Top 10 films van 2015 (late post 'just for the record')
2016 zit er reeds op en op het blog werd mijn keuze van 2015 nog niet gepost! Soms zijn er eenmaal andere dingen in het leven die tijd en ruimte innemen. Er was een minimum aan timespace and mindspace voor dit blog afgelopen jaar maar het neerpennen van beslommeringen over films is NIET gedumpt. Gestopt met films kijken in 2016 ben ik zeker niet, dus die lijst zal weldra volgen. Om het kort te houden, simpelweg een opsomming van het betere werk, volgens ondergetekende, wat hier verscheen in 2015 en wat ik daarvan kon meepikken.
10. Cafard - Jan Butltheel
9. Cemetery Of Splendour aka Rak ti Khon Kaen - Apichatpong Weerasethakul
8. Inside Out - Pete Docter, Ronnie Del Carmen
7. Le Tous Nouveau Testament - Jaco Van Dormael
6. Son Of Saul - László Nemes
5. The Assassin - Hsiao-Hsien Hou
4. Ex Machina - Alex Garland
3. Taxi Teheran - Jafar Panahi
2. A Pigeon Sat On A Branch Reflecting On Existence aka En duva satt på en gren och funderade på tillvaron - Roy Andersson
1. L'homme Qui Répare Les Femmes : La Colère D'Hippocrate - Thierry Michel
UITSMIJTERS (Prachtige beeldverhalen die het niet verdienen om te worden uitgesloten van 'discriminerende' lijstjes, zoals hierboven ;)) :
Festival startte eerder
dan voorgaande jaren. Deze keer ronde men af op Paaszondag. Of de organisatie
dit volgende jaren ook zo zal doen of terug begin april zal verkiezen, maakt me
niet veel uit. Want alweer was het programma weer wereld(om)vattend en
uitdagend. Drie avonden eye and mind candy.
23 maart : Opening Night @ Minard.
Between Fences (2016) 85'
, Avi Mograbi, 20.30 uur.
We bevinden ons in een gevangenis in de
Negev woestijn (Zuid-Israël). Vluchtelingen van regimes in Soedan en Eritrea
die zich het land binnenkomen worden opgepakt en vastgehouden, krijgen het
statuut van indringers (wat gelijk kan staan aan spionnen?).
In Holot Detention Center, daar begon de
regisseur een werkgroep rond acteren. Innerlijke emoties naar buiten kunnen
brengen, vaak voorvloeiende uit hachelijk, erbarmelijke situaties. Het grootste
deel van de beelden tonen afrikanen in detentie die via toneel zichzelf kunnen
uitdrukken (en ook samenwerken).
Naargelang de documentaire vordert wordt
het duidelijk waarom zich hier kunnen uitdrukken deze (meestal) mannen op de
been houd.
Hun spelen hebben themas als dictatorschap,
mishandeling op de werkvloer, najagen van ontsnapten. De deelnemers worden zelf
aangespoord om met een verhaal op de proppen te komen. Bij aanvang van
soortelijke expressieve momenten staat spanning op bepaalde gezichten te lezen.
Naargelang men meer kan vertalen wat men in zich heeft zien we minder spanning.
Mograbi geeft zichzelf een compliment door de therapeutische waarde van acteren
naar voor te brengen.
Tussen de episode van opvoeringen door
lopen we mee door het kamp, de camera legt getuigenissen vast. Warempel krijgen we zelfs een poging tot
opstand te zien. Gevangenen worden voor onbepaalde tijd
vastgezet indien ze niet onmiddellijk ingaan op de eis om terug te keren naar
land van herkomst. Een verblijf van meerdere maanden of langer brengt onder
andere moedeloosheid met zich mee. In één van de gesprekken tussen gedetineerden
valt op dat lang niet iedereen moedeloos is. Anderen
zien hun situatie nu als nu overleven, hopen op betere tijden.
Met de moed in de schoenen of met hoop,
ieder mens zoekt een weg om er mee om te gaan, met of zonder de werkgroep van
Mograbi.
Momentopnamen gefilmd over een tijdspanne
van ongeveer een jaar, representaties van gedachten en emoties. Zoals de
gevangenen zelf beseffen, zijn ze onderhevig aan een politiek klimaat. Naast verslagenheid
en weemoed heersen er ook emoties van hoop en goede vooruitzichten. Heel concreet
beeldmateriaal dus over mensen als speelbal. Meer nog dan een reportage laat het
ons de menselijke conditie zien in deze omgeving waar ze zijn is vastgezet maar
geen houvast hebben, geen beslissingsrecht meer over eigen reilen en zeilen.
Ook al spreken de hoofdpersonage ons niet rechtstreeks aan, wat ze uiten spreekt
boekdelen.
*In augustus 2015 oordeelde het hooggerechtshof
dat detentie in HOLOT maximum nog een jaar mogelijk was. Daarna bleken de visums
niet goedgekeurd om rond te reizen. Velen konden/mochten zich aanvankelijk gaan
vestigen in Tel Aviv bijvoorbeeld, maar door zon administratief euvel momenteel
niet mogelijk. Op dit moment van schrijven blijft de termijn in praktijk vaak
langer dan een jaar.
24 maart 2016 : Sfinx, 19.00 uur
The Host (2015) 59',
Miranda Kennel.
De filmmaakster ontdekte verrassend genoeg
eigen familiale roots in de petroleumindustrie. Onze westerse koloniale drang
om olie industrie te beheersen in Iran zorgde ervoor dat ook uit Europa er
zakenmensen én wetenschappers naar het Midden-Oosten trokken. Zo ook Mirandas
voorouders. Ze doet haar vertelling met gefragmenteerde beelden en fotos. Als een
foto album verteld door een ervaren familielid worden we wijzer gemaakt in het ontstaan
van Anglo-Iranian Oil Company (nu BP) Het relaas komt voorbij aan de van uniek
beeldmateriaal. Mevrouw Kennel lichte ons na de voorstelling in dat de archieven
van British Petroleum behoorlijk makkelijk te betreden zijn. We kunnen ons goed
voorstellen dat haar familiale band een vrijgeleide gaf. Langs die persoonlijke
band weet ze haar verhaal te linken met wereldeconomie (en kolonialisme). Alsof
die industrie een gezicht krijgt. Wij kennen enkel die beelden van raffinaderijen
in een ruwe omgeving met die typerende cilindervormige bouwwerken geflankeerd door hoge
schoorstenen. Door een menselijke dimensie te geven zijn de beelden in
hun geheel ontluikend. Neen, over heldendaden wordt niet gesprokenen. Evenmin
gaat het sentiment zo diep dat er tranen aan te pas komen. Wel een dieper besef
van menselijkheid binnen een grotere context. Vlot door elkaar geweven fotos
voorzien van meer dan een commentaar illustreren, reconstrueren. Een levendig
(ook dankzij passende muziek) en onderhoudend fotoboek. Een geweldig boeiende
vertelling.
25 maart 2016 : KASKcinema, 17.00 uur
The Year Of The Beaver (1985)
78', Poster Collective (Steve Sprung, Dave Fox, Sylvia Stevens).
Noord-London tussen 1976 en 1978. Twee jaar
staking in de Brunswick fabriek, een fotografie verwerkend bedrijf. Al dat
beeldmateriaal samenstellen binnen een zinnig kader bleek een helse klus maar
het resultaat mag er zijn. Wat we zien zijn : De stakende arbeiders en
arbeidsters, vakbondsleden. Deze personen komen in beeld; Politiekers of andere staatsbeambten
komen niet voor de camera (zei het dan een sporadisch de fabrieksdirecteur die
zich naar binnen rept tussen de menigte). Een strijd wordt duidelijk waarin de
rechten van werknemers onder druk komen te staan binnen een conflict rond
economische belangen. Belangen die de aankondiging waren van heel conservatieve
tijden. Wat we wel te zien krijgen, op tv schermen, zijn een aantal fragmenten
met uispraken van politiekers, zoals Margaret Thatcher. Deze stukjes priempt men
weloverwogen tussen de uitlatingen van stakers en teruggevonden correspondenties
tussen vakbondsleiders en politiekers.
Wat we Thatcher horen zeggen past binnen de
grotere omkadering van de tijden die zouden komen. Wie staakte werd geblameerd.
Dat blijven werken vrijheid brengt; Zijn uitspraken die wijzen op weinig of geen
begrip voor de situatie van werknemers. Uit teruggevonden correspondenties
bleek dat uiteindelijk ...ze de staking maar moesten uitzweten. Ik geef hier
misschien een paar Spoilers prijs maar het bracht zon gevoel van afgunst bij
me teweeg (hoewel zon uitspraken wel wel niet als verassing komen). Bij mij
niet alleen, bij het door de zaal klinken van dergelijke uitspraken viel de
volledige stilte een aantal seconden weg. Ik meen dat de film zijn punt op dit
vlak niet mist. Getoond vanuit het perspectief van werknemers in een socio-economische
strijd verwikkeld. Het verlopen van de tijd lijkt te hebben toegedragen aan de
inhoud van de The Year Of The Beaver. Toen in de jaren 80 de effecten duidelijk
werden van economische verschuivingen konden Steve Sprung en collegas ook vaststellen
wat het belang was van hun beeldmateriaal.
De toon die de politiek aansloeg, de
norsheid waarmee arbeiders werden behandeld was toen niet herkenbaar als een
stroming, een policy, . Maar het conservatisme zou zich weldra volledig laten gelden.
Een documentaire, als document. Omdat het
zich afspeelt om de vooravond van algemene industriële veranderingen (niet
enkel Groot-Brittannië). Denk maar aan de globalisatie die sterk uit zijn
voegen zou barsten vanaf de jaren 80 vanuit een nieuw economisch model. Ook nu
nog steeds liggen werknemersklassen onder vuur als het er op aankomt rechten
te behouden of bekomen bij conflicten. Daarom, maar ook om zovele andere
redenen waarvoor ik nu plaats tekort kom.
Wanneer ik verneem dat een nieuw te
verschijnen film zich tijdens een welbepaalde periode uit het verleden zal
afspelen, begin ik mezelf al te verheugen op de belevenis in de bioscoop om te
worden ondergedompeld in beelden van een wereld die ooit eens was. Terug in
de tijd reizen hoort bij ontdekken, je nieuwsgierigheid laaien. En als er reeds
voorkennis bestaat over het thema, dan telt herkenning. Het zien van vertrouwde
beelden brengt soelaas, gemoedsrust. Gladde kapsels bij de boys, ladies in
cocktail jurken, wagens gul bekleed met chroom, Een tijd waarin een saffie opsteken alom cool
was. Regisseur Anton Corbijn laat ons midden jaren vijftig herbeleven,
meebepaald 1955. James Dean is in deze periode ontdekt binnen Hollywood maar
nog niet bij het grote publiek. Aan grotere bekendheidverwerven zou de fotoreportage in Life
Magazine bijdragen.
Na een viertal jaar in tv series te
hebben geacteerd vond James Dean zijn weg naar het witte doek. We pikken in op
een moment dat opnames van East Of Eden (1955) achter de rug liggen en nieuwe
voorstellen zich aanbieden. Robert Pattinson is Dennis Stock, fotograaf veelal
voor Life Magazine in deze periode. Hij wil als eerste een fotoreportage te
maken van James Dean. Diens ster was nog niet reizende dus brengt het
overtuigen van de hoofdredacteur John Morris, vertolkt door Joel Edgerton (The
Great Gatsby, Exodus : Gods And Kings) een eerste obstakel met zich mee. Laat
het geen verassing zijn dat een eerste rechtstreeks contact even op zich laat
wachten. In een films waar de één de ander zoekt ligt de weg immers steeds
bezaaid met hindernissen. Uit de realiteit weten we dat aan het geduld van de
fotograaf aardig wat werd gerekt. Dit verhaalverloop is waar én past dito
binnen het draaiboek van een film. Zowel Stock als Deans vormgeving krijgen
evenveel schermtijd alvorens hun wegen zich kruisen. Dane Dehane als James Dean
weet onmiddellijk te boeien vanaf minuut één.Met fragiliteit, sensitiviteit en voldoende schroomloosheid houd hij het
karakter draaiende. Hij is intrigerend op het scherm, net zoals de persoon die
hij vertolkt dat voor de buitenwereld ook was.
Ben Kingsley, als Jack Warner, en
DeHane krijgen genoeg schermtijd om hun tegenstellingen in stijl te modelleren;
Jeugdige rebellie tegenover elitair conservatisme. Vergeet niet dat we hier op
de vooravond staan van de seksuele revolutie en persoonlijke bewustwording bij
jongeren.New Hope, zelfvertrouwen bij
jongeren waar mediafiguren het voortouw in namen. Vaak Image Building, enkel in
het mediagebeuren. Al was James Dean authentiek in subversief gedrag, hij zou
een volledige generatie inspireren. Jack Warners scenes zijn voldoende om het
aura te creëren van deze machtige producent. Ben Kingsly bezit glanzende kracht
in zijn mimiek om in luttele seconden een blijvende indruk na te laten voor de
resterende tijd van een film.
In Life communiceert Kingsley met
autoriteit, wat opweegt tegen de nonchalance van James Dean. We mogen spreken
van een economische maar doeltreffende aanpak, de tijdsspanne die hij binnen de
film doorbrengt is vrij beperkt.
Anton Corbijn (tevens decor
ontwerper voor film, podium en videoclips) brengt een gekend verhaal waarvan de
uitvoering complex is en afhangt van detail in karakterisering en
vormgeving.In de breedte slank
gehouden, zonder veel zijsprongen naar privélevens, zag ik illustrerende
beelden, geen verklarende dialogen; Geen graafwerken naar motivaties en reeds
afgelegde wegen.Al te evidente
verwijzingen naar homoseksualiteit of biseksualiteit van het hoofdpersonage
worden overgeslagen. Controverse beoogd men dus niet.
Corbijn zijn oog voor grafisch
detail leveren een waarheidsgetrouwe omgeving op. Het decor schept
realiteit zonder fransjes. Geen glitterend blinkend digitaal opgesmukt beeld.
Grafisch sereen en dat brengt de protagonisten op de voorgrond.Een evenwichtige Zoom-Back naar de
Mid-Fifties waarin James Dean met intensiteit wordt vertolk. DeHane zet een
sympathiek figuur neer, onmogelijk om James Dean binnen deze context in een
negatief daglicht te stellen.
+ Errol : While i'm here i've got a house, it goes with the job.
- Charlie : You've got a house and you've got a job, on my land. Where is my
house? Where is my job?
Een deel uit een conversatie tijdens de eerste 20 minuten. Charlie, een
dakloze Aboriginal, in gesprek bij Errol. De functie van
Errol komt niet ter sprake, wel is hij duidelijk een aanspreekpunt in
de buurt wat sociale aangelegenheden betreft. Of hij dan nog werken
mag voor een (sociale) huisvestingsmaatschappij maakt weinig uit. Wat
belangrijker is, is ingaan op de probleemstelling binnen de
conversatie. Want met uitwisseling van enkele zinnen ligt de
vinger op de wonde. Heden, zijn de oorspronkelijke bewoners van het
Australische continent (Aborigines) grotendeels verdreven van eigen land. Een
deel onder hen is heden werkloos én dakloos. Regisseur Rolf De Heer wil ons
althans een dergelijk verhaal vertellen. Een persoon zoals Rolf die al
meerdere jaren verblijft en werkt in Australië kan er een verhaal met
veel buikgevoel over vertellen. Zijn film uit 2006, Ten Canoes, sprak hij ook
met duidelijke liefde en bezorgdheid over 'de originelen' van dit land.
Gedwongen moeten leven in een tent terwijl andere, overwegend blanke,
bewoners een dak boven het hoofd hebben maakt van jaloezie geen zonde maar een
gerechtvaardigd middel om gerechtigheid te eisen. Charlie spendeert veel tijd
alleen, denkend, in zichzelf neuriënd. Waarna hij een lange denksessie wil
omzetten in bepalen van eigen lot. Net als vele mensen heeft deze man de wil om
te werken en wonen. Er blijft weinig nuttigs over om te doen in Charlies
omgeving zien we. Door rond beuzelen, alcohol nuttigen en te jagen waar het
niet mag is een aanvaring met politie jammerlijke logica. Een schouderklopje wordt
niet uitgedeeld. Zijn eis om gelijkheid uit hij op een geërgerde wijze, dit
werkt de tegenpartij alleen maar in de hand. Gezaghebbenden wijzen een persoon,
die langs de verkeerde zijde geboren lijkt, zijn gestipuleerde plaats toe. Alsof de huisvesting en lange arm der wet alleen maar hun job doen, en dat is
ook zo. Ze tonen wel respect voor de persoon Charlie. Je voelt medeleven, begrip zelfs, maar professionele gedragscodes houden hen tegen. Hun lichaamstaal spreekt met een ingebakken terughoudendheid, een hand mag niet worden uitgereikt. Sympathie valt samen met het plichtsbewuste.
Laten we na deze schets van het plot eens de bedenking maken dat zijn
leefomgeving in zijn geheel er zich van onthoud om verantwoordelijkheid op zich
te nemen. Een ongelijke machtsverhouding tussen mens en wet (gesterkt door een
uitvoerende macht) kan heel herkenbaar overkomen. Het is makkelijker om met de
vinger te wijzen dan te moeten toegeven dat een individu tot marginaliteit werd
gedreven. Het lijkt alsof Charlie gewrongen zit een onomkeerbaar proces waarbij
zelfs een sterk wilskrachtig persoon zou willen vluchten naar Pandora. David Gulpilil, gekend voor nevenrollen in Crocodile Dundee (1986) en
The Proposition (2005), vertolkt de hoofdrol met zon een natuurlijke gemoedelijkheid
dat meeleven geen enkele inspanning vergt. Een doorleefde figuur die opgaat in
de natuur binnen de filmlijst. Hoe haaks Charlie ook mag staan op de sociale
omgeving, zijn ruwe gelaat en gemompel passen binnen het kader met (vaak) heldere
natuur en mediterend geritsel van bladeren geraakt door de bries.
Het ondergaan of veroorzaken van onrecht en
uitsluiting zijn herkenbaar binnen zo goed als elke samenleving. Daarom, als we
even rondom ons kijken is er altijd wel ergens een Charlie te spotten. Wat deze
inwoner ook doet, in het plaatje passen lukt hem nooit (meer) volledig. De Heer
slaagt er in om vanuit een omgeving die hem nauw aan het hart ligt een
boodschap uit te zenden, een vraag tot respect voor een autochtone bevolking.
En niet in het minst een globale vraag om elk individu, gekoloniseerd of niet,
een menswaardige plaats te gunnen. Een film met een groot hart, sterk karakter
en zuivere cinematografie.
L'homme Qui Répare Les Femmes : La Colère D'Hippocrate (2015) - Bespreking
Een documentaire over Denis Mukwege, gynaecoloog in het Congolese Panzi
ziekenhuis (Bukavu, Zuid-Kivu). Regisseur/cameraman Thierry Michel maakte reeds
meerdere non-fictiefilms over centraal Afrika. Hij als Belg, en België als land
zijn dus niet aan een proefstuk toe als het gaat over die deel van de wereld
betreden. Wel met dat verschil dat Michel registreert en niet koloniseert.
In 1994 ontketende zich in buurland Rwanda een burgeroorlog waardoor
Hutu-milities toenmalig Zaïre (nu Congo) binnentrokken via het Oosten
(Zuid-Kivu). Langs deze zijde trokken evengoed Rwandese troepen binnen om
dictator om Mubutu Sese Seko te verdrijven. Met als gevolg jaren van oorlog.
Veroverde gebieden worden onderdrukt en sexueel geweld maakt helaas onderdeel
uit van onderdrukking. Zo tracht een bezetter de wilskracht van de bevolking te
breken. Docter Mukwege opereert en behandeld sedert 1998 gemolesteerde vrouwen.
Feiten die met geweld (vaak door meerdere mannen tegelijk) worden
gepleegd. Doekjes er om winden doet de documentaire niet. Een tiental vrouwen
uit een dorpje in Zuid-Kivu staan voor de camera, een eerste zin van een eerste
verklaring luidt als volgt : ''Ik ben verkracht...''. Een onverlette
bewustmaking over de ernst van de zaak. Deze nederige
mensen vertellen tragische feiten, dicht tegen de lens
aan. Empathisch worden behoeft zo geen inspanning. Denis Mukwege komt hierna
in beeld, in het Panzi Hostpitaal. Ook hier zijn we in één adem on the
field. Naar onze normen uitgerust met primitieve voorzieningen
De mensen (hun getuigenissen, situaties en bekommernissen) en wat de
gynaecoloog (en zijn team) onderneemt; Zijn twee facetten
doorlopend afgewisseld met elkaar, onlosmakelijk met elkaar verbonden.
Vele vrouwen blijven jaren (en met meerdere operaties) in behandeling.
In het Westen is hij niet onopgemerkt gebleven. Door
de Verenigde Naties met applaus onthaald en gelauwerd met UN Human
Rights Prize in 2008. In 2011 de Clinton Global Citizen
Award. Waarachtig mocht hij nog eens opdagen voor de Clinton's in
2014 voor de Hillary Rodham Clinton Award (waar filmster Ben
Affleck eerbiedig spreekt). Onze Europese Unie kon niet
achterblijven, in november 2014 werd de Sakharov prijs aan de kloeke lijst
toegevoegd. Zoals u merkt werden er aldoor tussen 2008 en vandaag prijzen,
die blijk geven van lof, aan hem toevertrouwd. Beelden in onze
Westerse wereld vol van verheerlijking staan in weids contrast met zijn
veldwerk. Ontnuchterend om van het geciviliseerd kandjesklappen te
switchen naar Denis Mukwege zelf, die patiënten psychisch tracht te
boosten in een klaslokaal. Hoop geven aan slachtoffers om zich terug
mensen te laten voelen. Het teruggeven van zelfwaarde leidt soms tot
inspiratie om zelf gynaecologe te willen worden. Zelf de handen uit de
mauwen steken lijkt bij deze man een roeping. In een land dat
ogenschijnlijk ver van ons lijkt tonen de makers ons de
definitie van een altruïst. In eigen land (Congo) is de gevestigde waarde
lang zo enthousiast niet als bij ons. Tussen de regels staat
bijvoorbeeld te lezen dat het tot 2008 duurde, 10 jaar dus,
vooraleer echte erkenning hem toe kwam. Ook hij ziet in dat medisch
en psychisch hulp bieden alleen niet de wortels van het kwaad kunnen verhelpen.
Nog meer bewondering krijgen we voor de man wanneer we te zien krijgen hoe
hij sensibiliseringscampagne(s) voert, samen met andere mannen. Dat
mannen verantwoordelijk zijn voor verkrachtingen vraagt om bewustmaking in
het algemeen. Kleine leefgemeenschappen zonder sociale media lenen
zich perfect voor het groeperen van alle dorpelingen
en vervolgens open discussies te starten (waar Denis Mukwege en zijn
actievoerders dan ook aanwezig zijn). Er is nog meer, doorheen de
film komen verschillende getuigen voor de camera. Of het nu dorpelingen zijn
die wapens tonen met vers bloed beklad of een priester die zijn
ervaring deelt over de slachting in zijn kerk. Velen kaarten
straffeloosheid aan, tristesse in hun ogen smeekt om gerechtigheid. We
krijgen naar het einde toe een terechtstelling in een rechtbank te zien,
beschuldigen voor seksueel misbruik moeten verantwoording
afleggen. Uiteraard ziet deze (militaire) rechtbank er stukken eenvoudiger
uit zoals wij die kennen. Een kolonel is rechter, één getuigenis volstaat
én DNA-onderzoek (of andere medische middelen) wordt niet
aangehaald. Men wil voorbeelden stellen maar over volledige
gerechtigheid kunnen we niet spreken. In een deel van de wereld
waar de militaire macht regeert zien we duidelijk nood aan een
rechtstaat. Pas diep in de documentaire krijgen we chirurgenwerk
te zien in het sobere operatiekwartier. Na alles wat je reeds te
verwerken kreeg laat dit een straffe indruk na.
Door ons onverbloemd te confronteren wekt deze film enorm
veel medeleven op. Mensen zoals Denis Mukwege geven hoop aan een
land op weg naar gerechtigheid, door naastenliefde te
tonen. Een attitude die inspirerend hoort te zijn op globaal
vlak. De Griekse arts Hippocrates Van Kos (460 v. Chr - 370 v. Chr)
behoorde tot de eersten in Europa die aan de hand van symptomen een diagnose
kon stellen, om vervolgens therapie voor te schrijven. Sindsdien is
geneeskunde alleen nog maar in progressie. Dit neemt niet weg dat docter
Mukwege in de moderne tijd geen oplossing heeft gevonden voor de oorzaak van
menselijke bruutheid. Zelfs een gynaecoloog met een groot hart
voor zijn maatschappij verkeerd in de onmogelijkheid om het
onmenselijke te verbannen. Bij de ontvangst van een zoveelste
patiënt in het Panzi Hostpitaal is het mogelijk om geregeld met
gevoelens van onmacht en verbolgenheid te worden overmand.
'La Colère D'Hippocrate' is
daarom uiterst convenabel.
Laattijdig sequels blijven binnenstromen in 2015 : Avengers : Age Of Ultron en Mad Max : Fury Road zijn twee voorbeelden. De laatst vernoemde is evenals Jurassic World nummer vier binnen een concept. Zolang er een ingrediënt kan worden toegevoegd valt een verhaal te verkopen aan een groot publiek. Wie steekt dan als regisseur zijn handen in het vuur? Spielberg niet, die treed aan als producent. Colin Trevorrow nam de taak op zich. En who's Trevorrow anyway? Een jonge Amerikaan, geboren in 1976. Hij regisseerde reeds een kortfilm, een tv-film en een langspeelfilm 'Safety Not Garenteed'. Ik bespaar jullie uitleg van enig plot. Weet gewoon dat geen enkele film over een groot budget beschikte.. In zijn positie heeft hij weinig te verliezen. Als hij zo'n franchise project goed uitvoert wint hij er alleen maar bij.
John Hammond's droom is uitgekomen, het park draait op volle toeren. Net zoals in het pretpark Walibi voelt het management van Jurassic World zich verplicht om de interesse van de consument te behouden. Regelmatig nieuwe attracties introduceren achten ze nodig. Jurassic park (1993) gaat over genetische manipulatie en daar bouwen de latere delen op verder. Jurassic World slaat geen andere weg in. Men gaat een dinostapje verder, de Indominus Rex. Een nieuw megalomaan monster, het resultaat van een genetische cocktail. Nu moet het net lukken dat uitgesproken op een druk weekend deze badass niet in zijn kooi wil blijven! Wat een toeval!? Claire (Bryce Dallas Howard) stelt een workaholic voor die tot het management behoord. Haar twee neefjes Zach en Gray (respectievelijk Nick Robinson en Ty Simpkins)zijn op bezoek voor een rondrit in het park. Door tijdsgebrek mogen beide knapen de rondrit alleen doen... And later there's running and screaming. De eerste film vroeg om net dezelfde uitdaging, om kind en puber redden. Ze brengen zichzelf in moeilijkheden door weer, hoe kan het ook anders, gevaar op te zoeken in plaats van veiligheid. Verder het plot overlopen lijkt me overbodig. Omdat het herkenbare kenmerken bezit van het Jurassic Park concept en Monster Movies in het algemeen. Voor monsters gaan we kijken en zullen we ook krijgen. Heel wat soorten komen gedetailleerd in beeld. Wie dino soorten wil raden of opsommen met de jeugdvrienden wordt royaal bediend. De kwaliteit van beeldmateriaal onderling met het tempo zit goed. Elke scene is een doorschakeling naar de volgende. Grafische compositie van mens en CGI creaties staan welgevormd binnen ieder frame. Hun gezamenlijk verhaal ontvouwd zich zonder veel zijsprongen in alle duidelijkheid. Mede door tempo en rechtlijnigheid zijn personages niet uitgediept. Claire is een workaholic die niet naar anderen omkijkt en dieren ziet als producten. Een ander personage Hoskins (Vincent D'Onofrio, 'Full Metal Jacket') ziet graten in het africhten van raptors voor militaire doeleinden. Binnen de minuut, na introductie, is hun motivatie geschetst. Owens (gespeeld door Chris Pratt, Gardians Of The Galaxy) is de heldhaftige hoofdrolspeler, avonturier, man met ervaring en terreinkennis (wat zou een avonturen-monsterfilm ook zijn zonder). Geloofwaardig trekt hij zowel bedachtzame, zelfverzekerde als komieke grimassen. Zijn charisma is necessiteit tegenover computer creaties en weghollende kopschuwe ignoranten. Humor, net zoals charisma, maakt het kijken naar rampscenario's beter verteerbaar. De situaties tussen Claire en Owen zijn genietbaar, ook andere karikaturen ondermijnen wel eens elkaars gezag of laat zich gelden door een droge opmerking. De mensen op het scherm zijn aangenaam om zien, emotioneel aan hen gehecht raken we niet. Eerder worden ze leuke hapklare brokjes. Als je tempo en speciale effecten strak zitten hoef je geen tijd te verdoen met teveel wetenschappelijk gezanik, het is immers ook al deel vier. Hoe men aan super ontwikkelde dino's toekwam krijg je wel te verwerken. De manipulatie van wezens schakelt een versnelling hoger. Was het in 1993 al sci-fi, wel dan is dit : Sci-Fi Dino's, The Next Level. Filmgangers dienen evenzeer naar de cinemazaal te worden gelokt als de toeschouwers van het park in de vertoning. Ook wij willen groter en gemener. Aanvaardbaar in opeenvolgende delen om steeds extremer te willen gaan maar gaat dit dan niet ten kosten van geloofwaardigheid? Gaat fantasie het petje niet te boven van de kijker wanneer dieren het gezag van mensen ondergraven door intelligenter te zijn? Of blijkt dat hun eigen agenda de kracht bezit om het plot te ondermijnen? Dan laat je best elke zin voor natuurlijke samenhang varen. Ga best mee in de fantasie van de makers, draai je knop om. Het was nooit de bedoeling van Steven Spielberg's origineel om getrouw archeologisch en biologisch te handelen. Waarom zou het nu wel zo moeten zijn? Gewoon meevolgen en geen vragen stellen.
Menselijke overheersingsdrang over de natuur geldt wederom als ondertoon. In werkelijk alle voorafgaande films die ook maar iets met natuur te maken hebben steekt dit thema vroeg of laat de kop op. Oorlogszucht hoort hier ook bij de optelsom der menselijk driften. Ook niet vernieuwend is het ten prooi vallen van brengers van razernij aan wilde dieren. Deze kwesties zijn al zo vaak aan de kaak gesteld (en grondiger ook), een oud zeer zonder meerwaarde. Oud, Jurassic Park was op gebied van speciale effecten een combinatie van innovatieve computeranimatie en hoogtechnologische robotica (zo genaamde Animatronics). Na '93 krijgen we een stapsgewijze evolutie naar volledig computer geanimeerde creaturen. (van Starship Troopers (1997), met nog enige robotica tot King Kong (2005), met alleen nog maar digitale wezens).Verwijzingen naar eerste film in Jurassic World kan je vinden in veelvoud maar de stervende Apatosaurus (een 20 tonner met lange nek), in beeld tot leven gebracht door een robot, is een link met een traantje technische melancholie. Dit stukje film heeft iets fysiek, wat andere scenes niet hebben waar rechtstreeks contact is met de dierlijke tegenspelers. Alles wat fysiek aanwezig is, is toegankelijker voor ons. Als mens willen we ook voelen en ondervinden. Misschien ligt het verschil tussen CGI monsters niet aanvoelen en reëel aanwezige (tegen) spelers meer beleven hem daar dat we al zeker zijn dat een CGI-beest toch niet fysiek aanwezig is 'in' het scherm. Zullen we ooit nog aandoenlijke robots zien in een monsterfilm? Met grote zekerheid is deze dinosauriër ook een uitstervend ras, het definitieve einde van een tijdperk dat al lang op de terugweg was.
Eén man tegenover een dor landschap, in een landschap, een woestijn die hij zonder twijfel straks in moet. Zo start het vierde deel in de reeks van Mad Max. Gelijktijdig horen we in voice-over de diepe stem van Tom Hardy, met extra bastoon gevuld, hij vertelt ons waar het op aankomt : Overleven. De voornaamste bewegingsreden in Mad Max 2 Road Warrior (1981) en Mad Max Beyond Thunderthome was eveneens het principe 'survival of the fittest'. De motivatie van Max in de eerste film uit 1979 was gebaseerd op wraak en psychose. In de nieuwste versie is Max Rockatansky ogenblikkelijk herkenbaar. Lederen pak, de kniesteun en de Ford Falcon V8 ''Interceptor'' die hem frankeert. Een gemuteerde salamander maakt ons duidelijk dat we nog steeds in ''het land der anomalieën'' te gast zijn. Denk maar aan de extravagant geschminkte motorbende uit het eerste deel, de SM-bodybuilder(s) uit Road Warrior en het gehele zootje inwoners van de ommuurde stad uit Beyond Thunderdome. Fury Road gaat terstond van start. In een oogwenk na de openingsmonoloog moet het contact aan en hoor je de V8-moter al energierijk ronken. Zijn bolide raast er vandoor, achterna gezeten door buggy's en trucks. Het startsein voor een relaas dat vooral uit achtervolgingen zal bestaan.
Gevangen genomen binnen een leefgemeenschap die door schaarste aan water en olie verplicht is om per transport (een mastodont van een truck) voorraden in te slaan. Aan het stuur van het volgende transport neemt Furiosa (Charlese Theron) plaats. Aan het hoofd van de gemeenschap staat Immortan Joe (Hugh Keays-Byrne, die het personage Toecutter, leider van de motorbende, in de eerste Mad Max vertolkte). Het bewind wordt als dictatoriaal geschetst. Grafisch erg duidelijk in beeld is dat de heersers bovenaan op de heuvel het groen en goed hebben (logischer wijze het kleinste, bovenste deel van de heuveltop) en de onderste klasse letterlijk in het stof mag bijten. Regisseur George Miller (ook gekend van The Witches Of Eastwick & Happy Feet) toont ons uitgeputte bewoners in een zo goed als uitgeput landschap. Zonder veel bochten te maken legt hij uit dat te grote ongelijkheden het begin zijn van revolte. Furiosa heeft een eigen plan om zichzelf van deze upper class los te koppelen, wegrijden om een uittocht naar de vrijheid te ondernemen is haar doel. De gevangen genomen Max wordt als slaafje van de strijdkrachten van Immortan Joe meegenomen op klopjacht, Furiosa achterna. Even logisch als voorspelbaar zal het er vroeg of laat op neerkomen dat Max en Furiosa de handen in elkaar zullen slaan tegen de gemeenschappelijke tegenstander(s). Tegenstanders want 'the enemie of my enemies is my friend'. De bondige motivatie waardoor verschillende soorten auto/motor volkeren zich groeperen voor een gezamenlijke hetze. Oorlog is een feest in de woestijn, een lust voor ons oog ook (quasi ritueel). Tientallen vier -en tweewielige vehicles vullen het scherm, bestuurd door een bonte collectie barbaren. Oorlogskreten, gebrul en ruw enthousiasme zijn een handelsmerk. Ook in de drie vorige delen werd fysieke actie, explosies en gebrul van motoren gecombineerd met orale furiositeit. De cumulatie van deze elementen heeft een intense beleving van de actie tot gevolg. Ruwe eigenschappen zoals camera's dicht op de banden van de wagens blijven behouden. Ook nu weer geeft het opspattend grind naar de cameralens toe dat tikkeltje extra power aan het beeld. Zowel in situaties met wagens als in close combat is de montage heel vlot en blijft het positiespel overzichtelijk. Attributen spelen vaak een actieve rol, vervullen ze meerdere rollen, terwijl ze ook van hand tot hand worden overgedragen. Voorwerpen op een dergelijke manier inzetten verhoogd ook de frequentie (intensiteit) van actie en krijgen gevechten narratieve eigenschappen (een eigen verhaal). Met als resultaat een hechter geheel. Let bijvoorbeeld op de scene met de waterslang, die eerst een voorwerp is voor verfrissing, vervolgens blijft dit voorwerp zijn invloed hebben op de gebeurtenissen. Een eigenschap die vaak terug te zien is in slapstick films van Buster Keaton, Charles Chaplin en Harold Lloyd. Daarvoor moet je terug naar de stille film, anno 2015 heeft George Miller voorwerpen aangewend voor minder humoristische doeleinden. Charlize Theron als rasechte Alfa vrouw (Ook in Mad Max Beyond Thunderdome vervuld een vrouw de leidinggevende rol). Zij maakt de beslissingen en beslist ook over het lot van Tom Hardy. Gemillimeterd haar en zelfverzekerde blik stellen uiterlijke tekens voor van haar vastbeslotenheid. Een vrouw zo prominent in beeld opent deuren naar meer emoties. Als tegengewicht voor alle geweld. Wilskrachtige looks tijdens beslissende momenten worden wel eens geruild met breekbare blikken wanneer emotionele scenes zich opdringen. In vergelijking gedroeg Mel Gibson (als Max) zich erg stug en droog tegenover de wereld om zich heen. Charlize Theron brengt bekommernis tot leven met als gevolg een ogenblik ruimte voor wat 'sisterhood'. Max Rockatansky maakt gaandeweg plaats voor Furiosa als hoofdpersonage. Of we kunnen ze zien als duo, de nieuwe Bonny & Clyde. Als twist zijn het de handicaps van de man die de dominante rol van de vrouw in haar hand werken. Het blijft een onvolmaakte wereld bevolkt door anti-heden. Waarbij de stoffige omgeving uiteindelijk het overlevingsinstinct tot het uiterste dwingt. Ze is bovendien de oorzaak van alle conflict om grondstoffen en water.
Mad Max : Fury Road bevat een plotstructuur met als uiteindelijk doel, spectaculaire conflicten tussen twee kampen tijdens achtervolgingen showen. Een plot dat zo bol staat van actie past onmiddellijk, en in constante dosis, agressiviteit toe. Bijzonder efficiënte werkwijze, want het toeleven naar de verschillende clashes en hun ontplooiing verloopt vlot. Door dat aanhoudende tempo kon de nadruk niet liggen op uitgebreide achterliggende motivaties van de vertoonde karikaturen. Ze zijn ééndimensionale figuren, herleid tot 'the will to survive' of 'to have a better life'. Enkel Furiosa toont een ruimere sociale betrokkenheid, bijvoorbeeld in het vinden van lotgevallen. Tijdens eind jaren '70 en in de jaren '80 was er in deze films de invloed van Psycho Slashers te bespeuren (bv. Texas Chainsaw Massacre en Friday Night The 13th). Het expliciet gebruik van bloed mét geweld was vrij modieus. Met zogenaamde 'gore' wordt hier economisch omgesprongen. Maar indien aanwezig leidt het wel nergens naartoe. Baldadigheden blijven geïsoleerde feiten binnen dit plot. Miller blijft houden aan de vertrouwde grafische vormgeving maar laat de kans niet liggen om er meerwaarde aan te geven. Hij evolueert mee met de tijd, legt de lat zelfs hoger binnen het actie genre. Door middel van nieuwe technologische en digitale middelen uit onze 21ste eeuw brengen afgedragen krakende jassen, met roest aangeladen vierwielige monsters, binnen een uitgestrekt speelterrein, nog meer leven in een onbegrensde mythologische strijd. Acteurs, kostuums, rijtuigen en stunts kwamen nooit eerder zo impressionant op ons af. Dat mag ook wel, met zo'n 150.000.000 Dollar aan weelderig budget. Dus bied de film ons een demonstratie op een hoog visueel niveau. Een ononderbroken achtervolging met wagens én de vrouw in een verheven rol.
Binnen een nanoseconde vindt Google jouw favoriete regisseur met zijn favoriete films. Tussen de eerste filmpjes uit het labo van Edison in 1893 en vandaag is de keuze enorm. Het viel me op hoe onbetrouwbaar internet kan zijn als het gaat over dergelijke lijsten. Steven Spielberg's of Akira Kurasawa's persoonlijke voorkeuren bijvoorbeeld... . Bronvermelding! iemand!? Ik geef de voorkeur aan gefundeerde informatie om neer te schrijven (in dit geval over te schrijven). Met kwaliteit boven kwantiteit als gevolg vindt u hieronder de top 10's van drie grote namen, gedocumenteerd op een welbepaald tijdstip in de geschiedenis. Drie van de grootste meesters wat mij betreft. Hun eigen werken lonen de moeite om te bekijken. En wat ze zelf aanprezen moeten we desgelijks in ere houden. Trouwens... in afwachting van een volgende filmbespreking wat informatie bundelen en de wereld insturen leek me geen kwade zet.
Stanley Kubrick (1928-1999)
Lijst dateert uit 1963 en verscheen in een Amerikaans filmmagazine genaamd 'Cinema'. Een herpublicatie is de vinden op de website van 'Sight And Sound' (25-10-2013).Voor zover bekend de enige lijst die Stanley Kubrick liet optekenen.
10. Hell's Angels (1930) - Regie : Howard Hughes
9. Roxie Heart (1942) - Regie : William A. Wellman
8. The Bank Dick (1940) - Regie : Edward F. Cline
7. La Notte (1961) - Regie : Michelangelo Antonioni
6. King Henry The Fifth (1944) - Regie : Laurence Olivier
5. City Lights (1931) - Regie : Charles Chaplin
4. The Treasure Of The Sierra Madre (1948) - Regie : John Huston
In 1994 op het film festival van Göteborg maakte de Zweedse meester zijn favorieten bekend. Een top elf welterverstaan. Heel bergijpelijk, op een lijst van tien kom je nu éénmaal altijd ééntje te kort. Terug te vinden op de site van Criterion, post door Tyler Harris (15/07/2013).
11. Sunset Boulevard (1950) - Regie : Billy Wilder
10. La Strada (1954) - Regie : Frederico Fellini
9. Rashomon (1950) - Regie : Akira Kurasawa
8. Ravens' End (Kvarteret Korpen) (1963) - Bo Widerberg
7. Le Quai Des Brumes (1938) - Regie : Marcel Carné
6. The Phantom Carriage (Körkarlen) (1921) - Regie : Victor Sjöström
5. La Passion De Jeanne D'Arc (1928) - Regie : Carl Theodor Dreyer
4. Die Bleierne Zeit (1981) - Regie : Margarethe Von Trotta
3. The Conductor (Dyrygent) (1980) - Regie : Andrzej Wajda
2. The Circus (1928) - Regie : Charles Chaplin
1. Andrei Rublev (1966) - Regie : Andrei Tarkovsky
Andrei Tarkovsky (1932-1986)
Filmcriticus Leonid Kozlov sprak ik 1972 met 'De Poëet Van De Cinema', Sight And Sound drukte het nog eens af in de uitgave van maart 1993. Bergman en Tarkovsky spraken met veel bewondering over elkaar (echter hebben ze elkaar nooit ontmoet). Dat Bergman meermaals terugkeert in de lijst van Tarkovsky is logisch. Dat Andrei Rublev bovenaan bij Ingmar bovenaan prijkt, maakt de cirkel rond.
10. Woman In The Dunes (Suna No Onna) (1964) - Regie : Hiroshi Teshigahara
9. Mouchette (1967) - Regie : Robert Bresson
8. Persona (1966) - Regie : Ingmar Bergman
7. Seven Samurai (1954) - Regie : Akira Kurasawa
6. Tokyo Story (Ugetsu Mônôtagari) (1953) - Regie : Yasujirô Ozu
1. Journal D'Un Curé De Campagne (1951) - Regie : Robert Bresson
Charles Chaplin komt voor in iedere lijst. De appreciatie voor zijn werk is ontiegelijk groot (ook vandaag houdt zijn populariteit aan). Dat kunnen we samen vaststellen na het overlezen van deze pagina. Dus, sla Charlie niet over wanneer u deze films opspoort. De minder voor de hand liggende titels zoals Roxie Heart of The Conductor kunnen inspiratie vormen voor het uitbreiden van onze film kast. Hoogst persoonlijke lijsten blijven daarom alsmaar interessant.
Op het blogverslag van vorig jaar schreef ik over '2 zonnige dagen'. Wel, dit jaar waren het 2 bewolkte dagen, ideaal weer om in een cultureel centrum (Minard) of cinema (Sfinx) te vertoeven. Een verslag van 2 avonden (opening + dag 2) kan ik neerpennen. Ik stel me liefst niet arbitrair op bij het interpreteren van geziene werken (minder arbitrair denken en schrijven, een positieve evolutie op dit blog). De geziene kunst is op meerdere pistes bewandelbaar, de interpretatie hoogst persoonlijk. Daarom staat er genoteerd wat letterlijk te zien is en mijn gevoel tijdens het kijken. Courtisane was ook dit jaar een ontdekkingstocht, een positieve exodus, een mentaal-visueel avontuur.
1 april 2015 : Opening Night @ Minard.
Fu Yu Zi (Father And Sons) (2014) 85' , Wang Bing, 20.30 uur.
In 2011 nam vader Cai zijn twee zonen mee naar de plaats waar hij werkt, als migrantarbeider, in Fuming (China). Het gezin krijgt een woonst van de werkgever. Deze zeer bescheiden woning, of wat er voor moet doorgaan bevat één kamer, één bed en net genoeg plaats om met z'n drieën neer te zitten. Wij zijn getuige bij het aanbreken van de avond. Vader gaat het huis uit, één zoon verlaat de woonst en één jongeman blijft thuis. Mag het nu net deze laatste zijn die we volgen. Een statische camera geeft ons een beeld van de volledige ruimte, en zo blijft het ook tot het einde. Het is een hangende puber die de tv aan laat terwijl hij onafgebroken, tenzij het interessant wordt op tv, tokkelt op zijn gsm toestel. De tv zien we niet, horen we wel. Het scherm van de gsm blijft ook exclusief voor de protagonist. De ruimte is verder gevuld met tafel, kruk, kast en aan kapstok ophangende kledij. Het gezin bezit drie honden, moeder en 2 (iets oudere puppy's). Een 'puur' decor klaar voor een studie over wachten, leegte, doelloosheid bij jonge mensen, maar nog zoveel meer. De zoon brengt zijn tijd door met het zoeken naar wat voor hem prikkels zijn. Gsm speelt de hoofdrol, is nooit uit zijn handen, tussen liggen en hangen, ogen enkel daarop gericht. Ondertussen hoor je de tv en af en toe kijkt hij een op. Later in de avond verdwijnt de gsm eens in de lader en gaat de volledige aandacht naar tv, niet zonder eens in reflex een kiekje te nemen om het mobieltje. Het hangen lijkt wel een natuurlijke houding, doorbroken met af en toe eens recht zitten (op krukje) en de schouders los gooien. En wat gebeurt er dan? Ja, terug naar vertrouwde houding op het bed. Dusdanig geautomatiseerd gedrag stemt tot nadenken, emoties en irritatie laten evenmin op zich wachten. Je stelt jezelf in zijn plaats met enkel 'dat' omhanden (wat voor mij een onplezierige gedachte is). We krijgen de indruk te kijken naar doorwinterde habituaties. Gisteren hing hij en morgen hangt hij ook weer, dit is wat hij kent. Bij aanvang van de documentaire is er een wide shot te zien van de omgeving. Neen dus, er valt niet veel te beleven het gezin woont aan een bouwwerf, geen voor de hand liggende sociale contacten letterlijk in zicht. Maar dan nog zou je ander stimuli kunnen zoeken. Met de honden spelen of ze iets leren bijvoorbeeld? Gedurende 85 minuten krijgen de dieren één enkele blik en streel. Mobiele communicatie blijkt geen positieve invloed te hebben op emoties en sociaal voelen van zoonlief. Of moeten we ons afvragen ''onze'' emoties en ''ons'' sociaal voelen? Schuld overmande me ook, we kijken naar onszelf. Ja ook wij turen naar schermen. Komen vertellen dat gsm, pc en tv eens niet gelijktijdig elektriciteit verbruiken zou hypocriet zijn. Ook wij zitten dan tussen 2 werelden vol prikkels maar zonder echte informatie (laat staan sentimentaliteit). Door enkel deze avond te zien legt Wang Bing een sociaal probleem bloot. Was er een draagvlak, dan zou de regisseur niet eens de noodzaak zien om ''Father And Sons'' te maken. Gefilmd tussen 2 en 6 februari 2014. De Firma van Cai uitte felle bedreigingen naar Wang Bing en zijn team toe, men was verplicht het filmen te staken. Een klein hutje gevestigd in een ''minder ideale wereld'' transformeert in een benaderingswijze van het sociale en economische weefsel.
2 april 2015 : Sfinx, 20.30 uur
F For Fibonacci (2014) - Beatrice Gibson, Cycles Of 3s and 7s (1976) - Tony Conrad en A Tribute To John Cage (1973/76) - Nam Paik (kortfilms) :
Gelijklopende thematieken zijn te bespeuren in drie verscheidene werken van drie filmmakers. In F For Fibonacci worden fragmenten van een kind dat Minecraft speelt afgewisseld met beelden van de beurscrash in 2008, muziekles (samen met wiskundeles) en droombeelden uit de geest van het kind. Ook John Cage wordt vernoemt tijdens muziekfragmenten. Muziek en wiskunde kwamen reeds aanbod in eerste kortfilm om de daarna de hoofdrol te spelen in Cycles Of 3s And 7s. Conrad was lid van het expirimentele/vooruitstrevende ''The Theatre Of Eternal Music''. Een groep waarvoor alle ravende post-hippie junks hun paars mutsje voor mogen afnemen. Door een rekenkundige formule melodieus in de toetsen (keer na keer) toont hij aan performant wiskunde is voor musici en filmmakers of ieder creatief persoon. Hoewel we vroeg of laat allemaal in aanraking komen met de combinatie van voorafgaande elementen. Ik meende ook een waarschuwing te zien van ridiculisering van wetenschap. Als we enkel maar gefixeerd zijn op cijfers en wat het onmiddellijke nut kan zijn, is het resultaat dan niet té triviaal? Bepaalde segmenten van de entertainment business (bijvoorbeeld reclamespots, pretparkattracties,...) die technologie aanzuigen voor louter 'Fun'. De samenkomst van wetenschappen zou als uitkomst iets moois moeten hebben, of toch een creatie waar de wereld beter van wordt. Met raven alleen zou Wall Street gewoonweg niet zijn aangelegd. Nam Paik compileerde beelden van avant-gardecomponist John Cage. Zijn creatie 4.33 (uit 1952) is nadrukkelijk aanwezig in de beelden compositie. Gefrankeerd door fragmenten uit een programma 'Zen For TV', woorden (al dan niet grappig of bezinnend) die het visuele vervolmaken. 4.33 heeft als grondregel dat de componist niet verplicht is om iets te musiceren, de compositie bestaat uit toevallig aanwezige omgevingsgeluiden.
De films moet je kunnen zien (liefst op groot scherm) om enthousiast van te worden. Courtisane laat ook zien dat cinema nog steeds een medium in volle ontwikkeling is, niet dood maar levend. Wanneer ik wacht op een volgende editie wacht ik niet op Godot, echter op iets tastbaars met meerwaarde.
Io E Te (Me And You) (2012) - 27 maart 2015 A One Time Screening
Tot op heden de laatste speelfilm die Bernardo Bertolucci regisseerde. Zijn naam blijft klinken en is onlosmakelijk met poëtische Italiaanse cinema verbonden. Me And You schetst 2 jongeren die zich terugtrekken in een kelder. Een man en een vrouw die een wereld voor hen alleen scheppen is geen nieuwe thematiek bij Bertolucci. Last Tango In Paris (1972), The Sheltering Sky (1990) en ook in Dreamers (2003) kan je een gesloten wereld, ten dienste van escapisme, vinden. Ieder kunstenaar heeft wederkerende thema's. Op die manier herken je ook 'de hand van' en vormt zijn oeuvre een mooi geheel. Daarom trek ik graag eens parallellen van het heden naar het verleden. Vooral last Tango In Paris is interessant om naast Me And You te houden. Er zijn toch wat thematische overeenkomsten en verschillen.
De opening start met een medium close-up van een puber die er neerslachtig bij zit, het hoofd volledig gebogen, en een schooldirecteur die waarschuwingen afvuurt. Het gezin -en schoolleven zien we in een aantal scenes van een weerspannige puber die zich niet op zijn plaats voelt. Dat deze jonge man (Lorenzo) eigen plannen koestert om er, zij het even, tussenuit te glippen is een logisch gevolg. Hij vertelt zijn moeder dat hij op skiklassen vertrekt maar in werkelijkheid gaat hij zich een weekje gaan afzonderen in de oude kelder van de woning. Op een dieet van glucose rijke snoep, literatuur aangevuld met een van onder plastiek gehaalde sofa installeert hij zich. Op dominante wijze komt zijn halfzus (Olivia) zichzelf uitnodigen, want ook zij, evenzeer een puber, is weerspannig tegenover de onmiddellijke omgeving (de moeder van Lorenzo hertrouwde met de vader van Olivia). Haar prominente aanwezigheid blijkt ook maar een facade voor een verward persoon die beseft dat het gebruik van heroïne wel eens mag ophouden. Voor haar evenzeer een reden om even te bezinnen. Afwisselende camera standpunten brengen het leven op een kleine ruimte warm in beeld, geen felle tinten in het decor, behalve regelmatig een strijkje rood. De grafische elementen willen geen voorbode zijn van claustrofobische paranoia, consensus (met zichzelf en anderen) is het doel. Wat bij aanvang start als een verhouding onder spanning evolueert door middel van dialoog en zelf-reflectie, naar een verstandhouding. De nadrukt ligt op hun geïsoleerd gebied. Behalve een aantal scenes waarin Lorenzo (Jacopo Olmo Antinori) en Olivia (Tea Falco) onopgemerkt eventjes de wereld in willen (of moeten). Zo bijvoorbeeld de scene waarin ze echt eens zin hebben in een pilsje en 's nachts de koelkast van moeder induiken. ''Neem niet teveel mee, anders merken onze ouders het'', zegt Olivia. Ze spelen werkelijk met grenzen van zelf afgebakende regels, door nemen van onnodige risico's. 'De andere wereld' heeft zijn deugden, je kan niet zonder. Toch beperken ze zich meestal tot hun eigen zone. Bertolucci blijft beïnvloed door de weerspannige kinderen in de werken van François Truffaut (Les Quatre Cents Coups, L'enfant Sauvage, L'argent De Poche,...). Eveneens met Truffaut's gehele collecte van personages die niet kunnen rijmen met de omgeving. Lorenzo en Olivia zitten letterlijk ook dicht bij elkaar. de jongen komt over als een volger, helper. Hoewel Olivia zich labiel en dramatisch (of beiden samen) mag uiten, hij zal een bezorgde blik tonen, vragen wat ze nodig heeft en effectief hulp aanreiken. Je kan wel stellen dat ze elkaar aanvullen, dat ze zo goed 'samen zijn'. In die momenten waarop ze elkaar kunnen vinden kruisen hun blikken, kijken ze even elkaar aan, eventueel een lichte aanraking. Net lang genoeg aangehouden om notie te maken van al dan niet bestaande gevoelens. Naar elkaar verlangende ogen zien we niet, intens ook niet. De beelden worden niet lang genoeg aangehouden om latente driften over te brengen op het scherm. Bevrijd en bezonnen kunnen ze sterker terug de wereld in, een stukje wijzer, ieder zijn eigen kant op. Na het laatste aanzicht van Lorenzo kan het verhaal verder, zei het naast het scherm. Les Quatre Cents Coups eindigde met een close up in freeze-frame (van Antoine Doinel) een jongen die we leerden kennen en na afloop moesten loslaten.
Last Tango in Paris gaat ook van start met gevoelens van neerslachtigheid. Wanneer Jeanne (Maria Schneider) het appartement binnenkomt treft ze er Paul (Marlon Brando) aan in niet al te indrukwekkende mentale staat. Het appartement wordt hun cocoon waarin ze kunnen ontsnappen aan de wereld. Op die plaats in Parijs kunnen ze communiceren. Io E Te laat ons zien hoe twee personen in strijd met de omgeving elkaar vinden, dan wel op mentaal vlak.Jeanne en Paul maken eerst sexueel contact waarna na ze stapsgewijs pogingen tot verbale communicatie ondernemen. De eerste maal Paul zich openstelt is een geïmproviseerde monoloog met de cameralens alleen op hem (hij en Jeanne zijn aanvankelijkvreemden voor elkaar). Ook Olivia mag improviseren terwijl haar diepste motivatie naar boven komt. Geen vreemden die samen tijd doorbrengen, maar ook hier wordt gegraven naar wat achter de facade zit. Beide films bloeien vanaf die momenten ook emotioneel open. 'Last Tango' laat door het langdurig, diep oogcontact en warm in beeld gebracht intiem contact de menselijk dimensies van seks zien. Io E Te legt geen driften of gedachten bloot door gebruik van een evocatieve lens. Bertolucci kiest om te stoppen waar hij in 1972 wél verder in ging. Zichzelf kopiëren of herhalen zou ook geen goed idee zijn. Zijn nieuwste film is eveneens politiek geladen. Twee mensen zetten zich af van de omgeving en revolteren. Bernardo laat hier de communistische thematiek niet los (revolte tegenover gevestigde waarde). Last Tango In Paris laat Paul zien als een runaway-aristocraat, die Jeanne domineert. Jeanne voelt repressie, een gevoel dat ze ondergaat. De volgende keer u kijkt, let eens op de beelden wanneer Schneider naakt en gehurkt op de vloer zit, een mooie metafoor voor haar geknechte gevoelens. Ze beseffen dat de droom van het appartement niet voor eeuwig is. Ze leven in het nu, een toekomst samen is evenzeer een droom als de droom die ze beleven. Lorenzo en Olivia revolterenen, bezinnen op hun beurt in een cocoon. Olivia is dominant maar Lorenzo voelt geen repressie. Hij past zich gewoon aan, heeft niet het gevoel er zich bij neer te moeten leggen. De evolutie in Me And You is hoofdzakelijk positief (hoewel de vraag open blijft of Olivia weldegelijk hard drugs achter zich zal kunnen laten). Hun revolte gaat over in acceptatie, instemming om zelfstandig het leven aan te gaan. Als we dan moeten terugkoppelen naar de moraal van de ontknoping in Parijs komen we eerder terecht bij verdoemenis. Seks, liefde, eenzaamheid en wanhoop leveren geen positieve optelsom. Marlon Brando kleeft zijn kauwgom nog onderaan de balustrade alvorens zich faliekant vrij te geven (zelf wilde hij geen namen gebruiken). Spelen met de grenzen van zelf afgebakende spelregels...
Jongeman Jacopo Olmo Antinori lijkt ook sterk op een jonge Malcolm McDowell, een 'enfant terrible'. Denk maar aan zijn anti-establishment rollen in If (1968), A Clockwork Orange (1971) en Caligula (1978). In de laatste vernoemde is hij echter zelf oorzaak van verderf waartegen moet worden gereageerd. Hij had zo'n look alsof hij altijd al aan het nadenken was over zijn volgende stap. Ook al stelde de situatie hem op dat moment tegen zich, hij had al een weerspannig idee klaar voor gebruik. Zo ook Lorenzo. Na het uitdoven van de laatste frame komt er ongetwijfeld weer een confrontatie met de omgeving. Een clash waar hij deze keer beter op voorbereid is.
