In 1919 publiceerde de verder nobel onbekend gebleven onderwijzeres Rachel Schaballie haar gedicht 'De kollebloemen van Vlaanderen' . Het was wellicht de eerste bewerking in het Nederlands van John McCtrae's 'In Flanders Fields'

Vlaanderens hart bloedt in zijn kollebloemen open,
tussen de kruisjes door, die, rij naast rij geplant,
het simpel teeken zijn, waaronder wij steeds hoopen,
dat onze milde dood de vree werd voor dit land.
 
Bij rooden dageraad volgden wij in het blauwe
den zoeten leeuwerik, wiens jubel werd gestoord
door schroot en vloek en klacht. Tot men ons kwam houwen
en op dit Vlaamsche veld ons streven werd gesmoord.
 
Gij, die nu na ons leeft, wij reiken u de toortsen,
verheft ze naar het licht, elk roepe een nieuwen held:
verbreekt gij onze trouw, dan wordt in wreedste koortsen
ons ’t heilig verbod te slapen in dit veld:
in elken kollebloem zouden wij blijvend bloeden!
 

16-07-2017 om 11:49 geschreven door janhuijbrechts  

Zoals beloofd ga ik in aanloop naar de herdenkingen van wat nu in de geschiedenisboeken bekend staat als 'Third Ypres' of de  'Derde Slag om Ieper' geregeld op deze blog dieper in op deze enorme - en in meerdere opzichten nutteloze -  slachtpartij. Vandaag een link naar een erg interessante Canadese documentaire die in 2004 werd gemaakt voor History Television door Jeff Vandewal: 'Turning Points of History - Passchendaele'.   Ik wens u veel kijkplezier:

https://youtu.be/v1aJ8EZ81Uo?list=PLaqBnLC3LDc5AkEc57gD_4RjizQx8lVcq

15-07-2017 om 06:02 geschreven door janhuijbrechts  

Vandaag precies een eeuw geleden publiceerde de Frontbeweging haar eerste ‘Open Brief aan de koning’. Ik geef u daarom bij wijze van voorpublicatie een stukje uit mijn nieuwste boek ‘Vlaanderens Dageraad aan de IJzer: Een kroniek van de Frontbeweging 1914-1918’ dat binnenkort bij Egmont van de persen rolt:

Op 11 juli 1917 trad de Frontbeweging naar buiten met een spectaculaire stunt: een massaal aan en achter het front verspreide ‘Open brief aan de koning’. De tekst, elf pagina’s lang, was van de hand van Adiel Debeuckelaere en was eind juni ‘17 in de villa ‘Les Bleuets’ in de Bortierlaan in De Panne bijgewerkt door een paar vrienden waaronder Karel de Schaepdrijver, Joris Van Severen en Paul Impe.  Met deze brief wilde de leiding van de Frontbeweging publiek de koning op de hoogte brengen van de grieven over de militaire leiding, de Vlaamsvijandige pers en de regering: ‘Sire, vol vertrouwen in U, die bij het ingaan van den wereldoorlog, de Vlamingen aan het Guldensporenfeest herinnerde, komen wij tot U, wij, de Vlaamsche soldaten, het Vlaamsche leger, het leger dus van den IJzer, om U te zeggen wat wij lijden, waarom wij lijden, om U te zeggen dat we ons bloed voor ons land veil hebben, doch dat het niet dienen mag om de boeien van ons volk nauwer toe te halen, maar om het vrij te laten ademen, vrij te laten leven. Wij hebben geen vertrouwen in onze oversten, die ons meer dan ooit tegengaan. De pers, die ons gedurig bekampt, wordt gesteund. We wantrouwen de regeering, die, door ons gestemd, misbruik makend van haar gezag, ons 85 jaar lang heeft bedrogen.’ In bijzonder klare taal werd het eisenpakket van de Frontbeweging uiteengezet: ‘We willen een Vlaamsch leger naast een Waalsch: wij willen een Vlaamsch bestuur in Vlaanderen omdat voor ons daarin het eenige redmiddel ligt. ‘ Vrank en vrij richtten de auteurs zich rechtstreeks tot de vorst: ‘Wij willen geen gunst: onze beweging leeft van recht, maar dat recht moeten we hebben. Wij willen de uitdrukkelijke, geschrevene, plechtige belofte dat ons volle gelijkheid, volle recht wordt gegeven onmiddellijk na den oorlog: wij willen dat de vervolgingen dadelijk ophouden, dat we onze meening vrij mogen uitspreken, dat we niet meer op haat en tegenkanting, maar op steun van de regeering, pers en overheid kunnen rekenen. De inzet van den strijd is onzer vrijheid en die willen we geëerbiedigd zien.’ De brief getuigde ook van het zelfbewuste karakter van de Frontbeweging. ‘De Vlaamse soldaten’, zo stond het in de brief te lezen, ‘ wisten dat ze na de oorlog het meest in ’s lands belangen zouden mogen meespreken omdat ze er het meeste voor offerden.’ Ze wisten dat ze niet langer op hun gematigde voormannen als Frans Van Cauwelaert konden rekenen en zelf naar een politieke oplossing moesten zoeken. Na de door de bolsjevisten geïnstigeerde februarirevolte in het Russische leger en de muiterijen die in de lente het Franse leger bijna hadden verlamd, voelden de leidende figuren van de Frontbeweging zich sterk genoeg om ermee te dreigen dat ‘…het Vlaamsche leger enkel op hun signaal wachtte om ook in beweging te komen.’

Wat de ‘Open Brief’ echter helemaal revolutionair - en in de ogen van de ‘Sûretè Militaire’ extreem staatsgevaarlijk - maakte, was wel het feit dat de Vlaamse frontsoldaten een opening maakten naar het activisme in het bezette landsgedeelte. De activisten, die de Vlaamse Hogeschool te Gent van de Duitsers hadden aanvaard, hadden in de ogen van de opstellers van de ‘Open brief’ overschot van gelijk: ‘Door de schuld van onze regeering hebben de Duitschers de Vlaamsche Hoogeschool te Gent kunnen inrichten. De Vlamingen hebben aangenomen: zij hebben wèl gedaan. We hoeven ons niet te bekommeren om de inzichten van de vijand, we weten dat het een levensrecht is (…) Dat men die mannen eerbiedige, en bezit men politieke scherpzinnigheid, dat men voor hun daad huivere !’ in de pathetische stijl die nu eenmaal typisch was voor die tijd besloot de ‘Open brief’ dramatisch: ‘…ons bloed hebben we veil, maar eerbied eischen we voor ons Vlaamsch bloed, recht voor ons Vlaanderen, vrijheid voor ons zelf en onze kinderen.’   

Met de verspreiding van de ‘Open brief’ was de Frontbeweging voor het eerst naar buiten getreden. De stunt getuigde van het organisatievermogen van de Frontbeweging, die het amateurisme van de eerste maanden definitief achter zich had gelaten. Het papier kon in het grootste geheim door Adiel Debeuckelaere, dankzij de bemiddeling van de eerder wegens Vlaamsgezindheid van het front verwijderde aalmoezenier Jan Bernaerts, worden aangekocht in Le Havre. Uit verlof terugkerende soldaten haalden de klaargemaakte pakketjes op in de lokalen van het Belgische ministerie van Landbouw in de Rue d' Amsterdam in Parijs. De rest werd met een auto van dit ministerie door Gustaaf Sap, de kabinetschef van minister Helleputte, rechtstreeks bezorgd bij Debeuckelaere. De drukmachine, een ‘cyclostyle’ was in Engeland door dokter Gravez aangekocht en gedemonteerd in  acht pakketten naar het IJzerfront gestuurd, wellicht dankzij de in Londen verblijvende Joris Impe, de broer van brancardier Paul Impe. De stencils werden met de hand geschreven door brancardier Jozef Haché, de verantwoordelijke van de Frontbeweging in de I^e Legerdivisie.De brief werd in de woning van meester Selschotter in Alveringem, onder de neus van de in deze woning ingekwartierde rijkswachters, in een oplage van 1.000 exemplaren gedrukt door brancardiers van de I^e Legerdivisie onder leiding van Haché. Toen de I^e Legerdivisie werd afgelost, haalde Debeuckelaere het resterende papier en de drukmachine weg uit Alveringem en vervoerde alles verstopt in broodzakken met een militaire vrachtwagen naar Bulskamp waar op de zolder van de hoofdonderwijzer / gemeentesecretaris nog eens 1.000 pamfletten werden gedrukt door een ploegje onder leiding van brancardier Paul Impe.

Het verschijnen van de ‘Open brief’ veroorzaakte behoorlijk wat onrust bij de legertop en regering en leidde in zowat alle eenheden waar hij was opgedoken tot diepgaande onderzoeken naar de daders én naar hun modus operandi. Het bezitten, voorlezen en verspreiden van de brief werd beschouwd als een revolutionaire daad en werd dan ook als dusdanig bestraft. De weinig doordachte repressie tegen van Vlaamsgezinde agitatie verdachte militairen hiermee een systematisch karakter en speel eongetwijfel in de kaart van de Frontbeweging die snel aan populariteit won in de loopgrachten.

11-07-2017 om 09:00 geschreven door janhuijbrechts  

Deze foto werd precies honderd jaar geleden, in de late namiddag van 10 juli 1917 ergens langs de Brugsevaart tussen Rattevalle en Leffinge genomen. Honderden Britten marcheren af in de richting van Oostende nadat ze eerder die dag bij Nieuwpoort krijgsgevangen waren gemaakt door de Duitsers. Deze Britse infanteristen hadden een paar weken eerder de Belgische voorposten in de duinen op de rechteroever van de IJzer overgenomen omdat ze van hieruit 'Operation Hush' dienden te ondersteunen. 'Operation Hush' was de codenaam voor een groots opgezette amfibische operatie met bijna 15.000 man op de Vlaamse kust die de intro moest vormen voor het door veldmaarschalk Haig geplande grootschalige zomeroffensief dat de malaise in de Ieperse Salient definitief moest doorbreken. De belangrijkste doelwitten van 'Operation Hush' waren de strategisch buitengewoon belangrijke Duitse duikbootbasissen van Oostende en Zeebrugge maar alles draaide uit op een fiasco met een grote F. De Duitsers hadden immers lucht gekregen van de Britse plannen en reageerden prompt met 'Unternnehmen Strandfest'. Het werd echter, in tegenstelling tot wat de naam doet vermoeden, geen 'Beach Party' voor de Britten. Vanaf 6 juli '17 begon de Duitse artillerie drie dagen en drie nachten lang de in hun stellingen opeengepakte troepen te beschieten. Op 10 juli, vandaag dus een eeuw geleden, werden de inspanningen van de Duitse artillerie opgedreven door een urenlang uiterst intensief trommelvuur door de zwaarste kalibers op de Britten aan beide zijden van de IJzermonding. Het 1e Bataljon Northamptonshires en het 2e Bataljon King's Royal Rifles, die op de rechteroever lagen, werden enorm zwaar op de proef gesteld door de moordende beschietingen - waarbij voor het eerst in de geschiedenis het infame mosterdgas werd gebruikt - en de daarop volgende aanvallen door de mannen van het Marinekorps Flandern.  De twee Britse bataljons verloren in een paar uur 50 officieren en 1.253 manschappen. Slechts 4 officieren en 64 mannen bereikten levend de overzijde van de IJzer.  Bijna 1.300 Britten werden krijgsgevangen gemaakt. Ook rechts van deze sector tussen de Geleidebeek en Sint Joris-aan-de-IJzer leed de Britse 97e Infanterie-Brigade ernstige verliezen door het onverwachte Duitse tegenoffensief. Een belangrijke veldslag, die jammer genoeg, een beetje tussen de plooien van de grotere geschiedenis is verdwaald en - ten onrechte - naar mijn aanvoelen, vandaag de dag een beetje vergeten is geraakt... 

10-07-2017 om 12:39 geschreven door janhuijbrechts  

Vandaag een gedicht van de hand van Antoon Van Wilderode, pseudoniem van de Wase priester-dichter Cyriel Coupé (1918-1998). Zijn gedicht 'Across the Channel' dat hij voor een van de IJzerbedevaarten schreef verwijst naar Roland Aubrey Leighton (1895-1915) en zijn gedicht 'Violets of Plugstreet Wood'.

'Hij werd niet ouder in het vaderland / dan negentien. Toen stond zijn eigen dood / hem op te wachten in scharlakenrood / across the Channel, aan de overkant

Achter de bomen van een helder bos / dat hij herkende op het eerste zicht / onder hetzelfde oud namiddaglicht / brak het orkest der mitrailleuses los

Alleen zijn dood keel toe. Kwam dichterbij / en sprak zijn naam uit in zijn open oor. / Hij wilde nog een antwoord geven voor / hij neerviel op het mauve gras van mei

Maar ieder woord bleef stokken in zijn mond. / En voor de rest werd het een stille dag / waarbinst hij langzaam kouder wordend lag / across the Channel op een vreemde grond.'

09-07-2017 om 12:55 geschreven door janhuijbrechts  

Op de foto (met dank aan IWM) de 25-jarige Charles Stewart Hedderwick, een tweede luitenant in het 2e Bataljon van the Royal Scots (Lothian Regiment). Hedderwick was op 29.11.1889 in Glasgow geboren en was een zoon van de directeur van de krant 'Glasgow Citizen'. Hij had in oktober '14 dienst genomen als een motorestafette bij het XIV Army Corps. Een maand later kreeg hij een aanstelling als infanterie-officier bij het 2e Bataljon Royal Scots. Op 28 februari '15 zou zijn compagnie afgelost worden in de loopgrachten bij Kemmel. Het was een heldere maanverlichte nacht en toen zijn mannen omstreeks 23.15 u. begonnen met de aflossing ging dit niet onopgemerkt voorbij. De Duitsers, die amper honderd meter verder lagen, beschoten intensief de sector waarbij verschillende slachtoffers in de rangen van de Royal Scots vielen. Hedderwick liet zijn mannen evacueren maar bleef zelf ter plaatse om een aantal gewonden in veiligheid te brengen. Dit werd hem fataal. Hij werd de volgende dag begraven op een kleine begraafplaats bij de Godezonne-boerderij in Kemmel, die vooral door zijn eenheid als frontbegraafplaats gebruikt werd. U vindt zijn graf terug met volgende referentie I A 5. De eerste gesneuvelde die hier een laatste rustplaats kreeg was F.S. Peoples, een korporaal in het 1e Bataljon van het Welsh Regiment die op 16 februari '15 in dezelfde sector was gevallen. ( graf II A 13).

Het kleine Godezonne Farm Cemetery bevatte tegen het einde van de oorlog slechts 20 graven. Na de Wapenstilstand werden hier nog 59 gesneuvelden toegevoegd die her en der in de omgeving begraven lagen. Van de 79 gesneuvelden die hier herdacht worden, blijft meer dan de helft, 41 om precies te zijn; ongeïdentificeerd. Voor het ontwerp van deze site tekende William Cowlishaw.  Op deze site vindt u ook het graf van een kind-soldaat. A.J. Payne, een gunner bij B Battery van de 177e Brigade Royal Field Artillery was amper 17 jaar oud toen hij op 18 januari '16 sneuvelde.   Zijn graf heeft als referentie I B 9.

08-07-2017 om 16:38 geschreven door janhuijbrechts  

Dit jaar is het precies honderd jaar geleden dat oorlogsvrijwilliger Renaat De Rudder in nooit echt opgehelderde omstandigheden sneuvelde. Op de vooravond van onze nationale feestdag, op zondag 9 juli om precies te zijn, wordt hij herdacht in De Klaproos in Landegem. Hieronder vindt u het programma van deze warm aanbevolen herdenking:

10.00 u. Ontvangst in de Foyer van De Klaproos

10.30 u. Academische zitting met als gastsprekers Guido Moons (verantwoordelijke Kenniscentrum Vlaamse Volksbeweging) en Bart De Valck (voorzitter VVB)

11.30 u. Optocht naar het monument van Renaat de Rudder gevolgd door een aantal toespraken en bloemenhulde.

Organisatie: het Renaat De Ruddercomité, de Vrienden van Renaat De Rudder, VLAG (Vlaams genootschap Nevele) en V.O.S.  

05-07-2017 om 15:30 geschreven door janhuijbrechts  

03-07-2017 om 15:57 geschreven door janhuijbrechts  

Die goeie ouwe William Shakespeare vroeg het zich al af toen hij aan zijn 'Romeo & Julia' aan het werken was en ik vroeg het mij deze ochtend af bij het openslaan van m'n kwaliteitskrant. In het Ieperse is er enige commotie ontstaan over de naamgeving van een eettent in de buurt van het In Flanders Fields Museum. De naam  'Iepereat' is bij sommigen in het verkeerde keelgat geschoten want wel bijzonder sterk gelijkend op 'Yperiet', de koosnaam voor het infame, blatrentrekkende en longoedeem veroorzakende mosterdgas. Gas dat nota bene precies honderd jaar geleden voor het eerst haar dodelijke intrede op het slagveld deed. Niet, zoals de meeste journalisten vandaag melden, in Ieper maar in Nieuwpoort waar de Duitsers op 10 juli '17 in het raam van operatie 'Strandfest' voor het eerst met mosterdgas gevulde granaten afvuurden... Het  1e Bataljon Northhamptonshires en het 2e Bataljon King's Royal Rifles werden in de duinen op de rechteroever van de IJzer,  mede door het ingezette gifgas gedecimeerd. Ze verloren in een paar uur tijd 50 officieren en 1.253 manschappen. Slecht 4 officieren en 64 manschappen bereikten leven de overkant van de IJzer. De volgende weken en maande kostte het inzetten van Yperiet het leven aan duizenden. Een veelvoud van hen overleefde het maar werd voor de rest van hun leven getekend 'gepakt door de gas' door longziekten en/of blindheid..... Uit alles blijkt dat achter de naamgeving van dit nieuwe Ieperse eethuis een uitgekiende campagne zit, inclusief de 'smaakbommetjes' in het logo. Wellicht zal een of andere trendy designer of copy-writer in een hip marketingbureau dit een erg geslaagde en wellicht zelfs grappige 'gimmick' vinden, maar ik heb toch wel mijn bedenkingen bij dit concept. Ik wil niet echt de 'dramaqueen' uithangen maar er zijn grenzen aan de goede smaak (zeker voor een eettent   ...) en dit is er, naar mijn aanvoelen, nét ietsje over en ik denk dat ik niet alleen sta met deze mening...

03-07-2017 om 14:06 geschreven door janhuijbrechts