BRAZILIË 2019: Pantanal (4 b) en terugkeer naar CUIABA
Niemand zal The Pig Shots van luiheid betichten: op eigen verzoek start ons groepje de ochtendsafari reeds om 5 ipv 5.30 hr. Om hopelijk wat Indianen te zien, die we een spiegeltje kunnen verkopen? Lukt niet. Meer dieren dan, en meer bepaald de reuzenmiereneter? Dat lukt ook niet, maar de gewone miereneter zien we wel rondlopen, zij het te ver van onze bescheiden I-pad lens. Matteo, Victor, Mirjam en Reto hebben iets meer kans, want zij keren pas morgen terug naar de bewoonde wereld. Zeg Herley, zeggen wij, if you cannot find a Giant ant-eater, can you crawl on the ground and impersonate one? Ja, die mens moet het zwaar verduren hoor. Hij kan nochtans vele dierengeluiden nadoen, maar dat levert hem vanwege Victor dan weer de bijnaam Tarzan op. Wat we alleszins zien is een uit de kluiten gewassen schildpad, die door Herley vanonder een struik wordt getild zodat wij ze beter kunnen fotograferen. Hey Herley, can you also pick up a Crocodile for us and put it next to the Turtle so that we can photograph it better? Ja, die mens zal blij zijn als hij van ons vanaf is (hij wordt trouwens door Victor steevast curly genoemd ipv Herley, omdat hij een korte bros heeft). Mooie plantjes zien we natuurlijk overal, alsmede vossen, coati mundis (mooie staart!) en emoes op stap in de blakende zon. Dat zijn eigenlijk de gevaarlijkste beesten van de Pantanal, want ze verdedigen hun kuikens agressief. Zo zien we in de verte een emoe opstuiven richting een vos (verlekkerd op zo een kuikentje), en de vos, slim als ie is, maakt zich wijselijk heel snel uit de poten. Er zijn gevallen bekend waarbij emoes met hun voetklauwen de keel van mensen hebben opengereten. Blijf uit hun buurt! Dat doen we, maar iets later worden we bijna opgejaagd door een troep bekkaris (wilde zwijnen) en moeten we zelf benen maken. Overigens aangeraden je kousen tijdens wandelingen over je lange broek te dragen, want de Pantanal kent ook giftige slangen, en antiserum is enkel beschikbaar in de meest nabijgelegen stad (op 50 km afstand).
Enfin, na nog wat tapirs in beeld (die ene onder de boom lijkt wel een hoedje te dragen, maar het is een vogeltje dat op zijn kop zit), moet The Passenger afnokken. Are you ready for a romantic diner tonight, vragen Matteo en de kleine sater Victor, want ze weten dat we onderweg onze Chinese loudmouth uit Denemarken in een andere lodge gaan oppikken. Jaja, t is al goed. Ontroerd wisselt iedereen e-mail adressen uit, dit was de beste safarigroep ooit! Al vragen we ons nog steeds af hoe de inderdaad goedgebekte Victor eigenlijk zijn advocatenberoep uitoefent, als deze heren, dixit Matteo, constant de wereld afreizen, al dan niet met tussenstops in hun 4 huizen of logerend bij Matteos vele familieleden in Italië (verwant met de Corleones van The Godfather?).
Waarop wij meer dan een dag in CUIABA kunnen verpozen, voor we morgen een lange transportdag richting RECIFE/OLINDA voor de boeg hebben. Gelukkig hebben we veel blog- en VRT NU-inhaalwerk, want lieve help, wat een lelijke en vervelende stad is dit toch (op zondag is bovendien alles gesloten, zelfs de basiliek na de kerkelijke ochtenddienst). Ja, het paleis van justitie is wel een van de weinige verdienstelijke gebouwen, het mottige rode gebouw erachter is ons hotel - wel degelijk van binnen en qua service, en van zeer snelle WiFi voorzien. Of zou u liever in dat kleine hotel verblijven dat we tijdens een wandeling van anderhalf uur in Centro Storico tegenkomen? Nee, heus, Boom bijvoorbeeld is een bruisende Metropolis vergeleken bij CUIABA, en dat wil wat zeggen, maar een mens heeft nu eenmaal een toegangspoort nodig om in de Pantanal te geraken. En met die Pantanal is niets mis. Er is weliswaar, buiten de jaguars, de onzichtbare poemas en de kaaimannen, geen groot wild, maar met name de vele vogels zullen we ons met evenveel plezier als de grote poezen herinneren. Niet altijd makkelijk om ze te fotograferen, en zeker niet zonder het geschikte telelensmateriaal daarvoor. Dan maar nog wat macaw-papegaaien en toekans, allemaal meer dan eens live gezien, overnemen uit muurschilderingen in onze laatste lodge. Safari is big fun, maar het moet ook weer niet te lang duren, we zijn weer aan een stad toe. Of zelfs twee, want Olinda is de kleine aanpalende zusterstad van het grote Recife, waar wij 4 nachten in een Pousada verblijven waar ze een lavenderia hebben. En dat is hoognodig na 5 dagen in de bloedhete Pantanal, waar we 3 douches per dag moesten nemen om het leefbaar te houden.
Er zijn vele lodges in de Pantanal, maar geen luxe resorts, en dat is maar goed ook. De vele toeristen - vooral veel professionele birdwatchers met grote camerakanonnen - kunnen terecht in eermalige fazendas, waarvan de eigenaars beseft hebben dat je meer geld aan toeristen kan verdienen dan aan veeteelt (waarbij het groot vee dan ook nog eens door jaguars werd gedecimeerd en het kleine door vossen). Onze groep, die wij in navolging van een maritiem groepje van René destijds, The Pig Shots noemen, wordt nog eens opgesplitst, het zijn de jolige San Francisco boys, die Matteo en Victor heten, en het jonge Zwitserse koppel Reto en Mirjam die ons vergezellen. Al ontmoeten we mekaar allemaal terug tijdens het eten, waarbij de Chinese uit Denemarken, zie de vorige blog, aan The Passenger voorstelt samen een fles wijn, ditmaal iets betere dan gisteren, te kopen. Okee, moet kunnen, wij betalen. Maar Matteo en Victor houden alles goed in de gaten en hebben al lang gezien dat beide Einzelgaengers regelmatig mekaars gezelschap opzoeken. Wanneer Irisa, zo heet de Deense Chinese (tenzij wij haar verkeerd hebben verstaan en het Eliza is, ze stoot tot hilariteit van iedereen alle Engelse woorden uit met veel kabaal en vreemde klemtonen), The Passenger haar helft komt betalen, zien onze holebivrienden, die een Antwerpse Seefhoek-gevoel voor ruige humor hebben, hun kans schoon. Hey Joseph, get money from your girlfriend? Were you that good last night? So youre in the gigolobusiness? But why so cheap? Wij laten ons niet onbetuigd en antwoorden dat we korting geven aan gepensioneerden en onze tarieven aanpassen aan de levensstandaard van het betrokken gebied. In the States our rate is 500 dollars per night, and 1500 in case lawyers are concerned (we weten intussen dat Victor advocaat is, hij tekent zijn mails met Esq).
Ja, we kunnen onze lol niet op, en daarin deelt ook Herley, onze stoere gids die op foto 2 staat en die we niet graag in een duister steegje zouden tegenkomen. Hij deelt ook in de humoristische klappen van de Amerikanen, die hem eerst vergelijken met een howler monkey en hem vervolgens een farting machine noemen als hij eens 1 keer een scheet laat (en dan durft Lukaku klagen over racistische opmerkingen!). Nee, politieke correctheid is aan The Pig Shots niet besteed, onze brave Zwitsers weten niet wat ze allemaal horen maar lachen toch gezwind mee (ze worden door Victor op grappige wijze beticht alles hier maar vervelend te vinden, terwijl ze in werkelijkheid de rustige zachtheid zelve zijn en duidelijk genieten van de safari). In ieder geval: een safarigroepje kan tegenvallen als je in een gezelschap van droogstoppels terechtkomt, maar in de Pantanal was het een dikke meevaller.
In dit deel van de Pantanal komen meer poemas dan jaguars voor (maar die heimelijke jagers zien we niet), en verder natuurlijk bijzonder veel vogels. Macaws en toekans, vlak bij de lodge, en alweer jaiburis, die graag een hoog panoramisch punt innemen. Maar ook piepkleine vogeltjes, zoals die met dat rood kopje. En ziet u dat groene parkietje ontbijten in het bijna even groene gras? Kaaimannen zijn natuurlijk een stuk groter, maar voor de mens niet gevaarlijk. Ze zijn niet territoriaal, en als je hen te dicht benadert vluchten ze fluks het water in, een beetje zoals de alligators van de Everglades. Hier en daar hebben de wetlands heuse Kaaimaneilanden gecreeerd, indrukwekkend, en je kan de beestjes ook makkelijk fotograferen tijdens een nachtsafari (enfin, die vindt van 6 tot half acht plaats, voor het diner, want dan is het al donker). Meestal zitten we in een open truck, wel zo comfortabel, maar eenmaal doen we ook een wandeling (warm! Gelukkig is elke lodge voorzien van een gekoeld waterapparaat, zodat je je drinkbus steeds kan bijvullen). En wat heeft Mirjam daar nu weer gezien? Ha, een kapucijnaapje, bezig met zijn ontbijt. Twee andere apen (Matteo en Victor) hebben het ook gezien. En Herley, wiens Engels toch een beetje te wensen overlaat al is het beter dan ons Portugees, noemt het dier een cappuccino monkey, wat ons tot de vraag verleidt of er dan ook espresso monkeys in de Pantanal bestaan. Succes verzekerd bij Matteo en Victor, wat nog van pas kan komen, kunnen we tijdens een volgende Venetiaanse kunstbiennale misschien eens in Matteos palazzo logeren? Tenslotte weten we ook de schuwe tapir te verschalken, die enkel als je heel stil bent niet de plaat poetst. In feite een dommig dier, vinden wij, maar bon, we zullen dit exemplaar in januari eens vergelijken met Costa Rica, waar ze reuzentapirs hebben. Nog een halve dag te gaan, laat de zonsondergang maar aanrukken, al zijn ze in de nog hetere zomer spectaculairder dan nu.
Het was het proberen waard, maar in onze 2de Pantanal-lodge was de WiFi niet toereikend. Wel voor e-mails, niet voor files met fotos. Geen erg, intussen bevinden we ons weer in CUIABA na 5 dagen Pantanal en kunnen we een recupactie ondernemen. Onze laatste excursies op de Paraguay-rivier waren de besten. Niet zozeer vanwege het anaconda-nest dat we s morgens bekijken (geef toe, dit kan wel elke slang zijn, toch?), en ook niet omwille van de dommig voor zich uitstarende capibaras of het lokale vogelleven (dat exorbitant is en vooral beheerst wordt door jaibirus, die wij graag mogen zien), maar wel omdat we op onze laatste rondvaart meer inzicht verkrijgen in het jachtleven van de Jaguar. En meer bepaald in de jacht zoals bedreven door twee broers, beiden ongeveer 20 maanden oud volgens onze gids, die hen misschien zelf nog gespeend heeft. Jaguars zijn solitary animals, maar als ze erg jong zijn en bovendien uit hetzelfde nest komen willen ze nog wel eens wat samen ondernemen. Deze twee broers schuimen samen de waterkant af, waarbij de ene veelal in de rivier vordert (deels stappend, deels zwemmend), terwijl de andere de bovenkant in de gaten houdt. Bedoeling is natuurlijk capibaras of kaaimannen, die zich ook steeds in de buurt van het water ophouden, te verschalken, maar tijdens onze observatie lukte dat niet, en het is trouwens gebruikelijk dat jaguars dikwijls 3 dagen moeten wachten om weer aan eten te komen. Dat zal nochtans niet aan hun geluidloze sluip- of zwemgedrag liggen, maar prooidieren zijn natuurlijk ook niet van gisteren. Kortom: dit was een boeiende laatste cruise in Porte Jofre, de meest zuidelijke halte van de Transpantaneira die bereikbaar is via CUIABA. En dus mogen we op de laatste twee fotos onze vrienden de jaguars nog wel even eren met kiekjes die je nooit in het echt kan maken, tenzij je een professional bent die weken in een hide out doorbrengt. Want geloof ons: als je er zo dichtbij staat, wil de gemiddelde Jaguar heus wel overwegen taai mensenvlees tot zich te nemen.
REISLECTUUR BRAZILIË: JOAO GUIMARES ROSA, De derde oever van de rivier, Meulenhoff Amsterdam, 183 blz met een nawoord van hertaler August Willemsen.)
Iedereen die ooit Diepe wildernis: de wegen, Rosas enige roman, gelezen heeft, zal het beamen: deze Braziliaan was een geweldige schrijver. Naast die ene roman schreef hij ook 6 verhalenbundels en daarvan werd Primeiras estorias door de geweldige vertaler August Willemsen ook in het Nederlands omgezet. En hoe! Om Rosa in een andere taal om te zetten moet je HERtaler wezen, want deze man goochelde met de taal dat het een lieve lust was, en verrijkte het Braziliaans Portugees ook met tal van neologismen en leenwoorden uit andere talen, want hij sprak er naar verluidt 14 (!) en was ook nog dokter en diplomaat - en dat alles op een leven van amper 59 jaar. Men noemt Rosa wel eens de James Joyce van Brazilië. Dat is enerzijds te begrijpen qua taligheid, maar anderzijds geeft Rosa nooit blijk van overmatig intellectualisme. Wel van spielerei, speeldrift, experimenteerzucht, maar gratuït is het nooit. Zijn wereld is er een van magie, maar mag ook weer niet verward worden met het Colombiaans magisch realisme. Kortom: Guimaraes Rosa is uniek, vooral in zijn taalkracht, met stijlbloempjes als: Op dat moment echter hoorden ze een ver gerommel: de donder slepend met zijn meubilair / In de lichttrillingen van de lucht leek het of hij krom was, of hij opkrulde aan de punten / Voor arme mensen zijn plaatsen verder weg. Enzovoort enzoverder. Maar hoe vertaal je dat nu allemaal, zelfs als je perfect Portugees kent? Een enkele keer verliest Willemsen ons wel eens (Angst met een grote O, wat betekent dat?), maar in heel veel gevallen toont hij zich een uitzonderlijk geïnspireerde hertaler. Een paar voorbeelden: Het was op ONzekere dag / Er ontstond een algemeen gemurmel, LUGUBEROERING / Ik MAATREGELDE, filosofeerde niet / Verheven evenwel, zeer op zijn gemak, HALLELUJEERDE hij, IMITATIEVELIJK, met aangename, DONDERGEVOOISDE stem / En bijna, bijnader, nog bijnader bijna. Enzovoort enzoverder, bij Rosa/Willemsen veranderen substantieven in werkwoorden en krijgen bijwoorden een overtreffende trap, alles kan. Dat alles maakt van Rosa een knap lastig auteur, zelfs nog meer voor Portugeeskundigen. Je moet hem traag lezen, maar je krijgt er veel voor terug. Zoals in deze 21 kortverhalen, waarvan slechts 1 iets langer is dan 10 bladzijden, maar waarin Rosa er telkens weer - behalve in 4 gevallen die ons wat te abstract overkomen - in slaagt een hele wereld op te roepen, die wel verbanden houdt met de werkelijkheid van Minais Gerais en zelfs de bredere Braziliaanse (in 3 verhalen is sprake van een stad in opbouw; dat moet wel Brasilia zijn, dat immers uit het niets werd gecreeerd toen Rosa aan deze in 1962 verschenen verhalenbundel werkte), maar die altijd weer overstijgt om de hoedanigheid van een magisch sprookje je krijgen. Het is, in alle betekenissen van het woord, fantastisch. En volgende 5 verhalen, in volgorde van persoonlijke voorkeur, willen wij beslist blijven herlezen:
1. Sorocco, zijn moeder, zijn dochter. Grote opschudding in een dorp van Minais Gerais: weduwnaar Sorocco moet zijn demente moeder en krankzinnige dochter met de trein naar een verzorgingstehuis laten gaan, want hij kan ze niet meer zelf verplegen. Moeder en dochter zingen, gek als ze zijn, een kek liedje, dat Sorocco overneemt als de trein vertrekt. En heel het toekijkende dorp met hem. Amper 4 blz lang bereikt Rosa hier een ongehoord ontroeringsniveau dat nog lang blijft hangen. De twee laatste stijlbloempjes van hierboven komen overigens uit dit werkelijk subliem kortverhaal.
2. Sequentie. Rare titel al. Sequentia betekent in het Portugees gevolg(consequentie), maar ook opeenvolging, achtervolging, en sequens in de muzikale betekenis (een parallelle melodie op andere toonhoogte herhaald). Willemsen doet een beetje smalend over de eendimensionale Engelse vertaling van dit verhaal (Cause and effect) en gelijk heeft hij, want alle woordconnotaties spelen hier een rol, niet in het minst de laatste. Het oogt nochtans simpel genoeg: een koe ontsnapt en trippelt terug naar haar bekende weide. Een koedrijver achtervolgt haar, maar op de andere fazenda ontmoet hij een stralend meisje waarop hij spoorslags verliefd wordt. Twee melodieën, voorbeeldig in mekaar gehaakt. De jongen achtervolgde slechts het landschap. Een wijdse leegheid was in aantocht: asgrijze en gele vlekken. Ook de hemel in gelen. Rook steeg, bij het wenden der zon, van uitgestrekte stukken van de brandende vlakte; hoog, hoger en blauw losten de rookflarden op. De jongen, zijn leven ontvouwd, dacht: Het zij zoals het zij. We schrijven dit in een bloedheet landschap in de naburige staat Mato Grosso, dit is allemaal concreet genoeg. Maar terzelfdertijd beland je recht in de mythe, en die mythe, of is het eerder een parabel, wordt prachtig opgeroepen in de slotparagraaf: Het meisje was lang, licht, lieflijk. Zij ontdekte zich voor hem. Onverwachtten ze elkaar? De jongen begreep zich. Dit veranderde het gebeurde. Van de koe zou hij tot haar zeggen: ze is van u. Transformeerden zich hun zielen? En alles te juister tijd van zijn. Er is geen dwaasheid op de wereld: de honing van het wonder, gekomen op zulke momenten van vertelling, de ring der verwonderden. Ze hadden elkaar lief. WOW! (En wat een avontuurlijke vertaling!).
3. Vertrek van de kloeke zeevaarder. Een uitje van een familie, waarin de jongste dochter, Schalkje, de hoogste viool speelt. Zij verzint het verhaal van de zeevaarder, maar dat zit vol met versprekingen en andere haken en ogen, omdat Schalkje nog erg jong is. Maar al wel geleerde woorden heeft aangeleerd, en die zitten er ook in (het schip paramboleerde, bijvoorbeeld). Het slaat met veel humor als een tang op een varken, en laat die uitdrukking nu ook een functionele rol in het magische en warmhartige geheel spelen.
4. Rataplan, mijn man. In Minais Gerais leefden vroeger veel struikrovers en heethoofden, en de hoofdpersoon van dit bijzonder leuke verhaal is er een van. Hij gaat iemand koud maken, en verzamelt te dien einde een leger van leeggangers. Maar als hij zijn slachtoffer heeft gevonden draait hij bij en steekt hij een speech af, zo oprecht dat niemand iets begreep. En alles wordt weer peis en vree. Formidabel knap geschreven, met veel spanningsopbouw en passages als: We drukten de drukte in verdrukking. In de geschapen open plek schepten we adem (...), wij, onverschrokken paljassen. Die paljassen hebben ook geweldige bijnamen: Vuurvlieg, Vanmijnsok, Zondervrees, Bosrat, Pluisje, Hemelreuk, Nachtschade, Negerzoen, Smeerbuik, Houtsnijder, Pluimstrijk, de Domme, Alpino, wie zou met zo een gezelschap geen narrencavalcade willen ondernemen?
5. De derde oever van de rivier. Ook een soort parabel, waarin vader met een kano verdwijnt op een rivier met drie oevers, maar toch altijd enigszins in het gezicht blijft. Is hij misschien gestorven? Probeer het niet te duiden want Dat wat niet was, gebeurde, lezen we, en dat is een typisch Rosa-gezegde. Want alles kan bij hem, ook wat niet kan. En toch blijft het op 4 verhalen na allemaal net concreet genoeg.
Overigens zijn Wittebroodstijden, De oevers van de vreugde, het vrolijke studentenverhaal Psychoochelarij, Roemruchtig en het dolkomische en ongelooflijk taalspeelzuchtige Hoteldebotel evenzeer de moeite waard om elk jaar herlezen te worden. Een goede raad van ome Joe: probeer van JOAO GUIMARES ROSA alles te pakken te krijgen wat in Nederlandse vertaling voorhanden is, want deze man is een maestro der Schone Letteren.
Voor dag en dauw varen we weer de Paraguay-rivier op, en wat gaan we vandaag zoeken, Eddy? Ha, jaguars he. Why, we were hoping we would be searching for polar bears today, zegt The Passenger, altijd in voor een geintje. Ze zouden het niet onder de markt hebben, die ijsberen, het is vandaag 37 graden, maar dat is frisjes, in de zomer is het minstens vijf graden warmer. Daar staat Eddy al te wijzen. Naar een stapel laaghangende nesten, gebouwd door slimme vogels die hun jongen aldus beschermen tegen de stompe bek van toekans en andere papegaaien. Ja, aan vogels geen gebrek in de Pantanal. En aan capibaras, het grootste knaagdier ter wereld ook niet, daar betrappen we op een strand een moeder met haar jong. Pas op moeder, de jaguars zijn vlakbij! Maar waarschijnlijk hebben ze vannacht goed gejaagd, want meer dan lui liggen op een ander strand zit er precies niet in. Toch ook even aandacht voor de flora. Die groene waterbladeren, alomtegenwoordig, heten in het Braziliaans heel toepasselijk aguapee, met de voetjes in het water dus. Tussenspel: een howler monkey (maar brullen doen ze enkel bij dageraad, bij wijze van wekker) in een hoge tak, nog te lui om de linkerpoot bij te trekken - maar wel veilig voor de jaguars natuurlijk. Waarvan ook het laatste exemplaar dat we vandaag spotten (van de 6 in totaal, een billijk aantal) op een strand halvelings ligt te dutten, maar toch opmerkzaam blijft voor de omgeving, zo opportunistisch is elke kat, klein of groot. De laatste foto is de voor vandaag door mekaar gehusselde samenstelling van onze speedboat. Toch merkwaardig wie je op zo een reis allemaal ontmoet: het rustige Zwitsers koppel aan de buitenkant kenden we al, maar de middelste heren zijn Italo-Amerikanen, blijkbaar een vrolijk homokoppel, die in San Francisco wonen, maar ook een huis hebben in Mexico en zelfs twee in Italië, waaronder een palazzo in Venezia. Verder gaan ze elke winter naar Sankt Moritz sporten en volgen ze een operaster overal ter wereld. Tjonge, die lui moeten steenrijk zijn. Maar daarom zijn ze niet minder sympathiek. De linkse is een heuse clown en de rechtse een joker, and here I am, stuck in the middle with you! (Ken uw klassieke popsongs en u zal deze zinsnede begrijpen).
Je zou de Pantanal parapentegewijs kunnen overvliegen, zoals op foto 1, maar wij houden het eenvoudig: 5 uur rijden vanuit CUIABA met een 4x4 minibus brengt je ook op het eind van de Transpantaneira, een weg die in 1976 werd aangelegd door het toenmalige militaire bestuur van Brazilië en die 350 km lang had moeten worden, maar op 150 km lengte bleef steken omdat men ineens besefte dat het weinig zin had te investeren in een gravelbaan die de helft van het jaar overstroomd was. Want ja, de Pantanal zijn wetlands zoals de Everglades in de buurt van Miami, alleen 20 keer groter. Midden oktober begint het regenseizoen, dat tot medio mei blijft duren. Daarna kan je terug de Transpantaneira op voor 5 maanden, hoe is het mogelijk allemaal. En hoe is het mogelijk dat we hier WiFi hebben? Maar we hebben het in Pantanal Jaguar Camp, een leuke lodge waar je wel wordt aangemaand als het donker is niet te veel stappen buiten je lodgekamer te zetten, want dit is Jaguar territory. Onze reisorganisatie Pantanal Nature geeft net als haar concullegas weliswaar geen garantie op sightings, maar in het droge seizoen is de kans wel maximaal, omdat er hier circa 6000 jaguars leven, en het wildbestand gaat er zelfs op vooruit. En inderdaad, onderweg vanuit het minibusje zien we al twee exemplaren, die weinig aanstalten maken om er vandoor te gaan, maar ons integendeel bekijken met een blik van wat gooien ze hier nu weer allemaal binnen?. De Pantanal is effectief een beetje zoals de Galapagos: omdat er hier nooit intensief gejaagd werd op wildlife zijn de beesten nauwelijks bang zijn van mensen. En dat bevordert sightings natuurlijk. Zoals meteen blijkt op onze eerste riviervaart, geleid door de goed Engels sprekende gids Eddy. Een Jaguar zit, voorbeeldig gecamoufleerd, op een tak aan de waterkant en dat heeft vanzelfsprekend veel bekijks. Je moet niet denken dat die grote kat daar maar wat zit te niksen, ze is integendeel op de uitkijk naar een kaaiman, capibara of otter die zich te dichtbij zou wagen. Maar dat gebeurt helaas niet zodat een aanval ons niet vergund is. Wel ander entertainment: die man in blauw T-shirt en geel hoedje zit op de eerste rij maar wil toch nog rechtstaan in zijn bootje om een of andere reden, zodat de inzittenden van de achterliggende boten het gezicht versperd worden. Beleefde opmerkingen van de andere Braziliaanse gidsen dus, stijl Meneer ga eens zitten zodat de andere mensen ook iets kunnen zien, en wat doet meneer? Hij gaat uiteindelijk tegen zijn zin zitten, maar met een opgestoken middenvinger naar iedereen achter hem. Hoongelach en boegeroep in alle andere boten. Daarna begeeft de Jaguar zich naar voor op zijn tak, zodat hij ongeveer op sprongsafstand van de betrokkene zit. Go for the man in the front, roept den deze luid. Applaus op alle boten, dikke duimen overal, een doelpunt voor The Passenger, nooit te beroerd om vrede te stichten tussen alle volkeren der aarde. Heus waar, we zijn sindsdien de ster van de Pantanal, en krijgen een fles rode wijn cadeau van de gids aan het avondeten (dan wel jammer dat het schier ondrinkbare zoete bocht is, die we aldus met graagte met alle safarideelnemers delen - als daar zijn een jong Engels koppel dat ook 6 maanden op reis is, een Zwitsers idem dito dat 10 maanden op merode is, en een luidruchtige Chinese die in Denemarken woont en werkt als elektronisch ingenieur en zoals wij 5 talen spreekt, in haar geval Mandarijns, Japans, Russisch, Engels en Deens - nou moe). Enfin, zo zijn wij ook eens gefotografeerd met een Jaguar pal achter ons. Overigens naast 3 jaguars vandaag ook een otterfamilie extra in het oog gehouden. Groot dat zon reuzenotter is, het lijkt wel een kleine dinosaurus. Een hele familie, inclusief kids, leuk om even te bespieden. Morgen opnieuw het water op, we zijn benieuwd wie we dan een kleedje kunnen passen.
Onze Pousada in Chapada was geen slechte, cfr foto 1, maar met 3 n hebben we het hier ook wel gezien. De bus van 12 hr brengt ons anderhalf uur later in provinciehoofdstad CUIABA, en daar lopen we twee uur rond, waarna we nodig aan verkoeling in de hotelkamer toe zijn. Want wie dacht dat het warm was in Sao Luis: think again. Als we uit ons hotel komen (een degelijke voormalige Best Western), lijken we in een microgolfoven te stappen, met lucht die al een miljoen keer eerder is ingeademd. Maar goed, dat is allemaal maar a State of mind. Wij dachten het Museu Historico de Mato Grosso te bezoeken, maar die vlieger gaat niet op: het museum wordt helemaal opgekuist, het is vooralsnog gesloten. De moderne basiliek is wel open: lelijk van buiten, maar heel ruimtelijk van binnen, en voorzien van verdienstelijke mozaiekvensters. En hoe is het nog met de bobbel op onze rechterarm? Heel goed, net onze rechterarm laten amputeren in de gele tandartskliniek! Nou nee, de bobbel is een gewone Boebel geworden, alleen nog wat stijfjes, dat lijkt geen verdere actie meer te benodigen. Over naar het vreemdste museum van CUIABA: de Caixa Aqua Velha. Dat was lange tijd het enige waterreservoir van de stad, gebouwd in Romeinse stijl, en nu is het een lange sfeervolle gang vol waterkranen, syphons en andere instrumenten die tot waterdistributie aanleiding geven. Curieus. The Passenger zou er gerust kunnen gaan tussenliggen, want ook hij lekt langs alle kanten - zweet dan wel. We zijn vast al 2 kg kwijt van de 4 die we op deze reis wilden vermageren, gaat goed! Toch nog 1 ernstig museum in de stad gevonden: het Palacio dos Governantes. Ja, ze hebben hier allemaal in de tuin een borstbeeld gekregen, die gouverneurs van Mato Grosso, en binnen wordt hun train de vie weergegeven, maar je moet wel alle moeite van de wereld doen om dit aardig pand op foto vrij te houden van de verschrikkelijk lelijke flatgebouwen die het omringen. De urbanisten van CUIABA verdienen om aan de kaaimannen van de Pantanal gevoerd te worden, kijk maar naar het akelige stadspanorama dat wij vanuit onze kamer op de 7de verdieping genieten - een horreur. Morgen worden we om 7 hr echter al ontvoerd voor een vijfdaagse safari in de Pantanal, en dat zet aan tot dromen. In afwachting van de real stuff, hierbij al enkele uit toeristische glossaries overgenomen fotos van de lokale beestjes en de beroemde rode zonsondergangen. Meer nieuws dienaangaande pas zondag, denken wij, tenzij de jaguars tegenwoordig ook op GSM-masten beroep doen om hun prooien beter te kunnen lokaliseren.
BRAZILIË 2019: Chapada Dos Guimaraes (2): Rota dos Indios
Gisteren waren we nog in vol ornaat voor een lange en hete wandeling (foto 1), maar vandaag, het is zondag voor iets, moeten er minder inspanningen volbracht worden, W4 houdt ons slechts een half uur bezig, gewoon van de ene naar de andere waterval op het erf van een ecologische fazenda. Wel moeten we ditmaal een jeep in, want de weg is schabouwelijk slecht. We hebben ditmaal de zwembroek aangegord, zodat we ook wat in het water kunnen rondspatten aan de eerste waterval (de tweede staat droog, de derde heeft een hoog Indiana Jones-gehalte maar leent zich niet tot meer dan wat waadwerk). En we zijn nu eens niet alleen. Even denken we dat een Braziliaanse prostituée zich tussen ons groepje heeft gewurmd, maar neen, het betreft gewoon de wulpse dochter van een familie. Ja, we begrijpen best dat het thuisfront liever deze deerne in beeld ziet dan The Passenger, vooruit dan maar, we schenken u een paar kiekjes van haar. Enkel voor het thuisfront he, zelf interesseert ons dat allemaal niet. Na afloop rijdt Fabiano ons nog even naar een van de vele panoramische punten van Chapada, maar deels door de branden in het Nationaal Park en deels door de warmte is het veel te mistig om van een fraai uitzicht te kunnen genieten. Zodat we ook geen spijt moeten hebben van het feit dat het fietsverhuurbedrijf morgen gesloten is - we waren effectief van plan om morgenvroeg een fiets te huren en naar de Mirante de Centro Geodesica (oftewel het geografische middelpunt van Zuid-Amerika) te rijden, want dat is maar 7 km van Chapada, en nog over een perfect uitgetekend fietspad ook. In de plaats zullen we het rustig houden tot de bus van 12 hr naar CUIABA, al zou die van 14 hr net zo goed zijn. We kunnen altijd nog wat in het hotelzwembad rondplonzen, maar vooral onze kwetsuren verzorgen. Want ja, Chapada heeft vele steekinsecten en een daarvan heeft ons een hele bobbel op onze rechterarm bezorgd. Geen erg, zegt Fabiano, met wie we de excursie passend afsluiten in een Cerveceria Artesanal (hele goeie, fruitige Hop Lager!), je immuunsysteem overreageert een beetje op de steek van een beest dat het niet kent, maar laat het maar uitrijpen, binnen twee dagen is het weg. Jaja, en die jeuk dan Fabiano? En wanneer zullen we onze arm weer pijnloos kunnen plooien? Enfin, passons. Altijd nog beter wat insectenbeten dan een onzalige ontmoeting met jaguars in de Pantanal.
