Vioolconcerto van Brahms ____________________ Dinsdag ll kon ik het eerste deel hiervan, het allegro non troppo, beluisteren op Klara ,over de autoradio. Het was overweldigend mooi gespeeld door Christian Tetzlaff, begeleid door het Deens philh.orkest. Zoals steeds word ik getroffen door de haast bovenwereldse klanken, deze geweldige zee van muziek. Wat een schepping! Het is mijn lievelingsconcert en ik herken dan ook iedere noot.Het is voor mij een aftasten, steeds verder, steeds hoger van alle regionen van de menselijke geest en gevoelens. Het is het zoeken naar het Oneindige in het universum. Maar deze vertolking was dan ook werkelijk groots en ik schaamde me niet om alle registers open te zetten..en onder te gaan in dit muzikaal beleven. Ik heb de wagen opzij gezet om er alle aandacht bij te hebben en met gesloten ogen te luisteren. Wat zou ik zijn zonder deze grote muzikale inleving? Wat zou mijn leven beperkt zijn zonder deze gave,me door de natuur geschonken!
The German violinist Christian Tetzlaff is recognised today as one of the most inspiring musicians of his generation. He has been engaged by many of the world's leading orchestras including the Berlin and Vienna Philharmonic, the Boston and Chicago Symphony, all the major London orchestras as well as the NHK Orchestra Tokyo and is a regular guest with major festivals like Ravinia, Tanglewood, Salzburg, Schleswig-Holstein, the London Proms and the Edinburgh Festival. Equally at home in the classical, romantic repertoire and 20th century music, Tetzlaff sets standards with his interpretations of the violin concertos by Beethoven, Brahms and Tschaikovsky as well as Berg, Ligeti, Schönberg and Schostakovitch. With his special affinity for chamber music, he collaborates regularly with such distinguished colleagues as Boris Pergamenschikov, Heinrich Schiff, Tanja Tetzlaff, Tabea Zimmermann, Leif Ove Andsnes, Matthias Kirschnereit and Lars Vogt. Christian Tetzlaff has made a number of recordings, among others the complete Bach Solo Sonatas and Partitas, which were recognized with the esteemed Diapason dOr. Other recent releases include a duo recording with Leif Ove Andsnes with works by Janacek, Debussy, Ravel and Nielsen and the complete Mozart Violin Concerti with the Deutsche Kammerphilharmonie.
- On dit de vous que vous aimez conduire à vive allure. Si vous deviez choisir entre un Stradivarius et une voiture de sport...
Je conduirais une Stradivarius et jouerais sur un Lexus (rire). Non, sérieusement, un Stradivarius, jen ai déjà un, il date de 1723 et a appartenu à Kiesewetter...
- La voiture de sport, vous lavez aussi...
Oui. Cest une Lexus Convertible 8 cylindres, qui a 374 chevaux DIN. On a limpression de piloter un avion... Il marrive de rouler jusquà 270 km à lheure. Cela me détend. Ici, en Allemagne, cest merveilleux, il ny a pas de limitation de vitesse.
- A Novossibirsk, dans la Sibérie de votre enfance, votre Lexus aurait une fâcheuse tendance à rouiller...
(Il rit à gorge déployée). Cest vrai. Il y fait un froid incroyable, jusquà moins 50 degrés. Là-bas, je devais répéter avec des gants, car dans notre chambre, il faisait aussi très froid. Nous navions pas toujours de chauffage, mais il fallait que je joue ! Il faut vraiment avoir chaud au cur et boire beaucoup de vodka ! Ce que je ne faisais jamais à lépoque (rire). Mais croyez-moi si vous voulez : ici, le froid et la neige me manquent parfois.
- Décrivez-nous un peu votre vie quotidienne là-bas.
Partout où on allait, on était toujours le bienvenu, dans toutes les familles, même en arrivant à limproviste. Il y avait toujours quelque chose à manger. Pourtant, les vivres étaient rares. Tout était rationné et il était extrêmement difficile de trouver des fruits frais. Nous avions des carpes, de la viande, mais en quantités limitées. Après une journée de travail de 9 heures, ma mère, qui était directrice du conservatoire, devait encore faire la queue dans les magasins pendant trois heures. Et une fois rentrée, elle avait encore toutes les tâches ménagères. Elle ne dormait que très peu...
- Lisolement dans lequel vous viviez nétait-il pas idéal pour un musicien en herbe, qui doit se concentrer ?
Je nai jamais été isolé, mais toujours entouré damis. Et la vie culturelle était très riche, en dépit de tous les problèmes politiques. Ma mère travaillait au conservatoire, mon père jouait du hautbois dans un orchestre. On ne sennuyait jamais.
- Mais vous nétiez pas distrait par la société des loisirs, par les médias.
Cest vrai. Nous pouvions mieux nous concentrer sur la beauté des choses, sur la musique, lart, sur nous-mêmes aussi. Nous nétions pas distraits. Mais il faut dire que nous navions jamais rien connu dautre.
- Vous étiez encore tout jeune lorsque vous êtes parti pour vous inscrire à Moscou dans une école spécialisée. Aujourdhui, vous enseigner au conservatoire de Sarrebruck. Si vous comparez cette éducation rigide du régime communiste et le système occidental, à Sarrebruck par exemple...
Je suis un enfant de la Perestroïka. Jai eu la chance de profiter encore de lentraînement russe, à la dure, mais je nai pas spécialement souffert du système, comme tant de grands musiciens avant moi. Bien sûr, ce nétait pas toujours facile. Mais ma mère, restée à Novossibirsk à cause de son métier, venait souvent me rendre visite, ce qui nous a permis de travailler ensemble. Et, je le répète, nous navions jamais rien connu dautre, ce qui fait que nous nétions pas malheureux. Il est évident quici, les distractions sont bien plus nombreuses. Ce qui compte beaucoup pour moi, cest la famille. Jai toujours eu la chance que ma famille moffre un soutien sans faille. Moi-même, je vois parfois des enfants très doués qui ne sont pas soutenus. Les adultes ont peu de temps à offrir à leurs enfants, ils luttent sans cesse pour un meilleur niveau de vie, sans voir quils ont des enfants doués.
- Ou linverse, ils demandent limpossible à leur rejeton par ambition personnelle.
Oui, cela existe aussi.
- A Moscou, vous avez eu aussi loccasion de faire une autre expérience du communisme, on ne vous procurait aucun logement.
Nous, mes grands-parents et moi, avions trouvé une chambre, mais nous nétions pas autorisés à la louer car nous venions de province. Il nous était interdit de rester plus de trois mois à Moscou. Aucune aide du conservatoire non plus. La police est passée plus dune fois. Ma mère était chaque fois obligée de mentir, de prétexter que je suivais un traitement. (rire) Pendant trois ans, nous sommes arrivés à passer entre les gouttes.
- Quel rapport entretenez-vous aujourdhui avec les forces de sécurité ?
(rire) Je roule toujours trop vite. Et chaque fois que je les vois apparaître quelque part, jai le cur qui se met à battre à toute vitesse...
- A la fin des années 80, vous avez suivi votre professeur de violon au conservatoire de Lübeck. Zakhar Bron, cest son nom, disait toujours : « Lélève ne croit que ce quil entend. Moi, jenseigne la maîtrise de soi. »
Oui. Il en voyait de toutes les couleurs. Moi, je ne me laissais pas faire. Quand je lui demandais : « pourquoi comme ça ? », il me répondait : « parce que cest comme ça ». Nous étions deux caractères bien trempés. Et quand on va à laffrontement, cest toujours un peu dangereux.
- Et votre maîtrise de soi ? Je veux dire : lequel des deux a survécu ?
(rire). Les deux. Cette éducation a fait ma force et maintenant, jarrive à me maîtriser (rire)... du moins la plupart du temps. Il faut savoir faire des compromis, trouver pour chaque élève le langage quil entend. Souvent, on se retrouve pour faire autre chose ensemble. On parle de philosophie, de ce que la musique nous apporte. Cest très intéressant.
- La perception de la musique en Occident est-il différente ?
Oui. La différence nest pas dans la façon de ressentir la musique, mais dans la signification quelle a. A Novossibirsk, la musique était le seul moyen déchapper à un système répressif. Ici, en Occident, on peut tout soffrir à condition de travailler dur, je parle surtout des biens matériels. A lépoque, personne dentre nous ne se demandait : combien je donne, combien je reçois ? Ce que nous voulions, cétait voyager, être libres, jouer partout, pour tout le monde.
- Cette soif de liberté se ressent-elle dans votre interprétation ?
Difficile à dire. A Novossibirsk, je rêvais de liberté. Cela ma marqué pour la vie. Jai appris à me battre et à surmonter les obstacles. Et à ne jamais baisser les bras, à toujours garder espoir.
- Cest peut-être précisément ce qui forge la personnalité, ce qui rend votre jeu si singulier.
Oui, peut-être.
- Est-ce que vous essayer de transmettre la même chose à vos élèves ?
Oui. Je leur raconte beaucoup de choses sur ma vie. Ils comprennent ce que je leur dis, mais si on nen a pas fait soi-même lexpérience, ce nest pas la même chose. Cela dit, il nest pas nécessaire davoir eu tous ces problèmes pour devenir un bon musicien. Le talent, ça ne disparaît pas comme ça. Mais certains ne veulent pas assumer leur talent. Et jessaie dexpliquer à mes élèves que cest nécessaire.
- Quelle importance a la sonorité, la beauté du son ?
Ce qui compte, cest lexpression. Tous les grands musiciens ont une sonorité qui leur est propre. Cest une sorte de « marque déposée ». Que ce soit Rachmaninov, Kreisler ou Menuhin, on les reconnaît à leur sonorité. Certains ont peut-être une affinité physique pour une « grande » sonorité, mais cela ne signifie pas grand-chose. Lun de mes étudiants par ex. ne la possède pas, mais je sais quil a un immense talent, et quil a seulement un peu de peine encore à sexprimer. Il lutte encore contre son propre corps. Il ressent les choses, mais a encore du mal à se libérer.
Comment se libère-t-on ?
(rire) Il faut beaucoup sentraîner. Beaucoup damour, de patience et savoir faire corps avec la musique.
- Vous avez commencé par Mendelssohn, qui serait, selon vous, à la croisée des chemins.
Oui. Dun point de vue historique, je vais dans deux directions différentes. Je mintéresse beaucoup à la musique baroque, à Bach surtout. Il y a quelques années, jai même appris sous linfluence de Trevor Pinnock à jouer du violon baroque. Mais jai aussi une attirance pour le répertoire romantique, ou pour Chostakovitch, Prokofiev, ou même des premières, comme celles de Tchédrine.
- Dans le répertoire romantique, vous êtes un soliste très remarqué, alors que dans le registre baroque, vous nêtes « que » primum inter pares. Ce changement de « statut » vous pèse-t-il ?
Pas le moins du monde. Jadore la musique de chambre, jai beaucoup joué avec Rostropovitch et Barenboïm. Depuis deux ans et demi, je prends aussi des cours de direction dorchestre et jai déjà fait mes premières expériences.
- Nombre de chefs dorchestre qui ont joué dun instrument se lassent de répéter.
(rire) Non, le violon reste bien sûr ma spécialité. Pour moi, il est important de produire de la musique. Je veux me confier au public, cest le plus important pour moi.
- Le 15 février 2004, ARTE diffuse un enregistrement avec vous, le concerto pour violon et orchestre de Benjamin Britten, opus n°15, une uvre que Jascha Heifetz jugeait injouable.
Cette uvre de Britten est très particulière. Cest Rostropovitch qui mavait incité à la jouer ; il faut dire quils étaient amis. A mes yeux, Britten est un immense compositeur ; il utilise des couleurs, invente littéralement des configurations harmoniques et instrumentales pour moi, ce concerto est davantage un défi dinterprétation quun défi technique. Je le joue avec lOrchestre symphonique de la Radiotélévision sarroise. Jaime cet orchestre, comme dailleurs la ville de Sarrebruck. Jy passe beaucoup de mon temps, y compte de nombreux confrères et jy trouve latmosphère et la quiétude nécessaires pour faire tout ce que jai envie de faire.
- Le 18 avril 2004, vous jouerez le concerto pour violon de Mendelssohn et « Tzigane » de Ravel, une uvre pour violon et orchestre.
Le concerto pour violon de Mendelssohn est un concerto classique romantique, une oeuvre de transition, un must pour tout violoniste. Pour la rhapsodie concertante « Tzigane », Ravel sest laissé séduire par une merveilleuse violoniste, composant une partition virtuose aux accents tsiganes.
- Est-ce que la caméra vous stimule, est-ce que vous jouez différemment quand lobjectif est braqué sur vous ?
Cest sans importance, ce qui compte, cest dêtre bien préparé au moment de monter sur scène. La caméra ne fait que moffrir la possibilité de porter ma musique à un public plus large.
- On raconte quenfant, en studio denregistrement, vous demandiez à votre mère dapplaudir.
(rire) A lépoque, je nétais pas assez sûr de moi pour maîtriser mon émotion, pour arriver par exemple à jouer pendant 6 heures daffilée devant un espace vide. Le public, cétait ma mère. Un public vous apporte une excitation, il apporte de la vie.
Morgen, zaterdag 17 augustus a.s., krijgen we de gevierde pianist Boris Berezovsky te horen in Maestro, om 19 u. Gelukkig bestaat er zulk uitgelezen programma op Arte! Al mijn muzikale vreinden volgen dit. Zo zijn we enigszins met elkaar verbonden.
En 1990, grâce à son toucher exceptionnel, Boris Berezovsky remporte la médaille dor du concours Tchaïkovski en interprétant le Concerto pour piano n° 1 de Tchaïkovski. Depuis lors, il sest affirmé sur la scène internationale à travers un vaste répertoire. Sa soif de défis la conduit à jouer une série dadaptations de pièces de Chopin par Léopold Godowsky. Des études difficiles, longtemps victimes dune profonde incompréhension. Car au-delà de la virtuosité, beaucoup échouaien à en faire ressortir la poésie. Selon Berezovsky, il ne sagit pas tant dagilité des doigts que découte. Il faut pouvoir écouter la musique avec virtuosité. Outre des extraits dun concert où Berezovsky exécute des études de Chopin, des concertos de Tchaïkovski et de Khatchatourian, le film suit le pianiste lors dun voyage dans son pays natal où il a enregistré en 2006 un CD avec lOrchestre philharmonique de lOural, sous la direction de Dimitri Liss.
-------------------------------------------------------------- Boris Berezovsky, pianiste et virtuose Réalisation : Holger Preuße et Claus Wischmann Coproduction : ARTE, ZDF, Sounding Images & fernsehbüro ARTE/ZDF, Allemagne, 2006, 42mn Multidiffusion le 7 avril à 8h00
julia fischer Gisterenmorgen kreeg ik , bij het aanzetten van de autoradio, een echte blijdschap over mij: Julia Fischer, de Duitse ster-violiste, speelde de"méditation" van P.Tsjaikskovki in kamermuziek uitgevoerd met pianist Yakow Kreisberg, op Klara. Ik heb ademloos geluisterd, terwijl ik intussen de zonnig-verblijde bloementuinen van de voorbijvliegende huizen bewonderde. Toch geen wonder dat ik alle redenen had om me diep verheugd en immens dankbaar te voelen! Deze machtig schone vertolking blijft in m'n gehoor en ik waardeer deze violiste hoe langer hoe meer na haar live-gehoord te hebben in het noorden van Duitsland, tijdens hert festival van Schwerin. Wat een muzikaal aanvoelen!
Belgische koninklijke viool voor Nederlands talent
vum
AMSTERDAM - Het Nederlandse Nationaal Muziekinstrumentenfonds heeft de Venetiaanse viool verworven die toebehoorde aan de Belgische koningin Elisabeth. Het instrument werd in 1725 gebouwd door Petrus Guarnerius. Het Nederlandse viooltalent Frederieke Saeijs (29) mag het instrument nu van het fonds lenen.
Elisabeth werd in 1900 de echtgenote van de latere koning Albert I van België. Ze was geboren in het Duitse Possenhofen aan het Starnberger Meer, net als haar nichtje en naamgenote, keizerin Sisi van Oostenrijk.
Haar viool wordt nog altijd La Reine Elisabeth genoemd, net als de gelijknamige jaarlijkse muziekwedstrijd.
Het instrument, dat Elisabeth zelf cadeau gaf aan de Belgische violist Carlo van Neste, is de duurste viool die ooit door het Nederlandse fonds is aangekocht.
Janine Jansen ___________ zaterdagavond was het weer eens zeer de moeite om op BBC 2 " De Proms" te volgen. De Nederlandse violiste: J.J. trad op met een zeer intens emotionele vertolking van het vioolconcert van Max Bruch. Het was prachtig van klank, rhytmisch meeslepend en ontroerend schoon in zijn harmonische eenvoud want deze jonge vrouw hoort bij haar instrument. Zelfs als men iedere noot van deze muziek al kent dan is men toch getroffen door deze heerlijke warmte en verheffende schoonheid. Bravo Janine!
Nigel Kennedy ___________ zaterdagavond werden we buitengewoon verrast door een optreden van deze welgekende Britse violist, tijdens de "Proms". Hij vertolkte het zeer melancholische en technisch hoogwaardige vioolconcert van......natuurlijk Elgar. Hij deed dit schitterend en buiten zijn gekende show was dit pure muziek. Door zijn rhytmische "stoom" sleept hij een gans het orkest o mee. Wat zijn de Britten maar terecht wat fier op hun violist!
Evgeny kissin. __________ Deze zonadagavond speelt E.K. voor ons Beethoven en Chopin. Niet te missen want deze phenominale Russische pianist sleept u boven alles uit! Luisteren maar..Dimanche 27 juillet 2008 à 19h00 Le grand pianiste russe Evgueni Kissin interprète Beethoven et Chopin. Ce soir, le pianiste Evgueni Kissin interprète au festival de Verbier le Concerto pour piano n° 1 en ut majeur op. 15 de Beethoven, et deux valses de Chopin.
Accompagné par lOrchestre radiosymphonique suédois sous la direction de Daniel Harding.
Le soliste virtuose Daniel Hope reprend le grand classique quil a contribué à faire connaître. Le Concerto pour violon et orchestre de Felix Mendelssohn Bartholdy est loeuvre avec laquelle le violoniste virtuose Daniel Hope a commencé sa carrière de concertiste. Alliant virtuosité, compréhension intime de loeuvre et ouverture émotionnelle, il est le musicien idéal pour interpréter ce grand classique parmi les concertos pour violon. Daniel Hope, accompagné par lOrchestre radiosymphonique suédois, est placé ici sous la direction de Daniel Harding.
Accompagné par lOrchestre radiosymphonique suédois sous la direction de Daniel Harding.
Le soliste virtuose Daniel Hope reprend le grand classique quil a contribué à faire connaître. Le Concerto pour violon et orchestre de Felix Mendelssohn Bartholdy est loeuvre avec laquelle le violoniste virtuose Daniel Hope a commencé sa carrière de concertiste. Alliant virtuosité, compréhension intime de loeuvre et ouverture émotionnelle, il est le musicien idéal pour interpréter ce grand classique parmi les concertos pour violon. Daniel Hope, accompagné par lOrchestre radiosymphonique suédois, est placé ici sous la direction de Daniel Harding.
Eurovision te Wenen -------------------------- gisteren werden we aangenaam verrast door een verrukkelijke uitzending op Nl van uit Wenen.
The Eurovision Young Musicians
The Eurovision Young Musicians, from 4 - 9 May, 2008, is an international classical music competition for young talent aged not over 19. This year marks the 14th edition of the event. The competition, held every two years, is open to all musical instruments that have a solo performance concerto written for them. The event is organised by the European Broadcasting Unions Eurovision TV and will be produced in collaboration with the Austrian Broadcasting Corporation and the Wiener Festwochen (from 9 May - 15 June, 2008). The Final will be held in the City Hall Square (Rathausplatz) in Vienna, Austria. As in 2006, the Final of the Eurovision Young Musicians will be the Opening Ceremony of the Wiener Festwochen.
Vienna 9 May, 2008 Greek clarinet player Dionysios Grammenoswas awarded the Eurovision Young Musician prize for his interpretation of the IV movement from the Concerto pour Clarinette et Orchestre by Jean Françaix. Dionysios Grammenos, 18 years old, took his first clarinet lessons at the age of eight at the Corfu Philharmonic. He is currently studying at the Athens Conservatory and will graduate next year. Dionysios has appeared as a soloist with many Greek Orchestras. He has performed in recitals and chamber music concerts all over Greece and was a first prize-winner in numerous Pan-Hellenic clarinet competitions.
Eurovision te Wenen -------------------------- gisteren werden we aangenaam verrast door een verrukkelijke uitzending op Nl van uit Wenen.
The Eurovision Young Musicians
The Eurovision Young Musicians, from 4 - 9 May, 2008, is an international classical music competition for young talent aged not over 19. This year marks the 14th edition of the event. The competition, held every two years, is open to all musical instruments that have a solo performance concerto written for them. The event is organised by the European Broadcasting Unions Eurovision TV and will be produced in collaboration with the Austrian Broadcasting Corporation and the Wiener Festwochen (from 9 May - 15 June, 2008). The Final will be held in the City Hall Square (Rathausplatz) in Vienna, Austria. As in 2006, the Final of the Eurovision Young Musicians will be the Opening Ceremony of the Wiener Festwochen.
Vienna 9 May, 2008 Greek clarinet player Dionysios Grammenoswas awarded the Eurovision Young Musician prize for his interpretation of the IV movement from the Concerto pour Clarinette et Orchestre by Jean Françaix. Dionysios Grammenos, 18 years old, took his first clarinet lessons at the age of eight at the Corfu Philharmonic. He is currently studying at the Athens Conservatory and will graduate next year. Dionysios has appeared as a soloist with many Greek Orchestras. He has performed in recitals and chamber music concerts all over Greece and was a first prize-winner in numerous Pan-Hellenic clarinet competitions.
Guidon Kremer deze zondagavond worden we weer eens verheugd met een beeld over één van de beroemdste en meest erkende violisten van deze tijd: Guidon Kremer. Hij was laureaat van de kon. Elisabethwedstrijd
Lorchestre à cordes Kremerata Baltica exécute une vibrante ode au printemps, sous légide du violoniste Gidon Kremer.
Gidon Kremer et lorchestre à cordes de la Kremerata Baltica ont enthousiasmé le public du Semperoper, au Festival de Dresde 2007. Le violoniste avait conçu un concert printanier intitulé Sempre primavera. Au programme : des extraits et des transcriptions doeuvres de Ludwig van Beethoven, Leonid Desyatnikov et Astor Piazzolla, ainsi que la Suite pour orchestre à cordes et percussions, opus 14 de Jean Sibelius. Multidiffusion le 13 mai à 8.00 et le 18 à 11.15
en maakte de meest beroemde carrière. Ziehier zijn protret:
Gisterenavond had ik het groot genoegen deze volwassen violiste te mogen horen in Maestro-arte. Zij speelde Mozart en haalde niet alleen de speelsheid maar ook het dramatische naar boven. Het is een verrukkelijke vrouw met zelfzekere strijkstok en warm gevoel. Ze speelt begeesterend en het versterkt inderdaad een bewonderend gevoel over wat "het mens-zijn" kan zijn.
Dimanche 27 avril 2008 à 19h00 Anne-Sophie Mutter joue Mozart La violoniste Anne-Sophie Mutter interprète deux pièces de Mozart, à Salzbourg et à Mantoue.
Voor arte-maestro, op zondagavond om 19u. is dit de komende keren goed te onthouden. Gisteravond kon men genieten van een -daags tevoren-opname te Luzern CH. van zijn Requiem.: een monumentaal werk met een gans doorleefde uitvoering. De komende zondagen gaan we nog uitvoeringen horen van zijn vioolconcert en niet door de eerste de beste. Wat zou ik betekenen zonder dit geschenk, dat de natuur me door mijn ouders gegeven werd?
Dimanche 16 mars 2008 à 19h00 Johannes Brahms : Un requiem allemand Au Festival de Lucerne 2008, Mariss Jansons (photo) dirige le célèbre et singulier requiem que Brahms composa après la mort de Robert Schumann.
Ja, deze concertavond vond ik bijzonder geslaagd. Deze grote pianist straalt muziek uit in al zijn bewegingen terwijl hij speelt. Het was een grandioze avond in de schitterende concertzaal te Badenweiler-Kurhaus, met een tijdloze, weergaloze muziekvertolking. Het was een hoogtepunt in mijn leven en is een blijvende straling.
Vrijdag a.s. ben ik aanwezig in het concert gegeven door R.Buchbinder te Badenweiler in het Kurhaus. Wat een geluk! Hoe ben ik dit te weten gekomen? "Wie zoekt, wie vindt."En deze intuïtie heb ik te danken aan mijn grote liefde voor de muziek. Wat een avond staat me daar te wachten? Dit is zeer de moeite om me op weg te begeven, ondanks de huidige storm over Europa. Dit is wel niet in Berkeley v.s.maar in Badenweiler en het programma straat me zeer aan.
Known as a powerful and profound interpreter of late Classical and early Romantic works, pianist Rudolf Buchbinder regularly appears with the world's premier orchestras, including the Berlin Philharmonic, London Philharmonic, Amsterdam's Concertgebouw, and Vienna Philharmonic. In different two programs, Buchbinder returns to Cal Performances for the fourth consecutive year, continuing his monumental survey of the complete Beethoven sonatas. "Buchbinder is a fearless keyboard technician whose playing blends athletic ferocity with clear-eyed interpretive rigor," says the San Francisco Chronicle.
Program (Mar 22): Beethoven/Sonata in E Major, Op. 14, No. 1; Sonata in G Major, Op. 14, No. 2; Sonata in D Major, Op. 28 (Pastorale); Sonata in C Minor, Op. 13 (Pathétique) Program (Mar 23): Beethoven/Sonata in A Major, Op. 2, No. 2; Sonata in G Major, Op. 31, No. 1; Sonata in E Minor, Op. 90; Sonata in C Major, Op. 53 (Waldstein)
Het vorige jaar Het vorige jaar hadden we het grote genoegen hier te kunnen luisteren naar het Emerson-stringquartet met de quartetten van Beethoven. Eugène Drucker kennen we van vroeger en de muziekvoordracht was van uitzonderlijk hoog niveau.
nmz 2007/04 | Seite 37-38 56. Jahrgang | April Oper & Konzert
Schöne Grüße von Beethoven
Das Emerson String Quartet bei den Römerbad-Musiktagen
In Anton Tschechows Schauspiel Der Kirschgarten hört man am Ende, wie draußen im Garten die stattlichen Kirschbäume gefällt werden. Die alte Herrschaft musste das schöne Anwesen verkaufen, und der neue Besitzer denkt an eine ertragreichere Nutzung von Grund und Boden. Keine Zeit mehr für stille Kirschblütenträumereien. Dass einem diese Schlussszene in Badenweiler in den Sinn kam, hat einen doppelten Grund. Einmal, weil Tschechow im Hotel Römerbad in Badenweiler als Gast weilte wovon eine Tafel am Hoteleingang kündet, zum anderen, weil ein neuer Besitzer der renommierten Herberge auf die traditionsreichen Römerbad-Musiktage künftig zu verzichten gedenkt. Er möchte etwas Anderes, Eigenes erfinden, am Konzept wird angeblich gearbeitet. Vorerst beschränkt sich das Erkennbare auf eine neue Tafel an der Vorderseite des Hotels, auf der mitgeteilt wird, dass es sich hier um eine Kultur-Residenz handele. Man wird sehen.
Wie einst in den Wiener Palais: das Emerson String Quartet mit Beethoven im Oktogon des Römerbadhotels. Foto: Charlotte Oswald
Für den Abgesang auf die ruhmreichen Römerbad-Musiktage aber ist es noch zu früh. Im September dieses Jahres kommen noch das Cuarteto Casals, das Kuss-Quartett und das Miró-Quartet, im November das Minguet-Quartett, das Vogler-Quartett, die Geigerin Carolin Widmann und der Komponist und Klarinettist Jörg Widmann nach Badenweiler, um den Musiktagen dann das melancholische Adieu zu sagen. Und kürzlich durften sich Klaus Lauer, der Initiator der Musiktage und vorherige Besitzer des Traditonshotels, die treuen Musikfreunde aus aller Welt und die ausübenden Künstler, das in diesem Jahr seit dreißig Jahren bestehende Emerson String Quartet, noch einmal, wie in den mehr als drei Jahrzehnten zuvor, musikalisch zu Hause fühlen. Die Emerson-Musiker, mit den beiden Violinisten Eugene Drucker und Philip Setzer, dem Bratscher Lawrence Dutton und dem Cellisten David Finckel, begaben sich noch einmal auf die Wanderung ins Hochgebirge der Streichquartett-Literatur: die 16 Werke Beethovens für diese Besetzung, zusätzlich der Großen Fuge op. 133, die die Emersons, wie heute gern üblich, an die ursprüngliche Stelle setzten, nämlich als Schlusssatz des Streichquartetts B-Dur op. 130, während der nachkomponierte 6. Satz für op. 130 den Schlussstein der insgesamt 6 Konzerte bildete.
Das Emerson String Quartet hat die kompletten Beethoven-Quartette schon 1991 und 1995 in Badenweiler gespielt. Die Kontinuität dieser interpretatorischen Beschäftigung ist insofern bemerkenswert, als zwischenzeitlich eine irgendwie seltsame Zurückhaltung vieler Musiker gegenüber dem Komponisten zu konstatieren war. War es die Scheu vor dem übergroßen Anspruch der Werke, war es Respekt vor den großen Interpreten der Vergangenheit?
Etliche Komponisten der Gegenwart aber reagierten auf die Herausforderung Beethoven spontaner und sensibler. Die späten Streichquartette vor allem, auch die späten Klavierwerke, traten umso stärker in den Blickpunkt, je mehr sich ein neues Verlangen nach affektiver Substanz des Komponierens einstellte. Karlheinz Stockhausen äußerte sich schon 1977 in einem Aufsatz über Beethovens späte Streichquartette in diesem Sinne. Luigi Nono zielte in seinem Streichquartett auf eine Verständigung zwischen formaler Disziplin und expressiver Kraft, und auch Helmut Lachenmann hat sich über das Verhältnis von Nachdenken über die Mittel zeitgemäßen Komponierens und dessen Umsetzung in inspirative Funken entscheidende Gedanken gemacht, wobei das Vorbild des Beethovenschen Spätwerks mehr oder weniger als Ideenlieferant diente. Die Musik-der-Zeit-Konzerte des Westdeutschen Rundfunks haben vor kurzem in einem Zyklus diese Fragen zwischen Rausch und Ratio in der Neuen Musik eingehend untersucht, wobei das Spätwerk Beethovens direkt oder indirekt gleichsam den Basso continuo für die aufgeführten Kompositionen bildete. Komponisten wie Jorge E. Lopez oder Manuel Hidalgo adaptierten dabei eher direkt Beethoven-Vorlagen (Bagatellen op. 126/Introduktion und Fuge der Hammerklaviersonate op. 106), während der junge Wolfgang Rihm in seiner Musik für drei Streicher, auch in seinen frühen Streichquartetten und anderen Werken, mit einer sowohl spontan eingesetzten wie wohl auch kühl kalkulierten Expressivität die Hörer überwältigte, Ausdruck und Gefühl als Gestaltungsmittel bewusst einsetzte. Rihm bezog sich dabei immer wieder auf Beethovens Spätwerk, auf dessen lakonische Gestik und Zerrissenheit, die kontrastreichen Affekte, die Knappheit der Formulierung. Bei den Römerbad-Konzerten waren viele dieser Werke mit ihren Rückbezügen und Querverbindungen zu erleben. Wer die Programme der vielen Jahre zurückverfolgt, erkennt unschwer, dass hier eine beispielhafte Musik-Dramaturgie entwickelt worden ist.
Der Entschluss Klaus Lauers, zum Ende seines Wirkens noch einmal das Emerson String Quartet mit dem Beet-hoven-Zyklus einzuladen, hatte denn auch nichts mit einer irgendwie gearteten Klassik-Pflege gemein, sondern fasste quasi sein Engagement, sein Credo für die Musik zusammen: Es gibt keine penibel unterteilte alte, klassische, romantische, neue Musik. Die abendländische Musikgeschichte stellt sich vielmehr als ein großes Kontinuum dar, in das auch die Moderne bis hin zu den jüngsten Hervorbringungen eingebettet ist. Klaus Lauers Römerbad-Konzerte, zunächst womöglich eher aus einer ernsten Liebhaberei entstanden, haben im Laufe der Zeit eine kultur-und musikpolitische Vorbildfunktion gewonnen: Wie man Musik, klassische und moderne, in selbstverständlichem Miteinander an ein interessiertes Publikum vermittelt. Eigentlich müssten Römerbad-Konzerte überall das ganze Jahr über im Umkreis von 50 Kilometern stattfinden.
Die sechs Konzerte jetzt bei den Römerbad-Musiktagen verrieten die langjährige, tiefe Erfahrung der Emerson-Musiker mit Beethovens Quartettschaffen. Gleichwohl gab es angenehme Überraschungen. Fiel bei früheren Darstellungen auch in der Einspielung für die Deutsche Grammophon eine gewisse, gern als amerikanisch apostrophierte Perfektion auf, die zwangsläufig zu Glätte, einer scheinbaren Leichtigkeit bei der Bewältigung Beethovenscher Widerborstigkeiten führte, so wirkten die meisten Interpretationen jetzt entschieden kraftvoller, kontrastreicher, farbiger und, wo angebracht, auch pointierter als vorher.
Die Emersons lenken jetzt eher von ihrem Können, ihrer Eleganz, ihrem vollen Ton, ihrer scheinbar mühelosen Geschmeidigkeit ab und führen den Zuhörer entschiedener auf Beethovens Sperrigkeiten, Zerrissenheit, auf die strukturellen kompositorischen Details hin. Der Ausdruckswille setzt sich oft überwältigend gegen ein Nur-schön-Spielen durch. Die Große Fuge op. 133, mit vollem Risiko gespielt, erhält so einen erregenden Aufriss, wird mit einer dramatischen Kraft vorgetragen, dass es einem den Atem nimmt. Im Gegensatz dazu können die Emerson-Musiker aber auch mit einer wunderbaren, inneren Ruhe aufwarten, wie in der Cavatina von op. 130 oder im Molto-Adagio-Satz des a-Moll Quartetts op. 132, dem Dankgesang eines Genesenden, mit einer Ruhe, die zugleich von einer feinen Innenspannung durchzogen ist.
Dass die Musiker die komplexen Strukturen des op. 131 nicht überspielen, sondern plastisch durchzeichnen, beeindruckte ebenso wie die sublime Entmaterialisierung des letzten Quartetts op. 135. Und das f-Moll Streichquartett op. 95 wurde in der Ausdrucksintensität und Dichte des Musizierens quasi zum geheimen Spätwerk. Die drei Rasumowsky-Quartette op. 59 verfehlten natürlich auch hier ihre Wirkung nicht. Der furiose Finalsatz von op. 59 Nr. 3 entfesselte einen Beifallssturm im Publikum, aber noch kostbarer war die Klangkunst des Emerson-Quartets im Adagio molto von op. 59 Nr. 1, eine der großen Trauermusiken überhaupt.
Übung macht den Meister: das Emerson String Quartet bei einer Probe in Badenweiler. Von links: Eugene Drucker, Philip Setzer, David Finckel und Lawrence Dutton. Foto: Charlotte Oswald
In den sechs frühen Streichquartetten op. 18 präsentierte sich das Quartett in blendender Spiellaune. Die Charaktere der einzelnen Sätze wurden plastisch hervorgehoben, gestische Lebendigkeit und spielerische Leichtigkeit inklusive. Nach dem letzten Konzert lauter Jubel und stille Tränen. Für das Emerson String Quartet bedeutete Badenweiler immer so etwas wie eine zweite Heimat im Alten Europa.
Natürlich gab es in Badenweiler auch immer wieder private Diskussionen und Spekulationen über eine Fortsetzung der Römerbad-Musiktage, auch wenn diese nach dem Willen des neuen Hotelbetreibers nicht mehr im Römerbadhotel stattfinden würden. Klaus Lauer hielt sich im Gespräch diskret zurück. Er möchte keine Auseinandersetzungen mit seinem Nachfolger, obwohl er theoretisch und auch vertraglich noch bis 2008/2009 seine Musiktage im Hotel veranstalten könnte. Die Verträge mit den Künstlern für diese Zeit hat er bereits vorsorglich aufgelöst. Es wird nur noch die oben bereits erwähnten zwei Zyklen geben. Badenweilers Bürgermeister würde Lauers Konzerte gern im Ort fortgesetzt wissen. Im Kurhaus wäre ein geeigneter Saal vorhanden, natürlich nicht so schön und elegant wie das Oktogon im Hotel. Aber besser als gar nichts. Nur die Finanzierung würde sich schwieriger gestalten, für den einstigen Hoteleigner Lauer regulierten sich die Kosten zum Teil über eine Umwegfinanzierung mittels Hotelgästen.