Op vier jaar tijd zal ik er wel al meer dan 400 uur op-ge-consumeerd hebben. Zit nu halfweg een nieuw 80-uren-pakket, alweer dus aan de Van Khoa univ (Dinh Tien Hoang); ben evenwel teruggezakt van ahw eerste jaar 'advanced' naar laatste jaar 'elementair' wegens....te moeilijk. Het begrijpend be-luisteren wil maar niet lukken, dus troost ik me met wat meer pluspunten: spreken -omdat ik het durf- alhoewel men mij niet altijd begrijpt; en ik weet meestal wel wat ik lees (ik heb immers al een hele zak woordenschat).
Naar de les gaan is een pijniging, van 8 tot 10 's morgens, wat betekent dat ik al om 6.30 u uit de veren moet, wil ik na wat wandelen en een busrit (met de18,19 of 45) fatsoenlijk op tijd kunnen arriveren. En het is zoals met de aankoop van een zwemabonnement.....je betaalt op voorhand wat je verplicht om te gaan!
In mijn klas ben ik de enige westerling, naast koreaanse (4) en japanse (1) dame(s) - van wie de echtgenoten hier werken...in dus koreaanse/japanse bedrijven. Daarnaast nog een koreaanse man en een taiwanese jongeman. Erg vriendelijke en voorkomende mensen. Het verbaast me dus geenszins dat indertijd de koreaan Hyi Sun Park zeer veel vrienden telde bij manchester utd.
Lessen lopen van maandag tot vrijdag, zodat het weekend telkens erg gelegen komt voor een wat langere lie-in. En ipv haastig doordeweeks iets
te knabbelen eindelijk eens een behoorlijk ontbijt waarvoor ik de tijd kan nemen. Positief aan het vroege einduur van de lessen (10u) is dat ik dan elke morgen veel tijd heb om met taxi naar Tao Dan park te rijden waar meestal, van zodra ze me zien, de koffie komt aangerukt. Ik geef trouwens ook altijd .....'tien bo' (drinkgeld)....ik betaal er mijn koffie dus 15.000 ipv 12.000. Ik zou eigenlijk niet meer durven de exacte prijs te betalen.
Beginnen we met....enige tijd terug maakte argenta bekend dat geldafhaling in het buitenland voor hen ook niet meer gratis kon! Vervolgens....heb al gesignaleerd dat meest voordelige bank in saigon, cba -hoogste afhaallimiet en kleinste commissie- haar bankactiviteit hier heeft stopgezet en overgedragen aan vib! Wat vergelijkend onderzoek betreffende geldafname atm toonde aan: vrijwel alle vietnamese banken hanteren een te laag afhaalplafond (tussen 2 en met wat geluk 5 miljoen vnd; de 'buitenlandse' leggen de lat wat hoger( anz 5 miljoen met 40.000 commissie....hsbc tot 5.400.000vnd met commissie op dat afhaalbedrag dat tot duizelen aanzet: 140.000 of een kleine 6 euro op omgerekend pakweg 220 euro!!!!) Ik ben uiteindelijk beland bij citibank: max 8 miljoen af te halen met 60.000 commissie! Maar daarmee is alle ellende niet weg want die bank plus je eigen bank knabbelen aan de forex....concreet... ik haal af op het moment dat 1 euro=26.821 vnd...de afrekening een dag later toont 1 euro=26.343! Dit betekent echter niet dat we moeten jammeren: in
vergelijking met een jaar geleden 'won' de euro zowat 2.000 vnd (een
afhaling ongeveer zelfde tijd vorig jaar...1 euro=24.271, een tiental dagen
later 1 euro=24.571). Dat komt omdat de vietnamese munt, de dong,
meeloopt met de dollar....stond de dollar vorig jaar sterk, zowat 1 euro=1,04
dollar dan was ook de vnd sterk. Nu schurkt de dollar tegen 1,18 aan voor 1
euro, vnd loopt mee, wat dus de ong 2.000 verschil van hierboven verklaart.
Belangrijk!! Enkele jaren terug blokkeerden onze banken het gebruik buiten europa van onze betaalkaarten met maestro functie....dus wie op reis gaat buiten europa dient dus z'n bank te verzoeken zijn betaalkaart te de-blokkeren of zoals ze het in bankjargon uitdrukken 'de betaalkaart (met maestro functie dus) open te zetten'....anders ziet men zich verplicht enkel de 'dure' creditkaart (visa, mastercard) te gebruiken wil men geld 'halen uit de muur' (uit de atm dus) !!!
Stel...ik maak -op basis van jaren/maandenlange ervaring, vergaard tot 1 april laatst- iemand wegwijs in ...saigon. Voor geldafhaling moet je CBA atm zoeken (hoge afhaallimiet en lage commissie....wil je goedkoop en toch goed vegetarisch eten, bij CatTuong of Lien Huong zit je goed....het centrale busstation is Benh Thanh, van waaruit vrijwel alle bussen naar zowat alle plaatsen in saigon vertrekken!!! Volgt iemand mijn hierboven aangehaalde raad op, zeg maar op allerheiligen, 1 november, die houdt me garant voor een gepatenteerde leugenaar. CBA of commonwealth bank heeft haar vietnamese operaties definitief gestaakt en alles overgeheveld naar de vietnamese bank VIB, maar de interessante voorwaarden zijn meteen ook verdwenen. CatTuong in de CMTT heeft definitief de deuren gesloten en Lien Huong is verhuisd uit het duurdere district 1 naar district 3. Ben Thanh busstation, perrons incluis, ligt tegen de grond.....daar uitgerekend hebben nu de metrowerken plaats, met als gevolg dat ook de pittoreske Ben Thanh markt vrijwel volledig aan het oog onttrokken is. Busstation verhuisde naar het nabijgelegen Ham Nhgi, waar in de lengte de bermen tussen auto-en bromfietsenverkeer voorlopig dienst doen als geimproviseerde busperrons. En waarempel, gisteren nog niets, maar vandaag was men aan de andere zijde van de avenue.....letterlijk nieuwe perrons aan het oprichten. Op mijn vraag of dat blijvend of tijdelijk was konden de arbeiders daar geen zinnig antwoord geven. En verder kan worden waargenomen dat bepaalde zaken niet meer bestaan (de viva coffeeshop in Tran Hung Dao of de hemdenshop May 10 in de CMTT bv) en er nieuwe zaken bijkwamen (coffeeshops Vietphin in CMTT of Vy in de Nguyen Cu Trinh). En de winkel waar ik anderhalf jaar terug mijn smartphone kocht is een IT megastore geworden...overgegaan in andere handen. En vanuit de vierde verdieping -sinds kort ook met lift! - van de univ waar ik Vietnamees leer zie ik in oostelijke richting -district 2- dat de talloze skyrise appartementsblokken als paddestoelen uit de grond zijn geschoten. Vooral van daaruit lijkt het alsof ik op vier jaar tijd in een tijdcapsule....in andere stad werd gecatapulteerd......
Dat het met staatsbedrijven niet altijd kommer en kwel is, bewijst Vinamilk (waarde geschat op zowat 8 miljard usd, operationeel in 30 landen, incl.usa) met succesverhaal: staatsbelang is er 45% en er zijn plannen om het 49%-plafond buitenlands kapitaal op te heffen, maw het buitenlands 'aandeel' mag stijgen - toch wel een stoutmoedige beslissing in een...communistisch land! En in een ander kroonjuweel, Sabeco (Saigon Beer Company), gaat de staat zijn belang meer dan halveren, maw het terugbrengen van 89% naar 36%. Een deel van die staatsinbreng gaat naar de beurs (de Hose, Ho Chi Minh Stock Exchange), de rest wordt in de etalage gezet en verkocht aan de hoogste bieder (een transactie van minstens 1,8 miljard usd). Op 7 sept 2016 reeds maakten zowel Trends als De Tijd gewag van interesse van AB InBev, dat toen bezig was de overname van SabMiller te finaliseren. Saigon Times in dec 2016 maakt melding van meerdere kapers op de kust - o.m. het in Vietnam zeer sterke Heineken (heeft er een marktaandeel van 25%) - om Sabeco dat goed is voor een marktaandeel van...40% weg te snoepen.
Kortom, Vietnam is een snelgroeiende biermarkt, elk jaar worden ongeveer 1
miljoen jonge Viets 18, de wettelijke 'drink'leeftijd. Vorig jaar werd in Vietnam
zowat 4 miljard liter bier geconsumeerd (een 43 liter per persoon) en wat
ligging betreft, is Sabeco uitstekend, met zijn 24 brouwerijen waarvan 16 in
het zuiden (kost voor transport en distributie kan laag worden gehouden),
want het zuiden neemt om en bij 60% van de bierconsumptie voor zijn
rekening (tegenover slechts 35% voor het noorden). Voeg daarbij dat
constant en masse de Vietnamezen het platteland/de provincies verlaten
om zich te settelen in de steden (vnl Saigon in het zuiden), waar bijna dubbel
zoveel bier wordt 'verzet' dan in de provincies....
Wie de hoofdzetel wil vinden, moet daarvoor naar district 5, meer bepaald naar de nguyen chi thanh, waar bij voorbijlopen de reuzegrote 333 (bababa), de Saigon Lager en Saigon Export afbeeldingen aan de gevels opvallen en waar een bierluchtje hangt. Cynische speling van het lot misschien, even verder in dezelfde straat bevindt zich Cho Ray, het grootste ziekenhuis van Ho Chi Minh city.
blik op Vietnamese economie: het 'communistische' restant
Vietnam is zeker het laatste decennium een heel eind opgeschoven van 'centraal geleide' economie naar 'vrije markt'-economie, met heel wat opportuniteiten, maar ook heel wat 'threats'. Een pijnlijke achilleshiel blijven de SOEs, de 'state-owned enterprises', de duizenden grote tot zeer kleine staatsbedrijven, met hun gebrek aan transparantie, gebrek aan efficientie, hier en daar een zweem corruptie en het dragen van een enorme hoeveelheid 'bad debt'. Een aantal jaren terug werd het "equitisation"-proces in gang gezet, een typische Vietnamese variant van privatisering. SOEs zouden worden omgevormd tot joint-stock companies (plc), waarbij aandelen publiek worden verhandeld, of die zouden worden verkocht aan strategische investeerders....van buitenaf. Maar het proces verloopt erg traag en erg stroef (er blijken niet eens 10% van de doelgroep geconverteerd!), wellicht ook omdat de staat voor een significant percentage eigenaar wil blijven. Gevolg is dat dus jaarlijks nog altijd grote hompen staatsfondsen in soms bodemloze putten worden gestort. 'Saigon Times' (febr 11,2017) bevestigt
dat het riante economische succes, met jaarlijks groeicijfer van om en bij 6%,
op het conto dient geschreven van de FIEs, de 'foreign-invested enterprises'.
Denken we maar aan de grote 'kanonnen' Samsung en HondaVietnam. De
FIEs nemen zowat 26% van de totale investeringen voor hun rekening, ze
vertegenwoordigen meer dan 50% van de industriele produktie en zelfs 70%
van de export!! Uit bovengaande cijfers blijkt dat 's lands economie een
onevenwicht vertoont, met een overduidelijk 'overgewicht' van buitenlandse bedrijven, en net daarin schuilt een niet te onderschatten 'threat': Vietnam is interessant omwille van haar lage lonen......eventueel geconfronteerd met hogere lonen zouden buitenlandse bedrijven Vietnam wel eens de rug kunnen toekeren.......
Is Vietnam een communistisch land ? Politiek uitgesproken ja! De partij (en bij uitbreiding de regering, de 'national assembly'enz) is politiek het alfa en omega. Economisch dan? Economisch heeft het deels wel (later meer), grotendeels nog weinig te maken met communisme. Sinds de 'doi moi', de economische hervormingen beginnend eind jaren 80 en het opengooien van de grenzen voor buitenlandse investeringen/ondernemingen, is Vietnam gaandeweg de weg opgegaan van een 'vrije markteconomie'. Het overweldigend economisch succes van China, als te volgen voorbeeld, was er niet vreemd aan. Bovendien zorgde de toenemende globalisering dat ook Vietnam vrijwel plots uit zijn isolement moest breken. En laten we wel wezen, zelfs als het buitenland zich te kritisch zou uitlaten over het niet tolereren van dissidente stemmen, het communistisch politiek establishment zorgt voor de allernoodzakelijkste stabiele factor die het mogelijk maakt dat buitenlandse bedrijven er zonder risico kunnen gedijen!!
Heeft het dissidente Bloc8406 dan geen invloed gehad? Uit "Premiers pas de
la future revolution politique?" (Indomemoires hypotheses.org) maak ik op
dat de partij/regering zich de laatste tien jaar weliswaar flexibeler heeft
opgesteld - door o.m impulsen van dissidente stemmen, niet te vergeten het
internet en vooral de toenemende internationale integratie. De politieke
macht heeft wat meer van zijn 'essence totalitaire' losgelaten, om te
evolueren naar een 'autoritarisme negocie'! Wat niet wegneemt dat de
dissidente slogan 'la democratie ou le chaos' naar de prullenmand werd
verwezen; integendeel, voor partij/regering is 'la democratie, c'est le chaos'!
En net dat ontbreken van chaos, m.a.w. de heersende politieke stabiliteit, is
uitgerekend de primordiale vereiste voor de toch wel in dichte drommen
aanschuivende buitenlandse bedrijven, zij het Koreaanse, Japanse,
Amerikaanse, Duitse of....zelfs Belgische.
De technicus van B&O (Bang & Olufsen), een wijze Vietnamese dertiger, die er toch al drie jaar Japan heeft opzitten (met hem heb ik soms 'n ochtendbabbel in broodjeszaak Great) doet een krasse uitspraak "the people do not talk about politics. The government is no good!". Voor Saigon is de regering (in Hanoi) sowieso heel ver weg en Saigon ademt soms meer vrije dan communistische lucht. In het tijdschrift Globe S E Asia (decembereditie) staat dat 'het politieke bewustzijn bij de Vietnamese bevolking erg laag is, o.m. te wijten aan een niet te stillen propaganda van tie tallen jaren'...."most people don't understand and they don't care about politics". Het typeert eveneens de lijdzaamheid van de Vietnamees....ze kunnen er toch niets aan doen! Is er dan geen tegengewicht ? Ja, de dissidente Bloc 8406 (verwijst naar stichtingsdatum, 8 april 2006), dat ijvert voor een meerpartijenstelsel. Hun leden werden/worden hard aangepakt, leiders zitten straffen uit, maar soit, zij hebben een 'internet'stem...die nauwelijks het zwijgen wordt opgelegd; internetcensuur werkt niet of ze wordt gemakkelijk omzeild. Dat leidt ons tot een vrij recente merkwaardige situatie: toen in 2014 de Chinezen het boorplatform HD981 neerpootten op de Paracels (Hoang Sa voor de Viets) -eilandengroep eveneens geclaimd door Vietnam- braken nationalistische protesten los. In o.m. het industriele hart Binh Duong, maar ook elders, werden buitenlandse bedrijven aangevallen -in de waan dat het alle Chinese bedrijven waren- en er vielen een twintigtal doden. Aanvankelijk voelde de regering zich in haar nopjes met die uitbarstende nationalistische reflex, maar van zodra demonstraties werden aangegrepen om ook de slechte werkomstandigheden (o.m. te lage lonen) in buitenlandse bedrijven (Japanse, Koreaanse, Singaporese, Taiwanese, Chinese) aan de kaak te stellen, veranderde de regering plots van koers, onderdrukte de protesten (o.m. ook begin dit jaar in Hanoi) en arresteerde betogers. Bijkomend argument was dat men het grote China niet voor het hoofd wilde stoten (China Vietnams belangrijkste bi-laterale handelspartner, meer dan 40 miljard usd/jaar). Vietnam is nu eenmaal politiek en economisch te afhankelijk van China. Die lakse houding van de regering werd in Globe weinig verhuld....."acting cowardly toward the enemy but cruelly toward the people"......(wordt vervolgd)
Het normale leven trekt zich na nieuwjaar altijd terug traag op gang, voor velen immers tijdrovende honderden km terug naar Saigon (hun arbeidsplaats), en buitenlandse er gevestigde bedrijven hebben het telkens moeilijk met die moeizame heropstart. Eerste dag na nieuwjaarsvakantie, een traditioneel vollopen van....juwelierszaken, goldshops. Volgens traditie dient men zich dan een juweeltje of althans iets in goud aan te schaffen, omdat dat in het komende jaar....financieel, materieel succes waarborgt. Enkele dagen later, bij de eerste 'full moon' lopen de pagoda's vol omdat de gelovigen dan voor het komende jaar alle andere soorten geluk dienen af te smeken. Ikzelf was getuige van een massale toeloop van 'bedevaarders' in de mooie Vinh Nghiem pagoda (net voor de brug waar de brede boulevard Nam Ky Khoi Nghia overgaat in die andere even brede Nguyen Van Troi boulevard...die dan uitloopt op de airport).
Elke dag voor de les neem ik mijn ochtendkoffie in Green (Nguyen Thi Minh Khai), waar ik al talloze malen een soms moeizame (Engels/Vietnamees) babbel heb met een jonge stagiair van de Thu Thiem company, vastgoedprojectgroep. Hij studeerde 'banking', komt uit Quy Nhon, is de
protege van de baas (uit zelfde stad afkomstig) en is de zoon van een partijman in zijn geboortestad. Eenmaal verliest hij zijn rust, als blijkt dat zijn baas nog een handtekening moet zetten onder een door hem klaargemaakt document, maar op zijn werk liet men hem weten dat baas vertrokken was naar het zowat 600 lm hoger gelegen Quy Nhon voor ....een partijtje golf met bevriende zakenmensen. Eens vroeg ik hem hoe het toch komt dat ik in het straatbeeld zo weinig aanwezigheid vind van 'luat su' - advokaten of advokatenkantoren. Kan zijn antwoord nog treffender...."in Vietnam relationship with the government is more important than the law"......
Eerste vaststelling als men vanuit het warme tot hete Saigon arriveert in het veel koelere Danang, althans in deze periode van het jaar....zoals de Vietnamezen zeggen "mac vest"....mensen dragen er een jas of vest, omdat het er eenvoudigweg veel koeler is en ook frequenter regent !
Danang oogt meer en meer als een "well-to-do"stad, er zijn meer welgestelden, en bedelaars zijn er verboden! Er zijn nog meer verschillen, het'banh mi' is kleiner en gevulder dan het meer franse, wat schuimiger broodje in Saigon. De Caphe Da is een soort espresso met dikke klomp ijs. Maar Danang was het epicentrum van de Vietnamese oorlog. Honderdduizenden Amerikanen en bondgenoten kwamen er aan land; Danang was hoofdbasis van airforce en marines; het nabije strand, het befaamde 'china beach' was het oord van R&R (rust en recuperatie). De Amerikanen bouwden de airportinfrastructuur uit tot wat ze nu nog altijd is (ten bewijze enkele nog erg bruikbare betonnen loodsen). Mijn chinees-vietnamese zegsman die piloot was aan de zijde van de Amerikanen beweert dat Danang nog altijd beschikt over een van de beste runways in Azie. In die
streek, de smalle buik van de zandlopervorm die Vietnam is, met Hue en Khe
San, lag over niet meer dan een paar honderd kilometer het zwaartepunt van
de oorlog....een oorlog die vrijwel nooit met 'open vizier' werd uitgevochten, ( behalve wellicht de stadsgevechten tijdens het Tet offensief '68), maar wel
vanuit Vietnamese strategie met 'guerrilla'tactiek, vanuit Amerikaanse
strategie met de 'search and destroy' raids met massaal gebruik maken van
de helicopter (vnl de UH-1).
Naast airport Danang zijn de werken bezig aan de nieuwe internationale
luchthaven; de bestaande zal dan verder dienst doen als 'noi dia' of
'domestic airport' voor binnenlands luchtverkeer. Trouwens, de huidige 'noi
dia' of 'domestic'airport in Saigon is door de Amerikanen begin jaren 60
uitgebouwd en zowel qua concept als interieur is dat onvervalst...'sixties'...
Ik diende me in te houden om Danang lyrisch te bezingen, the city of bridges,de derde grootste stad van Vietnam, havenstad en badplaats die de kinderschoenen aan het ontgroeien (let wel, in de buurt onderweg naar Hoian luxeresorts en...golf course). Danang lijkt me een leefbare, rustige stad (industrie en havenactiviteit ver van de stad zelf), op mensenmaat, alhoewel met meer dan 1 miljoen inwoners.
Een paar jaar terug werd de maatregel van kracht die de immigratie van ongeschoolde Vietnamezen uit de provincies drastisch beperkt (geschoolden met werk mogen zich er nog komen vestigen), op basis van de vaststelling dat voordien een instroom van 10% immigranten....meer dan 25% criminaliteit opleverde! De maatregel druist overigens in tegen de Vietnamese Residence Law die stipuleert dat elke Vietnamees zich overal definitief mag vestigen na een jaar verblijf. Het betreft dus een 'beschermende' maatregel waarmee men wenste te voorkomen wat er aan de hand is in andere grote steden (Hanoi, Saigon, Haiphong)....meer onveiligheid en criminaliteit. Bijkomende reden was dat men de bestaande wooninfrastructuur niet wenste over te belasten. En wat zie je dus in het straatbeeld....motorbike parkings (bv aan coffeehouses) onbewaakt, zonder bao ve (security). In Saigon daarentegen heeft zelfs elke onooglijke shop (naast hotels, restaurants, drankhuizen...) z'n eigen security. The saying goes: laat men er zijn motorbike onbewaakt achter....daar kun je gif op innemen, dan is ie binnen de kortste keren....foetsie!
En hou je vast: een zegsman meent op tv gehoord te hebben dat reeds 14 miljoen Vietnamezen huizen in het weliswaar zeer uitgestrekte Ho Chi Minh city (term Saigon wordt gemakkelijkheidshalve gereserveerd voor binnenstad, districten 1 en 3) ....en hou je nogmaals vast....er wordt gewag gemaakt van een jaarlijkse instroom in Ho Chi Minh City van 400.000 stuks, gewoonweg omdat er elders geen tewerkstellingsmogelijkheden zijn.
