wat wonde me brandt in  het hart,

zij zouden gewis met mij wenen,

en helen mijn folterende smart.

En wisten de vogels in het lommer,

hoe treurig ik ben en hoe krank,

de nachtegaal suste mijn kommer,

met zoet en verkwikkend gezang.

En waren aan de sterren, die dwalen

daarboven, mijn lijden bekend,

zij zouden tot mij willen dalen,

mij troosten in al mijn ellend.

Toch allen zij kunnen het niet weten,

één enkele slechts kent mijn smart,

en het is zij die haar heeft opengereten,

de brandende wonde van mijn hart.

1844 vrije vertaling

mijn blik op uw omnevelde ogen slaan,

O wapperde ik rondom uw blozende wangen,

verkoelend als de wind af en aan.

Wat zou ik gaarne aan uw sponde staan,

die uw lichaam meedogenloos houdt omvangen,

een engel op mijn ruwe levensbaan,

daar over de adem van uw boezem hangen.

Maar ik ben er niet, en zend alleen

dit kleine lied, als bode tot u heen,

tot u wier liefde ik nimmer zal vergeten.

Ik breng u mijn groet vol trouw en tederheid,

en slingert, daar ons de afstand scheidt,

tussen ons de onverbreekbare liefdeketen.

1837 vertaald gedicht

het was wreedheid ons te storen,

maar o, haar fluisterend "goedenacht",

hoe klonk het mij zoet in de oren.

Wat klank ik ook vergeten mag,

deze klank niet, toen vernomen,

het hield mijn hart, dat dwaze kind,

gewiegd in zoete dromen.

Vele jaren gingen sedert heen,

maar hoeveel ook vervlogen,

die oude, schone, reine tijd,

staat mij altoos nog voor ogen.

Het kleine meisje  is dezelfde nog,

en ook mijn droom is de oude,

maar de gloed voor haar ontbrand,

is niet verstijfd in 's levens koude.

En komt er soms een enkele dag,

die zich dag mag heten,

een enkele drup op gans de zee,

waarin ik in schijn haar zou vergeten.

Nog nauwelijks gaat die dag ter rust,

en ik zie het maanlicht blinken,

en ik hoor dat zoete "goedenacht",

weer door mijn ziele klinken.

een stil bescheiden kring groet mij als zoon,

uw lot is onbezorgd, vol weelde en vreugde,

ik ben aan droefenis en aan zorg gewoon.

Een krans is uw omgeving, en ik dien u,

als kleine grashalm in die volle krans,

hij heeft plaats naast de anderen, maar hij verdort,

welnu, de roos bloeit toch in volle glans.

Een woord is nodig maar, opdat gij alles 

wat blinkend is en kostbaar, voor u ziet,

een ruiker zelf bijeengegaarde bloemen,

een kunsteloze zang is wat ik bied.

Gij wilt ook die goedgunstig wel aanvaarden,

en glimlacht dan om hem, die tranen vraagt,

oprecht te voelen is zo ouderwets ook,

een mode is het, die geen salon meer draagt.

Ik ben in uw kring als een verdoolde zwerver,

in een donker bos, waar wilt gedierte loert,

de wilde dieren zijn mijn wilde smarten,

wat heeft ooit mijn weg tot u gevoerd.

meisje rood en fris van wangen,

nauwelijks een schaduw van uzelf meer,

een zucht heeft uw lach vervangen.

Hecht als een rots is uw gade,

gij, het bloempje, moet hem eren,

gij in het dal, hij hoog daarboven

storm noch onweer kan u deren.

Maar ook de minnekozende koelte,

het zonlicht schijnt hem overbodig,

en geen rust heeft het vrouwenhart,

het vrouwenhart heeft liefde nodig.

In lege, stille kamers,

sluipen traag voorbij de dagen,

slechts mijn stem verschijnt aan uw hart,

om de oorzaak van uw leed te vragen.

(midden 19de eeuw)

de domme wereld in haar wenteling zucht,

en iedereen op zijn wijs het heil,

dat voor zijn voeten ligt, misbruikt en ontvlucht,

terwijl men hopeloos zijn eigen lichaam kastijdt,

en zegt dat de hemel eens zal schadeloos stellen,

ofwel zich aan de profeten wijdt,

en dingen van de toekomst gaat vertellen,

die de één min als de ander gezien heeft,

dan kniel ik voor het altaar van liefde neder,

en schrijf mijn vreugdelied teder,

de gouden wijn uit fonkelende schalen,

verlokkend geurend, verjaagt alle aardse pijn,

men kan in deze tranendalen,

met liefde en wijn als in de hemel zijn.

Verbitter u het jonge leven niet,

versmaad wat God u gegeven heeft niet,

een schoner loon dan wijn en liefde,

biedt u deze aarde voor uw streven niet.

Wie kan van bloemen de geuren roemen eer hij de bloemen geroken   heeft?

Wie kan de   bloemen zijn eigen noemen eer hij de bloemen gebroken heeft?

het paradijs van vromen opengaat,

en samengeschaard uit alle wereldoorden,

de menigte vol angst en twijfel staat,

zal ik alleen bij al die zondaarssoorten,

zonder vrees en zonder wanhoop staan,

terwijl sinds lang op aarde alle poorten,

van het paradijs voor mij open staan.

De roos heeft smartelijk getreurd,

de geur verdwijnt, de pracht verkleurt,

die mij de lente had gegeven,

ik heb de treurende opgebeurd,

weet dat gij in al mijn liederen geurt,

en dat gij verwierf een eeuwig leven.

Wel weet ik kransen samen te binden,

van bloemen fris en zelf geplukt,

ook wel het rechte woord te vinden,

ben ik verblijd of neergedrukt.

Zolang ik mijn gevoel kan noemen,

en meester van mijn zinnen ben,

beschik ik over alle bloemen,

en al de gedachten die ik ken.

1874

als ik verdrietig ben,

het verdriet in mij.

Te koud is de wintertij,

Te snel de lente voorbij,

Te heet de zomernoen,

Wie zou de herfst voldoen?

Brengt hij de muggen niet?

Muggen mijn kwelverdriet,

Muggen is al wat men ziet.

Dorren als groenen,

ik haat de seizoenen,

ik roep bij het gedruis in de stad,

of ik al buiten zat.

Ik zucht bij de rust van het veld,

hoe mij die stilte kwelt,

ik mompel bij elk bezoek,

nog liever het vervelendste boek.

Dikwijls te kijven,

lamzalig schrijven,

ik hou van geen zonneschijn,

moet ik dan geblakerd zijn?

Ik hou van geen regenvlaag,

nat zijn is mij een plaag,

mij is de wind te guur,

mij is het brood te duur,

mij is de wijn te zuur,

bierpap of zuivel,

gun ik de duivel.

Ginds wordt geschertst, gespeeld,

Ginds wordt gedanst, gekweeld,

Ginds wordt het blijdschap.

Wis zijn ze stapelzot,

hier schijnt van kop tot teen,

het hele gezelschap van steen.

Spreek toch of ik ga heen,

liet gij mij komen,

om mij te zien dromen?

Waar ik ook ga of sta,

sluipt mij mijn schaduw na,

steeds vervolgt ze mij,

ergernis, laat mij vrij.

Maar als zij van mij vlucht,

dank zij een grauwe lucht,

hoe ik dan mor en zucht,

als een blauw scheentje,

sta ik in mijn eentje.

Alles verdriet mij,

als ik verdrietig ben,

het verdriet in mij.

1840

en kuste driemaal haar lieve mond,

met deze woorden:

Mijn eerste kus heb ik u toegewijd,

omdat gij de schoonste jonkvrouw zijt,

hier aan de Donau's boorden.

Mijn tweede kus omdat in het brandend oosten,

uw minnelijk beeld mijn heil is en mij zal troosten,

in woelige tijden.

Mijn derde kus, omdat ik op het hoogaltaar,

een gouden kroon wil zetten op uw haar,

mijn trouw u wijden.

Is uw hart gelijk uw blik zo teer,

geef mij, lieveling, mij het drietal kussen weer,

en wordt de mijne.

Zij sloeg haar ogen peinzend neer,

maar gaf geen drietal kussen weer,

gelijk aan het zijne.

Duld, sprak zij, duld dat ik andermaal,

die zoete schuld terugbetaal,

van harte.

Ik zend er één als afscheid, als mijn voet,

de kloosterdrempel overschrijden moet,

mijn huis van smarten.

Ik zend er één in deze stond,

een laatste groet die mijn trouw verkondt,

uw droefheid lenigt.

De derde,vriend, geen kus van aards genot,

die geef ik eerst  wanneer ons God,

bij Hem heeft herenigt.

1837

die zonder spoor de bladeren van  het woud,

tot roof kiest en voortdrijft pijl gezwind,

als wichelaars hun geesten, flets en koud

en tering ziek, een troep melaatsen, gij,

die het wapperend zaad een winterbed ontvouwt,

waar het roerloos ligt in muffe slavernij,

als lijken in hun somber graf, tot weer

uw zuster de lente, haar melodij

van de dromende aarde toezingt, heinde en veer,

als weidde zij de lammeren, veld en paan,

bestrooiend met een geurig knoppenheer,

ontembare Geest, die beurtelings doet vergaan,

en roept te leven: hoor, hoor mij aan.

O  Gij wiens drift in aamechtig hijgen,

de losse nevelen als loof ontbloot,

en meesleurt uit de hemel dichte twijgen,

met bliksemvuur of water in hun schoot,

reeds zie ik op uw glad azuren sop,

weer schitterend, als de vlechten van een groot

en woest Nimfen hoofd, vanaf de top

des spansels tot het deinzend firmament,

de kuiven van de orkaan. O lijklied op

het stervend jaar, wiens middernacht de tent

zal worden van een reuzen groeve, ontstaan

en ingenomen door geheel uw bent

van zwarte dampen, waaruit vonken slaan

en regenjachten: hoor, hoor mij aan.

O Gij, die wekte uit zijn zomerdromen,

de kristallijnen Middellandse vloed,

waar hij gesust door het kabbelen zijner stromen,

nabij een puinsteenrif aan een baai voet,

al slapend torens en paleizen zag,

en op dier tinnen, vonkelend in de gloed

der diepte, azuren kruiden, die geen dag

zo schoon penseelde. ondwingbare, voor wiens baan

het Atlantisch meer zijn dammen met één slag

tot kuilen botst, terwijl de dorre blaan,

van slijkerige wouden en het riet,

en het zeegebloemte uw barre stem verstaan,

en rillend van angst hun kleur verschiet,

zich plotseling zelf plunderen, hoor mij aan.

Ware ik een dorrend blad dan hoordet gij,

Ware ik een wolk die schielijk met u vlood,

een rappe golf die enkel minder vrij,

door uw macht beteugeld voorwaarts schoot,

als tolk van uw verschrikkingen. Wanneer

ik nog een knaap was, en uw tochtgenoot

kon worden in de ruimten, als weleer,

toen nauwelijks mij het beschamen van uw spoed,

een droombeeld dacht, ik riep u uit de sfeer,

niet biddend af en pijnde mijn gemoed.

Grijp als een golf, een wolk, een blad mij aan,

ik val op 's levens distelen, ik bloed,

een juk van uren kromde en deed vergaan,

een ding als jij: trots, vurig, onweerstaan.

Maak mij uw lier gelijk het dreunend woud,

zo vallen ook mijn vege bladeren vrij,

de bruising uwer noten, fors en stout,

ontlokt ons beiden een najaarsmelodij,

weldroef, toch liefelijk tevens. In uw bond

neem mij op, onstuimige, wees mij.

Verhef mijn dode zangen, dat de stond

mag doemen van verrijzing, hemelwaart,

en schud en slinger bij deze tovervond,

als sprenkels uit een ongebluste haard,

mijn liederen onder het mensdom heen en weer.

Galm door mijn lippen aan de sluimerende aard,

uw profetieën uit: "O storm wanneer

de winter naakt, is dan de lente veer?"

1879 vertaald gedicht

Het gedicht is geschreven in het bos aan de Arno, op een dag dat de onstuimige wind,

waarvan de temperatuur zoel en prikkelend is, de dampen vergaart die de herfstbuien 

ontlasten. Het begint tegen zonsondergang, vergezeld van donder en bliksem, eigen aan

de Cis Alpijnse gewesten. De plantengroei op de bodem van de zee, meren en rivieren komt

overeen met het land in de kentering van de seizoenen. En staat dus onder invloed van de wind. 

 

veroverd en vernietigd. Wij leefden onder een verschrikkelijke terreur. Wij waren slaven. Om elke verzet tegen te gaan werden 

verdachte personen of zelfs volledig onschuldige mensen gekruisigd. Het was een dagelijks tafereel. Iedereen moest openlijk de

veroordeelden haten en bespotten. Anders werden zijzelf gekruisigd. En of dat niet genoeg was, werden de vrouwen aangerand en

baby's vermoord. 

Wij dachten dat het einde van de wereld nabij was. Want erger kon niet meer. Regelmatig kwamen mensen naar voor die zich profeet

of god noemden. Zij voorspelden het einde en maanden ons aan om boete te doen. De Romeinse verdrukkers lieten dat toe. Die 

godheden en profeten waren ongevaarlijk en maakten de angst nog groter.

Een van die profeten was een zekere Johannes. Hij doopte de mensen aan het water dat door onze stad loopt. Lang,mager en gekleed in

een harig gewaad wou hij de mensen tot God brengen. Alleen dat kon ons nog redden. Eenmaal weigerde hij iemand te dopen. Een

zekere Jezus. "Ik ben het niet waard om zelf zijn slaaf te zijn." Maar een Goddelijk teken, niet zichtbaar voor ons, gaf hem de opdracht

om Jezus te dopen. Johannes werd met rust gelaten. Tot hij de plaatselijk heer bekritiseerde om zijn gedrag.Die had zijn vrouw verstoten

om diens zuster te huwen. Johannes werd aangehouden en onthoofd.

Stilletjes hoopten wij dat er iemand zou opstaan om ons te bevrijden van de verdrukker. En wij dachten aan die ene Jezus. Hij was hier 

geboren en was een rechtstreekse afstammeling van de stichter van onze stad. Hij had zijn jeugd doorgebracht in een nabije stad waar

zijn vader gewerkt had aan de bouw van de kathedraal. Zijn vader was vroeg gestorven.  En de familie was teruggekeerd naar het ouderlijk

huis. Zijn moeder had graag gehad dat Jezus timmerman werd zoals zijn vader. Maar met angst en droefheid moest zij aanzien dat Jezus 

een andere weg opging.

Hij predikte over een betere wereld, over goedheid, over naastenliefde en vergeving. Hij genas mensen en liet doden opstaan. Hij 

vertelde verhalen met een diepere betekenis. De godsdienst moest er voor de mensen zijn. Gedaan met al die regels die de mens zo

zwaar belasten. Dat vraagt God niet. Jezus kwam met een blijde boodschap. God zal ons bevrijden en Zijn heerschappij zal op aarde

zegevieren.

De moeder van Jezus was heel bezorgd. Hoe zou dat aflopen? De Romeinen zagen hem als een profeet en dus ongevaarlijk. Maar de

bevolking zag in hem hun bevrijder. En dat werd heel duidelijk. Toen hij na een tocht terug onze stad binnenkwam werd hem hulde

gebracht en door de stad gevoerd als een held.

Jezus ging bidden in de kathedraal. Maar de kathedraal, een plek van rust en gebed, was ingenomen door handelaars die er hun

waren verkochten. Jezus was zo aangedaan dat hij al de kooplieden wegjoeg.

Nadien ging Jezus met enkele volgelingen eten. Hij wist dat het zijn laatste avondmaal was. Hij stelde Petrus als zijn opvolger aan en

vertelde dat iemand Hem zou verraden. Ongeloof alom. Na het Laatste Avondmaal ging Jezus bidden op een zanderige heuvel aan de rand van de stad om te wachten wat komen zou.

En toen reageerde de overheid. Een van Jezus' volgelingen werd gedwongen te zeggen waar Jezus was. Uit angst voor een opstand werd Jezus gearresteerd. Jezus moest voor de Romeinse overheid verschijnen. 

De geestelijken zeiden dat hij God belasterd had. En godslastering werd door de verdrukker niet bestraft. Dat wisten de geestelijken. Zo

hoopten zij nog om Jezus vrij te krijgen. Jezus gaf eerst geen enkel antwoord. De  landvoogd sprak onder vier ogen met Jezus.

En Jezus zei aan de landvoogd: "Ik kom het Rijk van mijn Vader stichten." Dat was voor de landvoogd genoeg. Jezus was een

vrijheidsstrijder. En dus moest hij  sterven aan het kruis. 

Om elk verzet de kop in te drukken moesten de mensen schreeuwen dat zij de dood van Jezus wilden. Anders werden zij ook gekruisigd.

En de landvoogd ging nog verder. Hij liet de keuze: Jezus vrij of een vrouwenmoordenaar vrij. En iedereen moest schreeuwen om de

vrouwenmoordenaar vrij te laten. Uit angst om zelf niet gekruisigd te worden.

Jezus was nu door iedereen verlaten. Zijn volgelingen waren gevlucht. Ene Judas, die uit angst voor de kruisdood, Jezus verraden had

pleegde zelfmoord. En Petrus, Jezus' opvolger, ontkende driemaal Jezus te kennen. En toen kraaide de haan.

Jezus werd gegeseld en met een zwaar kruis op de schouder door de stad gejaagd. De bevolking werd verplicht Hem uit te jouwen.

Op de Grote Markt aangekomen werd Jezus gekruisigd samen met twee andere veroordeelden. Geen van hen was goed of slecht, alleen

slachtoffer van brute overheersing. Op het kruis stond de reden van de kruisdood vermeld: "koning van onze stad." En dat konden de

Romeinen niet toestaan. Een kluizenaar die op een eiland woonde buiten de stadsmuren heeft enkele druppels bloed opgevangen van de stervende Jezus aan het kruis. Hij heeft alles goed bewaard.

Vandaag nog, met hemelvaart wordt het Heilig Bloed in processie rondgedragen in mijn stad. De mooiste dag van het jaar.

Wij hadden Jezus verkeerd begrepen. Wij dachten dat Jezus ons zou bevrijden van de Romeinse heerschappij. En dat dachten de

Romeinen ook. Maar Jezus wou ons slechts verzoenen met God.

Na Jezus' kruisdood waren wij bang. Wij sloten ons op. Wij hoorden verhalen dat Jezus uit zijn graf was opgestaan. Dat konden wij niet

geloven. En er waren getuigen van. Jezus had enkele volgelingen ontmoet bij de stadspoort. En toen verscheen Hij in ons midden. Het  

was toch waar dat Jezus was verrezen. Misschien was er toch hoop voor de toekomst.

Een heel droevig verhaal eindigend met hoop. Maar het ergste gebeurt vandaag nog. Wij hebben Zijn boodschap nog altijd niet begrepen.

Wij zijn nog altijd niet bevrijd. Jezus, kom terug naar onze stad en wij zullen U ontvangen als onze bevrijder en Uw Boodschap

begrijpen.

 Jaren geleden vertelde een oude man mij het verhaal. Ik heb alles netjes opgeschreven.

langs de jong roos zal zweven,

zal ik mij tot u begeven,

lieveling, even vlug als zij.

Zij naar de bloemen, ik naar uw lippen,

waar de honing overvloeit,

wat voor een ontmoeting zal dit wezen,

beiden in de liefde ontbloeit.

Dan snort zij van plant tot plant,

door de gaarde heen en weer,

altijd steeds getrouw en teer,

daar ik bij u toef, in liefde ontbrand.

Dan snelt zij om nieuwe zoetheden,

steeds naar duizend bloemen heen,

maar dat zoet van duizendtallen,

vindt mijn hart slechts bij één.

vertaald gedicht

door de sluier van het graf zijn ontrukt aan uw oog,

eer de zonde de bloem deed verwelken der deugd,

of eer de aarde had ontwijd, wat ontlook voor omhoog.

De bron die verkild is door de adem van de dood,

zij bevroor even rein als zij de akkers doorvloot,

en zij slaapt tot het zonlicht van de hemel ze ontboeit,

tot verfrissing van het Eden, dat ze eerst heeft besproeid.

Ween om haar niet, de bruid van de vallei, noch betreur

de allerliefste, aan ons midden zo plotseling ontroofd,

eer de glans van het leven, verschoten van kleur,

en de krans van de liefde verdorde om haar hoofd.

Ja, haar tijd was het toen, toen zij de aarde moest ontvlieden,

zodat haar geest niet het donker van de wereld zou zien,

en de zang aan haar mond onder het sterven ontvloden,

werd door haar lippen als herhaald voor Gods troon.

Ween om haar niet, zij is jong naar die oorden gesneld,

waar geen kluister de zielen weerhoudt in hun vaart,

en nu ziet zij, als het gesternte op de dauw blikt van het veld,

met een glimlach neder op de tranen van de aarde.

1838

gedicht is vertaald door S J Van den Bergh

die alleen in bloei bleef staan,

al haar tedere gezellinnen,

zijn ontbladerd en vergaan.

Niet één bloempjes van haar maagschap,

Niet één knopje is haar nabij,

om haar blosje weer te kaatsen,

of te zuchten aan haar zij.

Ik wil u zeker niet achterlaten,

om te kwijnen op uw steel,

nu de lieven zijn gaan slapen,

zij de sluimering ook uw deel.

Daarom strooit mijn hand uw blaadjes,

zachtjes langs het bloembed uit,

waar uw zusters neder liggen,

geurloos en de dood ten buit.

Even spoedig moge ik volgen,

als de vriendschap mij is ontvloon,

als de parel is ontvallen,

aan de rijke liefdekroon.

En als trouwe vrienden sterven,

En de dierbaren zijn vergaan,

wie wenst dan alleen te wandelen,

op de droeve levensbaan?

1838

de lieve maan,

schoon haar wolken vaak omhuiven,

de luister dovend van haar licht,

zodra zij uit elkander stuiven,

hoe helder is haar aangezicht.

Niet traag, al is de wind van de kust,

in slaap gesust,

niet voortgezweept, ofschoon de vloed,

de storm zich tot de hemel verheft,

blijft zij even statig voorwaarts spoeden,

draagt zij gelaten wat haar treft.

En schamen wij het geveinsd verdriet

bij haar ons niet?

wij die ook het hoofd doen hangen,

ofschoon het zoete des levens tot ons stroomt,

wij huichelaars, op wier hetse wangen,

het ganse jaar geen lachje koomt.

Zo ooit die zonde van het gemoed,

mij struikelen doet,

geduldig aan de trans verheven,

dan snelt u mijn verbeelding na,

en leert van uw blijmoedig leven,

en vindt  voor die zonde gena.

1840

1770-1850 Engels romantisch dichter

vertaald gedicht