Gaten in je achtergrondkennis, plamuur je via cultuur!
04-10-2009
Hoe zit het met het conflict in Noord Ierland? (3)
Bloody Sunday
De film Bloody Sunday begint op de vooravond van de demonstratie in Derry, Noord Ierland. We zien de twee betrokken partijen tijdens hun persconferenties. Naderhand komen we ook terecht achter de schermen. Aan de ene kant zien we Ivan Cooper, organisator van deze demonstratie, een protestant die gelijke rechten tussen de katholieken en de protestanten eist. Hij wil een einde maken aan de discriminatie van de katholieken door de protestanten. Hij vermeldt ook dat de Britse overheid veel belooft, maar nog steeds niets heeft waargemaakt. Aan de andere kant ontmoeten we de Britse generaal Ford, hij spreekt in naam van de Britse overheid. In zijn persmededeling verbiedt hij alle betogingen en waarschuwt hij dat er arrestaties zullen volgen indien er niet gehoorzaamd wordt.
Die avond komen er al Britse soldaten en paras aan in Derry. Als eerste opdracht krijgen ze: er voor zorgen dat de demonstranten morgen het stadshuis niet bereiken. De aanwezigheid van de soldaten zorgt voor provocatie bij de Ieren, vooral de jonge Ieren. Ze vragen zich ook af waarom ze zelfs niet in rust mogen opkomen voor hun burgerrechten.
Vanaf dat moment vraag ik me af hoe de vijandigheid, het wederzijds onbegrip, is kunnen ontstaan. In de film wordt hier niet naar verwezen, daarom verdiepte ik me in de geschiedenis van Noord Ierland.
De kiemen van dit conflict werden reeds gelegd in 1155, toen pausAdrianus IV het oppergezag van Ierland overdroeg aan koning Henry II van Engeland. Deze gebeurtenis bracht een strijd tussen de Ieren en de Engelsen met zich mee. De Ieren kwamen meermaals in opstand, maar deze werden altijd onderdrukt voor de Engelsen. Na elke opstand volgden er wetten die het leven voor de katholieke Ieren moeilijker maakte. Zo werd er tussen 1695 en 1702 de Penal Laws ingevoerd, die de Ieren bijna al hun rechten ontnam. Als reactie gingen er vele Ieren emigreren, meestal was dit naar de Verenigde Staten.
De achtergebleven Ieren bleven strijden voor gelijke rechten tussen de katholieken en de protestanten. In 1919 beslissen de Britten een paramilitaire politiemacht naar Ierland te sturen om de opstanden onder controle te houden. Er wordt een bittere strijd gevochten met de in dat jaar opgerichte IRA (Irish Republican Army). In juli 1919 wordt er dan een wapenstilstand gesloten en beginnen de onderhandelingen tussen de Ieren en de Britten. Uiteindelijk leidde deze gesprekken tot de tweedeling van het Ierse eiland in 1921. In het zuiden ontstond de onafhankelijke Ierse Vrijstaat en in het noorden Noord Ierland, dat deel bleef uitmaken van het Verenigd Koninkrijk. De reden waarom Noord Ierland het Verenigd Koninkrijk loyaal bleef, was dat er veel protestantse migranten woonden, die oorspronkelijk uit Schotland kwamen. Een andere reden waarom de Britten Noord Ierland wilden behouden was het feit dat er de belangrijkste havens van het eiland er lagen. Noord Ierland was het economisch sterkste deel van het eiland.
Vanaf de stichting van Noord Ierland werd aan dit gebied met mate zelfbestuur toegekend. Maar de wijze waarop de protestantse meerderheid dit zelfbestuur invulde zorgde voor een slechtere verhouding tussen de protestanten en de katholieken.
In de jaren 60 ontstond er onder de katholieken langzaam, maar zeer bewust een beweging die gelijke rechten opeiste. Hun acties zorgden ervoor dat de protestantse meerderheid zich bedreigd voelde. In Engeland groeide het idee dat de manier waarop het protestantse bestuur zijn macht gebruikt de situatie enkel verergerde. Om te voorkomen dat alles uit de hand liep werd het zelfbestuur afgeschaft.
Dit was het startschot van The Troubles in Noord Ierland. De Britse troepen die naar Noord Ierland werden gestuurd hadden het moeilijk om een onderscheid te maken tussen de gewone katholieken die gelijke rechten eisten en de extremisten van de IRA. Dit heeft ernstige gevolgen gehad. Eén hiervan vond plaatst op zondag 30 januari 1972. Deze gebeurtenis brengt ons dan bij de film Bloody Sunday.
De film toont vanuit 3 perspectieven wat er op die dag gebeurde. Waardoor je als kijker een beter zicht hebt op de gebeurtenissen.
De geweldloze demonstratie wordt door Ivan Cooper en zijn medewerkers georganiseerd. Hijzelf is een protestant, maar leidt een burgerrechtenbeweging voor gelijke rechten tussen katholieken en protestanten. Hij wordt voorgesteld als een sterke leider die ervoor wil zorgen dat de katholieke Ieren opkomen voor hun burgerrechten. Hij gelooft dat dit allemaal op een geweldloze manier kan gebeuren. Daarom verwijst hij naar M. Luther King en Gandhi, want zij hebben ook altijd geweldloze acties gevoerd.
In de film probeert hij in overleg met de overheid en de IRA te voorkomen dat deze demonstratie uitmondt in een gewelddadige betoging. Zo zien we hem voor de demonstratie praten met een IRA lid, aan wie hij expliciet vraagt om in geen geval wapens te gebruiken. Cooper probeert ook een gesprek aan te gaan met de soldaten om hen te vragen om genoeg plaats te voorzien voor de demonstranten, maar hij wordt resoluut afgesnauwd door hen.
Voor de Britse overheid is de demonstratie ontoelaatbaar, daarom wordt het dan ook verboden om te demonstreren. De burgerrechtenorganisaties zijn het hier niet mee eens, waardoor de Britse overheid het leger naar Noord Ierland stuurt. De operatie zal geleid worden door generaal Ford. Hij is niet opgezet met de gebeurtenissen en eiste een harde aanpak. Er zullen vele relschoppers, maar vooral hun leiders opgepakt moeten worden. Er zijn ook paras aanwezig, maar zij mogen enkel ingrijpen als de situatie zeer gewelddadig wordt. Hijzelf is ervan overtuigd dat het toch zo ver zal komen. De betogers worden allemaal als relschoppers gezien. We krijgen ook meteen een kijk bij de soldaten en paras die aan de operatie zullen deelnemen. Het is even schrikken als ze met veel haatgevoelens worden klaargestoomd voor de operatie.
Als laatste is er dan ook de jonge katholieke Ier, Gerard. Hij vertegenwoordigt een van de 13 slachtoffers van die bewuste dag. Hij is nog maar 17 jaar oud en net uit de gevangenis. Deels onder druk van zijn vrienden en deels omwille van zijn nationalistische gevoelens wil hij deelnemen aan de demonstraties. Op deze manier wil hij als burger opkomen voor zijn rechten.
De demonstraties beginnen zeer rustig en met veleaanwezigen. Tijdens de route wordt er vaak opgeroepen om kalm te blijven en niet geïntimideerd te geraken door de aanwezigheid van de Britse soldaten. Alles verloopt zoals gepland tot enkele demonstranten opmerken dat ze niet richting stadshuis gaan. De weg richting het stadshuis is immers gebarricadeerd door de soldaten. Daarom beginnen enkele mensen stenen richting de soldaten te gooien. Dit is het moment waarop alles los barst. De paras verschijnen op de muren, er wordt meer en meer met stenen gegooid, er worden waterkanonnen ingezet, er wordt traangas gebruikt, de IRA komt in actie. Voor de mensen het beseffen, schieten de paras met echte kogels. Zonder doelwitten schieten ze in het wild erop los. Er wordt een staakt het vuren aangekondigd, maar toch blijven de soldaten schieten. Het leek alsof de soldaten geen moraal besef meer hadden toen ze aan het schieten waren. Het resultaat van een geweldloze demonstratie: 13 dode burgers! Later sterft ook een gewonde slachtoffer, waardoor de teller opliep tot 14 burgers die overleden tijdens de demonstratie.
In het ziekenhuis is het een ware chaos, want iedereen is op zoek naar een familielid of vriend. Het is een zeer emotionele scène waar geen woorden voor bestaan om het te beschrijven. Er is veel lawaai, maar je hoort niet echt iemand praten in het ziekenhuis. Iedereen is aangeslagen met de gebeurtenissen. Ondertussen moeten de soldaten zich verantwoorden omwille van het geweld dat ze gebruikt hebben. Het is verschrikkelijk om te horen dat de soldaten alle schuld bij de onschuldige demonstranten steken. Zo beweren ze dat er mensen met wapens waren die meermaals op hen hadden geschoten, dat er meerdere keren molotovcocktails werden gegooid,
Als laatste zien ze Ivan Cooper een persconferentie geven. Hoewel de IRA al die tijd actief was, was dit het moment dat de IRA aan terrein won. Dit maakt Cooper ook duidelijk door het volgende te zeggen: Je hebt de burgerrechtenbeweging vernietigd. En je hebt de IRA de grootste zege bezorgd die het ooit zal halen. Overal in deze stad sluiten jongemannen, jongens zich vanavond aan bij de IRA aan en jullie zullen storm oogsten.
Twee dagen na Bloody Sunday opende de Britse regering een onderzoek. De opperrechter die het onderzoek voerde, kwam tot het volgend besluit: De IRA opende als eerst het vuur op de soldaten en dat er een sterk vermoeden was dat sommige slachtoffers wapens hadden. Het legeroptreden was gerechtvaardigd.
Deze gebeurtenis op 30 januari 1972 was een breekpunt, want door al het geweld kozen vele Ieren de IRA. Ze gingen ervan uit dat geweldloze acties niet zouden helpen. De hierna volgende jaren pleegde de IRA vele bomaanslagen en maakte gebruik van geweld. Het bleef onrustig in Noord Ierland tot de Goede Vrijdag akkoorden. Deze akkoorden waren een belangrijke stap in het vredesproces in Noord Ierland. Het werd ondertekend op 10 april 1998. Ondertussen bleef de IRA gewelddadige acties uitvoeren. Aan de gewapende strijd kwam enkele keren een einde. Maar deze eindes waren meestal voorlopig, want al snel greep men terug naar de wapens.
Op 28 juli 2005 komt de IRA met een verklaring naar buiten waarin ze aangeven dat ze definitief zullen stoppen met gewapend geweld. Ze willen vanaf dat moment hun doelen enkel op politiek vlak nastreven. Dit was een opmerkelijke bekendmaking aangezien de IRA vooral bekend staat omwille van haar harde acties.
In april 2007 kwam er met de tussenkomst van de Britse regering een overeenstemming over een nieuwe coalitie tussen de protestantse Ian Paisley en de katholieke Gerry Adams tot stand. Sindsdien heeft Noord - Ierland weer zelfsbestuur nadat het sinds 2002 rechtstreeks door de centrale overheid van het Verenigd Koninkrijk werd bestuurd.
Er werden enkele stappen gezet richting vrede in Noord Ierland. Toch is het er niet altijd even rustig. Nadat nu de IRA de wapens heeft neergelegd, zijn er splintergroeperingen ontstaan die rellen blijven veroorzaken. Het ziet er naar uit dat er stappen worden gezet in de goede richting, maar dat het wel lang zal duren voor er sprake is van rust in Noord Ierland.
Hoe zit het met het conflict in Noord Ierland? (2)
Ter voorbereiding van de film en het verslag zal ik het liedje Sunday Bloody Sundayvan de bekende Ierse groep U2 beluisteren. Het is een van de meest politiekgerichte nummers van U2. De tekst van het nummer beschrijft de problemen in Noord Ierland. Opmerkelijk is dat het lied als een rebelsong wordt beschouwd, terwijl de groep meermaals heeft uitgedrukt dat het een 'positief' protestlied is.
'Sunday Bloody Sunday' I cant believe the news today Oh, I cant close my eyes and make it go away How long... How long must we sing this song? How long? how long...
cause tonight...we can be as one Tonight...
Broken bottles under childrens feet Bodies strewn across the dead end street But I wont heed the battle call It puts my back up Puts my back up against the wall
And the battles just begun Theres many lost, but tell me who has won The trench is dug within our hearts And mothers, children, brothers, sisters torn apart
Sunday, bloody sunday Sunday, bloody sunday
How long... How long must we sing this song? How long? how long...
cause tonight...we can be as one Tonight... Tonight...
Wipe the tears from your eyes Wipe your tears away Wipe your tears away I wipe your tears away (sunday, bloody sunday) I wipe your blood shot eyes (sunday, bloody sunday)
Op 28 juli 2005 komt de IRA (Iers Republikeins Leger) met een verklaring naar buiten waarin ze aangeven dat ze definitief zullen stoppen met gewapend geweld. Ze willen vanaf dat moment hun doelen enkel op politiek vlak nastreven. Dit was een opmerkelijke bekendmaking aangezien de IRA vooral bekend staat omwille van haar harde acties. Deze gebeurtenis zorgde er ook gedeeltelijk voor dat Noord Ierland weer zelfbestuur kreeg in 2007. Want sinds 2002 werd het bestuurd door de centrale overheid van het Verenigd Koninkrijk.
Waarom heeft de IRA besloten om de wapens neer te leggen in de lange en bloedige burgeroorlog (The Troubles)? Hebben ze hun doel bereikt? Hoe is dit conflict tussen de katholieken en protestanten eigenlijk ontstaan? Wat wordt er precies geëist? Hoe zit het met het conflict op dit moment in Noord Ierland?
Om een beter zicht te krijgen over deze vragen moet er naar het aanvangspunt van deze burgeroorlog in Noord Ierland gekeken worden. Zondag 30 januari 1972, met andere woorden Bloody Sunday. Daarom koos ik om deze week Bloody Sunday van Paul Greengrass te bekijken.
Vandaag de dag heerst er een vrij negatief beeld over Iran. Vooral omwille van het feit dat Iran enkel met slechte voorvallen in het nieuws komt: uitspraken van president Ahmadinejad o.a. over de Holocaust, een nucleair programma, ...
Onmiddellijk rijzen de volgende vragen bij me op:
-Hoe is Iran precies uitgegroeid tot zon omstreden staat?
-Wat was de aanleiding?
-Wat was de echte bedoeling van de Iraanse Revolutie?
-Waarom vormt Iran een dreiging voor de westerse landen?
-Hoe ervaren de inwoners van Iran al deze gebeurtenissen?
-
Om deze vragen te kunnen beantwoorden en om een beter beeld te kunnen vormen over de huidige situatie in Iran moeten we terug gaan naar het verleden. Meer specifiek naar de vooravond van de Iraanse Revolutie. Dat is precies waar het verhaal, dat Marjane vertelt in Persepolis, begint. De titel van deze film verwijst naar de historische Iraanse stad Persepolis.
Via een flashback komt de 8 jarige Marjane in Teheran anno 1978. Grote opstanden met geestelijken, studenten, intellectuelen, vinden plaats. Ze protesteren tegen het dictatoriaal bewind van de sjah (koning). De sjah regeert als alleenheerser en onderdrukt de bevolking. Hij kan wel op steun rekenen van het westen, dit omwille van de oliereserves in Iran.
Het volk wil dat de sjah opstapt zodat Iran een democratischer land kan worden. De opstandelingen worden met veel geweld geweerd. Ook de ouders van Marjane nemen deel aan deze demonstraties.
De beelden deden me denken aan de recente protestacties van de aanhangers van de hervormingsgezind presidentskandidaat Mousavi. Hierbij kwamen ook studenten en geleerden op straat en zij werden met veel geweld onderdrukt.
In 1979 is het zover: de Iraanse Revolutie is een feit! De sjah vlucht naar het buitenland. Er heerst eerst een ware euforie in het land. De politieke gevangenen worden vrij gelaten. Dit allemaal was slechts de eerste fase van de revolutie, want 1 jaar na de revolutie dreigt de mooie droom te eindigen in een nachtmerrie wanneer de islamitische partij de verkiezingen met een overweldigende meerderheid wint.
Iran wordt uitgeroepen tot een islamitische republiek onder leiding van ayatollahKhomeini (de geestelijke leider), die uit ballingschap keert. De bevolking komt in een nog strenger regime terecht, dat erger is dan het bewind onder de sjah. De voorstanders van de revolutie zijn teleurgesteld en beseffen dat de nieuwe machthebbers een repressiever beleid zullen uitvoeren. Andersdenkenden worden niet getolereerd en worden opgepakt. Bovendien lijdt de positie van de vrouw in de samenleving meer en meer onder de onderdrukking. De eens moderne vrouwen worden onder het nieuw bewind verplicht tot het dragen van hoofddoeken als ze buiten komen. Marjane voelt zich onderdrukt onder haar hoofddoek, maar kan dankzij haar humor deze grote verandering verdragen.
Ondertussen profiteert Saddam van de interne problemen in Iran en valt het land binnen. Deze oorlog zal 8 jaar lang duren en het leven in Iran nog erger maken. Vele slaan op de vlucht tijdens deze oorlog. Ook de ouders van Marjane sturen haar naar Wenen. De Iraanse autoriteiten maken van de situatie eerder gebruik om de bevolking nog meer onder hun controle te krijgen dan te vechten tegen Irak. Zo worden jongens misleid om te gaan vechten voor hun land, alle westerse producten worden verboden, buren worden aangezet om elkaar te spioneren, Al deze regels brengen beperkingen met zich mee, maar de mensen blijven niet bij de pakken zitten. Ze zoeken nieuwe manieren om zich toch een beetje te kunnen vermaken. Zo organiseren ze geheime huisfeestjes waar ook alcohol wordt geconsumeerd, iets wat sinds het nieuw regime verboden is.
Het resultaat van de oorlog: 8 jaar oorlog voor niets en 1 miljoen doden voor niets. Na de oorlog (1988) is de situatie niet beter dan voordien. Alles wat naar het westen verwijst, is verboden. Alle regels moeten strikt nageleefd worden. Marjane keert terug naar haar land en beseft vrij snel dat ze er als vrouw bijna niets mag. Ze mag wel naar school, maar moet volledig gesluierd zijn en enkel met meisjes omgaan. Over politiek mogen de studenten zeker niet praten en als ze dit wel doen worden ze opgepakt. Hun leven wordt beperkt en volledig gecontroleerd.
Na veel vallen en opstaan beseffen de ouders en Marjane ook dat ze zich niet kan aanpassen aan de situatie in Iran. Ze is te mondig en volgt de regels die opgelegd worden niet. Dit zou voor erge problemen kunnen zorgen. Daarom besluit ze voor een 2de keer naar het buitenland te gaan.
Teheran anno 2009: 30 jaar na de Iraanse Revolutie zijn er weer studenten, geleerden, op straat. Ze protesteren tegen de verkiezingsuitslagen en beweren dat deze vervalst zijn. Ze wijzen allemaal naar Ahmadinejad. Hij wordt gezien als een van de meeste conservatieven in Iran. Hij heeft als ideaal Iran terug te brengen naar de beginselen van de Iraanse Revolutie.
Dat er terug gegrepen wil worden naar het verleden bewijst Ahmadinejad door het westen vaak uit te dagen en te bedreigen. Dit doet hij vooral door te werken aan de verdere ontwikkeling van nucleaire technologie in zijn land. Hij zorgt voor beroering door de Holocaust te ontkennen en uitspraken te doen zoals er zijn geen homos in Iran. Het niet respecteren van vrije meningsuiting en persvrijheid zijn dan ook andere aspecten die Iran tot een omstreden land maken. Zo werden gedurende de opstanden naar aanleiding van de presidentsverkiezingen de actievoerders hard aangepakt, alle sociale netwerksites afgesloten, buitenlandse journalisten werden uit het land gezet of gearresteerd, Door het contact met de buitenwereld te verbieden willen de Iraanse autoriteiten voor een isolement zorgen.
Ahmadinejad is niet de enige bestuurder van het land. De eigenlijke machthebber is Khamenei, de religieuze leider. Vele politieke beslissingen worden door de president genomen, maar als het in tegenspraak is met de sharia worden deze beslissingen verworpen door de religieuze leiders. De macht ligt in handen van enkelen als alle beslissingen zomaar verworpen kunnen worden. Zo eiste andere presidentskandidaat, Mousavi, na de verkiezingen een hertelling omdat er massaal fraude gepleegd zou zijn, de Raad van Hoeders onderzocht deze bewering. Ze constateerde dat er onregelmatigheden waren tijdens de verkiezingen. Een hertelling van 10% van de stemmen werd aangekondigd, maar nieuwe verkiezingen werden uitgesloten. Dit toont een gebrek aan democratie in het land, en dit is ook een bedreiging volgens het Westen.
Dat het westen zich zorgen maakt over Iran werd nogmaals duidelijk tijdens de G20 bijeenkomst afgelopen week. Er werd bekend gemaakt dat Iran bezig zou zijn met het bouwen van een 2denucleaire verrijkingsfabriek. De VS en andere grote landen veroordelen Iran, maar Ahmadinejad zei dat de andere landen nog spijt zullen krijgen van hun loze beschuldiging. Hij blijft harde taal spreken omdat hij vrij spel heeft zolang het niet bewezen is dat er in Iran aan zulke praktijken wordt gedaan.
In de film wordt er ook gefocust op het menselijk aspect in Iran. Hoe de mensen de onderdrukking ervaren. Zo zijn de ouders van Marjane zeer moderne mensen en vragen zich af hoe het ooit zo ver is kunnen komen. Ze nemen deel aan de demonstraties en vechten voor hun rechten. Dit is ook wat de mensen vandaag in Iran doen. Ze komen op voor hun stem en eisen hervormingen die Iran tot een democratischerland zal leiden. Een filmpje van het overlijden van de jonge vrouw Neda Soltani verspreidde zich wijd over het Internet. Neda, Farsi voor stem, groeide als de stem van Iran uit tot één van de belangrijkste symbolen van de protestbeweging. Dat zoveel mensen op straat zijn gekomen na de verkiezingsuitslagen bewijst dat vele mensen in Iran misnoegd zijn over hun situatie. Ze willen een verandering, maar worden tegengehouden. Dat de Iraanse Revolutie nog steeds verder leeft in Iran is duidelijk. De hervormingsgezinden zijn er op uit om Iran om te vormen in een moderne staat, terwijl het huidig bestuur terug wil gaan in het verleden en Iran omvormen tot een staat waar niets of niemand in tegenspraak is met de sharia.
Persepolis is een aanrader voor iedereen die zich vragen stelt over de situatie van Iran vandaag. De film toont op een zeer duidelijke wijze de historische context van het ontstaan van de islamitische republiek Iran. Het schetst het leven in Iran voor, tijdens en na de Iraanse Revolutie vanuit het standpunt van een jong Iraans meisje. Het verhaal begint met een flashback, maar is daarna lineair opgebouwd waardoor de soms toch wel moeilijke geschiedenis van Iran makkelijk is weergegeven. De film maakt ook duidelijk dat de wortels van het omstreden Iran van nu toen gelegd werden.
De film brengt enkele belangrijke vragen met zich mee: Zullen de opstanden van de afgelopen maanden kunnen leiden tot een 2de revolutie in Iran? Wat zullen de gevolgen zijn: een democratischer of een nog meer omstreden land? Dit zijn vragen die waarschijnlijk een antwoord zullen krijgen in de toekomst.
Deze week ga ik de animatiefilm Persepolis bekijken die wordt verteld vanuit het perspectief van een jong Iraans meisje. Zo tracht ik me een beter beeld te vormen over Iran, tijdens en na de Iraanse Revolutie (1979). Daarnaast probeer ik ook te achterhalen welk invloed de Iraanse Revolutie vandaag de dag heeft in Iran. Dit vooral naar aanleiding van de turbulente situaties na de presidentsverkiezingen (juni 2009).
Een leerkracht PAV heeft een enorme bagage aan achtergrondinformatie nodig. Als toekomstig leerkracht PAV is het dus belangrijk om hier steeds aan te werken en deze bagage aan te vullen en bij te werken. Een manier om hieraan te werken: culturele acties ondernemen!
Via deze blog probeer ik een beter zicht te krijgen op mijn eigen tekorten. Hierna zal ik culturele acties ondernemen om deze tekorten op te vullen.
Elke week zal ik mezelf een kritische vraag stellen en vervolgens deze beantwoorden a.d.h.v. de culturele acties die ik zal ondernemen. Het verslag van mijn bevindingen zullen dan ook elke week op dit blog verschijnen.
.jpg)
