TINKER TAILOR SOLDIER SPY van de Zweedse cineast Tomas Alfredson

Verhaal van John LeCarré.

Alle belangrijke personages en trefwoorden:

Control                               John Hurt (Hoofd MI6)

George Smiley                  Gary Oldman (Rechterhand Control)

Percy Alleline                   Toby Jones (lid top MI6 en later hoofd MI6)

Bill Haydon                        Colin Furth (lid top MI6)

Roy Bland                          Ciarán Hinds (lid top MI6)

Toby Esterhase                 David Dencik (lid top MI6)
Karla                                 Hoofd van de Russische geheime dienst

Alexei Polyakov                 Russische attaché

Peter Guillam                    MI6 agent hoofdkwartier

Jim Prideaux                     MI6 agent in the field

Ricki Tarr                          MI6 agent in the field

Oliver Lacon                      Britse regeringsverantwoordelijke MI6

Boris, Irena                       Russische agenten die willen overlopen

Connie Sachs                     medewerkster van Control, MI6
Jerry Westerby                communicatieverantwoordelijke bij MI6

Witchcraft                        Russische geheime operatie

Deze film brengt je terug naar de spionagewereld van de jaren 70.

De basis van het verhaal is de zoektocht naar een vermeende mol in de top van MI6 (CIRCUS).

Control (John Hurt) is hoofd van CIRCUS en vermoedt dat één van de topmannen van MI6 een dubbelagent is.

Zonder iemand in te lichten stuur hij Jim Prideaux, een Britse agent, naar Budapest omdat een Hongaarse generaal wil overlopen en beweert, te weten wie de mol is. Control vraagt de agent, via codenamen die ze elkaar gaven, de identiteit van de mol door te geven;  Tinker als het Percy Alleline is (gespeeld door Toby Jones), Tailor als het Bill Haydon is (gespeeld door Colin Furth) Soldier als het Roy Bland is (gespeeld door Ciarán Hinds), Poorman als het Toby Esterhase is (gespeeld door David Dencik en tenslotte Beggarman als het George Smiley zou zijn (gespeeld door Gary Oldman).

Zo weet je je ook direct van waar de titel komt.

De confrontatie loopt echter grondig mis. De agent wordt neergeschoten en in eerste fase vermoed je dan ook dat hij stierf. Bij MI6 breekt de hel los en Control wordt verantwoordelijk gehouden voor het mislopen van de missie en wordt gedwongen ontslag te nemen. Omdat George Smiley z’n vertrouweling was, vertrekt hij samen met Control.

Ondertussen weet  Alleline via een agent, de Russische attaché Alexei Polyakov, aan ogenschijnlijk erg belangrijke informatie te geraken, namelijk een operatie met de codenaam Witchcraft.

Control wantrouwde deze informatie al van in het begin en vermoedde dat dit een val was, opgezet door de Russen.

Alleline weet de regering echter te overtuigen van het belang en de betrouwbaarheid van deze informatie en wordt hierdoor hoofd van MI6, met Bill Haydon als z’n assistent en Roy Bland en Toby Esterhase als zijn bondgenoten. Ze verkrijgen een budget om hiermee een huis te huren en buiten hen weet niemand hoe de informatie-uitwisseling gebeurt. Als tegenprestatie verlangt de Russische agent informatie over de Britse geheime dienst, om zogezegd de Russen zoet te houden en zo verder meer te weten te komen over Witchcraft. Hierdoor krijgt MI6 tevens terug het vertrouwen van de Amerikanen die, sinds het voorval in Budapest, de Britten niet meer vertrouwden.

Ondertussen sterft Control, kort na z’n ontslag.

Extra wending in het verhaal is de getuigenis van een andere agent, Ricki Tarr die door z’n contact bij MI6, de jonge Peter Guillam naar Istanbul was gestuurd om een mogelijk Russische overloper te checken, een zekere Boris. Die blijkt niet interessant te zijn. Maar in plaats van naar huis te gaan, blijft Tarr nog in Istanbul en ziet hoe Boris z’n vrouw (Irena) aftuigt, nadat zij hem betrapte met een andere vrouw.

Tarr neemt, tegen de regels in, contact op met haar en zij weet zijn vertrouwen te winnen.  Zij is zelf ook actief bij de Russische geheime dienst en wil naar het westen en vertelt Tarr dat ze weet wie de mol is bij MI6.

Hierop neemt Tarr contact met the Circus en wacht op instructies. Die komen vrij laat en zijn erg dubieus. Plots blijkt dat de Russen op de hoogte zijn, want de Russische overloper, Boris en de contactverantwoordelijke in Istanbul worden vermoord. Tarr probeert Irena nog te verwittigen, maar zij wordt door de Russen ontvoerd.

Tarr gaat terug naar Engeland en neemt contact op met een Britse regeringsverantwoordelijke van de geheime dienst, Oliver Lacon, en vertelt hem dat hij weet heeft van een mol binnen MI6. Hij weet echter niet wie want dat wilde Irena pas vertellen na repatriëring.

Lacon neemt contact op met George Smiley, ondertussen in pensioen, en vraagt hem, de mol te zoeken. Samen met  Guillam, als direct contact van Tarr betrouwbaar, stelt hij een klein team samen en begint aan z’n zoektocht. Eerst gaat hij onderzoeken, wie vertrok of ontslagen werd toen Control en hijzelf weggingen bij MI6. Hij vindt een medewerkster, Connie Sachs, die werd ontslagen door Alleline omdat ze beweerde te hebben ontdekt dat de Russische attaché Alexei Polyakov een dubbelagent zou kunnen zijn. Ook  Westerby, de dienstdoende communicatieverantwoordelijke op de dag van de moord op Jim Prideaux werd ontslagen.

Deze vertelt Smiley, dat hij eerst Control had ingelicht, maar uit hem geen reactie kreeg en dan naar Smiley’s huis had gebeld maar daar van Smiley’s vrouw te horen kreeg dat haar man nog niet terug was van een buitenlandse reis.

Kort daarop verschijnt Bill Haydon, die de leiding neemt in de moordzaak. Hij beweert dat hij het bericht had gelezen op de telex in z’n club maar die was echter al dicht toen het bericht binnenliep. Smiley beseft, dat hij bij hem thuis moet zijn geweest en de informatie van Smiley’s vrouw moet hebben vernomen. Smiley was toen nog niet terug van een buitenlandse reis.

Het bewijst het vermoeden van Smiley, dat Haydon een verhouding had met z’n vrouw.

Als Smiley thuis komt (na de ondervragingen van deze twee getuigen), vindt hij Tarr in z’n woonkamer.

Smiley helpt Tarr onderduiken en geeft Guillam opdracht, het logboek van de bewuste dag van de moor op Prideaux te halen uit de archieven bij MI6.

De bladzijde van die dag is echter uit het logboek verwijderd wat bewijst dat iemand z’n sporen probeert uit te wissen en dat het verhaal van Tarr klopt.

Smiley ontdekt dat Prideaux nog leeft en na een gevangenschap in Rusland, teruggestuurd werd naar Engeland, waar hij ondergedoken is.

Hij vindt Prideaux, die hem de ware toedracht van z’n opdracht vertelt, de zoektocht naar de naam van de mol. Hij vertelt ook dat de Russen op de hoogte waren van het bestaan van de mol, maar enkel probeerden te achterhalen wat de Britten ontdekt hadden.

Het feit dat Prideaux gespaard bleef wijst op een bescherming van hogerhand. (later blijkt dat de mol hem beschermde).

Smiley verneemt ook dat de vier topmannen een safehuis gebruiken om de (ogenschijnlijk) waardeloze Britse informatie via de Russische attaché Polyakov door te geven, in ruil voor informatie over operatie Witchcraft. In werkelijkheid gebruikt de mol deze opzet, om echte, belangrijke informatie door te geven aan de Russen. De andere topmannen beseffen dus niet dat ze al die tijd zelf belangrijke informatie lekten.  Smiley ontdekt dat de operatie Witchcraft opgezet spel is en licht de regeringsverantwoordelijke in.

Hierop zet hij Esterhase (één van de vier MI6 topmannen) onder druk om de locatie van het safehuis vrij te geven.

Hij vraagt Tarr, naar het Parijse kantoor te reizen en vandaaruit the Circus te contacteren, dat hij weet wie de mol is. Opzet is, de mol zo ver te krijgen dat hij naar het safehuis gaat, om via de Russische attaché de Russen opdracht te geven, Tarr te laten elimineren.

En zo kom je te weten, wie de mol is, of niet?

Blijkt ook dat Prideaux, die een vermoeden had wie de mol was en er verliefd op was, deze inlichtte over z’n opdracht naar Istanbul, net voor z’n vertrek, en zo, zonder het te vermoeden, z’n lot bezegelde, waardoor hij neergeschoten werd.

De mol tenslotte wordt opgesloten, in afwachting van z’n repatriatie naar Rusland. Een dialoog tussen de mol en Smiley vraagt hier toch enige aandacht.

Het verhaal eindigt met Prideaux, die, deels uit woede en deels uit medelijden, vanuit de nabije bossen, de mol neerschiet. Hij weet wat deze te wachten staat, als hij naar Rusland wordt teruggestuurd en wil hem dit besparen.

Ik hoop dat deze toelichting iets kan bijdragen in het begrijpen van het verhaal.

De film is een meesterwerk in acteertalent en het verhaal werd op een meesterlijke manier verfilmd.

Het zou me niet verwonderen als TINKER TAILOR SOLDIER SPY één of meer Oscars in de wacht zou slepen. De moeite waard, deze film te zien, ook al vraagt hij erg veel van de kijker. Als je verwacht relaxed een ontspannende film te bekijken, ben je eraan voor de moeite.

De film vraagt alle aandacht, wil je enigszins mee zijn met het verhaal. En ook dan moet je opletten want alles is niet wat het in eerste instantie lijkt.

Het is een oerdegelijke spionagefilm, zonder de heldhaftige personages van een Bondfilm.

Het zijn vooral de verfilming en de kunst van het boeien door meesterlijk acteertalent die deze film behouden van saai overkomende dialogen. Gary Oldman schittert in de stijl waarmee hij z'n personage neerzet. Het is niet eenvoudig een geslaagde vertolking te brengen met scenes waar z'n stilzwijgen de juiste sfeer brengt voor z'n figuur.

Veel kijkplezier!