De tentoonstelling Sarcophagi in het Jubelparkmuseum is het gevolg van een wetenschappelijke samenwerking die flink uit haar kleren groeide, met prettige gevolgen voor de vele fans van mummies en het oude Egypte. Het begon met een labo in het museum, waar experts van het Italiaanse Istituto Europeo del Restauro live tien kisten restaureren uit de fabelachtige collectie Egyptische oudheden van het museum. Het groeide uit tot een tentoonstelling die wetenschappers én families kan boeien, en waarvan twee derde van de stukken nooit eerder werd vertoond.
In twaalf zalen volgt de expo de reis van de zon. Die werd volgens de oude Egyptenaren elke avond ingeslikt door de hemelgodin Noet, die haar twaalf uur later weer op de wereld zette. Zo wilden ze na hun dood ook weer geboren worden. In zaal één klinkt het zachte geweeklaag van een begrafenis; vier aardewerken beeldjes van klaagvrouwen vergezelden de overledene in het graf. Afbeeldingen hadden voor de Egyptenaren reële waarde. De hemelsblauweoeshebti-beeldjes die met werktuigen werden begraven, zouden eeuwig de velden bewerken voor de overledene Toetanchamon werd met meer dan vierhonderd oeshebtis begraven.
Na een zaal waarin de objecten worden voorgesteld die thuishoren in een ideaal graf, begint in zaal drie de geschiedenis van de Egyptische grafrituelen. Noet spreidt aan het plafond beschermend haar armen. De eerste kisten, uit het derde millennium voor Christus, waren klein omdat hout duur was en de dode, die nog niet werd gemummificeerd, in foetushouding werd begraven. Later kregen mummies steeds rijkelijker versierde kisten of zelfs stenen sarcofagen, dodenmaskers en lichaamsgrote mummieplanken, waarop de overledene niet meer werd geportretteerd met de gekruiste armen van Osiris, de god van het dodenrijk, maar losjes, in zijn beste kleren. Zo schetst de expo ook de evolutie van maatschappij en godsdienst.
Dodenmasker
Elke zaal is opgesteld rond één pronkstuk, zoals een prachtig dodenmasker met levendige ogen in glaspasta uit de privécollectie van Leopold II. In elke zaal hangt een summiere en een uitgebreidere legende; wie nog meer info wil, krijgt een volledige beschrijving van de tentoongestelde stukken op banieren. Het loont de moeite die getrapte informatie aan te vullen met de filmpjes voor smartphone en website die voor de expo zijn gemaakt.
Door de lopende restauratie en de resultaten van scans die vorige maand van de mummies werden gemaakt (DS 28 september), worden de bijschriften nog geregeld geüpdatet. Zo blijken de botten die in de sarcofaag van een jakhals zaten toch geen menselijke hand, maar resten van een nog niet geïdentificeerd dier. Een echte gemummificeerde hand wordt meestal aan het oog onttrokken door enthousiaste kinderen.
Vanaf vrijdag wordt Sarcophagi uitgebreid met Djehoetihotep. Die expo, die tot stand kwam in samenwerking met de KU Leuven, draait rond een bijna levensgrote reproductie van het vierduizend jaar oude, rijkelijk versierde graf van gouverneur Djehoetihotep. Die opgravingen werden in 1915 in gang gezet door de Amerikaanse archeoloog George Reisner. Een team van Leuven zet zijn werk nog steeds verder. Kaarten uit de tijd van Napoleon, aquarellen van Howard Carter die later het graf van Toetanchamon ontdekte en fotos van Reisner geven een goed beeld van de archeologie toen en nu. In het graf is afgebeeld hoe Djehoetihotep een kolossaal beeld liet verslepen, een afbeelding die heel wat vragen over de bouw van de piramides beantwoordt.
Naast de expos is er een uitgebreid programma activiteiten. Op 15 november, Kunstendag voor Kinderen, worden inloopateliers en gezinsrondleidingen georganiseerd. Op 22 november, Dag van de Wetenschap, zijn er de hele dag lezingen, workshops en demonstraties over de restauratie, in het Nederlands, Frans, Engels en zelfs een keer in het Italiaans.
Sarcophagi en Djehoetihotep, nog tot 20 april. www.kmkg-mrah.be
