Thunaban Lenen  
    Bu-thunaba mâ da de? Kan je me lenen?  
    Hu-thunaba mâ da de? Kunnen jullie me lenen? borâtâhu_17
         
         
    Dashikiha bon kiba no. Ik zal je teruggeven.  
    Washikiha bon kiba no. Wij zullen je teruggeven. borâtâhu_18
         
         
    To to bî mun. Dit is voor jou.  
    To to bumun. Dit is voor jou.  
    To to lî mun. Dit is voor hem.  
    To to lumun. Dit is voor hem. borâtâhu_19
         
         
    Abâli boratâma da de to khekhe oma? Kan iemand me helpen met deze mand?  
    Abâli boratâma da de nukhudun to khêkhe? Kan iemand me helpen deze mand te dragen?  
         
    Boboratâma da de to khêkhe oma? Kan je me helpen met deze mand?  
    Boboratâma da de nukhudun to khêkhe? Kan je me helpen deze mand te dragen?  
    To khêkhe minkho kûdun. De mand is heel zwaar. borâtâhu_20
         
         
    Boborâtâmâ da de to sâka karhow-iwi omâ da de? Kan je me helpen met de(ze) zak rijst? borâtâhu_21
         
    Bishikâma to sâka karhow-iwi bahunro dan? Kan je de(ze) zak rijst voor me naar huis brengen? borâtâhu_22
         


    20-12-2018 om 00:00 geschreven door Moro  

    0 1 2 3 4 5 - Gemiddelde waardering: 3/5 - (2 Stemmen)
    >> Reageer (0)
    17-03-2018
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Overzicht tijden van de actieve werkwoorden
    ik heb het overzicht van de tijden van de actieve werkwoorden aangepast
    je kan het hier bekijken

    17-03-2018 om 00:00 geschreven door Moro  

    0 1 2 3 4 5 - Gemiddelde waardering: 0/5 - (1 Stemmen)
    >> Reageer (0)
    04-03-2018
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.7.2 Toekomstige tijd: ôsun als hulpwerkwoord gebruiken
     
      Je kan ook een combinatie van een vervoeging van ôsun (als hulpwerkwoord) met het actief werkwoord maken: het actief werkwoord = stam + "n" + "ro":
       
      dôsuha borhâdoanro = ik zal een glaasje gaan drinken
      to bakulan dôsuha shokhanin borhâdoanro = vanavond zal ik (voor korte tijd) een glaasje gaan drinken 
      vergelijk met:
      dôsabo kanro = ik ga baden (dôsabo = ik ga = Voortdurende Tijd) => dit is zeer nabije toekomst, je staat op het punt om de handeling uit te voeren.
      "ro" verwijst hier naar een nog niet bereikte handeling.
      Hier nog eens het overzicht van de vervoeging van ôsun in de toekomstige tijd:


     
     ôsun (gaan)  stam + ha  (soms ook +"fa")  (opgelet: uitspraak "u" kan klinken als "o")
     ik zal gaan  dôsuha / dôsufa  (of ook wel: dôswa) [doo-seha] [doo-seffa][doo-soha]
    [doos-wa]
     jij zal gaan  bôsuha  (bôswa) [boo-soha] 
     zij zal gaan  thôsuha  (thôswa) [thoo-soha] 
     hij zal gaan  lôsuha (lôswa) [loo-soha] 
     wij zullen gaan  wôsuha (wôswa) [woo-soha] 
     jullie zullen gaan  hôsuha  (hôswa) [hoo-soha] 
     zij zullen gaan  nôsuha  (nôswa) [noo-soha]


    Nb. Dôsuha yokaranalenro = ik zal naar de markt gaan 
    Yokaranale = markt (is een plaats dus is geen werkwoord) maar krijgt ook "nro" - dit geeft een richting aan die nog niet is bereikt.
    Wanneer die plaatsnaam eindigt op een "n" of een andere medeklinker (of het is een vreemde naam/ plaatsnaam) dan wordt dit "ninro" :
    wij zullen naar Amsterdam gaan - wôsuha Amsterdam ninro - [woosoha Amsterdam niero]


      huis shikoa [sjikwa]
      een huis aba shikoa [aba sjikwa]
      mijn huis dashikoa [da sjikwa]
      eethuis, restaurant kota-shikoa [kota-sjikwa]
      wij gaan naar een restaurant wôsabo kota-shikoanro [woo-sabbo koeta-sjikwaaro]
      wij zullen gaan naar een restaurant wôsuha kota-shikoanro [woo-soha koeta-sjikwaaro]
     

    04-03-2018 om 17:03 geschreven door Moro  

    0 1 2 3 4 5 - Gemiddelde waardering: 5/5 - (1 Stemmen)
    >> Reageer (0)
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.7.1 Zeggen wat je zal doen of gaat doen
    Klik op de afbeelding om de link te volgen













    Zeggen wat je zal doen of gaat doen: 
    "amathalibe danisaha tanoho" ( dingen die ik vandaag zal doen)
    Je maakt eenvoudig de toekomstige tijd door aan de stam van het actief werkwoord "ha" (of "fa") toe te voegen:
    sokoson (dingen schoonmaken, wassen) => sokoso + ha => sokosoha
       tanoke dasokosoha dadarhidikoana = straks zal ik mijn auto wassen
       mothi dasokosoha dashikoa loko = morgen zal ik mijn huis schoonmaken (de binnenkant van mijn huis)
    yonton (iets kopen, betalen) => yonto + ha => yontoha
       dayontoha karhow-iwi = ik zal rijst kopen
    ôsun (gaan) => ôsu + ha => ôsuha (ôsufa wordt ook veel gebruikt)
    burutun (schrijven) => burutu + ha => burutuha
    Dit is de vervoeging die je kan combineren met alle persoonsvoorvoegsels: (da/bu/thu/lu/wa/hu/na)
    dôsuha = ik zal gaan
    bôsuha = jij zal gaan
    nôsuha = zij zullen gaan
    daburutuha = ik zal schrijven
    buburutuha = jij zal schrijven
    waburutuha = wij zullen schrijven
    (vast aan elkaar geschreven)
    Opgelet: bij werkwoorden met a-stam heb je een lange klinker (aangeduid met â)
    bokan (een maaltijd klaarmaken) => boka + ha => bokâha
      wabokâha = wij zullen een maaltijd klaarmaken
    sokosan (kleren wassen) => sokosa + ha => sokosâha
       dasokosâha = ik zal kleren wassen

    04-03-2018 om 00:00 geschreven door Moro  

    0 1 2 3 4 5 - Gemiddelde waardering: 1/5 - (1 Stemmen)
    >> Reageer (0)
    27-02-2018
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.7 Toekomstige Tijd

    In de lessen 5 zagen we de Voortdurende Tijd en in lessen 6 zagen we de Gewone Tijd. In les 7 zullen we de toekomstige tijd bekijken.


     

    27-02-2018 om 00:00 geschreven door Moro  

    0 1 2 3 4 5 - Gemiddelde waardering: 0/5 - (0 Stemmen)
    >> Reageer (0)
    20-02-2018
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Wijziging in logo en url
    Ik heb een kleine wijziging aangebracht in het logo. Het is nu Arowaka Lokonon Dian i.p.v. Lokonon Dian.  

    Lokonon betekent eigenlijk enkel mens of amerindiaan. De correcte benaming voor het Arowaks is Arowaka Lokonon dian. De taal van de Arowakken.

    De naam van het volk is Arowaka en niet Lokonon. Maar dit werd verkeerdelijk aangenomen door taalonderzoekers en zo neergeschreven in boeken. 

    Vele Arowakken zeggen zelf enkel lokonon dian ( ze laten de specificatie over welk volk het gaat weg)  wat eigenlijk niet correct is. En dit is zo in gebruik geraakt.

    Met dank aan dhr. Willem Visser van de culturele groep Kayeno uit Frans-Guyana heb ik dit dus bij deze rechtgezet.

    20-02-2018 om 22:17 geschreven door Moro  

    0 1 2 3 4 5 - Gemiddelde waardering: 0/5 - (0 Stemmen)
    >> Reageer (0)
    12-11-2017
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Vraagwoorden
    Vraagwoorden:

    Hama? = Wat? [amma]
    Halika?   = Hoe? [allieka]
    Halikhan?   = Wie? [allikgan] 
    (deze vraagwoorden worden soms met en soms zonder "h" uitgesproken, op Powaka worden ze zonder "h" uitgesproken)

    12-11-2017 om 19:28 geschreven door Moro  

    0 1 2 3 4 5 - Gemiddelde waardering: 0/5 - (0 Stemmen)
    >> Reageer (0)
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Groeten
    Groeten

    vraag: antwoord:
    Halika diako ba? (hoe gaat het met jou?) Damo thenko da. (Met mij gaat het goed.)
    de "b" verwijst naar bî (jij) de "d" uit damo en "da" verwijzen naar dei (ik)
       
    Halika diako ha? (hoe gaat het met jullie?) Wamo thenko wa. (Met ons gaat het goed.)
    de "h" verwijst naar hî (jullie) de "w" uit wamo en "wa" verwijzen naar wei (wij).
       
    Halika diako tha? (hoe gaat het met haar?) Thamo thenko tha. (Met haar gaat het goed.)
    Halika diako la? (hoe gaat het met hem?) Lamo thenko la. (Met hem gaat het goed.)
    Halika diako na? (hoe gaat het met hen?) Namo thenko na. (Met hun gaat het goed.)
    Halika diako la Ferdy? (hoe gaat het met Ferdy?) Lamo thenko la. (Met hem gaat het goed.)
    Halika diako na bothoyoranon? (hoe gaat het met je ouders?) Namo thenko na. (Met hun gaat het goed.)

    audio1

    variaties op de antwoorden:
    Damo thenko da barin = het gaat een beetje goed met mij (het gaat wel goed)
    barin = "wel" "alhoewel" zegt de persoon om aan te geven dat een beetje gaat ondanks alles, bv sukkelen met gezondheid, of sukkelen met financiën
    Damo thenko da tokolokodi = het gaat rustig, kalm (z'n gangetje)
    Halika diako ba? (hoe gaat het met je?)  
    Damo then khan ko dâya. (het gaat goed met mij)
    Damo then khan ko dâya barin. (het gaat een beetje goed met mij)
    Damo then khan ko dâya tokolokodi. (het gaat rustig)
    Halika diako la? (hoe gaat het met hem?)
    Lamo then khan ko lâya barin. (hij maakt het een beetje goed)
    Halika diako tha? (hoe gaat het met haar?)
    Thamo then khan ko thâya barin. (zij maakt het een beetje goed)


    audio2





    12-11-2017 om 00:00 geschreven door Moro  

    0 1 2 3 4 5 - Gemiddelde waardering: 2/5 - (1 Stemmen)
    >> Reageer (0)
    24-07-2017
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Conversatie Kwaku Festival
    Afgelopen weekend was ik op het Kwaku Festival in Amsterdam en daar heb ik een meneer ontmoet die Lokonon Dian kan praten.
    Ik was natuurlijk blij dat ik ons gesprek ook nog eens mocht opnemen voor de blog.
    Halika diako ba Dinthi? Hoe gaat het met je oom?
    Damo thenko da Satho. Met mij gaat het goed mejuffrouw.
    Bu-yâdwâbo? Ben je aan het wandelen?
    Da-yâdwâbo shokanin faretho shikwa-banan yaha. Ik ben een beetje aan het wandelen hier in Europa (land van de blanken).
    To dandun the, abarokhan dandun the.  Over mijn aankomst hier, dit is de eerste keer dat ik hier ben gekomen.
    Minko halekheben da de. Ik ben heel erg blij.
    Deiri to Linda. Mijn naam is Linda.
    Oh, bîri to Linda? Ama sabo? Oh, je naam is Linda? Hoe meer?
    Da-kurukuya to Roosbeek. Mijn familienaam is Roosbeek.
    Faretho îri? Een buitenlandse naam? (naam van een blanke?)
    Enhe. Ja.
    Aba matali d-âdakotâma da bo? Mag ik je iets vragen?
    Polâta m-âdakoton bâ da de. Geen geld aan mij vragen.
    Hama-ka bîri? Wat is je naam?
    Deiri to li Carlo Sabajo. Mijn naam is Carlo Sabajo.
    Kurupa khondi. Kurupa wâia thi dei. Bewoner van Mata. Ik ben van Mata (Koropa).
    Wei Kwaku Festivalnin ka. We zijn op het Kwaku Festival.
    Sa bôthikin (da no)? Vind je het leuk?
    To abarekhan dandun the ya, to shikwa banan, to faretho shikwa-banan.  Het is de eerste keer dat ik hier in Europa (het land van de blanke) ben gekomen. 
    Minko halekheben dadukhun to aba matali halikanan yaha shikin to halekhebe. Ik ben blij te zien dat men hier goed weet hoe feesten te geven (organiseren).
    Danki dâ bon Dinthi. Dank je oom.
    Hama ko. Graag gedaan.
    Sareba ôsun. Kom goed aan. (letterlijk: ga goed)
    Saniwei. Dank je.
    audio1


    Als je iemand tegenkomt die je NIET kent dan spreek je die persoon aan met:
    Satho (als het een jongedame is)
    Sathi (als het een jongeman is)
    Dinthi (als het een oudere meneer is)
    Dayôtho / Hiyaro (als het een oudere mevrouw is)
    Gangha (als het een veel oudere mevrouw is)
    Dokoko (als het een veel oudere meneer is)
    audio2
    Meestal bij het groeten vraag je wat die persoon aan het doen is.
    Bijvoorbeeld:
    je komt binnen en je groet een mevrouw die op de bank zit.
    Je zegt eerst: "Halika diako ba Dayôtho."
    Zij antwoordt: "enhe, damo thenko da"
    Daarna kan je zeggen: 
    Bu-buluta?
    Zit je?
    die persoon zal antwoorden:
    Enhe, da-buluta.
    Ja, ik zit.
    audio3
    In dit gesprek een woordje bijgeleerd dat ook "dank u" betekent:
    saniwei / saniwei da bon
    audio4
    Groeten van een bekende persoon:
    Bij het groeten van een bekende persoon kan je haar of zijn naam zeggen maar meestal gebruik je de aanspreektitel die van toepassing is op die persoon:
    Bî watho Tête? Halika diako ba?
    Jij bent het Moeder? Hoe gaat het met je?
    of:
    Halika diako ba Dathi? Hoe gaat het (mijn) vader?
    Halika diako ba Dayabwâtho? Hoe gaat het tante? (zus van moeder)
    Halika diako ba Dôkitho? Hoe gaat het zusje? (jongere zus van een vrouw)
    enzovoort
    audio5
    Zie ook in de blog post van 20-01-2014 die over familieleden gaat.
    Voor de familieleden zal ik nog eens een overzicht maken.


    24-07-2017 om 00:00 geschreven door Moro  

    0 1 2 3 4 5 - Gemiddelde waardering: 3/5 - (7 Stemmen)
    >> Reageer (0)


    Archief per week
  		• 05/01-11/01 2026
  		• 29/12-04/01 2026
  		• 06/10-12/10 2025
  		• 22/09-28/09 2025
  		• 18/08-24/08 2025
  		• 21/07-27/07 2025
  		• 14/07-20/07 2025
  		• 30/12-05/01 2025
  		• 16/12-22/12 2024
  		• 15/07-21/07 2024
  		• 26/02-03/03 2024
  		• 06/11-12/11 2023
  		• 22/05-28/05 2023
  		• 15/05-21/05 2023
  		• 20/02-26/02 2023
  		• 13/02-19/02 2023
  		• 23/01-29/01 2023
  		• 21/11-27/11 2022
  		• 14/11-20/11 2022
  		• 01/02-07/02 2021
  		• 25/01-31/01 2021
  		• 17/08-23/08 2020
  		• 29/06-05/07 2020
  		• 15/06-21/06 2020
  		• 20/01-26/01 2020
  		• 01/04-07/04 2019
  		• 25/03-31/03 2019
  		• 18/02-24/02 2019
  		• 04/02-10/02 2019
  		• 28/01-03/02 2019
  		• 17/12-23/12 2018
  		• 12/03-18/03 2018
  		• 26/02-04/03 2018
  		• 19/02-25/02 2018
  		• 06/11-12/11 2017
  		• 24/07-30/07 2017
  		• 10/07-16/07 2017
  		• 26/06-02/07 2017
  		• 19/06-25/06 2017
  		• 31/10-06/11 2016
  		• 03/10-09/10 2016
  		• 16/05-22/05 2016
  		• 28/03-03/04 2016
  		• 22/02-28/02 2016
  		• 25/01-31/01 2016
  		• 07/12-13/12 2015
  		• 23/11-29/11 2015
  		• 31/08-06/09 2015
  		• 11/05-17/05 2015
  		• 04/05-10/05 2015
  		• 27/04-03/05 2015
  		• 23/03-29/03 2015
  		• 16/03-22/03 2015
  		• 23/02-01/03 2015
  		• 26/01-01/02 2015
  		• 08/12-14/12 2014
  		• 24/11-30/11 2014
  		• 08/09-14/09 2014
  		• 01/09-07/09 2014
  		• 26/05-01/06 2014
  		• 21/04-27/04 2014
  		• 27/01-02/02 2014
  		• 20/01-26/01 2014
  		• 09/12-15/12 2013
  		• 11/11-17/11 2013
  		• 28/10-03/11 2013
  		• 21/10-27/10 2013
  		• 14/10-20/10 2013
    E-mail mij

    Druk op onderstaande knop om mij te e-mailen.
    Gastenboek

    Druk op onderstaande knop om een berichtje achter te laten in mijn gastenboek


    Blog als favoriet !

    andere interessante links
  		• native languages of the Americas

  		•

    Blog tegen de wet? Klik hier.
    Gratis blog op https://www.bloggen.be - Meer blogs