Erger kan het niet worden

9 Dec 2006

«De dag dat de VLD mij buitengooide, zei Yves Leterme mij dat hij een zitje voor mij warm hield. Letterlijk. Eén maand later treed ik toe tot de N-VA en wie blaast prompt het kartel op? Leterme. Wat is dan het ergste, vraag ik me af? Vandaag ja zeggen en morgen neen, zoals hij? Of iemand de uitstraling van een lavabo toeschrijven, zoals ik?» CD&V en N-VA doen er dezer dagen het zwijgen toe, maar leg Jean-Marie Dedecker zwijgplicht op en gegarandeerd spreekt hij. Dedecker staat al anderhalve week in het oog van de storm, maar alles kan erger, zo blijkt uit wat hij in dit gesprek -voor het eerst- vertelt. «In de week voor de gemeenteraadsverkiezingen kreeg ik te horen dat ik waarschijnlijk botkanker had. In dat geval had ik nog zes maanden te leven. Op zo'n moment heb je wel wat anders aan je hoofd dan een debat tegen Vande Lanotte en je toekomst in de VLD. Het enige wat ik toen nog wilde doen, was een lange safari in Afrika, alleen met mijn kleinzoon van 7. En daarna terugkeren om in alle rust te sterven.» Edoch, Jean-Marie Dedecker is niet dood zelfs politiek niet.


Door Jan Segers

Even terug naar donderdag 30 november, 14.30 uur, in een restaurant in Ganshoren. Enkele uren voordien heeft het ACW duidelijk gemaakt dat het Dedecker niet lust. Enkele uren erna zal CD&V het kartel met N-VA opzeggen. Twee tafels verder dan Jean-Marie Dedecker luncht Johan De Roo, CD&V-burgemeester van Maldegem, oud-parlementslid en ACW'er van in de wieg tot in de kist. Hij buigt zich discreet naar Dedecker toe en fluistert dan, de christelijke deugd der hypocrisie indachtig: «Veel succes hé, Jean-Marie. Ze hebben u een etiket van uiterst-rechts opgekleefd, maar ge moet gewoon in uw eerste gesprekken zeggen dat ge zeer sociaal zijt, dat ge veel aandacht hebt voor de mensen die het moeilijk hebben, die van het OCMW moeten leven en zo.» Dedecker neemt de gouden raad hoofdschuddend aan. «Wat zeg je nu eigenlijk, Johan? Dat ik moet doen alsof ik sociaal ben? Ik ben verdorie even sociaal als jij.» Exit De Roo. «Minstens», roept Dedecker hem nog na.


Anderhalve hectische week later is Jean-Marie Dedecker nog steeds N-VA'er, al stelt iedereen zich elke dag weer dezelfde vraag: hoe lang nog?

«Als het van mij afhangt: tot de laatste dag dat ik aan politiek doe. Maar het hángt niet alleen van mij af. Ik heb geen zin om het lijdend voorwerp te zijn van een verscheurende strijd binnen de N-VA. Ik blijf bereid om op te stappen mocht dat de partij ten goede komen. Ik zou dat doen uit respect voor Bart De Wever, maar ook voor Geert Bourgeois en Frieda Brepoels. Zij hebben hun nek ver uitgestoken voor mij. Dat waardeer ik enorm.»


Hoe groot is uw vertrouwen in De Wever & co?

«Blind. Je moet sterk in je schoenen staan om mij niet te offeren als je zo zwaar onder vuur ligt als Bart. Dat getuigt van een rechtlijnigheid die zeldzaam is in de toppolitiek. De halfslachtige oplossing van de CD&V, dat ik lid van N-VA kan zijn maar niet op de lijst mag in 2007, is geen optie. Als ik niet deelneem aan de parlementsverkiezingen, ben ik politiek dood. Ik ben integraal te nemen of te laten. Dat weet Bart De Wever ook, maar ik wil geen rem zijn op zijn politieke carrière.»


Dat klinkt als een aanbod: dump mij nu maar, voor het te laat is.

«Absoluut niet, want erger dan het de voorbije anderhalve week is geweest, kan en zal het niet meer worden. Ik heb nooit eerder zoveel lelijks moeten slikken. Een bokser die in de touwen hangt, mag zijn verdediging niet laten zakken. Ik bescherm mezelf. Sinds enkele dagen ben ik gestopt met kranten lezen en tv kijken. Was ik daarmee doorgegaan, dan was ik mijn zelfrespect verloren zo gortig is het allemaal.»


Zegt uitgerekend u, die de helft van de Wetstraat al beschimpt hebt, inclusief een man als Geert Bourgeois, voor wie u nu respect betuigt. Stemt u dat niet tot nadenken?

«Neen. Dat hoort gewoon bij het politieke spel. Bart De Wever heeft me een jaar geleden nog 'de nuttige idioot van de VLD' genoemd. En CD&V'ers gedragen zich niet anders. Amper was het kartel met N-VA opgeblazen of Eric Van Rompuy vond Bourgeois plots 'een zwakkeling' en 'un petit monsieur'.»

«Ooit heeft een PS'er Hitler naar mij geroepen en ben ik vergeleken met Léon Degrelle. Terwijl ik in mijn parlementair werk helemaal geen blafferig type ben -vraag het aan priester Staf Nimmegeers van de SP.A of zuster Monica Van Kerrebroeck van CD&V, mensen met wie ik uitstekend samenwerk. Als je vandaag voor Club Brugge speelt, moet je Frutos hard tackelen. Maar morgen speel je voor Anderlecht en is hij je beste maat tja, zo wérkt het nu eenmaal. Als je niet tegen de hitte kan, blijf dan weg uit de keuken.»


Zou het uw politiek leven en uw leven tout court niet veel makkelijker maken mocht u mensen niét het charisma van een lavabo toedichten?

«Ach, Bert Anciaux heeft me deze week een brulsmoel genoemd. Spoel hém dus ook maar door die lavabo. Kijk eens, ik zeg al 54 jaar, van zodra ik spreken kon, wat ik te zeggen heb: direct, niet achterbaks en niet hypocriet. Hypocrisie is tijdverlies, heb ik altijd gevonden. Ik spreek een taal die gewone mensen begrijpen en waarderen. Als daar al eens een halve belediging tussen zit, vind ik dat nog altijd minder erg dan iemand die vandaag zegt dat hij een zitje voor je warm houdt en morgen zegt dat je niet welkom bent, want dat het kartel geen Spaanse herberg is. Dat vind ik... Ach, laat maar.»


Tsjevenstreken?

«Dat zeg ik niet, want anders zit het spel weer op de wagen. Wat me in de houding van de CD&V het meeste stoort, is het neerbuigende toontje van oude krokodillen als Eyskens, Dehaene of Van Rompuy. Dat past perfect in de grote restauratie die nu bezig is.»


U bedoelt?

«De grote restauratie van de klassieke machten: koning, kerk, loge en vakbond. Die krachten botsen wel eens onderling, maar als het erop aan komt om, zoals nu, iemand te neutraliseren die ze blijkbaar als staatsgevaarlijk aanvoelen, dan vinden ze elkaar blindelings. Ik ben ieders boeman, want overtuigd Vlaming en republikein. Geen pilaarbijter, geen logebroeder en geen syndicalist, en tot overmaat van ramp erg populair.»


U vermoedt een groots complot, voorwaar.

«Ik zie wat ik zie. In de Wetstraat en het paleis leeft de overtuiging dat het VB sinds 8 oktober is uitgeschakeld, gewurgd door het cordon. Dat cordon wordt nu naar mij en de N-VA verlegd, want wij zijn de enige 'fatsoenlijke' partij die nog durft zeggen dat de keizer geen kleren aan heeft en dat er dingen grondig scheef lopen in dit land. En ik was de koevoet die ze zochten om het kartel open te breken. Naar verluidt heeft zelfs koning Albert aangedrongen op de ontbinding ervan. Met andere woorden: er wordt met vereende krachten gewerkt aan de vorming van een klassieke driepartijenregering voor 2007, een tripartite die een zeer beperkte en brave staatshervorming zal uitvoeren. En al wie in de weg staat, moet worden opgeruimd.»


Ligt u daar nu wakker van, of geniet u stiekem van zoveel aandacht?

«Geen van beide. Ik héb wakker gelegen, nachtenlang, van half september tot half oktober. Niet van de gemeenteraadsverkiezingen in Oostende, maar van mijn gezondheid. Er is een foute diagnose gemaakt van mijn rugletsel. Het zag ernaar uit dat ik aan botkanker leed. Of 8 oktober dan nadert, zal je op zo'n moment een zorg zijn.»

«Die melding heeft mijn leven overhoop gesmeten, van de ene seconde op de andere. Slechts vijf, zes mensen wisten dat. En neen, daar waren geen politici bij.»


Waarom vertelt u dat nu pas?

«Omdat je je nooit kwetsbaar mag opstellen, zeker niet in verkiezingstijd. Als haaien bloed ruiken, vallen ze aan. Als van een bokser bekend is dat hij een glazen kin heeft, zal zijn tegenstander op die kin slaan, niet op het lichaam. Het is in de politiek toch niet anders? Hoeveel politici zijn al niet 'gepakt' op hun privéleven, zelfs door hun eigen partijgenoten? Ook in het mijne is men nu aan het rommelen, voel ik. Niemand is onbesproken. Ik heb veel fouten gemaakt in mijn leven. Ik ben een omhooggevallen middenstander uit een groot arbeidersgezin. Toen ik trouwde, had ik niets een fiets en een radio, dat was alles. Voor al wat ik bereikt heb in zaken, in de sport en in de politiek, heb ik keihard moeten knokken. Onvermijdelijk laat je dan onderweg schoonheidsvlekken na. Dat betreur ik. Maar als je alleen nog dié ziet en ze uitvergroot, wordt zelfs de knapste vrouw een lelijk mens. Ach, ze doen maar.»


U klinkt bitter.

«Ik bén niet verbitterd, maar de politiek is een uiterst cynisch vak. Ooit heb ik Bart Tommelein een jaar gratis laten wonen in een huis van mij. Nooit hebben wij ruzie gehad, maar wie heeft mij na 8 oktober op bevel van hogerhand de dolk in de rug geduwd en mij uit de VLD gezet in Oostende? Tommelein. Bij elke Caesar hoort een Brutus, blijkbaar. Nog zo iemand: Vincent Van Quickenborne. 'Jean-Marie heeft in de woestijn mijn leven gered', zegt die, maar blijkbaar zijn het leven en de politiek twee totaal gescheiden werelden. Ik wéét wat dat is, een leven redden. 35 jaar geleden heb ik als redder een klein jongetje uit de golven gehaald, een mongooltje. Nog geregeld krijg ik een kaartje van zijn ouders. En nog altijd zeggen ze: 'Als je ooit iets nodig hebt, op ons kan je rekenen.' (zucht) Maar voor een goed begrip: ik klaag niet en ik vraag geen medelijden.»


Waarom zou u? Het staat u tenslotte vrij om eruit te stappen, als u de politiek te gemeen of te onmenselijk vindt. Waarom heeft u dat trouwens niet gedaan, toen u vernam dat u mogelijk aan botkanker leed?

«De onzekerheid heeft meer dan een maand aangesleept. Begin september was ik met vakantie in Spanje. Plots kon ik geen stap meer voor- of achteruit. Dat mijn rug kapot is, door het judo en door een leven vol stress en roofbouw op mijn lichaam, dat wist ik al langer, maar dit was extreem. Ik kon niet meer bewegen, geen vinger meer verroeren letterlijk. Ik ben toen vanuit Spanje gerepatrieerd en onder de scanner gegaan. Bij een tweede lezing van dat onderzoek stootte men op iets wat mogelijk vele keren erger was, zelfs fataal. Ik stond op de markt van De Panne VLD-foldertjes uit te delen toen ik telefoon kreeg van de arts. Dat één donkere wervel hem bijzonder verontrustte. Toen viel het woord 'kanker'. Daar stond ik plots, in De Panne, één week voor de verkiezingen, aan de grond genageld. Ik kan u verzekeren: je weet op zo'n moment bijna letterlijk niet meer van welke partij je bent. 's Avonds moest ik in Brugge in debat met Vande Lanotte voor de VRT. Ik sloeg krijtwit uit, ik zweette als een rund. Mijn gedachten tolden alle kanten op. Veel mensen hebben me nadien gevraagd of alles wel oké met me was.»

«Pas twee weken later volgde de verlossende diagnose: dat het om een hemangioom ging, een goedaardig gezwel. Ik wil daar niet pathetisch over doen ik ben er tenslotte aan ontsnapt maar twee weken lang, om en rond 8 oktober, heb ik 's nachts wakker gelegen met de gedachte dat ik nog hooguit zes maanden te leven had.»


Wat denkt een mens dan?

«Ik stond versteld van mezelf, hoe nuchter ik na de eerste schok met die diagnose en dat stervensrisico omging. Als je geleefd hebt als een Formule 1, weet je dat je vroeg of laat moet crashen veeleer vroeg dan laat. Ik benader dat zeer eenvoudig: volgens mij ga je dood wanneer je genoeg geleefd hebt. Ik heb onmiddellijk een bevriende arts ingelicht dezelfde die de nek en het leven van Gella Vandecaveye heeft gered en gezegd: geen therapie, geen medicatie, enkel pijnstillers. Ik was voorbereid op het ergste. In dat geval had ik maar één wens meer: samen met mijn kleinzoon van 7 twee maanden naar Afrika trekken, hij en ik alleen, voor een lange safari, en nadien terugkeren naar Oostende om hier in alle rust afscheid te nemen.»


Kanker of geen kanker, u had al wég moeten zijn met die kleinzoon van u. Waarom stelt u Afrika uit?

«Tja, waarom? Ik vrees dat het antwoord redelijk banaal is: 'Doe voort en kijk niet om', die West-Vlaamse mentaliteit zit er diep in vraag het aan Yves Leterme. Je kan niet een béétje zwanger zijn. Ofwel doe je de dingen grondig, ofwel doe je ze niét. Ik ben niet het type van de gezapige parlementair die het lang genoeg rekt om een dik pensioen te trekken. Ik ben niet het type dat graag zou sterven in zijn bed, in zijn slaap. Een samoerai sterft liever op het veld van eer.»


Nu pas klinkt u pathetisch.

«Zo bedoel ik het niet. Ik heb mijn les geleerd. Ik relativeer makkelijker. Ik heb me voor het eerst echt de vraag gesteld: 'Wie ben ik in dit leven nog iets schuldig? Bij wie sta ik nog in het krijt?'»


En het antwoord luidde?

«Dat ik veel goed te maken heb. Mijn lievelingsgedicht is er een van Paul Snoek: 'Ik weet het, mensen die ik heb bemind, het was een straf mij lief te hebben. Mijn vrouwen heb ik zelf ontvreemd, mijn kinderen werden verre mensen en mijn vrienden gingen spoorloos dood.' Prachtige verzen. Ik voel dat ik wil compenseren wat ik in mijn leven te weinig heb gedaan: aandacht schenken aan wie ik liefheb. Vandaar die band met mijn kleinzoon. Daar gaat niets boven, echt niet.»


Maar eerst wil u de verkiezingen winnen mét de N-VA. U had het al over 10 procent, en de peilingen lijken u gelijk te geven.

«Mijn buik zegt mij dat er een groot terrein braak ligt tussen het Vlaams Belang en alle andere partijen. Wel, dat terrein wil ik bezetten, mét Bart De Wever en zijn partij. En dat hoop ik volgend jaar aan mijn kleinzoon te kunnen vertellen, als een trotse opa. Afrika wacht nog wel even.»


Bron: Het Laatste Nieuws