Diameter: 3476 km Afstand tot de aarde: 384 000 km oppervlaktetemperatuur: van -173°C 's nachts tot 127°C overdag
De maan is door zijn vrij grote omvang in vergelijking met de aarde waarschijnlijk onmisbaar geweest voor het ontstaan van het leven. Zonder de aantrekkingskracht van de maan, zou de rotatieas van de aarde voortdurend schommelen in de ruimte, met een onstabiel klimaat tot gevolg.
Ontstaan en oppervlak
Over het ontstaan van de maan wordt veel gespeculeerd. Er zijn drie theorieën die de ronde doen:
de invanghypothes: de maan is een andere planeet die door de aarde is ingevangen toen ze toevallig passeerde.
de hypothese van gezamenlijke oorsprong: de maan is uit dezelfde stofwolk ontstaan als de aarde.
de botsingshypothese: de maan is ontstaan uit materiaal dat de aarde heeft uitgestoten na een enorme botsing met een object ter grootte van Mars. Dit is de meest gangbare theorie.
De meest opvallende kenmerken van de maan zijn de donkere maria en de vele inslagkraters. De maria of zeeën zijn gevormd door grote inslagen vlak na de vorming van de maan, waarna de kraters gedeeltelijk gevuld werden met gesmolten gesteente. Er zijn aanwijzingen dat een aantal oude kraters het resultaat zijn van vulkanisme. Kort na het ontstaan was het binnenste van de maan immers nog vrij vloeibaar. De kraters en maria worden omringd door bergketens, die vaak genoemd zijn naar aardse bergketens. Zo zijn er bevoorbeeld de Montes Carpatus en de Montes Alpes. Deze grote inslagen kunnen van dezelfde bron afkomstig geweest zijn als de inslag waaruit de maan is ontstaan, of ze kunnen het gevolg geweest zijn van materiaal dat na het ontstaan nog rond de aarde rondcirkelde. Het stof op de maan, dat door talrijke inslagen fijn is verpulverd, wordt regoliet genoemd. Een opmerkelijk fenomeen dat men nog niet heeft kunnen verklaren, is de massaverdeling van de maan. De achterkant schijnt namelijk lichter te zijn, en de korst lijkt daar ook een stuk dikker dan aan de voorkant. De grote maria zijn ook zo goed als afwezig op de achterkant. Een recente ontdekking met de Clementine is de aanwezigheid van ijs op de polen van de maan. Er zijn daar namelijk een aantal diepe valleien waar de zon nooit schijnt. Dit opent natuurlijk interessante perspectieven voor de bemande ruimtevaart.
Getijden
De maan veroorzaakt de getijden op aarde. De zon helpt ook, maar heeft veel minder invloed. De maan trekt aan het water op de naar de maan toegekeerde zijde. Dit veroorzaakt een vloedberg aan die kant. De maan trekt ook de aarde weg van het water aan de andere kant, waardoor hier eveneens een vloedberg ontstaat. Zo is er dus twee keer per dag vloed. In de gebieden tussen deze twee kanten is het dan eb. Overigens heeft dit niet alleen invloed op water, ook bergen zijn enkele millimeters hoger als de maan er recht boven staat. De zon heeft zoals gezegd, ook enige invloed. Als de zon en de maan aan dezelfde kant, of aan tegenovergestelde kanten staan, versterken hun invloeden elkaar, we noemen dit dan springtij. Als ze 90° uit elkaar staan, veroorzaakt de ene een vloedberg op de plaats waar de ander voor eb zorgt. De invloeden neutraliseren elkaar dan, en er is maar weinig verschil tussen eb en vloed. We noemen dit doodtij. Dezelfde krachten zijn er ook de oorzaak van dat de aarde steeds trager gaat draaien en dat de maan zich steeds verder van ons af beweegt. Dit zal zo blijven doorgaan totdat de aarde nog één omwenteling per maand maakt, zodat steeds hetzelfde halfrond naar de maan is toegekeerd. Bij de maan is dit trouwens al het geval: ze heeft altijd dezelfde kant naar ons gekeerd. Pluto en Charon hebben hetzelfde meegemaakt, ze richten steeds dezelfde zijde naar elkaar.
Maansverduisteringen
Er zijn nog enkele toevallige bijzonderheden aan de baan van de maan. De verhouding tussen de afstanden aarde-maan en aarde-zon is gelijk aan de verhouding van de diameters van de maan en de zon. Dit heeft het leuke gevolg dat de aarde de enige plaats in het zonnestelsel is waar tijdens volledige zonsverduisteringen, de maan de zon net bedekt. Omgekeerd zijn er ook maansverduisteringen mogelijk. Hierbij komt de aarde tussen de zon en de maan te staan. Met een beetje geluk kan men zo in één nacht alle maanfasen te zien krijgen. Maansverduisteringen komen veel vaker voor dan zonsverduisteringen. Totale maansverduisteringen zijn ietwat zeldzamer, net als totale zonsverduisteringen. Een interessant effect bij zo'n totale maansverduistering is de rode kleur van de maan. De maan wordt immers beschenen door gereflecteerd licht van de aarde. Onze atmosfeer heeft echter al het blauw eruit gefilterd, waardoor de maan rood kleurt.
Verdere informatie
De maan is na de zon het helderste object aan de hemel. De maan schijnt zelf wel niet, maar weerkaatst het zonlicht. Overdag staat de maan ook vaak aan de hemel, maar ze wordt dan meestal overstraald door de zon, net als de sterren. De schijngestalten van de maan ontstaan doordat de zon in de loop van de maand telkens andere delen van de maan beschijnt. Het is de enige natuurlijke satelliet van de aarde. De zwaartekracht van de maan is door de lage massa niet in staat een atmosfeer van betekenis bij te houden. De weinige gassen die er voorkomen zijn voornamelijk waterstof en helium of andere edelgassen, afkomstig van de zonnewind. Het ontbreken van een atmosfeer heeft verder tot gevolg dat de maan bezaaid is met inslagkraters. Meteorieten worden immers niet afgeremd door een luchtlaag zoals hier op aarde. De maan is tevens het eerste hemellichaam waar de mens voet op gezet heeft (buiten de aarde natuurlijk).
Vakantie, verjaardag, schoolreis, als de zon schijnt, kan onze dag niet meer stuk. Leuke mensen zijn het zonnetje in huis. De zon zorgt voor een goed humeur. Kortom, als je denkt aan zon, dan denk je aan leuke dingen. En dat is geen toeval! De zon is voor ons immers van levensbelang. Ze zorgt voor licht en warmte, elke dag opnieuw.
Mercurius
MERCURIUS is de planeet die het dichtst staat bij de Zon. Mercurius heeft een atmosfeer.
De Aarde draait in 365 (een jaar) dagen rond de Zon. Mercurius doet dat in 88 dagen: een Mercuriusjaar. Als je dus op Mercurius zou wonen, zou je heel vaak jarig zijn.
Maar.... ik zou maar niet verhuizen, want op Mercurius kun je niet wonen. Het is er veel te warm omdat de temperatuur 550°C kan bedragen! Mercurius staat namelijk heel dicht bij de zon.
Als je Mercurius zou schillen als een perzik, zou je een pit vinden van ijzer.
Mercurius heeft een bekraterd oppervlak.
Venus
De aarde draait in 24 uur om haar eigen as, dat is een dag en een nacht. Op Venus zou een dag 117 dagen duren, zo langzaam draait Venus om haar eigen as..
VENUS draait ook heel langzaam om de zon. De temperatuur aan het oppervlak bedraagt 470°C. En dat is toch wel warm! De planeet is bedekt met een, dikke wolkenlaag.
Aarde
Hoe is de aarde ontstaan?
De aarde is ongeveer 5.000.000.000 (5 miljard) jaar geleden ontstaan uit een wolk van gas, stof en puin. Dat gas ontstond toen het heelal werd "geboren". Het stof en het puin kwamen van sterren.
De Aarde is een grote bal met een omvang van 40 000 km. Ze draait door de ruimte langs de Zon met een snelheid van 30 km/sec.
Als een ster stopt met licht geven dan blijft er iets over. Bij een kleine ster is dat meestal koolstof. Als een grote ster aan het eind van zijn leven is, dan geeft dat een verschrikkelijke explosie met een enorme wolk van gas, stof en puin.
Die wolk begon heel lang geleden samen te trekken en daarbij ook langzaam te draaien. Het lichtste kwam in het midden terecht. Daar ontstond de zon. Rond de zon ontstonden de 9 planeten, waaronder de aarde.
De aarde was in het begin een gloeiende bol gesteente. Het heeft heel lang geduurd voordat zij aan de buitenkant was afgekoeld. Maar je weet: van binnen is de Aarde nog steeds gloeiend heet. Als er een vulkaanuitbarsting is, dan kun je dat nog zien.
De aarde is de enige planeet met vloeibaar water aan haar oppervlak. De eerste levensvormen verschenen er zo'n drie en een half miljard jaar geleden.
Mars
Van alle planeten lijkt Mars het meest op de aarde. De naam "Rode Planeet" komt doordat de bodem uit veel ijzer bestaat wat het een rode kleur geeft. De temperatuur ligt tussen - 125°C en 0°C. Vroeger zou er zelfs water geweest zijn op Mars. Dit kunnen ze zien aan de poolkappen van ijs en koolzuursneeuw.
Het landschap lijkt nog het meest op een rotsachtige rode woestijn met dode vulkanen, kraters en droge rivieren.
Wat ook opvalt aan Mars is dat deze planeet seizoenen heeft!
In 1976 landden twee Vikings-landers op Mars. Ze onderzochten de bodem en maakten veel foto's. In 1997 bracht de "Pathfinder" een bezoek aan Mars. Een wagentje, de "Sojourner" maakte verschillende tripjes en stuurde prachtige foto's naar de aarde.
Jupiter
JUPITER is de grootste en de zwaarste planeet. Stel, dat je er toch met een auto deze planeet rond zou kunnen rijden. De reis zou dan 6 maanden duren. Op aarde heb je voor zo'n zelfde reis maar twee weken nodig.
Het lijkt net of er allemaal stroken te zien zijn. Dat komt, doordat de planeet heel snel draait. De wolken zien er dan uit als strepen.
Jupiter bestaat uit vloeistof en gas. De inwendige kern van deze "gas"planeet heeft een temperatuur van 20.000 graden Celsius.
Het oog van Jupiter
De "Grote Rode Vlek" is een reusachtige wervelstorm. Er is op Jupiter veel wind (meer dan 500 km/u - veel zwaarder dan orkanen dus)
Jupiter heeft maar liefst 16 manen. Wij hebben er maar 1. De grootste maan heet Ganymedes. Deze maan is groter dan de planeet Mercurius.
Saturnus
SATURNUS: een gasplaneet, die ook heel snel draait. Saturnus is vooral bekend om zijn ringensysteem, dat bestaat uit brokstukken van vooral vuil ijs. In de herfst en de winter houden de ringen een groot gedeelte van de zonnestraling tegen. Hierdoor wordt de planeet op bepaalde plaatsen bijna volledig verduisterd. Op deze foto is het schaduwbeeld ervan duidelijk zichtbaar.
Uranus
URANUS is de enige planeet, die op haar zij ligt, wanneer ze rond de Zon draait. Uranus is pas in 1781 ontdekt. Je kunt hem met het blote oog niet zien. Ze bestaat voornamelijk uit gassen: waterstof en helium.
Neptunus
De atmosfeer van NEPTUNUS is zeer onrustig (stormen) en bestaat voornamelijk uit de gassen:waterstof en helium met sporen van methaan, dat aan de planeet een blauwe kleur geeft.
Pluto
Brrr.!!!!!! Op Pluto is het 10 keer zo koud als in een diepvriezer. Dat komt omdat de zon er zover vandaan staat. Het zonlicht is in 3 minuten bij Mercurius, in 8 minuten bij de Aarde en pas na 5½ uur !!! bij Pluto.
Pluto is de kleinste planeet van het zonnestelsel. Daarom is het ook alleen maar als een witte stip te zien. Pluto werd ontdekt in 1930. Ze is de kleinste planeet en is ook het verst verwijderd van de Zon.
het heelal
Diameter: 3476 km
JUPITER is de grootste en de zwaarste planeet. Stel, dat je er toch met een auto deze planeet rond zou kunnen rijden. De reis zou dan 6 maanden duren. Op aarde heb je voor zo'n zelfde reis maar twee weken nodig.
