Da’s een vraag die ik me al een hele tijd stel: grijpen lezers van YA vroeg of laat naar boeken à la De Aanslag?
Het enige antwoord dat ik op zo’n vraag kreeg van een boekverkoopster die erg “into YA” is, was: “We hebben ook new adult voor ouder dan 25 jaar, en dat gaat tot 30 jaar.”
Mja, als we het met zulke antwoorden moeten doen…
Overigens levert een korte zoektocht op internet me op dat terwijl YA gewoonlijk wordt gedefinieerd als voor lezers van 15 tot 25 jaar, Franse sites andere leeftijdsgrenzen gebruiken, nl. 12 tot 18 jaar voor YA. De grenzen wijken zo sterk af van wat ik gewoon ben, dat ik denk dat sommige van die artikelen door AI zijn geschreven.

Net de definitie op de NLse wiki ’s bekeken, en ik vond dit:
Jeugdliteratuur, ook wel kinder- en jeugdliteratuur, is literatuur die kinderen (tot twaalf jaar) en jongeren (tot achttien) aanspreekt en meestal speciaal voor hen is geschreven. De onderwerpen focussen op hun wereld en klinken in hun taal. Tussen de jeugdliteratuur en de volwassenenliteratuur zit een overgang: de adolescentenliteratuur, voor jongeren vanaf ongeveer 18. Deze adolescentenliteratuur wordt tegenwoordig ook wel aangeduid als young adult.

M.a.w.: zij definiëren het nog anders.
Verrassend ook, omdat de Engelse wiki het als volgt bepaalt:
Young adult literature (YA) is typically written for readers aged 12 to 18 and includes most of the themes found in adult fiction, such as family dysfunction, substance abuse, alcoholism, and sexuality.

En zij wijzen er ook op dat uit er andere definities mogelijk zijn. Ze baseren zich daarbij op Victor Malo-Juvera en Crag Hill in “The Young Adult Canon: A Literary Solar System”, die in 2019 opmerken dat er geen consensus is over de definitie van YA, en ze sommen o.a. de volgende definities op:
– Books that readers aged 12 to 20 chose independently
– Literature written for young people aged 11 to 18 and books marked as “young adult” by a publisher
– Literature including a teenager who is the main character and who, as the center of the plot, engages in problems related to and relatable to the lives of teenagers
– Novels told by “a teen protagonist speaking from an adolescent point of view, with all the limitations of understanding that implies”

Bovendien geven zelfs schrijvers van YA toe dat er in het genre nogal wat seksscènes zitten, en soms is het ronduit porno, waardoor het me sterk lijkt dat het doelpubliek vanaf 12 jaar zou zijn.

M.a.w.: niemand lijkt te weten wat het precies is.
Zelf ga ik er altijd van uit dat YA hoofdpersonages vanaf 15 jaar heeft, en dat het zich daardoor ook automatisch op die leeftijdsgroep richt, meer in het bijzonder op 15 tot 20 jaar. In de praktijk is het echter tot 25, en er is geen enkele reden dat ouderen het niét zouden lezen. Het genre blijkt dan ook door veel mensen ouder dan 25 graag te worden gelezen.

En zo weten we nog altijd niet of de fans van YA vroeg of laat buiten het genre treden.

woensdag, 21 januari - vrijdag, 10 maart 2026

29-04-2026, 00:00 geschreven door Peter Motte  

Chomsky en Epstein

Volgens mij wist Epstein heel goed hoe ver hij met iemand kon gaan. Ik zeg altijd: Niemand zou worden opgelicht als oplichters er niet in zouden slagen als betrouwbaar over te komen (Soms zeg ik ook eens iets anders, zoals: die chocolade was lekker, of: ik moet mijn belastingaangifte nog doen, of andere dingen, maar allez, you get the picture (je krijgt de foto)).
Dus ik zou het Chomsky niet zomaar direct durven aanwrijven dat hij Epstein kende, zolang we niet weten wat zijn aandeel precies is.
Het is ook omdat oplichters betrouwbaar kunnen lijken dat je soms emotionele reacties op oplichters ziet. Vóór 1940 ging de hele auteurscarrière van Jean Ray ten onder aan het feit dat hij betrokken was in een financiële zwendel, en werd hij in krantenartikelen door het slijk gehaald. Maar ook veel later, na 2000, werd iemand (Jeroen Piqueu? - wie het weet: gelieve het te vermelden in de commentaren) die was beschuldigd van oplichterij toen hij op weg was naar de rechtbank door een menigte opgewacht en met van alles bekogeld (en misschien wel door mensen die helemaal niet door hem waren opgelicht).
Dus ik zou toch maar een beetje oppassen met Chomsky direct bij de vuilnisbak te zetten.
Het betekent wel dat we altijd op onze hoede moeten zijn.

En ja, ik weet dat bij Epstein Chomsky niet heeft opgelicht, maar het gaat er wel om dat hij door misbruik van vertrouwen zijn daden kon camoufleren, en dat is een vorm van oplichting (soit: je krijgt de foto).

De heftige reacties tegen oplichters ontstaan door een geschokt vertrouwen, maar dat is in het geval van Chomsky niet van belang. Wel van belang is dat Epstein dus wel op een of andere manier het vertrouwen van Chomsky won. Hoe? Niet duidelijk. Financiële problemen? Waarschijnlijk wel.
Ook interessant is het feit dat er wel veel wordt gesproken over wie in de Epstein-files staat, maar er is ook al op gewezen dat men het nooit heeft over de slachtoffers. Die lijken nauwelijks te worden verdedigd.

Laten we nu eens de artikelen van Arjen van Heelen, "De complotdenkers hadden gelijk" op https://archive.ph/KHjq7, en van Sjoerd de Jong, "Met zijn miljoenendonaties won Epstein vooraanstaande wetenschappers voor zich" op https://archive.ph/gfhAm, nader bekijken.

Epstein is het type waar nog massa’s boeken over zullen worden geschreven, en waar je toch altijd vragen over zult hebben. Het is niet alleen “Maar wat hád Chomsky aan Epstein?”, maar ook: "Wat had Epstein aan Chomsky?" Dat Chomsky hem verdedigde, was immers pas nodig na de veroordeling in 2008. Het lijkt er meer op dat Epstein zich wou omringen met topwetenschappers omwille van het genot bij de grote geesten te horen, dan dat hij echt iets aan hen had. Misschien is Epstein alleen maar door zijn rijkdom een extreme uitvergroting van menselijke kenmerken, en moeten we er niet altijd een (financieel of ander) voordeel achter zoeken. Als je mythen leest, kom je veel van dat soort typen tegen. En niet alleen daar. Hij doet me ook denken aan figuren zoals Gilles de Rais. Categorie: macht corrumpeert, en absolute macht corrumpeert absoluut.

Volgens Claire Schut maakte journalist Chris Hedges vervolgens op Substack, "gehakt van de reactie van Valérie Chomsky in ‘Noam Chomsky, Jeffrey Epstein and the Politics of Betrayal’: https://chrishedges.substack.com/p/noam-chomsky-jeffrey-epstein-and" (zie: https://neerlandistiek.nl/2026/02/de-verantwoordelijkheid-van-intellectuelen/)

Ik vind helemaal niet dat Chris Hedges “gehakt” maakt van de reactie van Valérie Chomsky in het stuk waarnaar de link verwijst. De hele kern van zijn betoog is: Epstein was superrijk, DUS deugde hij niet, DUS had Chomsky dat moeten weten. Dat vind ik nogal gemakkelijk. Het is een opiniestuk, niet meer dan dat. Bovendien vertoont Hedges dezelfde zwakte die hij aan Chomsky verwijt, als hij (Hedges) schrijft: “I know and have long admired Noam [Chomsky]. He is, arguably, our greatest and most principled intellectual.” 
Hedges getuigt van dezelfde kortzichtigheid waaraan veel intellectuelen leden die vóór 1940 de gebreken van Stalin en C° niet wilden zien: ze zijn links en als je links klinkt, klink je goed. Hedges is een typevoorbeeld van het soort publicist dat extreem-linkse dwazigheden verspreidt door geen kritisch inzicht te willen toepassen op wie aan hun kant staat of lijkt te staan, en wat al evenveel misdaden heeft verdoezeld als de publicisten van hun tegenpartij. 
Zoals de rechter zou zeggen: de klacht van Hedges is onontvankelijk. Zoals ik hierboven schreef: het gaat om geschokt vertrouwen. En Hedges lijdt aan geschokt vertrouwen. Hij had maar slimmer moeten zijn. Nu zit hij met een ineengestort wereldbeeld omdat een van zijn iconen minder zuiver lijkt te zijn dan hij was, en zoekt hij zelf een ontsnappingsroute. En dat soort mensen hakt over het algemeen zwaarder op hun nieuwe tegenstander in dan anderen. Voor Hedges is de zaak afgedaan, omdat zijn zelfbeeld en zijn eigen reputatie en ideeën op het spel staan. De redelijkheid is daardoor bij hem langs de voordeur buitengetrapt. Ten minste in het stuk waar de link hierboven naar verwijst.

Ook nog op de website Neerlandistiek veegde Claire Schut op 15 februari 2026 de reactie van Valérie Chomsky in "Noam Chomsky’s wife responds to Epstein controversy" opzij. (zie https://www.aaronmate.net/p/noam-chomskys-wife-responds-to-epstein)

Wat Valérie Chomskys verdediging betreft: het klinkt aannemelijk, maar steunt op het feit dat ze nooit op Epsteins eiland waren. Toch lijkt het mij onwaarschijnlijk dat de bacchanalen alleen op dat eiland zouden zijn gebeurd. Maar zoals ik al eerder zei, is Epstein het typische voorbeeld van de oplichter die heel goed weet wat hij aan iemand heeft, en weet hoe ver hij kan gaan. Als mensen met dat soort fijne inschatting van iemands persoonlijkheid niet zouden bestaan, zou nooit iemand worden opgelicht.

Wat geld betreft: Valérie schrijft: “Epstein asked Noam to develop a linguistic challenge that Epstein wished to establish as a regular prize. Noam worked on it, and Epstein sent a check for US$20,000 as payment.” Waar dat geld precies voor diende, weet ik niet. Was het alleen maar prijzengeld? Was het behalve prijzengeld ook geld voor de organisatiekosten? Was het alleen maar om Chomskys aandeel in de prijs te betalen? Geen idee.
Maar dit weet ik wel: US$20.000 is voor iemand als Epstein NIETS. Hij was miljardair. Als hij miljoenair was geweest, had hij verhoudingsgewijs maar US$20 gegeven. Stel je voor dat je een spaarboekje van een half miljoen hebt, dan is het alsof hij nog minder dan 10 euro geeft. Het is wat mensen geven als er eens een inzamelactie voor het een of ander is. US$20.000 kan veel lijken en de indruk wekken dat Epstein zich speciaal heeft ingespannen voor die prijs, maar dat is helemaal niet het geval. Epstein heeft eigenlijk, vanuit zijn standpunt, niets gegeven, en met die habbekrats kon hij wat worden gefêteerd in een milieu waarin hij blijkbaar wou worden gefêteerd. Ik ken mensen die zich zwaarder inspanningen voor zulke dingen. Dus laten we niet te veel belang hechten aan die US$20.000.

Goed. Nu verder werken, want ik heb hier vanalles liggen dat vanavond af moet, en vind verder dat we beter niet te veel belang hechten aan discussies die onveranderlijk naar het niveau TV-Story afzakken.

zaterdag 14 februari - maandag 6 april 2026

22-04-2026, 00:00 geschreven door Peter Motte  

De rivier lag er verkeerd bij die ochtend. Niet breed, niet smal, maar alsof iemand haar in de nacht had hertekend en daarna de gum vergeten was. Ik merkte het pas toen de eerste boot voorbijgleed zonder water te verplaatsen.

Hij kwam uit de mist, een log, roestig ding dat meer leek op een herinnering dan op een vaartuig. Geen boeggolven, geen motorgeronk, alleen een zacht schurend geluid, alsof metaal langs tijd werd getrokken. Op het dek stonden figuren die niet bewogen, maar ook niet stilstonden. Je kent dat wel: zoals een beeld dat je alleen ziet als je net wegkijkt.

“Die vaart hier niet,” zei de oude man naast mij op de kade. Ik had hem niet zien aankomen. Misschien was hij er altijd al.

“Wat bedoel je?” vroeg ik.

Hij haalde zijn schouders op, een beweging die te veel gewrichten leek te bevatten. “Die hoort op een andere rivier. Of gisteren.”

De boot gleed voorbij en liet een geur na van natte kranten en verbrande suiker. Toen hij de brug bereikte, kromde het staal zich een fractie, alsof de constructie even twijfelde aan zijn eigen functie. De boot ging erdoorheen zonder te raken.

Daarna werd het drukker.

Een tweede schip verscheen, kleiner, maar met ramen die naar binnen leken te kijken. Ik zag mezelf in elk van die ruiten, maar telkens een seconde jonger. In het laatste raam was ik een kind dat iets in het water gooide. Een sleutel, zo te zien. Ik voelde plotseling het gewicht ervan in mijn jaszak. Toen ik keek, zat hij er echt.

“Niet openen,” zei de oude man. Ik had nog niets gezegd.

“Wat dan wel?”

“Herinneren,” antwoordde hij. “Maar niet te precies.”

De derde boot was geen boot. Het was een verzameling deuren, aan elkaar vastgemaakt met touw en spijkers. Sommige stonden op een kier. Achter één deur zag ik een keuken die ik nooit had gehad, waar iemand koffie zette voor mij. Achter een andere zat alleen maar een trap die naar beneden ging, maar de treden werden smaller naarmate ze dieper gingen, tot ze uiteindelijk niet meer bestonden. De deuren sloegen niet open of dicht; ze ademden.

Mensen op de kade begonnen te fluisteren. Of misschien waren het de boten die fluisterden via hen. Een vrouw liet haar tas vallen en liep het water in zonder nat te worden. Ze stapte op de deur-boot en verdween achter de kleinste deur. Niemand volgde haar.

“Gebeuren dit soort dingen hier vaker?” vroeg ik.

“Alleen als er iets vergeten wil worden,” zei de oude man. “Of herinnerd. Het verschil is klein, maar gevaarlijk.”

Ik voelde de sleutel in mijn zak pulseren, als een tweede hart. De rivier trok zich niets aan van stroming; ze lag er nog steeds verkeerd bij, maar nu begreep ik dat het niet de rivier was die fout zat. Het was de tijd die erdoorheen liep.

Een vierde vaartuig naderde. Dit keer hoorde ik wel een geluid: stemmen, overlappend, alsof iedereen die ik ooit had gekend tegelijk iets probeerde te zeggen, maar in verschillende talen die ik net niet verstond. Op het dek stonden stoelen zonder mensen. Toch bewogen ze, schoven ze, draaiden ze zich naar mij toe.

De oude man legde zijn hand op mijn arm. Zijn huid voelde als papier dat al eens nat was geweest.

“Als je opstapt,” zei hij, “moet je een keuze maken. Niet welke boot. Dat is al gebeurd. Maar wat je meeneemt.”

Ik dacht aan de sleutel. Aan het kind in het raam. Aan de keuken die niet van mij was maar wel rook naar ochtenden die ik had gemist. Aan de vrouw die door een deur was verdwenen alsof ze eindelijk de juiste had gevonden.

“En jij?” vroeg ik. “Ga jij mee?”

Hij glimlachte, en even zag ik dat hij geen tanden had, maar kleine, glanzende stukjes spiegel. “Ik ben al lang vertrokken.”

Toen begreep ik dat hij geen schaduw had.

De boten lagen nu naast de kade, zonder aan te leggen. De touwen die hen vasthielden, waren niet aan palen bevestigd maar aan woorden die in de lucht hingen. Ik kon ze bijna lezen, maar telkens ik scherp stelde, veranderden de letters.

Ik haalde de sleutel uit mijn zak. Hij was warm. Niet van mijn lichaam, maar van iets anders, van iets dat zich herinnerde dat het ooit koud was geweest.

“Niet openen,” hoorde ik opnieuw, maar de stem kwam nu uit de rivier zelf.

Ik stapte naar voren. Het water week niet uiteen; het keek terug. In het oppervlak zag ik geen reflectie, maar een reeks momenten die zich niet in een lijn wilden schikken. Ik zag mezelf op de kade blijven staan. Ik zag mezelf verdwijnen achter een deur. Ik zag mezelf de sleutel in het water gooien, zoals het kind had gedaan. Elke keuze was al gemaakt en toch nog niet.

Ik koos er één.

Niet de meest logische, niet de meest veilige. Gewoon de eerste die ophield met fluisteren.

Ik gooide de sleutel.

Hij raakte het water zonder geluid en zonk niet. Hij bleef liggen, als een woord dat je op het puntje van je tong hebt maar niet uitspreekt. De boten reageerden niet. De oude man ook niet. Alleen de rivier veranderde, een fractie, alsof ze eindelijk wist waar ze heen moest.

“Goed,” zei iemand achter mij. Ik draaide me om, maar er was niemand.

Toen ik weer naar de kade keek, waren de boten weg. Geen mist, geen geluid, geen deuren. Alleen de gewone rivier, correct en saai, met een lichte stroming en een eend die zich niets aantrok van wat net had plaatsgevonden.

De oude man was er ook niet meer.

In mijn zak zat niets.

Toch, als ik nu langs het water loop, voel ik soms een lichte druk tegen mijn been, alsof er iets ontbreekt dat zich nog niet heeft neergelegd bij het verdwijnen. En heel af en toe, in een etalageruit of een plas regenwater, zie ik mezelf een seconde jonger.

Ik kijk dan snel weg.

Niet te precies herinneren, had hij gezegd.

Ik doe mijn best.

15-04-2026, 00:00 geschreven door Peter Motte  

Lotte zweefde langzaam door de cabine terwijl ze met haar vingers langs het raam streek. Buiten hing de maan nog altijd stil en indrukwekkend onder hen, een zilveren halve bol die zacht werd verlicht door de zon. Het voelde bijna onwerkelijk dat hun rondje eromheen er al op zat.

“Het blijft raar,” zei Amir terwijl hij een checklist op zijn tablet afvinkte. “We zijn hier geweest. Gewoon... hier. En straks zijn we weer thuis, alsof het een weekendtrip was.”

Lotte glimlachte. “Een weekendtrip van bijna vierhonderdduizend kilometer.”

Ze draaide zich om en duwde zichzelf voorzichtig richting het bedieningspaneel. De Artemis-capsule was klein, maar elk hoekje voelde inmiddels vertrouwd. Hun spullen zweefden netjes vastgeklikt op hun plek, alleen een verdwaalde pen dreef langzaam langs het plafond.

“Oké,” zei Amir, iets serieuzer nu. “Tijd om ons klaar te maken voor de terugkeer. Over twintig minuten starten we de burn.”

Lotte knikte en pakte haar helm. “Communicatie check?”

“Stabiel. Houston klinkt alsof ze naast ons zitten.”

“Systemen?”

“Groen. Alles op groen.”

Ze keken elkaar even aan. Er zat een mengeling van opluchting en spanning in hun blikken. Dit was het moment waarop alles moest kloppen.

Lotte zette haar helm op en sloot de ring met een zachte klik. “Weet je nog,” zei ze via de intercom, “toen we maanden geleden in de simulator zaten? Jij bleef maar zeggen dat je dit moment het spannendst zou vinden.”

Amir lachte kort. “Ja. En jij zei dat je vooral bang was om iets te vergeten.”

“Ben ik nog steeds.”

“Daarom hebben we checklists,” zei hij. “En elkaar.”

Even was het stil, behalve het zachte gezoem van de systemen. Buiten gleed de maan langzaam uit beeld terwijl de capsule zich in positie draaide.

“Oké,” zei Amir uiteindelijk. “Oriëntatie klopt. Klaar voor de motorontsteking.”

Lotte haalde diep adem. “Klaar.”

Een paar seconden later voelde ze een zachte, maar duidelijke druk. De motoren kwamen tot leven en duwden hen voorzichtig weg van de maan, terug richting de aarde. Het was geen schokkende beweging, maar een gestage, onverbiddelijke versnelling.

“Daar gaan we,” fluisterde Lotte.

Op het scherm verscheen een kleine, blauwe stip in de verte: de aarde. Nog ver weg, maar onmiskenbaar thuis.

Amir keek ernaar en zijn stem werd zachter. “Grappig… vanaf hier lijkt alles daar zo klein. Alle zorgen, alle drukte.”

“En toch,” zei Lotte, “is het de enige plek waar we naartoe willen.”

De motoren doofden en de capsule gleed verder op haar traject. Ze hadden de maan achter zich gelaten.

Lotte leunde achterover, haar blik nog steeds gericht op die blauwe stip. “Volgende keer,” zei ze, “landen we daar.”

Amir grijnsde. “Eén missie tegelijk, Lotte. Laten we eerst maar eens veilig thuiskomen.”

Ze lachten allebei, terwijl de stilte van de ruimte hen weer omhulde, dit keer met de zekerheid dat ze onderweg waren naar huis.

donderdag, 9 april 2026

10-04-2026, 00:00 geschreven door Peter Motte  

Lately an agency asked me to check translations, and they wanted to pay me per “hits”.

A “hit” is a text segment that contains a number of words.

Read here why I declined.

09-04-2026, 00:00 geschreven door Peter Motte  

De zon scheen alsof ze iets goed te maken had. Op het pleintje voor het café stonden drie plastic stoelen, waarvan er maar twee heel waren. Op de derde zat Rachid toch, een beetje scheef, alsof hij en de stoel samen een compromis hadden gesloten.

“Het leven is als een mango,” zei hij, terwijl hij naar zijn glas sinaasappelsap keek. “Je denkt dat je weet wat je krijgt, en dan - bam! - vezels tussen je tanden.”

Fatima rolde met haar ogen. “Alles is bij jou eten, hè. Gisteren was het leven nog een kapsalon.”

“Dat was een slechte dag,” zei Rachid serieus. “Veel saus. Geen overzicht.”

Aan de overkant van de straat probeerde een man zijn auto in te parkeren in een plek die duidelijk te klein was. Elke keer als hij dacht dat hij erin zat, stapte hij uit, keek, en stapte weer in om opnieuw te beginnen. Het was een soort dans, maar zonder muziek.

“Dat is mijn oom,” zei Fatima plots.

“Echt?” Rachid keek opnieuw. “Hij lijkt koppig.”

“Hij ís koppig. Hij heeft ooit drie uur gedaan over een IKEA-kast omdat hij de handleiding niet vertrouwde.”

“Respect,” zei Rachid. “Handleidingen zijn ook maar suggesties.”

Op dat moment kwam Jamal aanlopen, buiten adem, met een plastic zak vol fruit. “Ik heb alles,” zei hij trots. “Appels, bananen, en ... wacht even... wat is dit ook alweer?” Hij hield iets omhoog dat eruitzag als een mislukte peer.

“Dat is een avocado,” zei Fatima.

“Serieus?” Jamal keek ernaar alsof hij zich verraden voelde. “Ik dacht dat het een groene kiwi zonder haar was.”

Rachid begon te lachen, zo hard dat zijn stoel gevaarlijk kraakte. “Zie je? Het leven is niet alleen een mango. Soms is het een avocado. Je denkt: fruit. Maar eigenlijk… weet niemand wat het is.”

De man met de auto gaf het eindelijk op en reed weg. Het parkeerplekje bleef leeg, alsof het nooit de bedoeling was geweest.

Fatima stond op. “Kom, we gaan wandelen. Ik heb geen zin om de hele dag hier te zitten en naar jouw fruitfilosofie te luisteren.”

“Dit is geen filosofie,” zei Rachid terwijl hij ook opstond. “Dit is wetenschap.”

Jamal stopte de avocado voorzichtig terug in de zak, alsof hij hem nog niet helemaal vertrouwde. Samen liepen ze de straat in, pratend over niets en alles tegelijk.

En ergens, tussen de mango’s en de mislukte parkeerpogingen, voelde het leven ineens… precies goed.

maandag 23 - woensdag 25 maart 2026

08-04-2026, 00:00 geschreven door Peter Motte  

Het is al enkele decennia bon ton om te vermijden om persoonsnamen, zoals ‘bakker’, ‘advocaat’, ‘directeur’ te zoeken zonder te impliceren dat het om mannen gaat en tegelijk vrouwen uit te sluiten. In Duitsland gebruikt men daarvoor o.a. vormen zoals “StudentInnen” en “Student*innen”. Maar er is ook een slimmere manier in opkomst, vormen zoals “Studierende”.

Het is inderdaad een mogelijkheid: woorden gebruiken die geen geslacht uitdrukken. Ik heb zelf daarom vaak enkelvoudige vormen vertaald met meervoudige.

Meer details op 

https://vertaalbureaumotte.com/2026/04/06/vrouwen-tussen-haakjes-of-liever-met-middenhoofdletters-en-achter-sterretjes/

07-04-2026, 00:00 geschreven door Peter Motte  

De lancering van de Artemis voelde voor Lotte en Amir als het begin van iets dat groter was dan henzelf. Terwijl de motoren bulderden en de aarde langzaam onder hen verdween, kneep Lotte even in Amirs hand. Niet uit angst, maar uit ontzag.

“Daar gaan we,” fluisterde Amir.

De missie was eenvoudig op papier: een baan om de maan, experimenten uitvoeren, en veilig terugkeren. Maar ergens, diep vanbinnen, voelden ze allebei dat dit geen gewone reis zou worden.

Toen ze achter de maan verdwenen - het punt waarop elk ruimtevaartuig tijdelijk het contact met de aarde verliest - werd het plots stil. Geen stemmen van missiecontrole. Geen geruststellende instructies. Alleen het zachte gezoem van de systemen en hun eigen ademhaling.

“Radiostilte,” zei Lotte, terwijl ze naar het paneel keek. “Zoals gepland.”

Maar minuten werden langer dan verwacht.

Amir fronste. “We zouden nu al weer signaal moeten hebben.”

Lotte probeerde opnieuw. “Aarde, hier Artemis… ontvangen jullie?” Alleen ruis antwoordde.

De stilte voelde anders nu. Niet gepland. Niet tijdelijk. Het was alsof de ruimte hen had opgeslokt.

Buiten het raampje strekte de achterkant van de maan zich uit, een landschap dat geen mens ooit direct vanaf de aarde kan zien. Kraters wierpen lange schaduwen, en het licht van de zon leek scherper, kouder.

“Zie jij dat?” vroeg Amir plots.

Aan de rand van een enorme krater leek iets te bewegen. Geen stof. Geen schaduw. Iets… regelmatigs.

Lotte kneep haar ogen samen. “Dat kan niet… dat is...”

Het object gleed langzaam langs de horizon van de maan, alsof het hen observeerde. Het had geen duidelijke vorm, maar reflecteerde het zonlicht in pulserende patronen.

De instrumenten begonnen te flikkeren.

“Onze systemen reageren erop,” zei Amir. “Dit stoort alles.”

Plots viel de navigatie kort uit. De capsule draaide een fractie, genoeg om hun koers te verstoren.

“Handmatig corrigeren!” riep Lotte.

Amir greep de bediening en stabiliseerde het schip, maar zijn handen trilden. “Wat is dat ding?”

Alsof het antwoord wilde geven, veranderde het object van richting. Het kwam dichterbij.

En toen… werd alles stil.

Niet alleen de radio. Ook het gezoem van de systemen stopte. Voor een fractie van een seconde leek de tijd zelf stil te staan.

Lotte voelde haar hart bonzen in een leegte zonder geluid.

Toen, net zo plotseling, kwam alles terug.

Systemen sprongen weer aan. Lichten flitsten. En de radio kraakte.

“…Artemis, horen jullie ons? Dit is missiecontrole!”

Lotte hapte naar adem. “Aarde! We horen jullie!”

Amir keek meteen naar buiten.

Het object was verdwenen.

Alsof het er nooit was geweest.

“Artemis, jullie waren 12 minuten onbereikbaar,” klonk de stem. “Bevestig status.”

Lotte en Amir wisselden een blik.

Twaalf minuten.

Maar voor hen voelde het als iets… anders. Iets dat niet in tijd te meten was.

“Status… stabiel,” zei Lotte uiteindelijk.

Amir bleef naar de maan kijken, naar de stille kraters die niets verraadden.

Zacht zei hij: “Denk je dat we alleen zijn?”

Lotte antwoordde niet meteen.

Ze wist één ding zeker: wat er ook achter de maan gebeurde, het had hen gezien.

En misschien… zouden ze het nooit meer loslaten.

paasmaandag 6 april 2026

07-04-2026, 00:00 geschreven door Peter Motte  

Lotte drukte haar neus bijna tegen het kleine raampje van de capsule. “Weet je zeker dat dit veilig is?” fluisterde ze, zonder haar ogen los te maken van de eindeloze zwartte buiten.

Amir grinnikte zacht en zweefde een beetje dichterbij, zijn hand vast aan een metalen handgreep. “Veilig genoeg. Anders hadden ze ons hier niet naartoe gestuurd, toch?”

De capsule gleed geruisloos verder. Geen motorgeronk, wel het zachte gezoem van systemen die hun leven bewaakten. Voor hen hing de maan, eerst nog een bekende, bleke schijf. Maar ze wisten dat ze iets gingen zien wat maar weinig mensen ooit hadden gezien.

“Daar gaan we,” zei Amir.

Langzaam draaide de Artemis-capsule om de maan heen. Het licht veranderde subtiel. De bekende voorkant gleed weg, en voor een paar seconden leek alles donkerder te worden, alsof ze een grens overstaken.

Lotte slikte. “Dit is het moment, hè?”

Toen gebeurde het.

De achterkant van de maan kwam in zicht, en die was niet donker zoals Lotte zich altijd had voorgesteld. Integendeel. Het oppervlak lag badend in fel zonlicht, een landschap van scherpe kraters en ruige bergen, glanzend als zilver onder een oneindige hemel.

“Wauw…” bracht ze uit.

Amir zei niets. Hij hoefde ook niets te zeggen.

Het licht viel schuin over de kraters, waardoor lange schaduwen ontstonden die het oppervlak diepte gaven. Het leek bijna alsof de maan leefde, alsof elk litteken een verhaal vertelde van inslagen en tijdperken die geen mens ooit had meegemaakt.

“Het is… zo anders,” zei Lotte uiteindelijk. “Alsof we naar een geheime kant kijken. Een kant die altijd verborgen was.”

Amir knikte langzaam. “Iedereen denkt dat de achterkant van de maan donker is. Maar kijk dan… het is alleen maar een kwestie van perspectief.”

Ze zweefden samen in stilte terwijl de capsule zijn baan vervolgde. In de verte, net langs de rand van de maan, verscheen iets blauws.

De aarde.

Klein, helder en kwetsbaar, hangend in de leegte.

Lotte draaide zich ernaartoe. “Daar… daar zijn we vandaan.”

Amir glimlachte. “En daar gaan we ook weer naartoe.”

“Denk je dat iemand ons zal geloven?” vroeg ze.

Hij haalde zijn schouders op. “Misschien niet helemaal. Maar dat maakt niet uit.”

Lotte keek nog één keer naar de zonverlichte achterkant van de maan, alsof ze het beeld wilde vastzetten in haar geheugen.

“Wij hebben het gezien,” zei ze zacht.

En terwijl de Artemis verder gleed door de stilte van de ruimte, wisten ze allebei dat dit moment hen voor altijd zou veranderen.

paasmaandag, 6 april 2026

06-04-2026, 09:26 geschreven door Peter Motte  

De nacht was ongewoon stil op het lanceerplatform. Een dunne mist hing boven de grond terwijl de enorme raket als een metalen reus de sterren leek te raken. Binnen in de capsule zat Lotte, haar hart bonzend in haar borstkas. Ze had haar hele leven naar dit moment toegewerkt: een vlucht naar de Maan met Artemis.

Lotte sloot even haar ogen. Ze dacht aan de eerste keer dat ze door een telescoop keek als kind, hoe de Maan toen dichtbij en toch onbereikbaar leek.

Een donderend geraas vulde de wereld. De raket trilde hevig en werd langzaam, maar onverbiddelijk, omhoog geduwd door een zee van vuur. Lotte voelde de kracht in haar lichaam drukken terwijl de Aarde onder haar begon te verdwijnen.

Binnen enkele minuten brak de raket door de dampkring. De trillingen verminderden en maakten plaats voor een bijna onnatuurlijke stilte. Toen ze haar gordels iets losser voelde worden, zweefde haar pen zachtjes omhoog.

“Welkom in de ruimte,” zei haar collega Amir met een glimlach.

Lotte draaide zich naar het raampje. Daar was ze: de Aarde. Een blauwe, kwetsbare bol die langzaam kleiner werd. Ze slikte even. “Het is… mooier dan ik me ooit had voorgesteld.”

De reis duurde dagen. Ze controleerden systemen, voerden experimenten uit en deelden stille momenten terwijl de Maan langzaam groter werd voor hun ogen. Elke dag leek hij minder een lichtpuntje en meer een wereld.

Toen het moment eindelijk kwam om in een baan rond de Maan te gaan, hield iedereen zijn adem in. De motoren werden opnieuw ontstoken, dit keer om af te remmen. Alles moest perfect zijn.

“Orbit bereikt,” klonk het uiteindelijk.

Een zucht van opluchting ging door de cabine.

Later, toen Lotte zich voorbereidde om af te dalen naar het Maanoppervlak, keek ze nog één keer naar de Aarde in de verte. Ze voelde geen angst meer, alleen verwondering.

“Laten we geschiedenis schrijven,” zei ze zacht.

En terwijl de Maan onder haar dichterbij kwam, wist ze dat dit nog maar het begin was.

paaszondag, 5 april 2026

05-04-2026, 10:14 geschreven door Peter Motte