ÞKijk eveneens voor een degelijke Belgische en vooral lokale weersvoorspelling voor Wuustwezel en omgeving op WWW.WIETWEER.BE
Rondvraag / Poll
Interesse vereniging en onze activiteiten.
Amateurfoto: W. Ransburg.
Totale zonsverduistering van 11 augustus 1999.
Foto: Courtesy NASA
De Zon
Foto genomen in UV licht vanuit Skylab. Het toont een van de meest spectaculaire zonnefakkels ooit opgenomen. De massa van de zon bedraagt bijna 333.000 maal deze van de Aarde en haar diameter 1.392.000 km. In de buitenste laag (fotosfeer) bedraagt de temperatuur ca. 6000° C. Door de enorm hoge temperatuur in de kern (15 miljoen °C.) en de extreem hoge druk kunnen er radioactieve reacties op gang komen. Deze zorgen voor de omzetting van waterstof in helium. Dergelijke activiteit is reeds voor ongeveer 4,6 miljard jaar aan de gang. Het ganse proces zorgt voor convectie, die ontstaat aan het oppervlak en waarbij warmte en licht vrijkomt. Een belangrijke satelliet i.v.m. zonnewaarneming is SOHO. Dit zonne- en heliosferisch observatorium werd gelanceerd op 2 december 1995.Het is een samenwerkingsproject van ESA en NASA. De satelliet bestudeert de zonnekern, de zonnecorona en zonnewind. Onder de twaalf instrumenten aan boord bevindt zich de LASCO coronagraaf. Deze kan ook aangewend worden om kometen die de zon passeren te observeren. Op Sohoafbeeldingen bedekt de blauwe schijf in het centrum het zonlicht, de kleine cirkel geeft de positie van de zon zelf aan.De corona, zonnefakkels, planeten en eventueel kometen zijn zichtbaar.De onderstaande foto toont een opname van de LASCO2 camera. Het is een afbeelding van een heldere coronale massauitstoot met een enorme eruptie tot gevolg. (Opname 2 juni 1998 om 13:31h. UT). Op de site van SOHO kan je veel meer van dergelijke zonneopnamen en ook -videos bekijken: http://sohowww.nascom.nasa.gov/
Foto: Courtesy of SOHO/LASCO2 consortium. SOHO is a project of international cooperation between ESA and NASA.
Fotos: Courtesy SOHO (ESA&NASA)
SOHO PROJECT
Bovenstaande fotos tonen de afgewerkte SOHO satelliet en SOHO tijdens een van zijn constructiefazes. Buiten de uitgevoerde werkzaamheden in de Matra Marconi werkplaatsen werd de samenbouw van sonde en raket voorbereid in het SAEF-2 Kennedy Space Center. Tenslotte de afbeelding van de Atlasraket tijdens de lancering op Cape Canaveral die de sonde in zijn correcte baan bracht.
Plössl oculair
Het oculair in het algemeen is de in een vatting geplaatste lenzencombinatie die zich bvb. achteraan een lenzentelescoop in het zenitprisma bevindt. Je vindt ze in vele merknamen en brandpunten. Deze oculairs hebben door de vervaardiging in grote hoeveelheden een uitstekende prijs/kwaliteitsverhouding. Het schijnbare gezichtsveld rond de 50° veroorzaakt geen “tunneleffect” meer. De randscherpte is eveneens beter dan bij vele andere oculairsoorten. Plössls worden veelvuldig aangewend door amateurastronomen als all round oculairs. Ze hebben een vatting van 1.25” en zijn inzetbaar vanaf een openingsverhouding f/4. Zelfs bij Newtontelescopen met f/4 is nog een redelijke beeldscherpte over het ganse gezichtsveld aanwezig. 32 en 40 mm. Plöslls zijn zeer goede overzichtoculairs voor het maximaal mogelijke gezichtsveld bij gebruik van 1.25” focusers. Hierboven een schema van de opbouw van dit oculair: twee met optische lijm aan elkaar gekitte lenzenparen. Men heeft dus slechts vier lensoppervlakten en kan daarom een helder beeld met goede lenscorrectie bekomen. Ieder glas/luchtvlak beschikt doorgaans over een hoogwaardige multi-coating. Een goede binnenzwarting van de vatting en aanwezigheid van een rubberoogkapje zijn zeker onontbeerlijk. Let op de kwaliteit en afwerking bij uw aankoop! Lees verder ook aangaande de overige telescoopcomponenten op deze site om meer duidelijkheid te hebben aangaande de terminologie.
Erfle oculair
Erfle oculairs zijn beschikbaar in 1.25" en 2" uitvoering. Voornamelijk de 2" types zijn zeer goede deepskyoculairs voor de waarneming van uitgestrekte objecten aan een aanvaardbare prijs. Het zijn eigenlijk verbeterde Plössls met in het midden een extra lens die het beeldveld aanzienlijk vergroot (zie schema). Een kijker uitgerust met een dergelijk oculair zal adembenemende en uitgestrekte "spacewalk effect" beelden tonen. Hun gezichtsveld ligt om en bij de 70° en zijn best geschikt voor telescopen met een openingsverhouding vanaf f/5 of lichtzwakker. Bij zeer lichtsterke telescopen zijn deze oculairs eveneens bruikbaar maar zij zullen bij dergelijke instrumenten wat meer beeldkrommingsfout, Newtoncoma (bij Newtons) en in de randzone astigmatisme vertonen. Dit zijn beeldfouten waarbij vanaf ongeveer 75% uit het beeldcentrum sterren niet meer zuiver puntvormig afgebeeld worden. Lichtsterke telescopen bieden zowel voor visuele waarneming als voor astrofotografie interessante voordelen maar stellen aan quasi zowat alle types oculairs vrij hoge eisen. Bij de meeste 2" Erfles van een degelijke kwaliteit zijn deze optische verschijnselen echter niet echt overdreven aanwezig en men dient in de totale beoordeling daarbij ook terdege rekening te houden met de voordelige aanschafprijs. Wil u voor deepskywaarneming over werkelijk uitmunde oculairs beschikken dan zijn de Nagleroculairen een ideale keuze. Deze types hebben een gezichtsveld van 70-80° en een totaal andere opbouw. (Prijzen van ca. 300 tot wel 700 euro per stuk ! ). In dit laatste geval is uw objectieflens best ook van een uitzonderlijk goede kwaliteit om tot een optimaal resultaat te komen.
Barlowlens.
Een barlowlens is een element dat uit twee of drie lenzen bestaat en tussen de zenitspiegel en het oculair word geplaatst. Ze zijn beschikbaar in 1.25” en 2” vatting. Ze kunnen uitgevoerd zijn met achromatische of apochromatische optiek. De bedoeling ervan is dat je je reeks oculairen in waarden kan verdubbelen. Een oculair met een brandpunt van 30 mm. zal dus in kombinatie met een 2x barlow een brandpunt van 15 mm. geven. In sommige gevallen kan de onderste lens van het barlowelement uitgeschroefd worden en kan deze tevens rechtstreeks in de schroefdraad van het oculair geschroefd worden met een factor x1.5. Wanneer je over een dergelijk model beschikt dan heb je dus met slechts twee oculairs zes diverse vergrotingen. Een interessant iets dus. Vooral de apochromatische barlows kunnen de beeldkwaliteit zelfs nog iets verbeteren.
Zenitprisma
Bij de meest courante types van telescopen zit het oculair aan het uiteinde van de kijkerbuis. (bvb. lenzenkijker). Uitzondering hierop is de Newtonkijker. Wanneer we met een lenzenkijker in de omgeving van het zenit (recht boven ons hoofd) of in andere moeilijke "kijkposities" willen waarnemen dan is een zenitprisma onontbeerlijk. Indien we hiervan geen gebruik maken kunnen we er enkel een stramme nek of overbelaste rug aan overhouden. Zo een zenitprisma is meestal opgebouwd in een metalen behuizing. Binnenin is een verspiegeld prisma gemonteerd. De driehoekige behuizing is aan één zijde voorzien van een oculairopening (2" of 1.25" via reductiestuk) met klemming, aan de andere zijde van een metalen insteekhuls. Deze laatste past in de opening van de focuser. De standaard norm voor de reflectie van de verspiegeling ligt rond ca. 90%. We kunnen nu onder een hoek van 90° comfortabel (bij voorkeur gezeten op een verstelbaar waarnemingsstoeltje) waarnemen. Zelfs indien de kijkerbuis volledig verticaal staat zal het nog aangenaam waarnemen zijn.
Focuser
Voor de leken onder ons: de focuser is de component op de telescoop die dienst doet om het beeld scherp te stellen. Ze zijn verkrijgbaar in 1.25" of 2" uitvoering, de laatste meestal met reductiestuk naar 1.25". Op de bovenste foto zien we een eenvoudige focuseerinrichting op het tandaandrijvingsprincipe voor Newtontelescopen. Op de tweede de zeer geavanceerde Crayfordfocuser. Deze waarborgt een zeer gelijkmatige loop van de tubus door kogellagers en heeft twee werksnelheden. Bovendien kunt U naast de standaardscherpstelling d.m.v. een extra fijnregelknop (grijze knop rechts op de afbeelding) met een reductie naar 1/10 haarfijn scherpstellen. Daarbij zal de tubus zich amper 1.4 mm. verplaatsen bij een volledige omwenteling van 360°. Deze uitvoering is byzonder geschikt voor astrofotografie en tevens voor gebruikers die prijsstellen op een haarscherpe manuele afstelling. Focusers volgens dit principe zijn ook verkrijgbaar voor aanbouw op refractoren evenals Schmidt-Cassegraintelescopen.
Amateurfoto: Rui Tripa
Mars
Deze planeet met zijn typisch roodachtige uitzicht, veroorzaakt door het hoge ijzergehalte, is een interessant waarnemingsobject. Haar gemiddelde afstand tot de zon bedraagt ca. 228,3 miljoen km. en de omloop rond de zon in een langgerekte elliptische baan bedraagt 669 dagen. De middellijn is 6.794 km. De Nederlandse astronoom Christiaan Huygens merkte als eerste op 28 november 1659 de verschuiving van een donkere opervlaktevlek (Syrtis Major) op waaruit hij toen reeds een aswenteling van ca. 24 uur kon afleiden. (De exacte rotatietijd bedraagt 24 h. 37 min. en 22,7 sec.) Het idee van de Italiaanse sterrenkundige Giovanni Schiaparelli als zouden er op de planeet kanalen voorkomen is sinds bijna 40 jaar definitief opgeborgen. Bekeken door de later kwalitatief sterk verbeterde telescopen bleken deze “canali” afzonderlijke strepen en vlekken te zijn. De onbemande ruimtetuigen alsook de zeer geslaagde landing van de twee Viking ruimtevoertuigen in 1976 brachten nog eens extra duidelijkheid aangaande het oppervlak van Mars. Zij hebben aangetoond dat het bestaat uit droge beddingen en kloofdalen alsook uit dalen met steile wanden. Enorme vulkanen, diepe kraters, hoogvlakten, ravijnen, canyons en rotsblokken komen er eveneens voor. Zeer bekende canyon is de Vallis Marinaris (Marinerdal) van 4000 km. lang, 6 km. diep en ca. 150 km. breed. Het is waarschijnlijk ontstaan door tectonische verschuivingen in de oppervlaktekorst. De bodem is bedekt met vulkanisch as. Aangenomen wordt dat er in een zeer ver verleden wel stromend water aanwezig zou kunnen geweest zijn dat aanleiding gaf tot de vorming van valleien. Bij de huidige gemiddelde luchtdruk van ca. 5 millibar is de aanwezigheid van vloeibaar water echter volkomen uitgesloten. In 1956, 1971 en 1988 was de nadering tot de Aarde groot en ideaal voor waarneming.(1988: minder dan 59 miljoen km.). Deze eeuw zal het spijtig genoeg niet meer voorkomen. De ijle Marsdampkring bestaat voor 95% uit koolzuurgas, 3% stikstof ,1% argon en een uitermate kleine hoeveelheid koolmonoxyde,zuurstof en waterstof. Op beide polen zijn er "ijskappen" zichtbaar die in de winter groter worden en in de zomer inkrimpen of helemaal verdwijnen. Er wordt eerder gedacht aan waterijs of rijp. Er wordt tevens verondersteld dat er water, maar dan wel in ijsvorm, in de Marsbodem is opgeslagen. Er komt op Mars ook veel bewolking en mistvorming voor. Een uitzondering op de zeer zwakke wind volgens een vrij regelmatig patroon bij gemiddeld -63° C. zijn de stofstormen die plots over vrijwel het volledige oppervlak kunnen voorkomen. Kraters zijn er ook aanwezig maar vele kleinere exemplaren zijn zo goed als weggeerodeerd. Een reusachtige vulkaan, de Ascraeus Mons reikt tot bijna 24 km. hoog. De caldera heeft een opening van 120 km. aan de top! (De lavastromen verspreiden zich tot meer dan 1000 km. in zuidelijke richting). Een tweede grote vulkaan is de Olympus Mons. Mars heeft twee manen: Deimos en Phobos. Beiden van onregelmatige vorm met diameters van 10 en 20 km. Bovengetoonde foto werd genomen met een ATIK 1C webcam in combinatie met een 8” telescoop bij f/38 ! – Eindresultaat van 500 beelden.
Foto: Courtesy NASA
Zuidpool Mars
Deze foto werd genomen door de Viking Orbiter. Het is een opname van de zuidelijke poolkap. Deze bestaat hoofdzakelijk uit bevroren koolstofdioxyde en is op zijn minimum doorsnede van ca. 400 km.
Foto:Courtesy NASA/JPL-Caltech Mercurius
Deze foto werd gemaakt door Mariner 10. Na de donkere zijde van de planeet gepasseerd te zijn werden vele afzonderlijke opnamen gemaakt van de wat meer verlichte hemisfeer, waarvan achteraf een fotomosaiek werd samengesteld. Op het oppervlak zijn zeer vele kraters te ontwaren.
Fotos:Courtesy NASA/JPL-Caltech.
Venus
De eerste foto is een werkelijke kleurenweergave van het wolkendek zoals bekeken door Mariner 10. De tweede maakt het wolkenpatroon zichtbaar door gebruikmaking van een violetfilter. We zien de zwavelwolken van oost naar west en de meer heldere poolgedeelten. De winden stromen van oost naar west aan een snelheid van ca. 370 km./h. De dikke wolkenlaag doet er ongeveer 4 dagen over om over de ganse planeet te trekken. De derde afbeelding is een computersimulatie van radarbeelden van de Magellanradar aangevuld met data van de Pioneer Venus Orbiter (onjuiste radarkleurweergave om het opgemeten oppervlaktereliëf duidelijk te kunnen weergeven.) De laatste foto toont een 3D afbeelding van het westelijk gedeelte van de Eistlaregio en de Gula Mons vulkaan (rechts, 3km. hoogte). Aan de linker horizon is de Sif Mons vulkaan te zien (diameter 300 km., hoogte 2 km.) De beelden werden eveneens gemaakt door de Magellanradar en aangevuld met data van de Russische Venera 13 en 14. De computersimulatie werd afgewerkt door het JPL Multimission Image Processing Lab.
Amateurfoto: Tom Alderweireldt
Jupiter
Jupiter is verreweg de grootste en meteen ook de zwaarste buitenplaneet van ons zonnestelsel. Met zijn absolute magnitude van –9.25 is het een helder waar te nemen object aan de avondhemel. De grootste afstand tot de zon bedraagt 5,2024 AE (lees Astronomische eenheid = gemiddelde afstand aarde-zon) of 778,267 miljoen km. De equatoriale diameter van Jupiter bedraagt 142.800 km. en de massa komt overeen met 318 maal deze van de Aarde. Totnogtoe zijn er van deze planeet 16 manen bekend.Soms laten zij een schaduw zien op het oppervlak wanneer ze over de planeetschijf heen bewegen. De grootste manen zijn Ganymedes, Callisto, Io en Europa. Ganymedes heeft een middellijn van 5268 km. Alle grote manen samen werden reeds ontdekt in 1610 door Galileo Galilei. Leda, ontdekt in 1974, heeft slechts een diameter van 16 km! Een goede verrekijker (bvb 10x50) op eenvoudig fotostatief volstaat reeds om de grootste manen als fijne puntjes waar te nemen.
Een 80-120 mm. refractor van een behoorlijke kwaliteit en bij een redelijke vergroting laat al wat meer oppervlaktedetails zien van de planeet zelf.Wat voor planetenwaarnemingen hierbij een belangrijke rol speelt is de openingsverhouding van het instrument (best rond f15 voor een standaardlenzenkijker.) Bij speciale constructies van telescopen kan dit cijfer nog veel hoger liggen. Zoals we op de foto merken laat het oppervlakteuitzicht lichte strepen,donkere banden alsook een in verhouding enorme rode vlek zien. Deze laatste is hoogstwaarschijnlijk een storm met een ontzettende kracht die reeds gedurende enkele honderden jaren waarneembaar zou zijn. Het duurt twaalf aardse jaren alvorens de planeet een volledige omloop om de zon voltooid heeft. Een aswenteling duurt minder dan 10 uur, wat zeer vlug is voor een dergelijke reuzenplaneet. Scheikundig gezien bestaat Jupiter voor het grootste deel uit waterstof en er is ook redelijk wat helium aanwezig. Op een dun laagje atmosfeer na is de volledige planeet in vloeibare gastoestand. Of de kern rotsachtig zou kunnen zijn is waarschijnlijk maar nog steeds niet zeker geweten. De oppervlaktetemperatuur bedraagt 2000°C.De amateurfoto is genomen met een astrowebcam op een 200 mm. Schmidt-Cassegrain telescoop (brandpunt ca. 2000 mm.) en bewerkt met Registax software. (Systeem waarbij met dit computerpprogramma soms honderden beelden uitgelijnd op elkaar kunnen “gestacked” worden om zodoende een optimale beeldkwaliteit te verkrijgen
Fotos:Courtesy STScI and NASA/JPL.
Uranus
De planeet Uranus heeft buiten enkele dunne, nevelachtige wolkensliertjes een vrij egaalblauwe kleur (recente opnamen van de Hubbletelescoop bevestigen dit). Tengevolge van zijn reeds eerder beschreven askanteling zijn er eigenaardige gevolgen voor de seizoenen. Een Uranusjaar duurt 84 aardse jaren. Op de eerste foto zien we een totaalbeeld, op de tweede manen, ringen maar ook in het byzonder de duidelijke aftekening van de atmosfeer die door Hubble geregistreerd werd. Op de laatste afbeelding zien we een detail van de structuur van de epsilon-ring, één van de 13 aanwezige ringen.
Slijpen van een optische spiegel voor Newtontelescoop
Fotos: Urania - Cursus telescoopbouw.
Enkele fazen van de slijpsessies in volg- orde:
Een cursist aan het werk :het uitruwen van het oppervlak met carborundumpoeder en een weinig water - Regelmatig microscopisch nazicht van de toestand van het oppervlak tussen de slijpsessies door na testen van de sfericiteit met een sferometer - Verdere slijpsessies met fijnere carborundumpoeder en een beetje water - Het verder polijsten met ceriumoxyde op viltjes - Tenslotte het voorbereiden van een peklaag voor het finaal afwerken van de optiek. Na de spiegel in de laatste fazen nog een aantal malen bekeken en getest te hebben d.m.v. een Foucaulttester wordt de optiek veraluminiseerd. Er worden voor een eerste optische spiegel regelmatig waarden gehaald rond de 1/8 lambda en beter. (maatstaf voor de nauwkeurigheid van de optiek). Vergis U niet: dit werk tot een goed einde brengen is in vele gevallen een zaak van veel geduld en aandacht.
Slijptafel met tool.
De "tool" (tweede glasschijf) in bolle toestand, na een aantal slijpsessies, waarop de optische spiegel geslepen word. Het slijpen verloopt door het verdraaien van de slijptafel rond zijn as en het uitvoeren van korte of langere "slagen" volgens de toestand van de hoofdspiegel. Plaatselijke correcties zijn tijdens het polijsten met ceriumoxydepoeder mogelijk door het aanbrengen van lokale viltjes in een gepast patroon, indien nodig. (Eigen foto)
Praktische info aangaande "seeing".
De astronomische seeing staat in verband met het "fonkelen" of vertroebelen van het beeld bij de waarneming van astronomische objecten. Deze verschijnselen worden veroorzaakt door turbulentie in de aardatmosfeer en zorgen zowel bij visuele waarneming als bij astrofotografie soms voor minder goede resultaten. Er bestaan diverse schaalverdelingen voor de beoordeling ervan. De Amerikaanse astronoom William Henry Pickering stelde de zogenaamde Pickeringschaal op met gebruikmaking van een 130 mm. refractor. Het is dus duidelijk dat het gebruikte instrument daarbij voor de juiste vaststelling van groot belang is. Deze schaal is bedoeld voor de beoordeling van sterschijven en dus niet erg geschikt voor planeetwaarnemingen. De schaal geeft een aanduiding als volgt: 1-3: Erg slecht 4-5: Zwak 6-7: Goed 8: Zeer goed 9-10: Uitstekend. De omschrijvingen van de indrukken om tot een degelijke vaststelling te komen zijn uitgebreider: opgave van scherptedefinitie endiffractiepatronen. In de Europese landen zal spijtig genoeg voor de amateurastronomie een schaal van 9-10 niet haalbaar zijn. De schaal van Antoniadi (Eugène Michel - Grieks astronoom) is beter geschikt voor planeetwaarnemingsbeoordelingen en ingedeeld als volgt: I: Perfecte afbeelding, zonder de minste onrust in de atmosfeer II: Lichte golvingen met rustige momenten III: Gematigd, met grote trillingen IV: Slecht, met constant lastige golven V: Zeer slecht, zelfs het maken van een ruwe schets is erg moeilijk.
Vereniging erkend door de Cultuurraden van de gemeente Wuustwezel en de Provincie Antwerpen Regioafdeling van VVS (Vereniging voor Sterrenkunde)
Samenwerkingsverband met Natuurpunt en KSGA Brasschaat (Koninklijk Sterrenkundig Genootschap van Antwerpen)
Beste mensen,
Hartelijk welkom op de website van astronomievereniging Asterion !
Deze vereniging staat open voor iedereen die hierin geinteresseerd is ongeacht opleiding, gevorderde of beginner en richt zich hoofdzakelijk tot inwoners van de Noorderkempen, groot Antwerpen in het algemeen en de grenszone in Nederland. Wenst u bvb. wat algemene inlichtingen, wil u gewoon eens vrijblijvend een kijkje komen nemen tijdens een van onze waarnemingssessies of had u graag wat voorafgaande raadgeving bij de aanschaf van een persoonlijke telescoop laat het ons dan weten. Over een eigen telescoop beschikken is echter niet noodzakelijk. De vereniging beschikt over enkele automatisch gestuurde telescopen die u onder begeleiding van ervaren waarnemingsbegeleiders en met vakkundige toelichtingen de hemel probleemloos laten verkennen. Indien u meer wil weten aangaande de inhoud van onze activiteiten of geinteresseerd bent in een lidmaatschap lees dan de rubriek Ledeninfo/lidmaatschap voor meer info. Ons huidige ledenbestand bestaat zowel uit enthousiaste waarnemers, theoretici en ook mensen die daarnaast een uitgesproken practische ervaring hebben op het vlak van telescoopbouw of astrofotografie. We hebben tot slot allen een gemeenschappelijke interesse nl. het beoefenen van sterrenkunde en aanverwante wetenschappen.
Vriendelijke groeten
Paul De Rydt Voorzitter - initiatiefnemer.
Deze website is best te bekijken bij beeldschermresolutie 1024 x 768 pixels met Windows Internet Explorer. Mogelijk lettergrootte aanpassen wegens editorprobleem.
> Gebruik van de KSGA bibliotheek door Asterionleden <
> Opbouw van de Asterionbibliotheek werd gestart en zal zeer binnenkort reeds ca. 40 boeken en 20 DVD'sgaan bevatten ! Er zal tevens een lijst verstuurd worden naar de leden met mogelijk te ontlenen titels.
> Oprichting van een werkgroep Exoplaneten en buitenaards leven Nieuw initiatief onder coordinatie van Dirk Flies, tevens vice-voorzitter.
> Vrij recente oprichting van een werkgroep Astrofotografie onder coordinatie van Paul De Rydt. Bob Magerman zal daarbij een belang- rijke inzet leveren hoofdzakelijk voor wat betreft webcamfotografie
>Opendeur/infoavond november 2010<
> Nieuwe reeks voordrachten eind 2010/2011
(Raadpleeg de activiteitenkalender voor meer info)
Data voor de waarnemingsavonden, voordrachten en evenementen kan u steeds onder deze rubriek terugvinden, raadpleeg hem dus regelmatig. De activiteiten in hun totaliteit zijn, behoudens anders vermeld, enkel kosteloos te volgen door Asterion- en KSGA leden. Niet-leden kunnen eenmalig en naar keuze een kosteloze voordracht/beamerpresentatie of waarnemingssessie bijwonen ter kennismaking met onze activiteit mits vooraf bericht via de kanalen op deze blogsite (e-mail of telefonisch).Bovendien zijn er jaarlijks nog enkele kosteloos toegangkelijke initiatieven voorzien die u ruimschoots toelaten om met Asterion kennis te maken. Indien u op vrij regelmatige basis aan al onze activiteiten wenst deel te nemen is een lidmaatschap aangewezen.
Planning / afspraken waarnemingsbijeenkomsten
De planning van de regelmatige waarnemingsavonden op zaterdagen of vrijdagen is volgens onderstaande opgave vooropgesteld. Onder deze rubriek zal de bewuste aangekondigde dag op het middaguur een melding verschijnen of de waarneming al dan niet kan doorgaan volgens weersomstandigheden e.d. Onze waarnemingsbegeleiders staan bij goede waarnemingsomstandigheden en voldoende deelnemers steeds paraat. Wij verwachten van de leden of geinteresseerden dat zij ons via de gekende kanalen de bewuste dag tussen het middaguur en ten laatste 17h. bij voorkeur een sms sturen, mailen of een telefonisch seintje geven indien zij aan de geplande waarnemingsavond wensen deel te nemen. Diegenen die nog niet over een wegbeschrijving zouden beschikken kunnen deze opvragen.
Men kan voor info aangaande extra activiteit/waarnemingsdata buiten onze eigen planning terecht op volgend webadres van KSGA: www.blog.seniorennet.be/sterrenkundeksga
Waarnemingssites:
* Domein Groot Schietveld te Wuustwezel * Aeroclub Brasschaat (sporadisch en bij afsluiting domein Wuustwezel) * Domein Keienven te Wuustwezel (periode van oktober tot april)
WAARNEMINGSPLANNING (Domein Groot schietveld of alternatief)
Gezien de late zonsondergang zullen de waarnemingsbijeenkomsten bij herneming een tijdlang voorzien zijn omstreeks 22h met waarnemingsmogelijkheid tot na middernacht voor de rasechte waarnemers. Indien daarbij voor een alternatieve waarnemingslokatie zou gekozen worden zal dit ook vooraf onder deze rubriek vermeld worden.
> Zaterdag 7 augustus 2010 > Zaterdag 14 augustus 2010 > Zaterdag 21 augustus 2010
Gelieve u in ieder geval vooraf aan te melden voor deelname. De sessies gedurende de maand augustus gaan enkel door bij voldoende geinteresseerden.
Voor wat betreft de toekomstige zaterdagavonden waarop het onmogelijk zal zijn de waarnemingen te laten doorgaan zullen bij een aantal van dergelijke gelegenheden vervangingsprogramma's ingepland worden.De thema's en mogelijke data zullen eveneens onder deze rubriek verschijnen. Er zal dan ook tijdig (rond het middaguur) op deze site aangekondigd worden of wij voor die bewuste avond voor dit alternatief kiezen met opgave van het onderwerp en plaats van doorgang.
Sterrenkijkwandelingen langs de Kalmthoutse Heide
Avondwandelingen met herkenning van sterrenbeelden,sterren en planeten met het blote oog en/of verrekijker (uw eigen verrekijker meebrengen is prima maar geen must). Geinteresseerden kunnen rechtstreeks met Dirk Flies contact opnemen. Hij zal in functie van het aantal aanvragen een planning opmaken en de exacte data achteraf aan de deelnemers meedelen. Bij een aantal van deze gelegenheden zal er vanaf een bepaald uur tevens de mogelijkheid bestaan om onder begeleiding met de verenigingstelescoop waar te nemen.
Dit initiatief wordt doorlopend verdergezet gedurende 2010 en de daaropvolgende jaren.Er is bijgevolg meer dan voldoende gelegenheid om hieraan deel te nemen.De deelname is gratis voor iedereen.
> Begeleiding met toelichtingen door Dirk Flies - e-mail: dirk_flies@hotmail.com GSM 0488 997787
Actuele data (inschrijving verplicht):
> Zaterdag, 16 oktober 2010 (in het kader Nacht van de Duisternis)
Bijeenkomst:
NEC De Vroente - Putsesteenweg 129 Kalmthout > aanvang: rond 20h. en volgens tijdige afspraak met Dirk.
VVS STERRENKIJKDAGEN
De sterrenkijkdagen in januari 2009 leverden een overdonderend succes op met in totaal ca. 200 bezoekers uit de lokale regio. Ook dit jaar verleenden wij hieraan als regioafdeling van VVS onze medewerking met in totaal ca. 100 bezoekers gezien de geplande waarnemingen wegens slechte weersomstandigheden geen doorgang konden vinden. Asterion en KSGA organiseren dit initiatief meestal in samenwerking, zowel op domein Keienven te Wuustwezel als op Antverpia te Brasschaat.Deze activiteit zal jaarlijks herhaald worden.Bij die gelegenheden zullen er minimum drie telescopen opgesteld worden met waarneming van planeten, eventueel de Maan en diverse deepskyobjecten onder begeleiding en toelichtingen door ervaren amateurastronomen. Er zal tevens minimum één voordracht/beamerpresentatie en een videovoorstelling voorzien worden. Bij slechte weersomstandigheden zal er steeds een goed gevuld vervangingsprogramma plaatsvinden.
NACHT VAN DE DUISTERNIS
Na de sterrenkijkdagen is de Nacht van de Duisternis een jaarlijkse klassieker om het brede publiek kennis te laten maken met de sterrenhemel en de activiteiten en werking van sterrenkundige verenigingen. Voor de vijftiende maal organiseert BBL (Bond Beter Leefmilieu vzw preventie lichthinder) en de VVS werkgroep lichthinder dit initiatief.De Week van het Bos loopt van 10 t.e.m. 17 oktober (Agentschap voor Natuur en Bos, Vereniging voor Bos in Vlaanderen). Deze samenwerking wil de aandacht vestigen op het probleem lichthinder maar tevens op de rijke natuur, waar je nog het beste in alle rust van geniet onder een prachtige sterrenhemel. Vergeet ook niet die avond uw eigen buitenverlichting te doven zoals ook de diverse gemeentbesturen hiervoor aandacht zullen vragen door zoveel mogelijk de openbare verlichting uit te schakelen. Asterion steunt dit initiatief tenvolle aangezien de factor lichthinder ook voor amateurastronomen een belangrijk probleem vormt.Onze vereniging organiseert tijdens deze avond een sterrenkijkwandeling langs de Kalmthoutse heide.
Meer info en inschrijvingen: Dirk Flies e-mail: dirk_flies@hotmail.com Bijeenkomst: N.E.C. De Vroente - Kalmthout om 20h.
Data/aanvang: telkens op een zaterdagavond om 20h.
Eind 2010
- Albert Einstein (zijn persoon,leven,werk en theorieen) - 6 november 2010 - Recente ontdekkingen van exoplaneten (stand van zaken) - 11 december 2010
Aanvang 2011
- De twintig interessantste sterren in onze melkweg - januari 2011 - Leven in ons zonnestelsel en de perspectieven erbuiten (St. Jozefinstituut, Essen)
Loop 2011
- Johannes Kepler, pionier in de sterrenkunde - maart 2011 - Kepler, de ruimtetelescoop - eind mei 2011
Deze voordrachten/beamerpresentaties worden gegeven door Dirk Flies. De gegeven materie zal op een voor iedereen begrijpelijke wijze voorgesteld worden zodat er geen specifieke voorkennis vereist is.Exacte data worden stelselmatig en chronologisch aangevuld.
Deelname, info en inschrijvingen:
Asterion- en KSGA leden gratis Niet-leden: 3,- euro per deelname
In navolging op onze eerste opendeur in maart 2007, die op een succesrijke belangstelling mocht rekenen, zal de vereniging eind november 2010 een tweede editie organiseren. Deze zal andermaal doorgang vinden in het Vormingscentrum te Wuustwezel-Gooreind op een zaterdagavond. Er zullen bij deze gelegenheid diverse telescopen en uiteenlopend didactisch astromateriaal opgesteld worden met continuvideovoorstellingen. U heeft tevens de mogelijkheid enkele korte voordrachten aangaande interessante sterrenkundige onderwerpen bij te wonen die volgens schema herhaald zullen worden (voordrachtgevers: Paul De Rydt en Dirk Flies).Onze kernleden zullen u graag rondleiden, vakkundig te woord staan en uw vragen beantwoorden.Bij goede weersomstandigheden zal er bovendien een telescoop voorzien worden in buitenopstelling met waarnemingsmogelijkheid en begeleiding voor de bezoekers.Desgewenst kan u een drankje nuttigen in de gezellige bar. Vrijblijvend info aangaande de vereniging verkrijgbaar en inschrijvingen ter plaatse mogelijk. Meer info daaromtrent en de exacte data zullen in de loop van oktober beschikbaar zijn. Iedereen van harte welkom en vrije toegang !
VOORBIJE ACTIVITEITEN
Introducties inleidende sterrenkunde voor de beginner 2010
Aanvang: zaterdag 6 februari 2010
Deze introducties omvatten drie voordrachten/beamerpresentaties aangaande interessante sterrenkundige onderwerpen en twee aanvullende begeleide waarnemingssessies met onze verenigingstelescopen (zie volgende rubriek voor meer info)
Deelnamebijdrage:
Asterion- en KSGA leden gratis Niet-leden: 10,- euro cursusbijdrage voor het geheel. U kan zich nu reeds inschrijven voor het bijwonen van de reeks voorjaar 2011
Voordrachten en sterrenkijkavond op het St. Jozefinstituut ASO te Essen
Voordrachtgevers: Leerlingen, Paul De Rydt/Dirk Flies (Asterion) en Eric Van Acker (KSGA)
Vrijdagavond 22 januari 2010.
Wegens de zeer goede opkomst bij dit initiatief vorig jaar werd er in samenspraak met de school beslist dit voor 2010 te herhalen.De organisatie was in handen van de school in samenwerking met Asterion en KSGA. Er werden in totaal tijdens de aanvullende waarnemingsavond drie telescopen opgesteld met begeleiding en toelichtingen. De toegang was gratis voor iedereen.
Bij herhaling een zeer goede opkomst van meer dan 100 bezoekers. Helaas konden de waarnemingen niet doorgaan vanwege de zware bewolking. De voordrachten, zowel van de leerlingen als beide verenigingen, werden met interesse bijgewoond. Wij verwezen de geinteresseerden voor de waarnemingen echter naar onze bijeenkomsten tijdens de VVSsterrenkijkdagen.
Asterion organiseert op regelmatige basis sterrenkijkwandelingen langs de Kalmthoutse heide. Deze wandelingen hebben meestal een traject van ca. 5 km (steeds in samenspraak met de deelnemers vooraf).De geinteresseerden kunnen eventueel een verrekijker meebrengen of gewoon met het blote oog waarnemen. Onderweg krijgt iedereen toelichtingen van de begeleidende amateurastronomen aangaande de Maan, planeten, deepskyobjecten, sterren en sterrenbeelden.De objecten worden getoond met een laserpointer. Bij voldoende inschrijvingen zal het bovendien mogelijk zijn om nadien en vanaf een vastgesteld uur ter plaatse een tijdlang aan waarneming te doen met een van onze verenigingstelescopen.Op de foto hierboven zien we de groep deelnemers aan de wandeling op domein Kooldries te Brecht. Een initiatief in samenwerking van VMPA/Natuurpunt en Asterion.Bij deze gelegenheid werden twee telescopen opgesteld en konden de deelnemers beschikken over een gratis proefnummer van het VVS tijdschrift Heelal en een sterrenkaart.
Asterion wil ook graag jongeren bereiken die geinteresseerd zijn in sterrenkunde (leeftijdsgroep tussen ca. 12 en 20 jaar). Voor de leeftijd beneden de 15 jaar verwachten we de medeaanwezigheid van een ouder of meerderjarig familielid. Voor jongerenorganisaties waarbij verantwoordelijke groepsmonitoren aanwezig zijn is dit niet vereist. Onze activiteiten behelzen o.a. het organiseren van introducties sterrenkunde voor de beginner, waarnemingssessies, voordrachten en werkgroepactiviteit. De uitgebreide gegevens daarover vindt je verder terug op deze site.
Wij bieden bij deze gelegenheid de jongeren de kans om tot eind 2010, bij wijze van kennismaking met onze activiteiten, kosteloos en volledig vrijblijvend aan dit alles te kunnen deelnemen. Mis deze buitenkans niet !
Let wel: op het einde van 2010 zullen wij de jonge mensen gedurende twee jaar de kans geboden hebben om volledig kosteloos aan alle activiteiten deel te nemen.Een aantal maakten hiervan gebruik en betoonden ondertussen blijvende interesse. Op het einde van dit jaar zal deze actie evenwel definitief beeindigd worden en is een lidmaatschap verplicht voor iedereen. Als je nog dit jaar een tijdlang en tevens gratis met Asterion en haar activiteiten wil komen kennismaken wees er dan nog snel bij...
Interesse ? Een mailtje met eenvoudige opgave van je naam, adres, geboortedatum en telefoonnummer volstaat. Een gesprekje met ons bestuur waarbij we desgewenst je vragen kunnen beantwoorden en volledig kunnen inlichten aangaande de mogelijkheden kan eveneens.
Tom Heye werd vrij recent aangesteld als mentor jongerenwerking. Jullie zullen steeds bij hem terecht kunnen met vragen of opmerkingen.
Volwassenen zijn uiteraard ook steeds welkom mits een lidgeldbijdrage en hebben tevens de mogelijkheid tot een gratis kennismakingsdeelname aan een activiteit naar eigen keuze...
De sessie omvat drievoordrachten/beamerpresentaties aangaande algemene sterrenkunde en telescoopbasics/optica en werd tevens uitgebreid met tweeaanvullende kijkavonden op domein Groot schietveld te Wuustwezel. Daarbij zullen de deelnemers de kans krijgen diverse objecten waar te nemen met de verenigingstelescopen onder vakkundige begeleiding. Iedereen die hierin geinteresseerd is (vanjongeren tot senioren) kan deze voordrachten volgen en ze zijn zodanig opgevat dat er geenspecifieke voorkennis vereist is. De gedegen opleiding en ervaring van de lesgevers inzake de materie staat tevens garant voor een "no nonsense"kwaliteit van de gegeven voordrachten.
Lokatie:
Vormingscentrum Wuustwezel, Gasthuisstraat 7 t.p.
Wenst u hierover extra info dan kan u ons mailen via deze site of eventueel telefonisch contact opnemen tot het bekomen van een wegbeschrijving naar het vormingscentrum.
Deelnamebijdrage/inschrijvingen:
Asterion- en KSGA leden gratis Niet-leden: 10,- euro p.p. voor het geheel, waarnemingsavonden inbegrepen. De introductiereeks wordt jaarlijks herhaald mits voldoende inschrijvingen. U kan zich nu reeds inschrijven om de reeks voorjaar 2011 mee te komen volgen die van start zal gaan in de loop van februari. De precieze inhoud van de voordrachten kan op eenvoudige vraag vooraf verkregen worden.
Paul De Rydt: Amateurastronoom met jarenlange ervaring inzake algemene sterrenkunde, waarneming en telescoopbouw. Werkgroepleider werkgroep Astrofotografie. Voorzitter en oprichter van Asterion.
Indien geinteresseerd schrijf u dan tijdig in, het aantal mogelijke deelnemers is beperkt.
* Introducties algemene sterrenkunde voor de beginner * Voordrachten/beamerpresentaties - Vormingscentrum Wuustwezel (ca. maandelijks) * Deelname aan de jaarlijkse Nationale VVS sterrenkijkavonden ASTERION/KSGA * Regelmatige waarnemingssessies met onze verenigingstelescopen (waarnemingsbegeleiding en toelichtingen voorzien) * Deelnamemogelijkheid aan de werkgroepactiviteiten Astrofotografie en Exoplaneten * Uitnodiging van ervaren externe gastsprekers * Deelnamemogelijkheid aan onze sterrenkijkwandelingen langs de Kalmthoutse heide * Geleide bezoeken aan (volks)sterrenwachten en overige evenementen * Deelname aan ledengespreksavonden en onze jaarlijkse ledenvergadering * Regelmatige ontvangst van de Asterionnieuwsbrief met tal van actuele en nuttige info * Kosteloze ontlening van boeken en DVD's uit de Asterion- en KSGA bibliotheek
> Verenigingskorting 10% voor de leden op de mogelijke aanschaf van een persoonlijke telescoop of overige astrobenodigdheden (fa. TS Ransburg, München) > Wij verstrekken graag vakkundig advies bij het practisch gebruik van uw eigen telescoop en/of voor een degelijke aanschafkeuze bij om het even welke leverancier
Lid worden:
Een zelfstandig lidmaatschap is mogelijk vanaf de leeftijd van 15 jaar. Aangezien wij vorig jaar een jongerenwerking opgestart hebben en dit initiatief verder aanmoedigen kunnen ook jongeren vanaf de leeftijd van 12 jaar lid worden (mits medeaanwezigheid van een ouder of meerderjarig familielid). De jaarlijkse lidgeldbijdrage bedraagt 20,- euro p.p. Voor extra inschrijvingen van leden uit eenzelfde gezin of familie is er een voordeliger bijdrage van slechts 10,- euro voorzien. Bedrag over te maken op onze verenigingsbankrekening Asterion KBC nr. BE89 7450 3171 0985 met mededeling lidmaatschap Asterion. Hierin is de deelname aan alle verenigingsactiviteiten begrepen. Gelieve tevens volgende gegevens door te mailen voor de inschrijving: naam en voornaam, volledig adres, geboortedatum en telefoonnummer.
Onze statuten en verenigingsreglement liggen op eenvoudige aanvraag vooraf ter inzage van toekomstige nieuwe leden op het maatschappelijk verenigingsadres.
Een kijkje in het leslokaal tijdens een van onze introductielessen sterrenkunde. Tijdens de pauze is er de gelegenheid om in de gezellige bar even kennis te maken met de nieuwe geinteresseerden, onderling van gedachten te wisselen of bijkomende vragen te stellen aan de lesgevers.In het verleden hebben reeds diverse personen zich via deze eerste kennismakingscursus ingeschreven als vaste leden.De introducties werden hoofdzakelijk op touw gezet voor de beginners, jongeren of gevorderden die hun kennis nog wat willen opfrissen. Zij zijn volledig kosteloos te volgen door Asterion- en KSGA leden. Niet leden kunnen deze ook volgen mits een bescheiden cursusbijdrage.Deze ideale voorbereiding op onze waarnemingssessies en wat diepgaander voordrachtenreeksen zal jaarlijks herhaald worden mits voldoende inschrijvingen. Totnogtoe mochten wij van de deelnemers enkel positieve reacties aangaande dit initiatief vernemen.
De ster Asterion (ook wel Chara of βCvn genoemd) bevindt zich in het sterrenbeeld Canes Venatici (Jachthonden). Het sterrenbeeld werd eind zeventiende eeuw geintroduceerd door Johannes Hevelius en toegevoegd aan de reeks van achtenveertig sterrenbeelden van Ptolemaeus. Het stelt twee jachthonden voor, Asterion en Chara. Het verhaal uit de Griekse mythologie vertelt ons dat de jachthonden door Boötes aan de lijn gehouden worden terwijl ze de Grote Beer rond de Poolster jagen. (Asterion was de koning van Kreta en gehuwd met Europa). Het sterrenbeeld is terug te vinden onder de "steel" van de Grote Beer en is best te observeren in het voorjaar. Vanaf de breedte van de Benelux is het sterrenbeeld circumpolair (d.w.z. voor onze geografische breedte steeds zichtbaar). De helderste ster is Cor Caroli (α) met magnitude 2,9 - afstand 91 lichtjaar en heeft tevens een begeleider.De twee componenten hebben resp. een gele en blauwe kleur en de hoofdster is ongeveer even groot als onze Zon. Het duo is een van de mooiste dubbelsterren voor waarneming met kleine telescopen en kan reeds gescheiden worden op een vergroting rond 40x. Asterion (β) is de ster die er rechtsboven geplaatst staat met een magnitude van 4,3. Zij is een gele dwergster die zich op een afstand van ca. 27,4 lichtjaar bevindt en heeft een temperatuur van rond de 6000°C. Linksboven Asterion zien we een variabele koolstofster (Υ CVn).Deze heeft een wisselende helderheid (magnitude 7,4 tot 10 in een periode van 157 dagen) en wordt ook wel "La Superba" genoemd omwille van haar prachtig rode kleur. Aan de uiterste zuidrand van de combinatie vinden we M3 (Messierobject) terug, een bolvormige sterrenhoop die ca. 100.000 sterren bevat. Verder vinden we er een zeer bekend spiraalstelsel M51 (Messierobject), de Draaikolknevel, dat reeds met kleinere telescopen waarneembaar is. Daarmee is nog niet alles gezegd: maar liefst zeven interessante extragalactische stelsels bevinden zich eveneens in deze omgeving, kortom in zijn geheel een gewaardeerd waarnemingsterrein voor de deep-skyliefhebbers. Als we het gebied wat ruimer bekijken dan vinden we er aanpalend tevens het sterrenbeeld Coma Berenices en Virgo met in de regio tal van noemenswaardige Messierobjecten. Een redelijk interessant gebied voor waarneming dus...
Bovenstaand kaartje aanklikken voor een overzicht.
Astronomievereniging Asterion is een erkende wetenschappelijke vereniging van de Cultuurraden van de Gemeente Wuustwezel en de Provincie Antwerpen.Zij is tevens een aangesloten regioafdeling van VVS (Vereniging voor Sterrenkunde) en heeft een samenwerkingsverband met Natuurpunt en KSGA (Koninklijk Sterrenkundig Genootschap van Antwerpen).
Naast onze Vixen 90 mm. lenzenkijker en het overige beschikbare waarnemingsmateriaal konden we vrij recent overgaan tot een aanvullende aanschaf. De keuze is daarbij gevallen op een 200 mm. Newtontelescoop. Met een brandpuntsafstand van ca. 800 mm. (f/4) is deze kijker niet alleen uitstekend geschikt voor deepskywaarneming en -astrofotografie maar tevens nog voldoende transporteerbaar. Deze telescoop kan met gemak realistische vergrotingen aan tot minimum 300x. De optiek is uiteraard parabolisch geslepen en van degelijke kwaliteit. Het geheel wordt gedragen door een zware parallactische montering die automatisch aangedreven wordt op rechte klimming. Het instrument beschikt over een 2" Crayfordfocuser met 1:10 rotatiereductie. Dit zal ons toelaten om met oculairs met grote beeldvelden van 70-80° te werken en een zeer nauwkeurige scherpstelling te hebben. Deze combinatie zal vanaf midden oktober 2009 of mogelijk vroeger mede ingezet worden tijdens onze groepswaarnemingen. We hebben de telescoop ondertussen aan een eerste test onderworpen met gebruikmaking van 2" en 1.25" oculairs 60-75° gezichtsveld. Er werd ook gebruik gemaakt van een 2" ED barlow factor 1.5 en 2. De resultaten kunnen qua beeldscherpte / contrast, alsook algemeen bedieningscomfort en degelijke werking van de automatische sturing veelbelovend genoemd worden.
Foto: Koenraad Roelands tijdens zijn, door het aanwezige publiek algemeen geapprecieerde, presentatie. Onderwerpen: Structuur, verleden, toekomst van het heelal - Op verkenning in ons zonnestelsel.
Asterion zal buiten zijn geplande waarnemingssessies op regelmatige basis presentaties en naar de toekomst toe cursussen organiseren. Het uitnodigen van vooraanstaande gastsprekers staat eveneens op het programma. Leden die zich na verloop van tijd in een bepaalde tak van de astronomie ingewerkt hebben of reeds meer ervaring hebben zullen ook de kans krijgen desgewenst over een specifiek onderwerp een voordracht te houden. Bezoeken aan enkele sterrenwachten zullen eveneens geregeld worden.
Een greep uit onze vroegere succesvolle activiteiten...
EEN GREEP UIT ONZE VROEGERE SUCCESVOLLE ACTIVITEITEN...
Met een hartelijk dankwoord aan de voordrachtgevers, waarnemingsbegeleiders, organisators en overige medewerkers die deze Asterionactiviteiten mogelijk maakten.
> Opendeur Asterion eind maart 2007
Eerste reeks introductiesessie astronomie voor de beginner october/november 2007: Onderwerpen: Inleidende sterrenkunde en telescoopbasics/optica. Sprekers: resp. Koenraad Roelands / Dirk Flies / Paul De Rydt
> Sterrenkijkwandeling Domein Groot schietveld, Wuustwezel in samenwerking met Natuurpunt - Wuustwezel
19 januari 2008 : Voordracht: Telescoopbasics/Optica - Paul De Rydt.
15 maart 2008 : Voordracht: Filosoferen rond de kosmos (Kosmologie en filosofische beschouwingen rond dit thema) - Koenraad Roelands.
Woensdag 29.8.2007 Voordracht astrofotografie door de Heer Tom Alderweireldt op onze vertrouwde locatie te Brasschaat. Deze uiteenzetting zal een theoretisch en practisch gedeelte omvatten en mogelijks bij goede weersgesteldheid een live demo met ETX telescoop gekoppeld aan een webcam. Hierbij zal ook gebruikt gemaakt worden van Registaxsoftware.
Zondag 26.8.2007 Zonnewaarneming met de Vixentelescoop (astrosolarfilter) bij goede weersgesteldheid op onze vertrouwde locatie
Zaterdag 18.8.2007 Groepsbezoek Starnights - Astrolab IRIS te Ieper Deelnemers, programma en afspraken zijn gekend.
Zaterdag 8.11.2008 Voordracht aangaande fotografiebasics en astrofotografie. Gastsprekers Dirk Henrard / Tom Van Calster en Paul De Rydt - Asterion.
Vrijdag en zaterdag 30 en 31.1.2008 Nationale VVS sterrenkijkdagen. Samenwerking van Asterion en KSGA als VVS regioafdelingen. Waarnemingsavonden en voordrachten te Wuustwezel en Brasschaat met ca. 200 bezoekers in totaal.
Vrijdag 16.1.2009 Waarnemingsavond en voordrachten astronomie op het St. Jozefinstituut ASO te Essen. Voordrachten verzorgd door de leerlingen zelf en Asterion. Ruime publieksbelangstelling van ca. 100 bezoekers.
Zaterdag 28.2.2009 Avondwandeling i.s.m. met VMPA/Natuurpunt op domein Kooldries te Brecht ter gelegenheid van de Nacht van de Duisternis. Met begeleiding/info van gidsen van VMPA en Asterion. Aansluitend waarnemingsavond met de telescopen. Ca. 45 deelnemers.
> Activering van de werkgroepen Exoplaneten en buitenaards leven en Astrofotografie. > Aanvang van de Asterionjongerenwerking > Activering van een eigen bibliotheek/mediatheek > Een reeks waarnemingssessies verspreid over de afgelopen drie jaar.
Fotosessie VVS Sterrenkijkdagen 2009 Keienven Wuustwezel en Antverpia Brasschaat
VVS STERRENKIJKAVONDEN 2009 TE WUUSTWEZEL EN BRASSCHAAT
Beide bijeenkomsten werden goed bezocht door talrijke bezoekers (resp. ca. 70 en 100 aanwezigen) uit diverse leeftijdsgroepen. Het overgrote deel kijklustigen was overwegend uit Wuustwezel en Brasschaat alsook vanuit de randgemeenten afkomstig. Zowel op vrijdag als zaterdag was de hemel open en in de vroege avond werden de Maan en de planeet Venus geobserveerd. Later op de avond kwamen o.a. de Pleiaden en diverse deepskyobjecten aan de beurt. Omstreeks 21 h was er een aangename drukte op beide waarnemingsposten en iedereen had ruimschoots de gelegenheid om eens door de diverse telescopen te kijken. Tussendoor werd er een drankje genuttigd of de videovoorstelling bekeken. Op beide locaties werd de voordracht aangaande telescoopbasics/optica door een groep van ca. 30 toehoorders bijgewoond. Hierbij waren er niet alleen algemene technische vragen maar tevens werd er door enkelen ook geinformeerd naar advies i.v.m. de persoonlijke aanschaf van een telescoop. Er werden ook redelijk wat vragen gesteld aangaande de werking van beide verenigingen en we hopen daarbij in de nabije toekomst nieuwe gezichten te mogen zien verschijnen in onze verenigingen. Indien u deze bijeenkomst heeft gemist: wij zullen voor de toekomst nog vele vergelijkbare activiteiten op ons programma hebben. Neem gerust met ons contact op voor een volgende afspraak...
Fotos: ã An Van den Ouwelant en Jan Brys (Gazet van Antwerpen) Bob Magerman (Asterion) en Eric Van Acker (KSGA)
Interessante waarnemingen en toestand 2010 (VVS Hemelkalender)
Interessant voor waarneming 2010 (VVS Hemelkalender)
Voor de zeer uitgebreide waarnemingsgegevens kan u een kijkje nemen op de VVS website. Voor de lopende maand kan dit door iedereen bekeken worden onder het topic "Hemelkalender" in de inhoud links op de site. Voor de volgende maand is het even afwachten tot aanvang van die maand, aangezien het volledige jaaroverzicht enkel vooraf kan bekeken worden door VVS leden. Het is eveneens mogelijk de Hemelkalender in boekvorm met alle gegevens/illustraties voor een gans jaar te bestellen bij VVS.
Veel waarnemingsplezier toegewenst !
Door op het VVS embleem in de rechterkolom bovenaan te klikken kan u meer gedetailleerde gegevens terugvinden en tevens hun interessante site in zijn geheel bekijken.
Hierna een kleine opsomming van een aantal punten die bij in acht name onze waarnemingssessies voor eenieder een stuk aangenamer en goed georganiseerd kunnen laten verlopen:
Rijdt bij voorkeur enkel met uw wagen tot de waarnemingsplaats als u zelf een telescoop en/of materiaal bij u heeft. Bij een eventuele nodige ontruiming kan alles dan ook wat vlugger verlopen en er wordt op die manier ook geen parkeeroverlast veroorzaakt. Zij die geen telescoop en/of materiaal bij zich hebben kunnen hun wagen beter voor de barelen parkeren en te voet naar de waarnemingsplaats wandelen op ca. 600 m. aan de rechterzijde van de weg.
Tracht zoveel mogelijk tijdig aanwezig te zijn op de waarnemingssessies. Zo geniet u van een ruime waarnemingstijd en mist tevens geen toelichtingen.
Draag zorg voor de verenigingstelescopen en andermans telescopen/materiaal. De mensen die u de gelegenheid geven ook eens door hun telescopen te kijken stellen er prijs op dat hun materiaal in goede staat blijft. Zorg ook goed voor uw eigen materiaal als u dat meebrengt, dat is ook belangrijk. U blijft daarvoor wel zelf verantwoordelijk.
Laat uw eigen en andermans materiaal (dure oculairs, filters, barlowlenzen e.d. niet rondslingeren en berg het materiaal dat u even niet nodig heeft beter tussendoor tijdig op in een koffertje dat in een van de aanwezige wagens geplaatst wordt. De waarnemingsbegeleider(s) zorgen ervoor dat uw materiaal veilig wordt opgeborgen. Zo valt er ook niets op de grond of gaat er niets verloren.
Ook al zijn er enkele telescopen aanwezig, een verrekijker is steeds een goede aanvulling. Breng uw eigen verrekijker (bvb. 10x50) gerust mee.
Kleedt u voldoende warm in het koudere seizoen. (jas of vest met dikke binnenvoering, trui, muts, sjaal, wollen handschoenen, extra dikke sokken en eventueel thermische onderkleding). Ook in de zomer kan het bij een heldere hemel nog redelijk koud zijn. Bedenk daarbij dat we een aantal uren in een vrij open vlakte buiten zullen staan en het zou toch jammer zijn dat enkele te licht gekleden voortijdig dienen af te haken.
Breng indien mogelijk een batterijlampje mee. (Rode ledverlichting of gewone batterijlamp afgeschermd met bvb. rode mica). Hiermee heeft u wat licht op de weg en kan er tevens uw sterrenkaarten mee belichten. Storend wit licht tijdens de waarneming is absoluut te vermijden.
Het meebrengen van een thermos met wat warme drank (thee/koffie) en eventueel wat hapjes is steeds aan te raden.
Laat geen blikjes, etensresten, lege pakjes sigaretten, plastic zakjes, papier e.d. achter op de waarnemingsplaats. We doen dit in een gemeenschappelijke vuilzak en voeren het af na de waarnemingsbijeenkomst. Respecteer de natuur !
Bij verrassing door plotse regenval of zware bewolking die een einde maken aan de waarnemingen zal de waarnemingsbegeleider ervoor zorgen dat al het materiaal op een georganiseerde manier door de aanwezigen wordt ingeladen zodat iedereen nog tijdig de waarnemingsplek kan verlaten.
Wanneer u deze raadgevingen een beetje opvolgt dan maakt u er voor iedereen alsook voor uzelf een aangename waarnemingsavond van. Volgt u voor het overige de aanwijzingen van de waarnemingsbegeleider(s) a.u.b.
Mede door onze erkenning van de gemeentelijke Cultuurraad hebben we de gelegenheid om in de lokalen van dit gebouw en op regelmatige basis onze voordrachten, vergaderingen, opendeurdagen en overige activiteiten doorgang te laten vinden. De hoofdgebruiker van deze locatie is Volwassenenatelier 't Kratje, een Wuustwezelse vereniging die cursussen rond diverse thema's van algemene creativiteit organiseert.
Op onderstaande foto een kijkje in een van de leslokalen tijdens het van start gaan van onze allereerste introducties algemene sterrenkunde en optica/telescoopbasics voor beginners 2007 met op dat moment nog een klein aantal deelnemers.Het bewijs dat dit initiatief en ook de degelijke inhoud van de voordrachten door het aanwezige publiek gesmaakt werden is duidelijk gebleken. Na het volgen van deze sessie hebben zich diverse personen ingeschreven als Asterionlid teneinde aan alle verdere activiteiten te kunnen deelnemen.
- Het beoefenen van sterrenkunde en aanverwante wetenschappen in groepsverband - Waarnemingssessies - Organiseren van voordrachten en cursussen - Geleide bezoeken aan (volks)sterrenwachten - Introcursus Optica / Telescoopbouw en Astrofotografie - Activiteit werkgroepen Exoplaneten en Astrofotografie binnen de vereniging - Organisatie van besprekingsavonden rond actuele nieuwe ontdekkingen, ontwikkelingen op het vlak van sterrenkunde en ruimtevaart - Uitbouwen van onze eigen astrobiblio-/mediatheek - Uitnodiging van vooraanstaande gastsprekers
Beschikbare waarnemingsmateriaal:
- 200 mm. f/4 GSO Deepsky Newtontelescoop op automatisch gestuurde parallactische montering
(Verenigingseigendom ASTERION)
- 90 mm. f/11 VIXEN refractor (lenzenkijker) op automatisch gestuurde parallactische montering
(Verenigingseigendom ASTERION)
- 60 mm. LUNT Ha zonnetelescoop op automatisch gestuurde montering
(Privaatbezit ASTERION)
- 200 mm. CELESTRON Schmidt-Cassegraintelescoop met computersturing
(Verenigingseigendom KSGA, Brasschaat)
- Klein optisch materiaal: gamma oculairs, barlowlenzen, kleur- en contrastfilters, astrosolarfilters Baader, (draagkoffers voor transport).
Dit materiaal is eigendom van resp. ASTERION en KSGA. Zij stellen dit materiaal ten dienste van de leden of sporadisch geinteresseerden tijdens de begeleide waarnemingssessies. Er zullen mogelijks ook overige telescopen aanwezig zijn van de leden. Zij die reeds over een eigen telescoop zouden beschikken mogen hun materiaal op eigen verantwoordelijkheid tijdens de sessies gebruiken.
Paul De Rydt Wuustwezel Voorzitter Dirk Flies Essen Vice-voorzitter Philippe Van Brabant Brasschaat Secretaris/Penningmeester Koenraad Roelands Wuustwezel Adviserend bestuurslid Bob Magerman Kapellen Adviserend bestuurslid
Actieve leden:
Tom Heye Wuustwezel (Mentor Jongerenwerking) Patrick Van Looveren Wuustwezel (Waarnemingsbegeleiding)
Leden:
Monique Willockx Wuustwezel Edmond Brems Wuustwezel Walter Robbé Ekeren Elza Quirynen Wuustwezel Wouter Vanwesenbeeck Kalmthout Leo Vanwesenbeeck Kalmthout Mart Vochten Kalmthout Michel Steyaert Wuustwezel Greta Van Winckel Wuustwezel Koenraad Van Gastel Wuustwezel Marleen Goetstouwers Wuustwezel Koen Vanagtmael Ekeren Suzi Vanderheyden Kalmthout Peter Maes Brasschaat Inge Ceulemans Wuustwezel Clément Quick Stabroek Jacqueline Maes Ekeren Jan Martens Ekeren Rudi Bosschaerts St Job in 't Goor Freddy Heye Brecht Sandra Boiy Brasschaat Erik Meys Brasschaat Cédric Meys Brasschaat Jonathan Sanctorum Kapellen Robin Bosschaerts St. Job in 't Goor Tim Wouters Wilrijk Alfons Dendas Merksem Katelijn In 't Ven Brasschaat Sabina Fassaert Ekeren Peter Fassaert Herentals Jan Stas Kalmthout Bart Hendriks Loenhout Christof Hendriks Loenhout Erwin Vinck Brasschaat Linda Van Dyck St. Job Lauren Othmer St. Job
Johannes Stadius werd als Johannes Van Ostaeyen geboren in Loenhout op 1 mei 1527. Hij was de zoon van Peter Van Ostaeyen (1484-1555) en huwde met Margareta Zylia. Ze hadden drie kinderen: Hieronymus, Catharina en Martina. De familie Van Ostaeyen leefde op Popendonck. Het waren landbouwers. Jan Van Ostaeyen bracht zijn jeugd door in Het Schaliënhuis in de Oud Dorpsstraat in Loenhout, thans een bekend restaurant - taverne. Na zijn lagere school studeerde Jan aan de Latijnse school van Johannes Custos in Brecht. Daarna trok hij naar de universiteit van Leuven waar hij koos voor de richtingen wiskunde, aardrijkskunde, sterrenkunde en geschiedenis en liet zijn naam in die periode verlatijnsen tot Johannes Stadius. Omwille van zijn uitgebreide kennis van de sterrenkunde maakte hij naam en faam. In 1554 vertrok Stadius naar Turijn waar hij als sterrenkundige/wiskundige in dienst trad van de hertog van Savoye. Ongeveer twee jaar later komt hij terug naar Brussel en draagt zijn werk "Ephemerides novae at auctae"" op aan Phillips II.Deze scriptie bevat een tijdstabel en posities (rechte klimming en declinatie) van de Zon, Maan en planeten. In 1559 neemt hij de conjunctie (samenstand) waar van de planeten Mercurius en Venus en schrijft een jaar later "Tabulae Bergenses".Dit werk werd in Keulen gedrukt en zorgde ervoor dat de toenmalige sterrenkundebeoefenaars konden beschikken over een vereenvoudigd werkinstrument i.p.v. de vrij ingewikkelde tabellen van Erasmus Reinhold.Hij maakte daarvoor toen gebruik van een geocentrisch wereldbeeld maar tegelijk van de nieuwe berekeningswijzen van de beroemde Poolse sterrenkundige Nicolaus Copernicus. Stadius begint naam te krijgen en gaat werken voor de prins-bisschop in Luik. Van daaruit reist hij regelmatig naar Keulen. Men vermoedt dat het de bedoeling was om toezicht te houden op de uitgave van zijn werken. In 1565 is Stadius professor in de wiskunde en klassieke geschiedenis in Leuven. Na vier jaar trekt hij weer naar Antwerpen en in 1576 gaat hij op verzoek van Hendrik III, de koning van Frankrijk, naar Parijs. Hij wordt er titularis van een leerstoel aan de universiteit en doceert er drie jaar wiskunde. Hij overlijdt in Parijs op 52 jarige leeftijd (17 juni 1579). Na zijn dood krijgen zijn wetenschappelijke werken grote aandacht en verschijnen er meerdere herdrukken. Dat Stadius gewaardeerd werd in verband met zijn belangrijke studies rond sterrenkunde bewijst het feit dat een verzonken Maankrater, naast de bekende Copernicuskrater, naar hem genoemd werd. Met Stadius is er dus een stukje Loenhout op de Maan ! Tevens werd er sinds 2003 ook een straatnaam in Loenhout naar hem vernoemd.
Bron afbeelding: Sky Map. Afbeelding aanklikken voor groter kaartje
ORIENTATIE – STERRENBEELDEN
Een goede oriëntatie aan de hemel om sterren, deepskyobjecten en overige hemellichamen gemakkelijk te kunnen terugvinden is tijdens de waarneming van zeer groot belang. Het sterrenbeeld Orion is een zeer typisch wintersterrenbeeld dat in die periode in onze streken eenvoudig terug te vinden is in het zuiden. Het kan tevens dienst doen als wegwijzer om vele heldere sterren en omgevende sterrenbeelden te kunnen identificeren. Het sterrenbeeld heeft de vorm van een grote zandloper. Het gaan opnemen van vele gedetailleerde sterrenkaarten op deze site zou ons te ver leiden. Met een draaibare sterrenkaart echter, zoals in een volgende rubriek getoond, is het mogelijk om vertrekkende vanuit dit sterrenbeeld heel wat meer te herkennen. Toch interessant om voor uzelf eens een eenvoudige proef te doen. Op dit detailsterrenkaartje zie je duidelijk de drie Oriongordelsterren v.l.n.r. Alnitak, Alnilam en Mintaka. Ook de positie van de M42, in het zwaard van Orion, is zichtbaar. (Lees ook het artikel over de Orionnevel in de rechterkolom voor meer info). Net onder Alnitak bevindt zich de zeer gekende Paardekopnevel, linkserboven de M78 reflectienevel. Parallel rechts naast het rechterbeen van Rigel naar Mintaka treffen we Barnard’s Loop aan, een uitgestrekt nevelcomplex dat visueel slecht te ontwaren is maar fotografisch wel goed tot zijn recht komt. Deze enorme gas- en stofwolken zijn waarschijnlijk het gevolg van vroegere supernovaexplosies. Het ganse Oriongebied is trouwens een interessante regio voor deepskywaarneming. Tracht u met al deze gegevens eens te oriënteren en probeer tijdens een zeer heldere en donkere nacht niet alleen de betreffende sterren, maar ook (eventueel met behulp van een verrekijker of kleine telescoop) de nevels terug te vinden. Je zal deze laatsten dan kunnen zien als een wazige vlek. Byzonderste daarbij is dat U ze reeds weet te localiseren. Wil je meer details zien kom dan gerust eens een kijkje nemen tijdens een van onze waarnemimgsavonden. U kan zeer uitgebreide en practische sterrenkaarten met positie- en zoomfunctie raadplegen op http://www.fourmilab.ch/yoursky/ Zeer duidelijke info inzake sterrenbeelden e.d alsook vele sterrenkaartjes/afbeeldingen vindt U eveneens terug op de interessante website van H. Scheenen onder de titel "Kuuke’s Sterrenbeelden": http://www.sterrenkunde.nl/sterrenbeelden/cms/news.php. Neem tevens ook eens een kijkje op de site van VSML (Vereniging voor Sterrenkunde Midden-Limburg) in Nederland: http://www.vsml.nl U kan tot slot volledig gratis het zeer interessante en practische astrocomputerprogramma Stellarium downloaden via www.stellarium.org , met realtimesimulatie van bewegende sterrenkaarten en weergave van vele andere objecten voor ieder willekeurig moment en geografische plaats op Aarde.
De helderheid van hemelobjecten wordt weergegeven in magnitudes. Bvb een ster van magnitude +2 is 2.5x zo helder als een met magnitude +3 en in deze verhouding loopt de schaal door. (Vb. object met magnitude +1 is 100x helderder dan magnitude +6). Eigenaardig genoeg zijn de meest negatievehelderheden deze van de best waarneembare objecten. De uiterste grens voor waarneming met het blote oog ligt op +6. De zon bvb. met haar zeer hoge lichtintensiteit omwille van haar relatief korte afstand tot de Aarde zit op –27, de planeet Venus op ca. –4 (variabel) , de poolster rond +2 en de ster Sirius, de meest heldere ster aan de avondhemel, op -1.4. Zoals we in enkele artikels lezen spreekt men meestal van absolute magnitude, dit is de werkelijke magnitude. Voor wat wij vanop Aarde waarnemen speelt daarbij de afstand voor dit begrip uiteraard ook een grote rol. Daarom spreekt men naast de absolute ook nog van de schijnbaremagnitude. Bij een vergelijk mogen we deze twee waarden dus zeker niet gemengd gebruiken. Indien de absolute magnitude of de afstand tot de Aarde gekend is dan kan de andere factor hieruit afgeleid worden. Op die manier is het mogelijk de afstand van vergelegen extragalactische stelsels te bepalen. Op de foto zien we de Pleiaden. (Messier object M45). Het is een van de bekendste open sterrenhopen met heldere sterren. Met het blote oog is deze zeer gemakkelijk op te sporen. Met een lichtsterke telescoop zien we de relatief jonge sterren omgeven door nevelmassa's waaruit zij vroeger ontstonden. De blauwe reflectienevels vertonen een mooie structuur.
De zoektocht naar exoplaneten (planeten buiten ons zonnestelsel) is een zeer interessant en byzonder actueel onderwerp. Hierna een artikel over een dergelijke ontdekking. U kan meerdere artikels van diverse auteurs in dit verband terugvinden op volgende link: http://www.spacepage.be onder de betreffende inhoudsrubriek
Rotsachtige exoplaneet ontdekt in sterrenbeeld Leeuw
Spaanse astronomen en onderzoekers van de Londense universiteit UCL (University College London) hebben een (mogelijk) aarde-achtige planeet ontdekt in het sterrenbeeld Leeuw.
Dit sterrenbeeld (van de dierenriem), met als helderste ster Regulus, is goed zichtbaar in het noordelijke halfrond in de vroege avond, tot ongeveer eind juni. Deze nieuwe exoplaneet bevindt zich op ongeveer 30 lichtjaar van de aarde en is de kleinste tot op heden gevonden planeet buiten ons zonnestelsel. Uit computermodellen blijkt dat zij ongeveer 50 procent groter zou zijn dan de aarde, een massa van vijf keer de aarde heeft, maar een temperatuur boven de 100°C. Dit maakt de kans dat er ooit leven wordt gevonden vrij klein. Bijzonder is wel dat één dag op deze planeet ongeveer 22 aardse dagen in beslag neemt en dat zij in deze periode vier omwentelingen rond haar ster maakt. De planeet, die rond de ster GJ 436 (magnitude 10,68) draait, kreeg GJ 436 c als naam. Haar ontstaan werd afgeleid uit waarnemingen van storingen in de baan van een eerder ontdekte (ijzige) exoplaneet in hetzelfde stelsel nl. GJ 436 b. Deze eerste planeet werd drie jaar geleden ontdekt via de techniek van microlensing, en kreeg toen de naam OGLE-2005-BLG-3901b (OGLE: Optical Gravitational Lensing Experiment). Microlensing doet zich voor wanneer een andere ster zich tussen het exoplaneetstelsel en de waarnemer op aarde bevindt, en daardoor een lichtversterkend effect veroorzaakt. Deze twee planeten worden ook wel superaardes genoemd omdat zij een massa hebben tussen één en tien keer die van de aarde. De eerste twee superaardes werden een paar jaar geleden gevonden rond de rode dwergster Gliese 581 (op een afstand van 20,5 lichtjaar), toen wel met de radiële snelheidsmethode (aan de hand van abnormale bewegingen van de ster ten gevolge van de aanwezigheid van planeten). Verwacht wordt dat in de volgende jaren nog meer exoplaneten van het type van de aarde zullen gevonden worden, wat ook een belangrijke stap is in de zoektocht naar (intelligent) leven in het heelal.
Afbeelding aanklikken voor grotere foto Amateurfoto: W. Ransburg.
KOMEET HOLMES.
Deze komeet werd ontdekt op 6 november 1892 door de Brit E. Holmes (Londen). Toen deze man aan observatie deed in het Andromedagebied verscheen de heldere komeet in het beeldveld van zijn 32 cm. Newtontelescoop. Op het moment van de ontdekking was de komeetkern eveneens in uitbarsting maar later nog vrij zwak en onopvallend in vergelijking met de huidige verschijning. Er werden evenwel in die tijden ook reeds meerdere kernuitbarstingen van dit object waargenomen. Sinds zeer korte tijd is de doormeter van de coma toegenomen tengevolge van een spectaculaire en onverwachte nieuwe uitbarsting. De komeet is hierdoor ca. 1000.000 maal zo helder geworden. Hij is reeds met het blote oog waarneembaar als een nevelig vlekje en staat momenteel (1.11.2007) ca. 2,5 maal zo ver van de Zon als de Aarde. Een verrekijker of kleine telescoop zal U meer details tonen maar gezien de komeetstaart afgewend is van de Aarde zien we enkel de kern. Deze laatste toont een heldere centrale condensatie en een zwakke buitencoma. De komeet is nog een tijd terug te vinden in de omgeving van het sterrenbeeld Perseus. De opname werd gemaakt op 31.10.2007 met een spiegeltelescoop 300/1600 mm. (spiegeldiameter 300 mm. / brandpuntsafstand 1600 mm.) Het is het resultaat van 12 opnamen met nabewerking. Op vrijdag 9 november ll. had de komeet een stofatmosfeer van 1,4 miljoen km. doorsnede opgebouwd met zijn binnenste ijs- en steenkern van amper 3,6 km. diameter. Hij was bijgevolg op dat moment het grootste object binnen ons zonnestelsel. Er is ondertussen reeds heel wat waarneming verricht, o.a. door enkele van onze leden, spijtig genoeg tijdens de minder gunstige weersomstandigheden van de laatste week. (omgeving Wuustwezel, Brasschaat ) Er werden ook in het algemeen door amateurs en op volkssterrenwachten vele amateurfotos genomen. Lees voor meer info aangaande kometen ook het artikel bovenaan in de rechterkolom.
Er werd onlangs een werkgroep Exoplaneten en buitenaards leven opgericht binnen de vereniging. De eerste bijeenkomst van deze werkgroep zal plaatsvinden op 18 oktober 2008 om 19.30h bij Volkssterrenwacht Mira in Grimbergen. De coordinatie van deze nieuwe activiteit berust bij Dirk Flies, tevens vice-voorzitter van Asterion. Wij wensen Dirk alle succes toe bij dit nieuwe initiatief !
Bibliotheek KSGA / kleine Asterionbibliotheek in opbouw:
Er werd ondertussen een afspraak gemaakt met KSGA aangaande het gebruik van de bibliotheek op Antverpia. Het zal vanaf begin september 2008 mogelijk zijn voor Asterionleden om kosteloos telkens voor een periode van drie weken boeken te ontlenen. Dit iedere eerste woensdag van de maand tussen 20 en 21 h. na telefonische afspraak vooraf met de bibliotheekverantwoordelijke (Tel. 03 6642893) De aanwezige bibliotheekverantwoordelijke is de heer Willy de Kort. Asterion zal binnenkort eveneens overgaan tot de aanschaf van een aantal recente werken en DVD's die aanvullend door de leden kunnen gelezen/bekeken worden. Midden september 2008 zal deze reeds uit een twintigtal boeken en een tiental DVD's bestaan. Deze voorraad zal jaarlijks met enkele nieuwe en een aantal degelijke tweedehandsexemplaren uitgebreid worden. In beide gevallen zal de naam van de ontlener genoteerd worden en het spreekt uiteraard vanzelf dat jullie de ontleende boeken/DVD's in goede staat, tijdig en persoonlijk komen terugbezorgen. Wij nemen aan dat dit voor velen onder u een welgekomen extra zal vormen.
Astrofotografie:
Dirk Henrard en Tom Van Calster resp. wonende in Brasschaat en Schoten, beiden personen met een grote expertise op het vlak van fotografie, hebben hun adviserende medewerking toegezegd aan een project ter voorbereiding van een voordracht en het opstarten van astrofotografische testopnamen. Van de zijde van Asterion zullen Koenraad Roelands, Bob Magerman en Paul De Rydt dit als vaste werkgroepleden mee ondersteunen. Dirk en Tom zullen buiten het Nikon materiaal, oculairprojectiehulzen, Vixen telescoop e.d. van Asterion hun Sony Alpha 700 camera's alsook Nikon telelenzen gebruiken tijdens de testopnamen. Een hartelijk dankwoord vooraf voor de belangloze inzet van de medewerkers!
Samenwerkingsverband KSGA te Brasschaat en ASTERION te Wuustwezel
Bij deze zijn we zeer verheugd te kunnen aankondigen dat na recente wederzijdse besprekingen van het Asterion- en KSGA bestuur er een samenwerkingsverband tussen beide verenigingen tot stand kwam. KSGA (Koninklijk Sterrenkundig Genootschap van Antwerpen) - Brasschaat bestaat ondertussen reeds meer dan 100 jaar en telt een groot aantal enthoesiaste leden. ASTERION - Wuustwezel werd opgericht aanvang 2006 en kende ondertussen een zeer gunstige evolutie sinds het aanvatten van zijn activiteiten. We zijn van mening dat deze samenwerking in de regio vele positieve perspectieven zal openen voor de toekomst langs beide zijden. Daarbij wordt aanvankelijk hoofdzakelijk gedacht aan het samen organiseren van waarnemingssessies, uitwisseling van ideeën, het gezamelijk bijwonen en organiseren van voordrachten en het bundelen van de algemene activiteiten waar mogelijk. Beide verenigingen zullen buiten deze overeenkomst hun eigen identiteit bewaren. Asterion dankt langs deze weg het bestuur van KSGA en hoopt op een succesvolle samenwerking in de toekomst.
Dolf Blansaer:
Deze persoon is woonachtig in St Job en was jarenlang lesgever voor de cursus Telescoopbouw op Volkssterrenwacht Urania. Hij is de trotse bezitter van een volledig zelf afgebouwde Newton met een hoofdspiegel van maar liefst 500 mm door hemzelf geslepen! Ook de motoraangedreven montering en behuizing werd door hem zelfstandig gebouwd. Het zou meteen ook om een van de grootste volledig zelfafgebouwde amateurnewtontelescopen in gans België gaan. Deze man bracht dit werk tot een goed einde na het slijpen van een ganse reeks kleinere optische spiegels. Hij heeft onlangs zijn sporadische medewerking aan onze vereniging toegezegd. Wij zijn uiteraard zeer blij U dit te kunnen melden en zullen voor de toekomst regelmatig op zijn ervaring beroep kunnen doen. Hartelijk dank Dolf!
Nog positief nieuws!...
Tom Alderweireldt wonende te 's Gravenwezel vergaarde persoonlijk en ook op een sterrenwacht zeer veel ervaring op het vlak van astrofotografie. Hij verklaarde zich onlangs bereid om hierover in de toekomst enkele voordrachten te verzorgen. Wij mogen ook enkele artikels i.v.m. astrowebcams van zijn hand verwachten. Wij appreciëren dit uiteraard ten zeerste. Eveneens hartelijk dank.
Leden/Personalia
De vereniging telt nu reeds een redelijk aantal geregistreerde leden. Het bestuur is ondertussen volledig. Als eerstaangeslotenen noteren we Koenraad Roelands uit Wuustwezel, leerkracht aardrijkskunde en aanverwante wetenschappen en adviserend bestuurslid van Asterion. Hij kan terugblikken op een zeer degelijke algemene vorming en is een uitstekend voordrachtgever met een brede interesse in astronomie. Kort daarna Wouter Vanwesenbeeck uit Kalmthout en Koen Vanagtmael uit Ekeren via onze contacten met Natuurpunt. Wij verwelkomen tevens twee nieuwe leden naar aanleiding van hun bezoek aan de Asterion opendeur: Suzi Vanderheyden uit Kalmthout en Peter Maes uit Brasschaat. Beide personen zijn reeds zeer lange tijd met astronomie bezig en tevens gemotiveerde waarnemers. Dirk Flies uit Essen is beroepsmatig informaticus en heeft een uitgesproken interesse voor sterrenkunde en wetenschap in het algemeen. Hij maakt sinds recent deel uit van Asterion in de hoedanigheid van Vice-voorzitter. Mede door onze goede contacten met Natuurpunt Antwerpen-Noord noteren wij eveneens op 15.11.2007 Clément Quick uit Stabroek als nieuw lid. Eveneens na het volgen van de introducties en hun algemene interesse in astronomie nog vier nieuwe leden nl. Inge Ceulemans en Tom Heye, beiden uit Wuustwezel (Tom werd ondertusen aangesteld als actief lid/mentor jongerenwerking) alsook Mart Vochten en Leo Vanwesenbeeck uit Kalmthout. Sinds kort mochten wij ook Jozef Claessens uit Essen verwelkomen. Iemand die reeds langere tijd met sterrenkunde bezig is en een uitgesproken interesse heeft voor alles wat te maken heeft met de Zon. Kort na deze aansluiting noteren we ook Bob Magerman uit Kapellen als adviserend bestuurslid met een extra inzet voor de waarnemingsbegeleiding en astrofotografie. Bob is geinteresseerd in diverse astronomieonderwerpen en bouwde zijn eigen kleine sterrenwacht in zijn tuin met een gestuurde telescoop in vaste opstelling. Hij zal ook actief gaan meewerken in onze werkgroep Astrofotografie, in het byzonder op het vlak van webcamfotografie.Uit Ekeren hebben zich Walter Robbé alsook Jacqueline Maes en Jan Martens aangemeld. Rudi Bosschaerts uit St Job en Freddy Heye uit Brecht sloten zich eveneens aan via onze contacten met VMPA/Natuurpunt. Mede door hun bezoek aan de sterrenkijkavond op Keienven te Wuustwezel hebben we er recent Sandra Boiy en Eric Meys uit Brasschaat bij. Bij de jongeren noteerden we Cédric Meys uit Brasschaat, Jonathan Sanctorum uit Kapellen alsook Robin Bosschaerts uit St. Job. Vrij recent sloot Patrick Van Looveren uit Wuustwezel zich aan. Iemand met een brede interesse insterrenkunde en die sinds kort over een eigen telescoop beschikt. Hartelijk welkom aan allen!
Langs deze weg eveneens een dankwoord aan Helga en Eric Wouters evenals Koenraad Roelands voor hun gewaardeerde inzet en hulp tijdens onze opendeur.
Wietweer Wuustwezel:
Een goede lokale weersvoorspelling is voor iedereen en zeker ook voor amateurastronomen van groot belang. De heer Wiet van Dooren beschikt op zijn lokatie in Gooreind/Wuustwezel over een uitgebreid weersinstrumentarium en houd de gegevens dagelijks op peil. Zijn interessante website toont tal van deze weersgegevens, weerstatistieken en overige weetjes allerhande in verband met weer, natuur en cultuur. Raadpleeg ook eens zijn website op volgend internetadres: www.wietweer.be
Publicatie Natuurpunt Antwerpen Noord:
In het tijdschrift Natuur.ruimte (septembernummer 2007) van deze vereniging zal een informatief artikel aangaande ASTERION verschijnen. Dit hebben de verantwoordelijken ons recent medegedeeld. Later kunnen er gesprekken volgen om een zekere vorm van samenwerking tot stand te brengen, dit aansluitend met de afdeling Wuustwezel. Wat zeker aan bod zal komen zijn de sterrenkijkwandelingen die deze vereniging regelmatig organiseerd. Wij danken de verantwoordelijken voor deze prachtgelegenheid om onze vereniging verdere bekendheid te geven en hun vraag om tot enige samenwerking te komen. Op datum van 8.11.2006 mochten wij een bestuursvergadering bijwonen van de afdeling Natuurpunt Wuustwezel. De eerste afspraken voor een toekomstige samenwerking werden vastgelegd.
Opendeurdag Asterion een succes !
Deze eerste opendeur van Asterion kan een succes genoemd worden. De meeste bezoekers troffen we aan in de loop van de namiddag. We mochten zelfs collega's amateurastronomen van het Koninklijk Sterrenkundig Genootschap van Antwerpen uit Brasschaat en Astronomische Werkgroep Mercator uit Rupelmonde verwelkomen! Ook een vertegenwoordiger van Natuurpunt Antwerpen-Noord en enkele bezoekers uit de grensstreek van Nederland waren aanwezig. Er hebben zich in de groep talrijke bezoekers tevens een drietal personen aangemeld voor een eventueel toekomstig lidmaatschap. In het algemeen ging de meeste interesse uit naar de opgestelde telescopen, het didactisch materiaal en last but not least de interessante presentatie van Koenraad Roelands aangaande het gebruik van het astrocomputerprogramma Stellarium. Zeker vatbaar voor herhaling naar de toekomst toe.
Sterrenkijkwandeling Natuurpunt / Asterion:
Op Vrijdag 23 februari hebben een vijfendertigtal personen (Natuurpunt en Asterion) aan deze gezonde wandeling doorheen het Groot schietveld Wuustwezel/Brecht deelgenomen. (12 km. totaal - duur: ca. 3 uur). Onderweg werd er een beknopte uiteenzetting gegeven aangaande enkele sterrenbeelden, deepsky, planeten en gebruik van telescopen. Voor telescopische waarneming was het echter te bewolkt. Helaas hebben we ook de bosuil en vos na diverse pogingen niet gehoord. Na een glaasje warme wijn of chocolademelk werd de wandeling verdergezet, waarna iedereen tevreden huiswaarts keerde. Asterion is zeker geinteresseerd om in de toekomst nog enkele samenwerkingsactiviteiten te kunnen organiseren. De Natuurpuntleden zijn ook steeds welkom bij onze waarnemingsactiviteiten.
Interessante waarnemingsplaats met zeer wijd uitzicht. Ook voor wandelaars en natuurvrienden. U dient wel op de weg Wuustwezel/Brecht te blijven, het overige gebied is verboden militair terrein. Bij gesloten barelen of signalisatie bvb. bij brandgevaar in het zeer warme seizoen of bij schietoefeningen is de weg in zijn geheel eveneens niet te betreden.
Deze draaibare sterrenkaart is vervaardigd uit kunststof en vochtbestendig. Je kan er de datum en tijd op instellen en op die manier vele objecten terugvinden. De kaart is ontworpen voor 52° NB en bruikbaar tussen 47° en 57° NB. Ze geeft sterrenbeelden, sterren van magnitude -2 tot +5, dubbelsterren en variabele sterren weer alsook vele deepskyobjecten. Een ideaal werktuig dus voor gebruik onder de nachtelijke hemel. Wanneer je ook nog over een klein rood LEDlampje beschikt dan ben je gewapend om op verkenning te gaan. (Dit om tijdens het waarnemen en beurtelings raadplegen van de kaart Uw ogen aangepast te houden voor waarneming). De sterrenkaart is verkrijgbaar in diverse astrozaken aan een prijs van ca. 12 euro.
Op deze maanfoto kan u per dag de actuele maanfasa en data volgen. Door op de afbeelding te klikken kan u eveneens een uitvergroot beeld van de actuele toestand bekijken.
Amateurfoto: Ó Martin Bernier Detailfoto van het Apennijnengebergte en enkele mooie kraters. Foto genomen met NIKON Coolpix 4500 fotocamera in combinatie met MEADE LX200/f.6.3 10" telescoop.
Amateurfoto: Ó Jean-François Vonthron. Deze foto werd genomen op 18 januari 2005 met een Canon EOS300D fotocamera in combinatie met een Skywatcher Maksutov Cassegraintelescoop 127mm./1500
Zoals iedereen weet is de Zon het centrum van ons zonnestelsel. Planeten en vele overige objecten bewegen er rond in elliptische banen. Zij is de geledwergster het dichtst bij de Aarde (ca. 150 miljoen km. = 1 AE > astronomische eenheid) die ons van licht en warmte voorziet met een magnitude van –26.8. Zij bevindt zich op ongeveer 27000 lichtjaar van het centrum van ons Melkwegstelsel. De Zon is heter en zwaarder dan de gemiddelde sterren die we kennen maar veel kleiner dan blauwe reuzesterren. Haar ontstaan, ca. 4.5 miljard jaar geleden, zou volgens de meest gangbare theorie plaatsgevonden hebben uit een oude, uitgestrekte en koude gasachtige nevel. Bij het samentrekken van deze gaswolk zou er in het centrum een gasconcentratie ontstaan zijn die geleid zou hebben tot haar vorming. Met haar diameter van ca. 1,4 miljoen km zou ze ongeveer een miljoen aardbollen kunnen bevatten. De rotatietijd aan de equator bedraagt 25,38 aardse dagen. De temperatuur op haar oppervlak bedraagt ca. 5500° C. In de kern echter, waar temperaturen van ca. 15 miljoen graden Celcius heersen vinden kernreacties plaats waarbij waterstof omgezet wordt in helium. Deze enorme “kernkachel” kan per seconde ca. vier miljoen ton aan zonnemassa omzetten in energie. Haar samenstelling is noch vast noch gasachtig maar bestaat uit plasma. Bij deze definitie speelt de extreem hoge druk in de kern een belangrijke rol. Eigenlijk gasachtig aan het oppervlak en vaster naar de kern toe. Daarbij hebben we volgende percentages voor de atomensamenstelling: 92,1% waterstof, 7,8% helium en 0,1% zwaardere elementen zoals koolstof, stikstof, zuurstof, neon,magnesium, silicon en ijzer. Vanuit de kern vertrekkende onderscheiden we volgende lagen en zones: de radiatieve zone, de convectiezone, het zichtbare oppervlak of fotosfeer, de chromosfeer en tenslotte de corona. De zonnewind is een stroom van geladen deeltjes die ontsnappen aan het zonsoppervlak. Zij bereiken de Aarde aan snelheden van 450 km./sec. Gelukkig is onze planeet omgeven door de zogenaamde Van Allen gordels die werken als een beschermend schild tegen de nadelige invloeden ervan. Aan het fotosfeeroppervlak zijn er de protuberansen (uitstoot van enorme slierten witgloeiende gassen), zonnevlammen en vorming van zonnevlekken. Deze laatsten zijn onregelmatige donkere vlekken van enkele honderden tot wel 80.000 km. in doorsnede. De temperatuur in de zonnevlekken ligt op een 4500° C. Zij kunnen het best waargenomen worden wanneer de Zon laag bij de horizon staat. Deze verschijnselen zijn uitermate interessant voor de waarneming. Maak daarbij echter steeds gebruik van een beschermend objectieffilter op de telescoop of binoculair (bvb. mylarfilter AstroSolar van Baader) en bij voorkeur met een extra UV filter op het oculair. Rechtstreeks in de Zon kijken met optische instrumenten zonder de nodige bescherming kan blijvend oogletsel veroorzaken of zelfs tot blindheid leiden. Zonnevlekken en ook de actieve zones zijn in hoeveelheid onderhevig aan een cyclus van 11 jaar, zodat gedurende sommige jaren hun aantallen sterk kunnen verschillen ten opzichte van andere. Een en ander heeft te maken met het ingewikkeld en veranderlijk magnetisch veld. Ook de corona, de omgevende lichtende halo, is een prachtig iets om te observeren. Buiten de waarneming met standaardtelescopen bestaan er ook typische zonnetelescopen die met gebruikmaking van diverse filters variërende waarnemingsresultaten geven. Ook typische protuberansenkijkers kunnen met een afgeschermd centrum de waarneming ervan zeer duidelijk weergeven. Deze typische zonnetelescopen zijn echter voor de amateur nog steeds vrij duur. Zonsverduisteringen zijn ook zeer de moeite om te observeren. Dit verschijnsel heeft plaats wanneer de Aarde de schaduwkegel van de Maan binnendringt; dit kan alleen bij nieuwe Maan gebeuren. Al naargelang de geografische plaats op Aarde waar de waarnemer zich bevindt zal er sprake zijn van een gedeeltelijke, ringvormige of volledige verduistering. In het geval van een ringvormige verduistering zal de maanschijf nog enkel een ring van de Zon onbedekt laten. Gemiddeld komt er om de drie jaar een totale verduistering voor en deze duurt ca. 7 minuten. De niet-telescopische waarneming ervan kan gebeuren door gebruikmaking van een degelijke eclipsbril. Andere, minder betrouwbare middelen zijn absoluut af te raden. Vanaf haar ontstaan zal de Zon een actieve levenscyclus hebben van ongeveer 10 miljard jaar. Tenslotte zal zij overgaan in een rode reuzenster die in de laatste fazen bij afstoting van haar buitenlagen zal transformeren tot een witte dwergster. Bij de afstoting van de buitenste lagen als rode reus zullen deze tot ver buiten de baan van de planeet Venus reiken. Na het verdwijnen van de straling en de finale afkoeling zal er nog slechts een zwarte dwergster overblijven. Dit laatste proces duurt echter zo ontzettend lang dat er momenteel nog niet bekend is of het universum reeds oud genoeg is om zwarte dwergsterren te bevatten. Uiteraard dienen we de tijd die deze faze in beslag zal nemen nog aan de 10 miljard jaren toe te voegen. Een organisatie die aan continubestudering van de Zon doet is SOHO (een samenwerkingsproject van NASA en ESA). De onderstaande video toont een kort overzicht van de gedeeltelijke verwezenlijkingen over een periode van tien jaar. De opnamen werden gemaakt door de camera's van hun zonne- en heliosferisch observatorium met speciale filters. Opnamen in wit, groen, blauw en rood, telkens andere zonnedetails onthullende. Op een van de opnamen in blauw licht zien we de komeet Machholz die in de aantrekkingskracht van de Zon komt. Op specifieke (amateur)zonnetelescopen (bvb. Coronado en Lunt) worden waterstof alpha (Ha) en Calciumfilters aangewend, deze maken de waarneming van de protuberansen, zonnevlammen en diverse oppervlakteverschijnselen mogelijk. Gezien in het zonnespectrum waterstof een van de sterkere absorptielijnen is en de overige door het Ha filter geblokkeerd worden zal het waterstofgas in de chromosfeer in rode kleuren zichtbaar worden. Bij gebruik van het Calciumfilter zullen er andere oppervlaktestructuren beter naar voren komen. Dit laatste blokkeerfilter is wel beter geschikt voor fotografische opnamen. De foto onderaan toont een reusachtige zonnevlek met als groottevergelijking onderaan links een afbeelding van de Aarde op schaal.
Hierboven fotos genomen van een Zonneprotuberans met een Philipswebcam door Bob Magerman. Deze opnamen kwamen tot stand met de Lunt Halpha telescoop 60 mm. Het is een compositie Gif van een zwart/wit en kleurfoto. Als we erbijvertellen dat het om de allereerste opname gaat met de bewuste telescoop en de atmosferische omstandigheden niet echt optimaal waren dan mag dit resultaat zeker gezien worden. Wij zullen in de toekomst nog meer geslaagde fotos publiceren gezien we in onze werkgroep astrofotografie nog heel wat op ons programma hebben. Bob zal in de toekomst trouwens een specifieke voordracht geven om de geinteresseerden de kans te bieden kennis te maken met de mogelijkheden van typische webcamfotografie. Dit alles vergezeld van een life- demoopstelling en toepassing van het bewerkingsprogramma Registax. Zij die interesse hebben om deze nog dit jaar bij te wonen kunnen zich nu reeds aanmelden via de site. (Locatie: vormingscentrum Wuustwezel - geplande doorgang: oktober-december 2009)
Naar aanleiding van een vrij recente herbepaling en definitie van het begrip planeet door de IAU (International Astronomical Union), ‘s werelds hoogstgeplaatste coordinerende orgaan voor de astronomie) bevat ons zonnestelsel momenteel nog acht planeten i.p.v. negen. Pluto voldoet niet aan deze hernieuwde definitie en wordt nu beschouwd als “ijsdwerg”. Buiten Pluto zijn er trouwens nog objecten ontdekt die in dezelfde categorie thuishoren. Wanneer we het ganse planetenstelsel zouden doorkruisen tot aan Neptunus dan zouden we een afstand afgelegd hebben van ongeveer 4530 miljoen km. De eerste binnenplaneet, Mercurius, is een zeer naaste buur van de zon (gemiddelde afstand 57,909 milj. km.) en is tengevolge daarvan op aarde moeilijk te observeren. Gezien Pluto niet langer bij de planeten gerekend word is Mercurius de kleinste planeet van het zonnestelsel. De beste tijdstippen voor waarneming zijn kort na zonsondergang of –opkomst. Ondertussen zijn dankzij de Mariner 10 vlucht gedetailleerde oppervlaktegegevens bekend. Deze kwam driemaal zeer naderbij en op 29 maart 1974 bedroeg de afstand nog nauwelijks 700 km. Er werden in het totaal 4800 televisiebeelden doorgestuurd. Het oppervlak is sterk gelijkend op dat van de maan: bezaaid met kraters en ook veel vlakke gebieden. Het Caloris Bassin is een kenmerkende inslagstructuur (diam. 1350 km.), omgeven door een ca. 2 km. hoog gebergte. Het totaaloppervlak bevat tevens talloze heuvels, valleien en vlakten. De studie van de Mariner 10 fotos toonde aan dat gladde oppervlaktegedeelten bedekt waren met gestolde lava. Een bewijs dat er hoogstwaarschijnlijk ooit actief vulkanisme is geweest. De Italiaanse sterrenkundige Antoniadi maakte begin deze eeuw met gebruikmaking van de gote telescoop van Meudon in Frankrijk reeds een vrij goede oppervlaktekaart. De planeet is tengevolge van de grote temperatuurvariaties (van-200 tot +400°C.) bedekt met een dun laagje stof, ontstaan door verpulvering van het oppervlak. Een dampkring is tevens zo goed als niet aanwezig. Deze is zeer dun en bevat wat sporadische zuurstofatomen, natrium en waterstof. De samenstelling van Mercurius bestaat uit een waarschijnlijk enkele kilometer dikke oppervlaktekorst, een mantel van ca. 600 km. (hoofdzakelijk siliciumoxiden) en een relatief grote ijzer/nikkelkern. In 88 dagen draait hij in een redelijk langgerekte baan eenmaal om de zon. Zijn aswenteling is byzonder traag; 59 dagen om slechts één rotatie te voltooien! Mercurius heeft geen manen.
Venus,Aarde,Mars Jupiter en Saturnus zijn de volgende planeten die we ons, verwijderend van de zon, in de reeks ontmoeten. Hierover zijn wat artikels met fotos te vinden verspreid over deze site.
In ons zonnestelsel bevinden zich, overwegend tussen de banen van Mars en Jupiter, grote hoeveelheden planetoïden of asteroïden. De grootste ontdekte planetoïde is Ceres met een middellijn van 1003 km. Het merendeel van deze objecten is echter zeer klein. De sterrenkundigen Giuseppe Piazza (Italiaan) en Johann Bode, Heinrich Olbers (Duitsers) liggen reeds vanaf 1801 aan de basis van de eerste ontdekkingen van deze hemellichamen. Hun samenstelling kan veelal steenachtig maar ook ijzer- en nikkelhoudend zijn. Op grote afstanden van de zon komen er ook ijsplanetoïden voor. Er zijn zoveel van deze planetoïden binnen ons zonnestelsel aanwezig (naar schatting ca. 100.000 rotsblokken, en dan spreken we nog enkel over deze groter dan 1 km.) dat het onmogelijk is om voor de totaliteit aan observatie te doen, laat staan baangegevens te berekenen. Er zijn dan ook totnogtoe ongeveer 4000 planetoïden officieel geregistreerd. Ca. 98% beschrijft een baan om de zon. Over het ontstaan zijn enkele theorieen bekend: overblijfselen van een in een vroeg stadium geexplodeerde planeet of de tegenwoordig meer aanvaarde theorie: de gordel werd meteen gevormd tijdens het ontstaan van het zonnestelsel. Ze hebben onregelmatige vormen tengevolge van “aanvaringen” met soortgenoten of versplintering van eens grotere exemplaren. Enkele tientallen planetoïden zoals bvb. Ceres, Pallas, Vesta, Eros en Juno vallen binnen het bereik van kleine en middelgrote amateurtelescopen. Planetoïden die de aarde vrij dicht naderen worden "aardscheerders" of "earthgrazers" genoemd. Een theorie zegt dat mogelijk brokstukken die uit de Mars/Jupiter gordel in onze richting worden weggeslingerd door onderlinge botsingen van redelijk grote planetoïden klein van afmeting zijn. Ze zouden geen lang leven beschoren zijn en voor ons ongevaarlijk. Sommige grotere exemplaren kwamen in het recente verleden vrij dicht bij de aarde maar nog steeds op een ongevaarlijke afstand. Deze passeren de aarde op ca. 100.000 km afstand en het komt binnen een jaar ca. 10 maal voor. De planetoïdeinslag van 1908 in Tunguska echter richtte over een oppervlak van 2000 vierkante kilometer een verwoesting aan in het Siberische woud. Hierbij kwam een energie vrij gelijk aan 10 megaton TNT. Het neerkomen van een zeer grote planetoïde op aarde, alhoewel deze mogelijkheid uiterst klein blijft, zou een totale katastrofe betekenen.
Uranus is de zevende planeet van ons zonnestelsel. Deze cyaankleurige ‘ijsreus” werd ontdekt door William Herschel, een Brits astronoom van Duitse afkomst, in 1781. Zelfs met de grootste telescopen op aarde is het onmogelijk om op deze planeet details waar te nemen. Het is enkel te ontwaren als een groenachtig schijfje. De samenstelling bestaat uit water, ammonia, methaan en een kern die vermoedelijk uit ijzernikkel/steen bestaat. Een atmosfeer is eveneens aanwezig die relatief veel methaan bevat (2,3%), deze is verantwoordelijk voor de typische cyaan/blauwachtige kleur van de planeet. In de hogere lagen van de atmosfeer komen stormen voor met windsnelheden tot 720 km./h. Er heersen gemiddelde temperaturen rond –200 °C. Met zijn middellijn van 50.800 km. kan hij tot de gemiddeld grote planeten gerekend worden. In maart 1977 werden voor het eerst dunne ringen rond Uranus gedetecteerd. Voyager 2 ontdekte er in 1986 nog enkele extra. Sinds de opnamen van de Hubbletelescoop (2003-2005) zijn er ondertussen in het totaal 13 ringen bekend rond deze planeet. Het merendeel bestaat uit donkerkleurige brokken van maximaal een 10 m. groot. Wat verder zeer opvallend is bij deze planeet is zijn ashelling van 98° t.o.v. zijn omloopbaan. Een aswenteling duurt 17 uur 14 min. Deze planeet heeft 27 manen waarvan de grootsten Titania, Oberon en Umbriel.
Tenslotte belanden we bij Neptunus en is de laatste planeet op rij bereikt. Deze vertoond veel gelijkenis met Uranus en het zijn tevens beiden gasplaneten. Ook zijn equatoriale diameter (ca. 49.530 km.) en de heersende temperaturen komen bijna overeen. De kern is samengesteld uit gesmolten metaal en rots omgeven door een mantel van water, gesteente, ammoniak en methaan. Er is eveneens een atmosfeer aanwezig die op grote hoogte quasi volledig uit waterstof en helium bestaat. Tot 1994 was er op het oppervlak een grote donkere vlek waar te nemen die later verdwenen was en nadien terug in een ander patroon te zien was. Dankzij de Hubble ruimtetelescoop weten we ondertussen ook dat er aan de evenaar de hoogste gemeten atmosferische windsnelheden in ons zonnestelsel heersen nl. tot ca. 2000 km./h. In tegenstelling tot Uranus komen er grote wolkenformaties voor. Galileo Galilei deed in 1613 een eerste waarneming maar omdat hij dit object toen nog voor een ster aanzag kwam de ontdekking niet op zijn naam. Diverse “onzekere” vaststellingen van sterrenkundigen volgden tot in 1846 toen Heinrich d’ Arrest zich baserende op berekeningen van de wiskundigen John Couch Adams en Urbain Le Verrier tot een eerste degelijke waarneming kwam. Neptunus is echter met het blote oog vanop aarde niet te zien. Voor de amateurstronoom zijn er een duidelijke sterrenkaart, nauwkeurige planeetefemeriden en een kijker van een behoorlijk formaat nodig om hem als een klein blauw/groenachtig schijfje tussen de sterren terug te vinden. Ook van deze planeet zijn er o.a. mede door de Voyager 2 missie sinds 1989 een vijftal erg smalle ringen bekend. Men neemt aan dat ze gevormd zijn door meteorietinslagen op de manen. Van deze manen zijn er 13 bekend waarvan de grootsten: Triton, Proteus en Nereïde. Neptunus heeft een rotatietijd van 16 uur 16.5 min. en een omlooptijd van 164,89 aardse jaren.
Wenst U nog meer info aangaande het zonnestelsel: o.a. specifiek over de zon, de Kuipergordel, Oortwolk, kometen en wil U ook nog meer fotos bekijken van al deze zaken, o.a. van planetoïden kijk dan zeker op www.solarviews.com(De site is wel in de Engelse taal.) Boven zien we een composietfoto van zon en planeten quasi op schaal.
Venus bevindt zich tussen de dichtst bij de zon cirkelende planeet Mercurius en de Aarde. Zij draait rond de zon op een afstand van ruim 108 miljoen km. In de voor ons meest gunstige positie zal deze planeet “slechts” 42 miljoen km. van de Aarde verwijderd staan. Deze afstand kan echter ook veel groter zijn waardoor de schijnbare grootte vanaf onze planeet gezien ook voortdurend kan veranderen. De aanblik van Venus door een telescoop is meestal in de vorm van een smalle sikkel. Gezien ze veel verder van de zon afstaat dan Mercurius is ze vaak waarneembaar. De absolute magnitude bedraagt –4.29 zodat we van een helder waar te nemen object kunnen spreken. De planeet is omgeven door een zeer dichte atmosfeer zodat eeuwenlang de mogelijke samenstelling van het oppervlak en uitzicht een raadsel bleef. Door de geavanceerde ruimtevaart (radarbeelden) is daar veel verandering in gekomen. Er zijn ondertussen details bekend over oppervlak en dampkring. De atmosfeer bestaat voor ca. 97% uit koolzuur en ca. 3% stikstof. De wolkenlagen bestaan met redelijke zekerheid uit een mix van waterdruppels en een grote hoeveelheid zwavelzuur. Er zijn door ruimtesondes ook vormen van onweer vastgesteld met elektrische ontladingen tot gevolg. Het oppervlak is ruw, waarschijnlijk met stenen bezaaid en aanwezigheid van vele kraters. Geen wonder dat er door de zure, agressieve omgeving een ernstige oppervlakteerosie aan de gang is. De kern bestaat uit Ijzer. De temperatuur is gemiddeld ca. 450°C. De planeet werd ondertussen verkend door de vele Veneraruimtesondes alsook onderzocht door de Pioneer- en Vegaprojecten. De Magellansonde tenslotte bracht de planeet met radar uitvoerig in kaart. Wanneer de Zon, Venus en Aarde op één lijn staan dan is het voor ons mogelijk om een Venustransit of –overgang te bewonderen. Hierboven op de afbeelding zien we een dergelijke overgang. De foto werd genomen op 8 juni 2004 door amateurastronoom W. Ransburg. Het verschijnsel is vrij zeldzaam want de volgende gelijkaardige situatie zal op zich laten wachten tot 6 juni 2012
De Jupitermaan linksonder is Europa die oostwaarts achter de planeet doorbeweegt. Verder zien we in het midden een van de andere manen nl. Ganymedes, die in westelijke richting over de planeet trekt. De schaduw die we daarop nog uiterst links en slechts korte tijd over de planeetschijf zien passeren is deze van Ganymedes zelf. Een zeer mooie amateuropname overigens.
Velen onder U kennen ongetwijfeld deze prachtige planeet met zijn ringenstelsel. Het was trouwens ook het tweede object op rij, na de Maan, dat ikzelf op vijftienjarige leeftijd door mijn eerste zelfgebouwde lenzenkijker te zien kreeg. Saturnus is een schitterend object aan de hemel en ook zijn grootste maan Titan kan reeds met een kleine kijker gezien worden. Saturnus haar gemiddelde afstand tot de zon bedraagt 1431,607 miljoen km. of 9,5697 A.E. en heeft een omlooptijd van bijna 30 jaar. Het is qua samenstelling een gasplaneet en voor een deel eveneens opgebouwd uit vloeistof. We vinden er een groot deel metallische waterstof in terug, de grote kern is waarschijnlijk vast. De planeet is tevens omgeven door een relatief dunne laag atmosfeer. Door de vlugge omwenteling om haar as in 10h. 14 min. en 24 sec. is er een redelijke afplatting. (Equatoriale middellijn: 120.536 km.) De temperatuur ligt er om en bij de -139 °C. De Italiaanse astronoom Cassini ontdekte in 1675 een donkere scheiding tussen de ringen. Sindsdien wordt deze de Scheiding van Cassini genoemd (ca. 3700 km. breed). Nadien zouden er nog meerdere ringen ontdekt worden. Er zijn enkele theoriën aangaande het ontstaan van deze ringen zoals: afstoting van stof en steendeeltjes tijdens de vorming van de planeet of door de explosie van een vroeger aanwezige maan. Vanop Aarde kijken wij op verschillende manieren tegen de ringen aan, soms onderaan en dan weer zijdelings. Van deze planeet waren er tot voor de Cassinimissie 18 manen bekend. Ondertussen is dit aantal opgelopen tot maar liefst 60 en diverse ontdekkingsteams verwachten dat het daar niet bij zal blijven! Saturnus is bijgevolg de planeet met het grootste aantal manen in ons zonnestelsel. De grootste, Titan, heeft een diameter van 5150 km. en behoort ook tot de grootste manen in ons zonnestelsel aanwezig. De kleinste uit de reeks, Mimas, is onregelmatig van vorm en meet slechts 398 km. Saturnus, haar ringenstelsel alsook de manen werden uitgebreid bestudeerd door Pioneer, diverse Voyager projecten en last but not least door de Cassini-Huygens missie waarbij talloze meetresultaten en fotos van uitzonderlijk goede kwaliteit naar de aarde werden doorgestuurd. In de morgen van 25 december 2004 werd de Europese Huygenssonde van de Orbiter losgekoppeld om zijn onderzoek van de maan Titan te beginnen na het doorsturen van informatie en fotos van Saturnus en zijn overige manen. De sonde drong op 14 januari 2005 de Titanatmosfeer binnen. Hierbij werden vele chemische, fysische en meteorologische metingen geregistreerd. Om 13.47 h. landde Huygens op een door methaan doordrenkte bodem en zakte er onder zijn gewicht van 340 kg. ca. 15 centimeter in weg. Gedurende 70 minuten kon de sonde gegevens doorsturen naar het rond Titan wentelende Cassini “relaisstation”. (Bij een temperatuur van ca. –179°C. was dit zeker een succes te noemen). De gegevens werden naar 18 radiotelescopen op Aarde doorgestuurd. Er werkten zelfs microfoons aan boord die kort geluiden doorseinden! Wanneer Huygens na een zekere tijd terug in beeld kwam van de Cassinicamera, na aan de horizon verdwenen te zijn, was alle apparatuur bevroren. De missie van Cassini is gepland tot 2008.De bovenstaande foto werd genomen met een ATIK ATK2HS webcamera in combinatie met een 250 mm. Newtontelescoop.
Foto genomen door de Voyager 2 op een afstand van ca. 16 milj. km. De blauwgroene atmosfeer weergegeven in al zijn pracht als nooit tevoren. Bemerk iets uit het centrum de donkere vlek, groter dan de oppervlakte van de Aarde en de heldere wolkenslierten.
Het betreft in het algemeen nevelachtige objecten die enkel met telescopen kunnen waargenomen worden en voor een groot deel slechts na fotografie met lange belichtingstijden echt tot hun recht komen. Een grote hoeveelheid van deze objecten behoren tot de categorie van ververwijderde extragalactische stelsels. Overige bestaan uit stof of gaswolken binnen ons eigen melkwegstelsel. De helderste nevel is de grote Orionnevel in het zwaard van Orion. (diameter ca. 26 lichtjaren – afstand 1025 lichtjaren.) In het gehele Oriongebied vinden we meerdere van deze objecten terug.
Lichtende nevels kunnen we terugvinden in de omgeving van heldere sterren. De Paardekopnevel daarentegen is een donkere wolk. De omringende nevel IC 434 staat verderverwijderd maar wordt hoogstwaarschijnlijk door de ster ZSta Orionis als het ware “opgehelderd”. (Daaruit kunnen we besluiten dat deze nevel zich ongeveer op dezelfde afstand bevind). De Paardekopnevel treffen we aan op ca. een halve graad ten zuiden van de linkergolderster van het sterrenbeeld Orion. De donkere figuur die te zien is in de grote rode partij rechts op de foto laat geen twijfel meer bestaan aangaande de naamgeving. De foto werd genomen door W. Ransburg met een 150mm./600 Newtontelescoop. Dit is een duidelijk bewijs dat indien je over een goede webcam of fototoestel beschikt van wat er reeds met een 150 mm. Newton mogelijk is!
Deze objecten zijn in ontelbare hoeveelheden binnen ons zonnestelsel aanwezig en ook ver er buiten. Om u een idee te geven over de omvang: wel honderd miljoen of meer treffen dagelijks de aardse dampkring. Dit aantal behelst overwegend de zeer kleine meteoren ter grootte van stofdeeltjes (gemiddeld gewicht ca. 0.01 gram) tot zeer kleine fragmenten. We kunnen ze eigenlijk onderbrengen in de categorie van "ruimtepuin". Hun snelheden zijn zeer hoog (tussen 15 en 60 km/sec.) en daardoor verbranden ze witgloeiend in de lucht. Gezien de enorme wrijvingskrachten in de atmosfeer die hiermee gepaard gaan vindt er ionisatie plaats van de omgevende luchtkolom met een lichtspoor tot gevolg. We spreken in de chemie van ionisatie wanneer een atoom een elektron verliest of er een bijkrijgt. Snelle meteoren vormen reeds een lichtspoor op ca. 100 km. hoogte, langzame kunnen afdalen tot ca. 40 km. Slechts kleine hoeveelheden dringen de atmosfeer binnen en bereiken het aardoppervlak nadat zij de doortocht door de dampkring doorstaan hebben en na het impact ook intact gebleven zijn. Deze fragmenten van meteoroïden worden meteorieten genoemd. Hun omvang kan variëren van wat grotere fragmenten tot brokken van wel verschillende ton. De twee grootste meteorieten werden aangetroffen in Zuidwest Afrika (meteoriet van Hoba) en Groenland (meteoriet van Ahnigito). Deze laatste had een gewicht van 36.5 ton. Ze zijn beiden van het nikkel-ijzertype. Steenmeteorieten zijn kleiner en worden gebroken bij hun val. Totnogtoe werd er geen enkele steenmeteoriet gevonden zwaarder dan een ton. In Arizona (USA) en Siberië bestaan grote kraters, veroorzaakt door reuze-meteorieten. De krater in Arizona heeft een middellijn van 1200 meter en een diepte van 174 meter. Deze inslag vond vermoedelijk een 50.000 jaar geleden plaats. Kleine meteorieten werden gevonden bij de Arizonakrater maar het enorme blok, volgens de gegevens van de inslag geschat tussen 10.000 en 50.000 ton, werd nooit ontdekt. Het ligt waarschijnlijk nog steeds diep in de aardbodem verscholen. Meteorieten in het algemeen zijn vaak bedekt met een dunne glasachtige donkere korst (fusion crust), gevormd na de uitdoving van de meteoor. De binnenste structuur is steenachtig met silicaten of samengesteld uit ijzer en nikkel. In het totaal trof men er ca. dertig verschillende scheikundige elementen in aan. Meteoren kunnen waargenomen worden bij heldere nachten en bij voorkeur ongestoord door teveel maanlicht. Een aandachtig waarnemer kan er ongeveer een vijftal per uur opmerken. Grote meteorenzwermen verlichten de hemel net als bij een vuurwerk. In een aantal gevallen zijn ze duidelijk afkomstig van kometen. De Orioniden bvb. zijn afkomstig van de komeet Halley. Bij elke verschijning verliest een komeet wat materie. Deze stofdeeltjes blijven echter min of meer dezelfde baan om de zon volgen. Op deze manier ontstaan nieuwe meteorenzwermen. Van andere zwermen is de “moederkomeet” nooit ontdekt. Zij kunnen echter ook afkomstig zijn uit de planetoïdengordel en een aantal van de Maan en Mars. Zeer heldere meteoren met een helderder magnitude dan –5 worden vuurbollen genoemd. Het is echter een vrij zeldzame gebeurtenis, nochtans kunnen kleinere periodieke meteoorzwermen het ganse jaar door waargenomen worden. Er bestaan naar veronderstelling een zeshonderdtal meteorenzwermen maar het merendeel gaat voor de amateur onopgemerkt voorbij. Als voorbeeld voor de Perseiden zou je in gunstige omstandigheden ongeveer een 250 meteoren kunnen waarnemen tijdens het maximum. De eerste Perseïdenmeteoren verschijnen reeds vanaf 20 juli maar het aantal is dan wel zeer beperkt. Zij vinden hun oorsprong in de passage van de komeet Swift-Tuttle, die ontdekt werd in 1862 en eenmaal om de zon draait in 133 jaar. De belangrijkste jaarlijkse meteorenzwermen zijn de volgende:
Jan. 2-3 Quadrantiden Oosten Tussen Boôtes en de kop van Draco.
April 20-22 Lyriden Noordoosten Tussen Wega en Hercules
Mei 4-6 Aquariden Oosten Z.W. vierkant van Pegasus
Aug. 10-15 PERSEIDEN Noordoosten Perseus
Oct. 8-10 Draconiden Oosten Periode van 6 ½ jaren.
Oct. 18-23 Orioniden Oosten Tussen Orion en Gemini
Nov. 1-10 Tauriden Noordoosten Tussen Taurus/Auriga en Perseus
Nov. 13-17 Leoniden Zuidwesten Leeuw - periode 33 jaar
Dec. 10-12 Geminiden Oosten Bij Castor in Gemini
De opgegeven sterrenbeelden staan in verband met de zogenoemde radiant of vluchtpunt. Schijnbaar vluchten de meteoren vanuit dit gebied weg tijdens het maximum. Bovenstaande foto werd genomen door een amateurastronoom in de Provence. Het is een opname van een Perseïdenbolide in sterrenbeeld Delphinus op 12 augustus 1993.
Waarneming van meteoren doe je best met het blote oog. Evenwel komt een groothoekbinoculair of zelfs een telescoop uitgerust met 2" ultragroothoekoculair op een lage vergroting ook in aanmerking. Voor astrofotografie, als het niet louter gaat om opnamen met een reflextoestel in de hoop enkele "gelukstreffers" te kunnen vastleggen, vereist dit zeer speciale fotografeertechnieken en -cameras. Voor de observatie met het blote oog doen we dit bij voorkeur liggend op een veldbed, in een slaapzak en tevens warme kledij. Een horloge en een kleine casetterecorder voor het eventueel inspreken van gegevens is ook van nut als je echt veel data wenst te verzamelen aangaande het gebeuren, waarbij intekening en telling van belang zijn. Zo zou je voor de telling een hele reeks gegevens kunnen verzamelen voor wat betreft het aantal meteoren per zwerm, helderheden, nalichtende sporen e.d. Ook de optekening van kleur, magnitude (op ca. 0.5 nauwkeurig), duur van het spoor met eventuele opmerkingen aangaande ontploffing en of het al of niet over een vuurbol gaat. Het is duidelijk dat dit alles een beetje teamwerk vereist. Je zou dan eveneens volgende informatie op een standaardformulier kunnen verzamelen:
- Datum en plaats van de waarneming - Begintijdstip (in U.T.) - Namen van de waarnemers - Centrum van het gezichtsveld.
om deze later aan te vullen met de overige gegevens. Indien je het allemaal wat wetenschappelijk wil aanpakken dan is deze manier prima. Onze kennis aangaande meteorenzwermen steunt trouwens voor een groot deel op waarnemingen en het optekenen van gedetailleerde gegevens door amateurastronomen. Het is echter geen must, je kan het ganse schouwspel uiteraard ook eenvoudigweg rustig volgen vanuit je tuin of vanop je balkon achteroverleunend in een leunstoel in zijn laagste stand. In het geval van de Perseïden (tijdens het maximum op 13 augustus e.k.) kijken we naar de radiant tussen de sterrenbeelden Cassiopeia (met zijn typische W vorm) en Perseus. De meeste meteoren vluchten als het ware uit dit gebied weg. Iedere dag zal het vluchtpunt een beetje verschuiven. De waarnemingsvoorspellingen uit goede bron spreken van vele tientallen meteoren rond het maximum. Ingeval een meteoor een lichtspoor nalaat dat helderder is dan de planeet Venus (magnitude: ca.-4/-5) dan is er sprake van een vuurbol of bolide. Een waarnemer in de middeleeuwen (24.7.1239) omschreef dit verschijnsel als volgt: Daglichtmeteoor - exploderende vuurbol (Perseïde ?) met rook- en vonkenspoor. Een dergelijke notitie kon reeds als vrij nauwkeurig bestempeld worden voor deze tijd...
In types van telescopen onderscheiden we de twee meest voorkomende zijnde de Newton- of spiegeltelescoop, ook wel reflector genoemd en de lenzenkijker ofrefractor. Gezien de Engelse natuurkundige Isaac Newton (leidende figuur in de wetenschappelijke revolutie van de 17e eeuw) de eerste bouwer was van een spiegeltelescoop werd deze ook naar hem genoemd. In enkele volzinnen verwoord bestaat de Newton uit een open buis waarin onderaan de hoofdspiegel op een verstelbare spiegelhouder is gemonteerd. Aan de andere zijde van de buis hebben we een regelbare vangspiegelhouder waarop een kleinere vangspiegel is geplaatst die eveneens verstelbaar is. Wanneer beide spiegels goed t.o.v. elkaar afgesteld staan (collimatie) dan zal de beeldkwaliteit optimaal zijn. Het door de hoofdspiegel opgevangen beeld zal op de vangspiegel “geprojecteerd” worden naar de focuser die daar exact boven gemonteerd staat. Hierin kunnen diverse oculairs geplaatst worden (courante types zijn Reversed Kellner, Plössl, Erfle,de duurdere meerlenzige Naglers en aanverwante types). De focuser kan verdraaid worden tot we een voor ons oog scherp beeld verkrijgen. De afstand van de hoofdspiegel tot de plaats waar alle lichtstralen in één punt bij elkaar komen noemen we de brandpuntsafstand. (notatie bvb. F: 1200 mm.) Oculairs vindt je in diverse brandpunten bvb. 3, 5, 15, 32 mm en soorten van lensopbouw. Deze kunnen een vattingdiameter hebben van 1.25 “ of 2”. In een 2” focuser heb je een reductiestuk naar de kleinere 1.25” maat zodat de twee afmetingen oculairs kunnen gebruikt worden. Een veel gebruikt oculair is het Plössl type in 1.25" uitvoering (twee aan elkaar gekitte lenzenparen) met beeldvelden rond 50°. De randscherpte bij deze oculairen is beduidend beter dan bij de wat eenvoudiger oculairtypes en ze bieden tevens een behoorlijke veldscherpte en contrast over quasi het ganse kijkveld. Wat hierbij zeer belangrijk is, is een goede multi-coating van de lenzen. Voor deepskywaarnemingen (nevels, sterrenhopen, galactische stelsels) zijn er 2” oculairs voorhanden met beeldvelden rond 70 - 80° omdat deze een groter gezichtsveld vereisen (gebruik van ca. 15 tot 40 mm oculairbrandpunt). Een ander belangrijk gegeven is de openingsverhouding (f/). Wanneer we met een hoofdspiegel van bvb. 200 mm. werken en een brandpuntsafstand van 1000 mm. dan hebben we een openingsverhouding (1000:200) van f/5. Deze kijker zal zeer geschikt zijn voor deepskywaarneming. Een lenzenkijker met een openingsverhouding van f/15 zal beter geschikt zijn voor planeetwaarneming. Een f/10 kijker is een all roundkijker voor de beginnende waarnemer die zich nog niet gespecialiseerd heeft. Als je overwegend geinteresseerd bent in deepskywaarneming dan kies je bijgevolg best voor een telescoop met een korte brandpuntsafstand (lichtsterkere optiek) die in combinatie met 2" breedveldoculairs voor uitgestrekte en adembenemende beelden zal zorgen.Een en ander heeft ook te maken met de uitgestrektheid van sommige objecten en de afstanden waarop de waar te nemen objecten zich bevinden: voor planeten bvb. honderden miljoenen km., ingeval van deepsky objecten lichtjaren tot miljoenen lichtjaren. Een lichtjaar is de afstand die het licht aflegt in een tijdspanne van één jaar. Als we weten dat het licht zich voortplant met een snelheid van 300.000 km/sec., dan is bijgevolg één lichtjaar gelijk aan ca. 9.500 miljard km; een enorme afstand dus. In ons zonnestelsel werken we meestal met de astronomische eenheid (AE), dit is de gemiddelde afstand Zon/Aarde, of als maatstaf ca. 150 miljoen km. Voor een lenzenkijker gelden dezelfde criteria maar hij heeft wel een totaal andere constructie en is opgebouwd uit een objectief of hoofdlens gevat in een aluminium gebaffelde buis. Hierin zijn meestal ook diafragmas aangebracht om strooilichthinder tegen te gaan. Vooraan treffen we een dauwkap aan om het beslaan van het objectief te vermijden bij vochtige weersomstandigheden. Wanneer de lichtstralen door de objectieflens gaan vindt er breking(refractie) plaats waardoor de lichtstralen afgebogen worden, vandaar ook de naam refractor. Achteraan de kijkerbuis vinden we uiteraard ook een focuser en een oculair terug. De meest courant gebruikte types door de amateurastronoom zijn de Fraunhofer achromaten. (Joseph von Fraunhofer: Duits natuur- en werktuigbouwkundige - leefde omstreeks 1800 en leerde van de Zwitser Pierre-Louis Guinand het procédé om flintglas te vervaardigen dat hij toepaste en nog aanzienlijk verbeterde tot het ontwikkelen van achromatische lenzen. Hij verichtte eveneens onderzoek naar de vaste absorptielijnen in het zonnespectrum en was tevens uitvinder van de zgn. Duitse of parallactische telescoopmontering). De objectieflens is opgebouwd uit een combinatie van een holle en bolle lens van twee diverse glassoorten die meestal met optische lijm aan elkaar gelijmd zijn. De correctielens bestaat uit zgn. flintglas met een hoge brekingsindex (hoofdbestanddelen kwarts en loodoxide), waarbij de twee lenzen mekaars optische fouten opheffen. Dit om de chromatische aberratie van een enkelvoudige lens zoveel mogelijk weg te werken. Bij sommige constructies is er tussen de twee lenzen een luchtspleet gelaten. Voor wat betreft het objectief dienen er dus vier lensvlakken met hoge precisie geslepen te worden. Deze hebben zelfs bij een behoorlijke kwaliteit kijker een weinig problemen met blauwzweem bij het gebruik van de hogere vergrotingen (blauwgekleurde halo rond het beeld). Zeer hinderlijk is dit niet en deze kan voor het grootste deel geelimineerd worden door op het oculair een licht geelfilter te gebruiken vanaf een bepaalde vergroting. Het zijn prijs/kwaliteitverhouding de interessantste lenzenkijkers voor de amateur. Newtonkijkers vertonen geen kleurfouten aangezien er geen sprake is van het gebruik van lenzen. Iets waar we bij dit type wel moeten op letten is dat het zgn. Newtoncoma binnen aanvaardbare grenzen blijft. Het is een beeldfout waarbij sterbeelden gedeeltelijk V vormig zijn naarmate de afbeeldingen zich verder van de optische as bevinden. Voor het overige zijn Newtontelescopen in het byzonder in de lichtsterke versies uitermate geschikt voor deepskywaarneming en tevens meestal minder duur dan refractoren. Filtersets kan je aanschaffen in een heel gamma kleuren om het kontrast en detailwaarneming te verbeteren. Je kan ze eenvoudig in de inwendige schroefdraad van het oculair schroeven. De hoofdkleurenreeks volstaat reeds. De apochromatische lenzenkijkers met objectieven die bvb. bestaan uit een tripletlens (nog beter optisch gecorrigeerde optiek en gebruikmaking van zeer hoogwaardige glassoorten) hebben hier veel minder last van maar het laat zich behoorlijk voelen in de aanschafprijs. Bij lenzenkijkers is de focuser meestal voorzien van een zenitprisma dat het waarnemen een stuk comfortabeler maakt. In beide gevallen geldt voor de berekening van de vergroting volgende formule: Brandpuntsafstand objectief : brandpunt oculair. In een voorbeeld brandpuntsafstand objectief 1000mm. en een oculair van 5 mm. zou dit dus een vergroting van 200x opleveren. Hier mogen we niet overdrijven want iedere kijker heeft zijn grenzen. De vuistregel is dat de optimale vergroting gelijk is aan de diameter van het objectief of hoofdspiegel. De uiterst zinvolle vergroting ligt op ongeveer 2x de diameter van het objectief (absoluut maximum). In bepaalde gevallen zal dit nog lager liggen (bvb.. bij Newton- en Schmidt-Cassegraintelescopen: eerder 1.5x de diameter van de hoofdspiegel). De praktijk leert ons dat we met lage en gemiddelde vergrotingen de meest scherpe en kontrastrijke beelden te zien krijgen. Gaan we teveel uitvergroten dan wat ons instrument werkelijk aankan dan zal alles wel wat groter afgebeeld worden maar er zal geen detailwinst meer optreden en het beeld zal er vrij wazig, donkerder en onscherp uitzien (scherpte/contrast). Een op het eerste zicht eigenaardig feit is dat er eveneens een minimale zinvolle vergroting bestaat. Dit in verband met de uittreedpupil : de stralenbundel die het oculair verlaat is bij een te lage vergroting groter dan de pupil van ons oog (bij een goede aanpassing aan het donker ca. 6.5 mm. groot) en daar hebben we bijgevolg niets aan. Dit getal kan u berekenen door de objectiefdiameter te delen door 6. Na deze toelichtingen zal het je overduidelijk zijn dat men zich beter niet laat verleiden tot de aankoop van een kijker met een 60 mm. objectief die "zogezegd" tot maar liefst 300x kan vergroten, dit is reine onzin. Wat je in bepaalde telescoopadvertenties soms aan overdreven technische specificaties en onwaarheden terugvindt is ronduit belachelijk. Gelukkig zijn er nog vele betrouwbare leveranciers die je op een ernstige wijze van de juiste info kunnen voorzien en bovendien over een gamma kwalitatief goede telescopen beschikken. Maak daarom een verstandige keuze want een degelijke telescoop die je goed verzorgd heb je meestal voor het leven. Ligt uw te besteden budget voor een telescoop/montering/statiefcombinatie lager dan ca. 500,- euro kies dan eventueel beter voor een goede verrekijker bvb. 12x50 met een statiefaansluiting die je op een stabiel richtbaar fotostatief kan gebruiken.Verdere belangrijke criteria bij telescopen zijn de grensmagnitude en lichtwinst alsook het scheidend vermogen. We zullen hier voorlopig niet verder op ingaan. Wat bij een telescoop eveneens zeer belangrijk is, is een goede keuze voor wat betreft een degelijke montering en het statief. Deze dienen voldoende stabiel en stevig te zijn voor het gebruikte type telescoop. Bij astrofotografie is het handig dat de montering motorisch aangedreven kan worden, bij voorkeur op beide assen (declinatie en rechte klimming) en is de stabiliteit nog veel belangrijker. Overige types van telescopen zijn o.a. de brachyt en de Schmidt-Cassegrain. Hierbij is het door het gebruik van verschillende spiegels en/of lenzen mogelijk om bij een relatief korte bouw een langere brandpuntsafstand en bijgevolg grotere openingsverhouding te bekomen. Op sommige sterrenwachten kan je cursussen telescoopbouw volgen waarbij je zelf je optische spiegel kan slijpen en zowel de kijker als de montering door jezelf onder begeleiding kan samengebouwd worden.Op de foto boven zien we een afbeelding van een Newtontelescoop op een stevig zuilstatief.
Hierbij enkele You tube videos aangaande meteoren/meteorieten. De eerste video toont de meteoor van Peekskill, New York (9 oktober 1992). Het impact van de 12,5 kg. wegende chondriet (silicaatrijke steenmeteoriet) beschadigde daarbij een geparkeerde auto.Ongeveer 86% van alle op Aarde gevonden meteorieten behoren tot de chondrietgroep. Zij werden reeds gevormd tijdens het prille ontstaan van ons zonnestelsel. Als amateur zelf meteorieten terugvinden is byzonder moeilijk en het gaat daarbij in vele gevallen, na een degelijke determinatie, om toevalstreffers. Er wordt sinds 1969 uitgebreid onderzoek gedaan naar meteorieten op Antarctica. De zoektochten leverden ondertussen reeds duizenden gevonden exemplaren op. Dit grote aantal is te verklaren door het feit dat ze veelvuldig door schuivende ijslagen worden meegetransporteerd. Op het einde van het Permtijdperk (ca. 270 miljoen jaar geleden) zou een inslag van een reuzemeteoriet mogelijk de oorzaak kunnen zijn geweest van het uitsterven van de helft van alle diersoorten op Aarde. Een tweede inslag van formaat vond plaats op het einde van het Krijttijdperk (ca. 66 miljoen jaar geleden) waarbij de dinosauriërs van de aardbol verdwenen. Wetenschappers beweren dat ongeveer iedere 100.000 jaar een mogelijke reusachtige meteorietinslag zou kunnen plaatshebben die de volledige mensheid zou kunnen vernietigen. Dit alles blijft echter vrij onvoorspelbaar. Zelfs de kans op het treffen van een gebouw of persoon door een kleinere meteoriet blijft nog steeds uitermate klein maar er zijn daarvan echter wel een beperkt aantal gevallen bekend. Vele exemplaren komen terecht in de oceanen of woestijn- en poolgebieden.
Vooraleer we ons wat verder in de techniciteit van monteringen en astrofotografie gaan verdiepen eerst een weinig hemelmechanica om deze zaken beter te kunnen begrijpen. De hemelevenaar of –equator is een denkbeeldige lijn die de sterrenhemel verdeelt in een Noordelijke en Zuidelijke helft. Alle sterren die zich op deze lijn bevinden zijn gepositioneerd op een declinatie van 0°. Een object dat zich noordelijk van de equator bevindt heeft een positieve declinatie en ten zuiden een negatieve. De noordelijke hemelpool heeft bijgevolg een declinatie van +90°, de zuidelijke daarentegen van –90°. De nullijn van de tweede coordinaat nl. de Rechte Klimming (R.K.) loopt door het lentepunt (punt waar de zon staat bij aanvang van de lente). Het lentepunt ligt in het sterrenbeeld Vissen. Het getal van de Rechte Klimming wordt bepaald door de afstand gemeten vanaf deze nullijn tot het object. Ze wordt gemeten in slechts één richting en in tegenwijzerszin van de klok. (Volledige cirkel is hierbij gelijkgesteld aan 24 uur i.p.v. 360°). Men zal dus spreken over een uur i.p.v. 15° en verder over boogminuten en boogseconden (1 minuut). Met deze coordinaten zal het eveneens mogelijk zijn objecten die voor ons oog onzichtbaar zijn toch op te sporen met de telescoop als deze goed zal uitgelijnd staan. Hierbij gebruikt men ook vaak de methode van het “starhoppen”. Met als referentie bekende en gemakkelijk op te zoeken sterrenbeelden vinden we op een eenvoudige wijze vele objecten terug. Hierbij is een degelijke sterrenkaart uiteraard onmisbaar en ze zullen ook in vele gevallen de efemeriden (coordinaten) van vele objecten weergeven. Voor wat betreft de monteringen voor telescopen onderscheiden we twee hoofdtypes: de eerste is de eenvoudige alt-azimuthmontering waarbij je in staat bent het object “in het vizier” te houden door handmatige verstelling van declinatie en rechte klimming. (2 flexibels met draaiknoppen). Dit systeem wordt minder en minder gebruikt en de meesten onder ons kiezen resoluut voor de zogenaamde parallactische montering. Een uitzondering hierop is de Dobson montering die praktisch is, vlug kan opgesteld worden en nog veel voor spiegeltelescopen aangewend word. (Constructie meestal uitgevoerd in multiplex met teflon gelagerde draaias verticaal en horizontaal). Hierboven zien we een afbeelding van een parallactische montering. Groot voordeel is dat we veel comfortabeler kunnen waarnemen. Eens het statief en montering op het Noorden is gericht of een eventueel aanwezige poolaskijker (bevestigd in de schroefdraad van de uuras) op de poolster is afgesteld hoeven we nog eigenlijk zeer weinig bij te regelen. De Poolster is gemakkelijk terug te vinden door de afstand tussen de twee uiterst rechtse sterren in de rechthoek van de Grote Beer naar boven toe met vijf maal deze afstand te verlengen. Eenvoudig gezegd beschrijven we nu met de beweging van de telescoop een compenserende volgbeweging van de aswenteling van de aarde van Oost naar West. Dit geldt voor sterren en verafgelegen objecten omdat deze zelf schijnbaar stil staan door de soms haast onmetelijke afstanden. Zouden we in staat zijn het beeld van Ursa Major (Grote Beer) te bekijken 100.000 jaar N.C. dan zouden we in plaats van de ons bekende “steelpanvorm” een aan het uiteinde eerder uitgerokken sterrenbeeld te zien krijgen. Deze laatste is voor onze streken trouwens ook een circumpolairsterrenbeeld dat steeds voor ons zichtbaar zal zijn aan de nachtelijke hemel. Voor een inwoner van bvb. Noord Afrika zal dit niet het geval zijn. Dit hangt dus zuiver af van de waarnemingsplaats op aarde. Wanneer we waarnemingen willen verrichten van objecten in ons zonnestelsel dan zullen we bijkomend ook nog rekening moeten houden met hun eigenbeweging. (relatief kortere afstanden). Nu terug naar onze montering: De eerste belangrijke instelling is deze waarbij we de montering/telescoopcombinatie uitrichten op het Noorden en de hoogte instellen voor de geografische breedtegraad waarop we ons bevinden. De telescoop zit gevat in beugelringen die veelal opengeklapt kunnen worden. We verschuiven nu eerst de telescoop in de beugelringen tot deze op zijn ideale zwaartepunt staat en vergrendelen de beugelringen. Hetvolgende wat dient te gebeuren is de telescoop in balans brengen. Zorg er eerst voor dat alle zaken die je op je telescoop wil gaan gebruiken (oculair, zoeker en eventueel camera) er op bevestigd zijn. Op de declinatieas zit een verschuifbaar tegengewicht dat door een bout kan vastgeklemd worden. Verschuif dit tegengewicht tot alles mooi in balans “hangt” en draai de bout terug stevig vast. We kunnen nu door verstelling van enkel de uuras (Rechte klimming) de sterren zonder probleem volgen. Zowel op de uur- als de declinatieas vindt je een instelgradatie terug om nog preciezer te kunnen werken. Waarnemingen kunnen nu zeer comfortabel gebeuren zeker bij hogere vergrotingen. In het geval van astrofotografie is een dergelijke parallactische opstelling voor degelijk werk quasi onmisbaar omdat we soms lang moeten belichten met een open diafragma van de camera gedurende minuten en bij zeer lichtzwakke objecten soms wel uren. Een motoraandrijving, op één of beide assen is zeker in het tweede geval een must. Er zijn nu in plaats van aluminiumstatieven ook stalen buis- en zuilstatieven beschikbaar die voor extra stabiliteit kunnen zorgen. Er bestaan nu ook uitvoeringen van monteringen in de zogenaamde "go to" uitvoering, nl. gekoppeld aan een astrocomputer waarin soms duizenden objecten voorgeprogrammeerd zijn en de telescoop automatisch sturen naar het door U gewenste object! Veel waarnemingsplezier!
Hierboven een afbeelding van de lichtstralengang bij een Newton- of reflectortelescoop. De gebruikte glasplaten om de optische hoofdspiegel te vervaardigen kunnen bestaan uit diverse glassoorten bvb. gewone glasplaat, Duran, Pyrex, Borosilicaat, Sital, Zerodur. Na het mechanisch en/of handmatig slijpen met een ganse reeks slijppoeders tot aan de polijstsessie word de spiegel voorzien van een laagje aluminiumoxyde. (In opdampklok onder vacuum). Na dit procédé word er nog een zeer dun laagje doorzichtig kwarts aangebracht ter bescherming van het geheel tegen oxydatie, vervuiling en vooral krasjes. De kwaliteit van de afwerking van het spiegeloppervlak en van de verspiegeling zal in hoge mate bijdragen tot de algehele kwaliteit van de telescoop. De gebruikte glassoorten moeten homogeen van structuur zijn en mogen geen interne spanningen vertonen. Dit laatste kan gemeten worden door middel van een polarisator. Ook de uitzettingscoefficiënt van de spiegel is vrij belangrijk. Een telescoop met een spiegel in gewoon glas zal iets langer in de buitentemperatuur dienen opgesteld te worden dan bij andere glassoorten alvorens hij gebruiksklaar is voor waarneming. Het gebruik van de verschillende glassoorten is eigenlijk vrij ondergeschikt aan de overige criteria die voor een goed instrument gesteld worden. O.a. het reflectievermogen/aanwezigheid van een hoge kwaliteitsverspiegeling van de optische spiegels is daarbij van veel groter belang. Ook dient alle luchtturbulentie in de buis verdwenen te zijn na bvb. het verplaatsen van de kijker uit een warme huiskamer in de vrieskoude. Op vele kijkers wordt er achteraan de spiegelhouder een elektrisch aangedreven aktieve ventilator ingebouwd die de spiegel reeds vooraf wat kan afkoelen. Spiegels kunnen zowel sferisch als parabolisch geslepen worden. Vanaf een bepaalde openingsverhouding zal het nodig zijn te paraboliseren omdat alle lichtstralen anders niet meer netjes in één punt bij elkaar komen met allerhande optische fouten als gevolg. Het paraboliseren is een nauwkeurig en soms geduldig werkje. Een zuiver sferische optiek is prima aan te wenden voor maan- ,zonne- en planetenwaarnemingen. Hoe U zelf een spiegel kan slijpen kan U leren tijdens de cursus telescoopbouw die wij voor de toekomst in gedachten hebben. Gezien wij zelf reeds een spiegel slepen hebben we al het didactisch materiaal daar voor ter beschikking gaande van een zelfgebouwd slijptafeltje, spiegel en tool, slijppoeders en overig demomateriaal. We beschikken tevens over modellen van door amateurs zelf ontworpen regelbare hoofd- en vangspiegelhouders die ondertussen hun degelijkheid bewezen hebben bij de bouw van vele honderden amateurtelescopen. Het is ook mogelijk U op weg te helpen met het bouwen van een zware en stabiele parallactische montering voor dit soort kijker. Onze eigen gebouwde Newton van 250 mm. kan daarbij prima dienst doen als demonstratietelescoop. Op gebied van praktijk zowel als theorie is er trouwens nog veel meer over deze materie te vertellen dan wat er in dit artkel besproken is. Ook dit zal dan veel uitvoeriger aan bod komen.
Op dit schema zijn duidelijk de diverse componenten en opbouw van dit type telescoop te zien. Positie van de hoofdspiegel, vangspiegel, vangspiegelhouder en tevens de stralengang en het brandpunt. In samenhang met de overige artikels aangaande Newtontelescopen kan U zich een goed beeld vormen van de opbouw.
Foto: Volkssterrenwacht Urania - Cursus telescoopbouw.
(Foto aanklikken voor grotere afbeelding.)
NEWTONKIJKER OP PARALLACTISCHE MONTERING
Bovenstaande foto toont een zelfbouw Newtonkijker op parallactische montering. De hoofdspiegel voor deze kijker is geslepen door een amateurbouwer. Ook de volledige montering in multiplex, wordt zelfstandig gebouwd. Bovendien wordt de vangspiegelhouder en de houder van de optische hoofdspiegel volledig zelf vervaardigd. In veel gevallen is zelfs de zoeker evenals de focuser een zelfbouwuitvoering. Door vele telescoopbouwers wordt er als laatste uitbreiding nog een motorsturing op aangebracht. (Zelf ontworpen AC en DC sturingen of tenslotte een ideale stappenmotorsturing voor astrofotografie. Verder werd er een "flextool" ontworpen en gebouwd om toe te laten op een snelle manier te paraboliseren voor mensen die een optiek willen slijpen met een kortere brandpuntsafstand. In de reeks extra ontwerpen vinden we ook een werktuig terug om sneller dan op de "klassieke" manuele manier te polijsten. Tot zelfs de tegengewichten voor de montering zijn van eigen makelij! Met eenvoudige gereedschappen kan men o.a. zelf een degelijk houten statief bouwen voor een lenzenkijker. Last but not least een primeur: een nog in verdere ontwikkeling zijnde aangepaste telescoop voor rolstoelgebruikers. U kan over al deze zaken fotos met wat uitleg en nog veel meer terugvinden onder de rubriek ATM projecten en overige rubrieken van de site voor telescoopbouw van Urania (zie verder voor weblink). Een kijker zoals getoond werd door schrijver dezes gebouwd onder leiding van de lesgevers telescoopbouw op Volkssterrenwacht Urania. Wenst U nog veel meer te weten aangaande telescoopbouw in het algemeen kijk dan op de website http://www.telescoop.net van de kijkerbouwcursus op Urania.
Bron: Extract tekst ATM projecten, website Telescoopbouw, Urania.
Enkele astrobouwprojectjes van de voorzitter.../ Telescoopzoeker
Alle fotos uit deze reeks kunnen aangeklikt worden voor grotere afbeelding.
TELESCOOPZOEKER MET VERLICHT DRAADKRUISOCULAIR.
Praktische zoeker voor het opsporen van objecten. Welk materiaal was hiervoor nodig:
- Wat PVC buis en mof. - Een uit een oude verrekijker gesloopt 50 mm. objectief, oculair en prisma. - Enkele eenvoudige electronicacomponenten waaronder een rode LED. - Een stripje alu U profiel. - Een beetje witte verf en bordenzwart.
Het resultaat van deze zelfgebouwde zoeker is prima in orde. De vraag is of veel duurdere kant en klare zoekers over een betere optiek beschikken en een echt beter resultaat opleveren. Het prijskaartje dat aan het materiaal hangt om tot dit resultaat te komen is echt bescheiden te noemen. Misschien bouwt U er later een voor Uzelf in de geplande cursus (?)
Wanneer je zelfs van een nieuwaangeschafte eenvoudige verrekijker de twee objectieven en oculairs met een collega-bouwer kan delen dan zijn dit praktisch de enige onderdelen die nog een beetje centen kosten. Het objectief kan uit zijn vatting genomen worden en rechtstreeks in de PVC buis gelijmd worden Het prisma is uiteraard ook bruikbaar: we plaatsen het recht onder de oculairopening op een stukje triplex en bevestigen het met een stukje aluminiumprofiel in de kijkerbuis (we kunnen nu kijken onder een hoek van 90°). Voordat we dit doen is het ganse buiswerk binnenin reeds ingeschildert met mat bordenzwart. Achteraan kan de buis afgesloten worden met een op maat gemaakt stukje multiplex dat in de buis geschoven en er op de buitenzijde opgevezen wordt. De buitenzijde van de zoeker kan bvb. afgewerkt worden met kunststofprimer en daarna met twee lagen krasvrije witte hoogglanslak. Een beetje vaardigheid, eenvoudige basisgereedschappen, enkele druppels polyurethaanlijm, zes boutjes en enkele kleine vijsjes zijn quasi het enige wat je buiten het optisch materiaal nodig hebt om het geheel te construeren. Voor de eenvoudige electronicaonderdelen gaat het om een potentiometertje, een rode LED gevoed door twee AAA batterijtjes (al of niet oplaadbaar) en een schakelaartje. Ook dit materiaal kan je eventueel voor een deel slopen uit afgedankte electronische toestellen. Met de potmeter kan U de lichtintensiteit van de LEDverlichting variëren. In de oculairhuls zit een draadkruis in bvb. zeer dunne koperdraad dat we ook vrij eenvoudig zelf kunnen vervaardigen. U kan meer details over de bouw, ook van het draadkruis terugvinden in mijn artikel op de site van Urania telescoopbouw onder de rubriek zoeker/klassieke zoeker www.telescoop.net Een kant en klaar toestel van dit formaat met ingebouwde draadkruisverlichting kost in de winkel algauw een 250 euro.
Zelf vervaardigd slijptafeltje voor het slijpen van optische spiegels. Het geheel is gebouwd uit multiplexplaat en nog enkele kleine onderdelen. Het geheel is gevernist met polyurethaanvernis. Het bovenblad draait op rubberen rollen en een centrale as zodat het tafeltje soepel kan rondgedraaid worden tijdens het slijpwerk. Op de slijptafel zien we de "tool" (De glazen schijf waarop de optische spiegel geslepen wordt d.m.v. diverse slijppoeders in variërende korrelgrootte (carborundum poeder vermengd met een beetje water). Na het "uitruwen" (poeder korrelgrootte 80) van de spiegel en het opmeten van de sfericiteit met een sferometer wordt de spiegel verder geslepen met poeders tot korrelgrootte 1200. Daarna volgt de polijstsessie met ceriumoxydepoeder. Het spiegeloppervak wordt regelmatig bekeken met een microscoop om na te gaan wanneer naar een fijnere korrelgrootte slijppoeder kan overgeschakeld worden. Tussen de diverse slijpsessies dient alles herhaaldelijk met zuiver water gespoeld te worden en komt het erop aan zeer "hygienisch" met alle materiaal om te springen. Krassen in het spiegeloppervlak, hoe klein ook, dienen absoluut vermeden te worden. De algehele toestand van het oppervlak kan gecontroleerd worden met een Foucaulttester, waarbij er eventueel een digitale foto kan genomen worden ter vergelijk. Voor een beginner is er wel het nodige geduld vereist om de totale klus tot een goed einde te brengen. Het loont evenwel zeker de moeite om deze interessante techniek onder de knie te krijgen. Is het proefstuk geslaagd dan zal het slijpen van een grotere spiegel gemakkelijker en in verhouding vlugger verlopen. Een goede startmaat is een spiegel van ca. 150 mm. diameter. De lichtgolflengte wordt gebruikt om de nauwkeurigheid van de spiegel uit te drukken. (1 lichtgolf= 555 nanometer of 0.000555 mm.). Is er bij een eerste spiegel geen afwijking groter dan 1/8 lambda ( letter lambda= 1 lichtgolf) en vertoond het oppervlak geen grote onregelmatigheden dan ben je ruimschoots in je opzet geslaagd en beschik je over een zeer goed bruikbare optiek. Ervaren slijpers halen waarden rond de 1/20 lambda. Een kant en klare Pyrexspiegel van 250 mm. die deze waarde benaderd en een hoge kwaliteitsverspiegeling heeft kost in de winkel minimum 1000 euro!
Deze spiegelhouder is een zelfbouw en opgebouwd uit betonplexplaatmateriaal. Hij kan d.m.v. drie vleugelmoeren aan de achterzijde versteld worden in diverse richtingen. Dit is noodzakelijk voor de latere afstelling van de telescoop. Verder benodigde materiaal als volgt:
- Drie stalen veren van ca. 6 cm. lengte. - Drie vleugelmoeren - Drie kleine wagen bouten of stukje draadstang van ca. 30 cm. lengte - Enkele kleine schroeven, rondellen, moeren en drie bouten - Een stuk alu L profiel 4 cm. van ca. 30 cm. lengte - Een tube sanitairsiliconen - Een beetje bordenzwart.
De veren bevinden zich tussen de spiegelplaat en de onderplaat. De spiegel wordt tussen de aluminiumprofieltjes goed gecentreerd in het midden geplaatst. Vervolgens word hij vastgekit aan de zijkanten en onderzijde. De aluprofieltjes op de bodemplaat dienen om de ganse spiegelhouder in de telescoopbuis te bevestigen. Het is een beproefd model dat ondertussen met succes in vele honderden amateurtelescopen werd ingebouwd. Het is ook de bedoeling om dit item in de latere bouwcursus op te nemen. De op de foto getoonde kombinatie werd ingebouwd in de 250 mm. Newtontelescoop.
Op de foto zien we een deel van de zelfgebouwde parallactische montering in “ruwbouw”. Het geheel is uitgevoerd in betonplexplaat van 18 mm. Alle cirkelvormige platen zijn zuiver rond gedraaid in een houtdraaibank en verder manueel afgewerkt. Bovenaan is een deel van de poolasschijf zichtbaar waarop zich twee klemblokken bevinden. Hierin draait de declinatieas rond op een teflon lagering. De poolasschijf draait eveneens op kogellagers rond. Aan de voorzijde is er een fijnregelingsmechanisme zichtbaar dat de poolasschijf zeer traag kan bijstellen. Bovenop de declinatieas is er een draagconstructtie bevestigd waarin de telescoop rust. Hij wordt hierin vastgeklemd en op zijn plaats gehouden d.m.v. metalen spanbanden. De driehoekige steunplaat onderaan is in dubbele plaat uitgevoerd voor extra stabiliteit. Deze montering in opbouw wordt gebruikt voor de 250 mm. Newtontelescoop. Voor leden die deze montering zelf willen leren bouwen kunnen we bouwplans bezorgen en vakkundig begeleiden. Al het maatzaagwerk zult U wel vooraf zelf dienen te laten uitvoeren. Gezien we niet beschikken over alle nodige werktuigen zal U hiervoor toch wat zelfstandig schikkingen moeten treffen. Dit onderdeel van de zelfbouwcursus zal zich dus hoofdzakelijk beperken tot een degelijk advies en begeleiding.
Registreer hier Uw naam a.u.b. Klik op icoontje vul Uw naam in en verstuur.
E-mail Asterion
Druk op onderstaande knop om Asterion te e-mailen.
DIRECT INFOLIJN
03 669.58.29 GSM 0486 845165 GSM 0488 997787
- Algemeen vrijblijvend info Asterion - Aanmelding bijwonen waarnemingsavond - Inschrijvingen intro- ductievoordrachten voor de beginner - Aanmelding lidmaatschap
Even voorstellen...
Mijn naam is Paul De Rydt, geboren te Antwerpen op 1 mei 1947 en gehuwd met Elza. Wij woonden vroeger in Brasschaat en nu sinds bijna 20 jaar in Wuustwezel. Samen met Dirk Flies, Philippe Van Brabant en twee overige adviserende bestuursleden maak ik deel uit van het Asterionbestuur in de hoedanigheid van voorzitter. Mijn interesses en hobby's hebben sinds langere tijd eerder een technisch en wetenschappelijk karakter gehad. Een beetje in tegenstelling daarmee is mijn aanvankelijk economische opleiding en talenkennis. Deze zijn echter goed van pas gekomen tijdens mijn vroegere beroepsbezigheden in een vooraanstaand ingenieursbureau. In een later stadium volgde ik echter bijkomende opleidingen in electronica en meet- en regeltechniek. Mijn kennis op het vlak van sterrenkunde heb ik enerzijds verworven door een jarenlange zelfstudie, anderzijds door het volgen van een aantal degelijke cursussen op diverse sterrenwachten. Reeds op vijftienjarige leeftijd bouwde ik mijn eerste lenzenkijker waar ik veel kijkplezier aan beleefde. De "astromicrobe" had mij dus al vrij vroeg te pakken. Momenteel heb ik in totaal vier telescopen in mijn bezit waarvan een zelfgebouwde 250 mm. Newtontelescoop.Echter nooit gedacht dat ik ooit nog een eigen vereniging zou opbouwen. Sinds haar oprichting aanvang 2006 kende de vereniging een positieve ontwikkeling met een ledenbestand van momenteel meer dan 40 personen (zowel jongeren als volwassenen), oprichting van enkele werkgroepen en een jongerenwerking. Ik wens tot slot alle geinteresseerden, tegenwoordige en toekomstige leden van harte veel astro- en kijkplezier toe!
Druk op de onder- staande Next linkbutton om de ASTERIONFOTO- SITE te bezoeken die fotos alsook verslagen van onze waarnemings- en overige activiteiten zal gaan bevatten.
Amateurfoto: W. Ransburg
Lagunenevel/Messiercatalogus.
De Messiercatalogus werd samengesteld door een Frans astronoom Charles Messier, geboren 26 juni 1730. Zijn aanvankelijke interesse voor het bestuderen van kometen heeft geleid tot de ontdekking en/of catalogering van vele wazige objecten. (Lijst van 110 deep sky objecten en door hem gecatalogeerd onder de benaming M1 tot M110.) De reeks is samengesteld uit nevels, open sterrenhopen, bolsterrenhopen, dubbelsterren en galactische stelsels. Een van deze objecten opgenomen in zijn lijst is de M8 – Lagunenevel. Het is een zeer uitgestrekte emissienevel (ca. 140 bij 60 lichtjaar afmeting) en bevindt zich op een afstand van 5200 lichtjaar in het sterrenbeeld Boogschutter (Sagittarius). De eigenlijke ontdekker van dit object is Guillaume Le Gentil, eveneens een Frans astronoom. Hij ontdekte tevens de zoals heden bekende M32,M36 en M38. In diverse lectuur kan U de volledige lijsten en hun afbeeldingen terugvinden. De practische werken rond dit thema zijn zeker een aanrader om voor of tijdens de waarneming te raadplegen. De sterrenhoop NGC 6530 die het centrum van de Lagunennevel vormt werd reeds in 1680 ontdekt door John Flamsteed. Deze Britse amateurastronoom zou zijn kennis aanvankelijk putten uit zelfstudie. Later zou men voor hem het Koninklijk Observatorium van Greenwich bouwen om hem toe te laten zijn studie doorgedreven verder te zetten. Hij had bij zijn overlijden tal van belangrijke studies en ontdekkingen op zijn palmares staan. Bij donkere hemel kan men met een kleine telescoop de Lagunenevel slechts als een vage vlek waarnemen. Fotos zoals hierboven zijn bekend van opnamen met de Hubbletelescoop en van de grote sterrenwachten. De getoonde foto is echter een opname gemaakt door een ervaren amateurastronoom.
VVS (VERENIGING VOOR STERRENKUNDE).______
Deze vereniging werd opgericht in 1944 ten behoeve van de sterrenkundige amateur- en beroepswereld in Vlaanderen. Zij heeft tot doel de bestudering, aanmoediging en verspreiding van de sterrenkunde en aanverwante wetenschappen. De vereniging beschikt over gespecialiseerde werkgroepen en heeft tal van erkende aangesloten afdelingen/astronomieverenigingen verspreid over het Vlaamse landsgedeelte. Asterion is een aangesloten regioafdeling van VVS. Door op het VVS embleem te klikken krijgt u toegang tot hun interessante website en kan u tevens de gegevens van de Hemelkalender van de lopende maand raadplegen.
PERSOONLIJKE SITE VAN KOENRAAD ROELANDS
Aangaande zijn persoon, sterrenkunde, filosofie, fotografie en overige bezigheden. Zijn persoonlijke publicaties in verband met filosofie werden er eveneens in opgenomen.
Klik op bovenstaande foto van Plato om zijn site te bezoeken.
Natuurpunt Antwerpen-Noord is de vereniging voor natuur en landschap in de regio Antwerpen-Noord. Dankzij meer dan 4000 gezinnen en talrijke vrijwilligers. Zij beschikken over diverse afdelingen waaronder o.a. deze van Wuustwezel, Brecht, Kapellen en Brasschaat. Asterion heeft een samenwerkingsverband met Natuurpunt in de regio. U kan hun website met vele informatie raadplegen door het bovenstaande embleem aan te klikken.
Amateurfoto: W. Ransburg
M42 - Grote Orion- nevel.__________
Deze difusse nevel vinden we terug in het sterrenbeeld Orion, gemakkelijk te herkennen aan de drie gordelsterren. (In de winterperiode te localiseren in het zuiden). De samenstelling van deze nevel is vnl. 90% geioniseerd waterstof en 10% helium. Het is een broedplaats voor nieuwe sterren. Hij staat op een geschatte afstand van ca. 1600 lichtjaar en heeft een leeftijd van enkele tienduizenden jaar. Bij uitzonderlijk heldere nachten met het blote oog te zien als een lichte vlek, door een kleine kijker ziet men reeds enige structuur. Het sterrenbeeld Orion is in het noordelijk halfrond een opmerkelijk wintersterrenbeeld. Het bevat buiten de grote nevel zelf nog enkele andere interessante objecten voor deepskywaarneming. (O.a. onder de ster Alnitak, de Paardekopnevel).
Amateurfoto: W. Ransburg
Komeet Hyakutake
Kometen draaien in een langgerekte elliptische baan rond de zon. Hun kern bestaat uit ijzermeteoroiden, stof en gruis, steentjes en ijsdeeltjes. Deze laatste bestaan uit bevroren gassen (o.a. ammoniak, methaan, koolmonoxyde, blauwzuur en gewoon ijs. Rond de kern zit een "coma". Staartvorming ontstaat door de invloed van de zon (stralingsdruk en zonnewind). De meeste kometen hebben geen spectaculaire staart, bij anderen ontwikkelt de staart zich zeer vlug en bereikt een lengte van honderden miljoenen km. Hyakutake naderde de Aarde op 25 maart 1996 tot 0,1017 AE. De banen van sommigen worden sterk beinvloed door de aantrekkingskracht van de planeten.
Fotos resp.: - Roger Johansen - Patrick Boomer
Komeet Mc Naught
Deze komeet werd pas ontdekt door de Australiër Robert Mc Naught begin augustus 2006. Het is de helderste komeet waargenomen sinds meer dan 40 jaar. Gezien de komeet vlak bij de zon staat is hij momenteel (14 januari 2007), weliswaar moeilijk, in de avondschemering en vlak boven de westelijke horizon met het blote oog waarneembaar. Met een degelijke verrekijker is de staart reeds duidelijk te zien.Op 14 januari zou de komeet even helder te zien zijn als Venus. (magnitude ca. -4). !Kijk echter nooit bij nog te fel zonlicht in de richting van de zon. Bij waarneming met optische instrumenten zonder de nodige afscherming is dit ronduit gevaarlijk en kan het oogletsel veroorzaken. Dit geldt trouwens eveneens voor alle zonnewaarnemingen.In dit laatste geval bij telescoopwaarneming minstens objectieffoliefilter gebruiken (bvb. Astrosolarfolie van Baader). Bovenstaande amateurfotos werden genomen resp. door Roger Johansen (Hammerfert, Noorwegen) en Patrick Boomer (nabij Alberta in Canada). De opnamen werden gemaakt met Canon fototoestellen voorzien van een 300 mm. telelens. De fotos werden genomen op 6-7 januari 2007.
Rondvraag / Poll
Graag Uw mening over de inhoud van de artikels:
M51 -"Whirlpool"- of Draaikolkspiraalstelsel.
De diverse deep-sky sterrenstelsels zijn gecatalogeerd naar type en structuur. Ook ons eigen melkwegstelsel (spiraalstelsel) is hierin opgenomen. Het is een platte schijf met naar het midden toe een verdikking nabij het sterrenbeeld Boogschutter. Het draait zoals een groot wiel en de miljarden sterren bewegen zich rond het centrum. Ons ganse zonnestelsel is er in verhouding een minuscuul onderdeel van dat meedraait in een van de buitenste regionen van een van de spiraalarmen. De afstanden die we in dit verband hanteren zijn reeds in verhouding enorm groot te noemen. Hierboven een amateurfoto van M51, het “Whirlpool”- of Draaikolkstelsel. Het is opgebouwd uit gas, stof en jonge heldere sterren. Het werd ontdekt in 1773 en was meteen het eerste sterrenstelsel waarin spiraalstructuur werd waargenomen. De foto werd genomen door W. Ransburg met een 200 mm. Newtontelescoop. Het is de som van drie opnamen met elk 20 min. belichtingstijd op 400 ASA met een Canon D1 camera.
De verzonken Maankrater (naast de bekende Copernicuskrater) genoemd naar Johannes Stadius, wis- en sterrenkundige uit Loenhout.
Het instrumentarium...
Voor alle duidelijkheid: het gaat niet om het Asterionwaarnemingsmateriaal. (Wij zouden er echter wat graag extra over kunnen beschikken.) Het op de foto getoonde materiaal is datgene wat de heer Ransburg uit München o.a. gebruikt voor zijn persoonlijke waarnemingen en opnamen. U kan er trouwens redelijk wat op deze site van terugvinden. Het geheel is opgebouwd op een zeer stevige en zwaar belastbare CGE montering van Celestron voorzien van een computergestuurde GoTo sturing die talloze objecten automatisch kan opsporen . De telescopenverzameling bestaat uit een C8 Schmidt-Cassegrain telescoop, een OMC 140 van Orion gebruikt als volgkijker en een Skywatcher refractor 120 mm./F 600 . Ik ben zeker dat iedere amateurastronoom geinteresseerd zou zijn om een dergelijke uitrusting in zijn bezit te hebben... Op de tweede foto zien we een in opbouw zijnde "behuizing", later met een openschuifbaar dak, waarin na voltooing de volledige combinatie een droog en veilig onderkomen zal krijgen. In de meeste gevallen zijn liefhebbers aangewezen op een transportabele uitrusting, ten dele veroorzaakt door een minder geschikte kijkomgeving en/of licht- en luchtpollutie die het waarnemen zeker niet verbeteren.
MAANINFO
Maankaart
Deze maanmap met een formaat van 236 x 244 mm. toont meer dan 500 maandetails (kraters,bergen,valleien en rillen). Ze bevat tevens waarnemingstips, gegevens over de maanfazen en een kleinere map van de donkere zijde van de maan. Tevens zijn ook de landingsplaatsen van bemande en onbemande maanvluchten erop aangeduid. Prijs: rond 10 euro.
Maanfasen.
Wat wij vanop aarde kunnen waarnemen is de verandering van nieuwe tot volle en terug naar nieuwe maan in een periode van 29 ½ dagen (synodische maand). Als de maan tussen de aarde en de zon staat dan keert ze haar niet verlichte zijde naar ons toe. De siderische omlooptijd (de tijd die de maan erover doet om een volledige omloop te maken aan de hemel) bedraagt 27 1/3 dagen. Staat de aarde tussen zon en maan, dan kunnen we de vol verlichte zijde van de maan waarnemen. Bij een kwart van de omloop zien we het halfverlichte oppervlak. (eerste of laatste kwartier). Een tipje: zien we een letter P (premier) dan hebben we met het eerste kwartier te maken, D (dernier) het laatste. De maan beschrijft dus een baan om de aarde maar heeft ook een aswenteling en keert ons steeds dezelfde zijde toe. Daarbij maakt ze ook nog een “knikkende” beweging (libratie), tengevolge daarvan zien we ca. 59% van het totale oppervlak. Het overige onzichtbare percentage werd enkel door ruimtesondes en tijdens bemande maanvluchten onthuld.
INFO PLANETOIDEN:
Bron foto: NASA/JPL
Planetoïde
Op de bovenstaande foto zien we planetoïde Ida met rechts het maantje Dactyl dat er omheen draait. Gezien deze objecten dateren uit het zeer vroege stadium van het zonnestelsel zijn wetenschappers zeer geinteresseerd in hun samenstelling. Net zoals Gaspra is Ida samengesteld uit metaalrijke silicaten. Zijn grootste diameter bedraagt 56 km. De opname werd gemaakt door de Galileo orbiter op 28 augustus 1993. Het ruimtetuig naderde de planetoïde tot op 2400 km. afstand.
Animated gifs: Courtesy NASA/JHU-APL.
Planetoïde Eros
Beide bovengetoonde animaties zijn opnamen van de Multispectrale beeldcamera van de NEAR Shoemaker ruimtesonde. Deze maakte op 12 februari 2001 een landing aan een snelheid van amper 6 km/h. op dit object dat 33 km. lang en 13 km breed is. Eros is hoogstwaarschijnlijk samengesteld uit o.a. een variëteit van mineralen en beweegt zich in een langgerekte elliptische baan om de zon op een gemiddelde afstand van 218 milj. km. De ontdekkers Gustav Witt en Auguste Charlois deden beiden een aparte eerste waarneming. Deze planetoïde behoord tot de Amorgroep en dient bij de categorie van de aardscheerders gerekend te worden. Het oppervlak toont vele kleinere kraters, een reuzekrater van 6 km. diameter en een zadelvormige uitholling. De eerste animatie laat een versnelde rotatie zien van een 5,27 h. durende "Erosdag". De tweede spectaculaire opnamen tot kort voor de landing. De NASA/NEAR organisatie doet aan continubestudering van de banen van bekende aardscheerders die reeds voor zeer lange tijd vooraf bepaald zijn.
In augustus 1992 om 12.40 h. UT kwam er een chondriet de atmosfeer binnen over Mbale in Uganda. Chondrieten zijn voor het eerst bestudeerd door de Franse chemicus Antoine Lavoisier. Zij behoren tot de oudste gesteenten in ons zonnestelsel (ca. 4,6 miljard jaar). De meteoor brak in talloze stukken en kwam neer in een strooiveld van 3x7 km. Gelukkig werd hierbij geen echte schade aangericht en vielen er ook geen gekwetsten. Op de fotos zien we wat grotere en vele kleinere fragmenten van de meteorieten. De meteoor in zijn geheel zou een gewicht gehad hebben van tussen de 400-1000 kg. Men neemt aan dat de eerste fragmentatie begon op een hoogte van 25 km. De totale fragmentatie zou plaatsgehad hebben op 10-14 km. hoogte. Tijdens dit project werd er ca. 190 kg. aan materiaal verzameld, waarvan 150 kg. bruikbaar was. In België zijn sinds de twaalfde eeuw slechts zeven noemenswaardige meteorietinslagen bekend, de laatste op 13 augustus 1980 in Maldegem (Steenmeteoriet 20x12 cm.)
Laatste foto: Barringerkrater in Arizona.
Bibliotheek KSGA op Antverpia.
Enkele fotos van een gedeelte van de bibliotheek op Antverpia. De Asterionleden kunnen er sinds enige tijd onder bepaalde voorwaarden boeken uit ontlenen. Meer informatie onder de rubriek Berichtgevingen/Initiatieven.
Enkele nieuwe initiatieven op deze blogsite:
Fotosessie bijeenkomst waarneming 
> Opendeur/infoavond november 2010 <
WAARNEMINGSPLANNING (Domein Groot schietveld of alternatief)
Voor info / aanmelding vooraf:
Sterrenkijkwandelingen langs de Kalmthoutse Heide 
VVS STERRENKIJKDAGEN
