Omdat mijn blog afgelopen weken hoofdzakelijk over het christendom ging, zou ik het deze week graag over een andere boeg gooien. Deze week gaan we namelijk het islamitische pad op. In het filmpje is een fragment te zien van het Nederlandse programma Hotdog. Hierin treden jongeren met verschillende politieke en religieuze achtergronden in debat met elkaar. In dit fragment draait het debat rond de Koran, met als stelling: “De Koran zet aan tot geweld.” Een interessant debat tussen jongeren die zowel voor als tegen de Koran zijn. http://www.youtube.com/watch?v=7GVUfqMZGVc&feature=related

Nu zou ik hier graag een beetje dieper op ingaan. Ik moet toegeven dat ik geneigd ben deze stelling te beamen. Uiteraard doe ik dat op basis van argumenten en niet omwille van racisme. En ik wil er ook zeker nog aan toevoegen dat ik niet alle moslims over één kam wil scheren. De meerderheid van de islamitische gemeenschap zijn doodbrave mensen die ons niets mis doen. Maar we moeten ook eerlijk erkennen dat er een kleine minderheid is die een prominente rol speelt in de actualiteit. Heel wat problemen en oorlogen in onze moderne wereld draaien namelijk rond religie en het valt niet te ontkennen dat de islam daar regelmatig bij betrokken is. Een duidelijk voorbeeld is “Nine Eleven”. Deze terroristische aanslagen zetten de islam niet bepaald in een goed daglicht. Ook andere terroristische aanslagen die vandaag de dag regelmatig voorkomen boezemen mij niet bepaald vertrouwen in ten opzicht van de islam.

Maar van waar komt deze islamitische neiging tot geweld en terrorisme? In het boeddhisme of het christendom is er nauwelijks sprake van geweld, waarom in de islam dan wel? Het antwoord op deze vraag moeten we zoeken in de Koran. Deze zou haatdragende passages bevatten die aanzetten tot geweld. Ik ben dan op internet eens op zoek gegaan naar deze zogenaamde “haatdragende passages” en tot mijn verbazing zijn deze talrijk aanwezig in het religieuze boek. Hierbij volgen enkele voorbeelden:

1) 4.56 Gewis, degenen die Onze tekenen verwerpen zullen Wij weldra het Vuur doen binnengaan. Wij zullen hen telkens, wanneer hun huiden zijn verbrand, andere huiden er voor in de plaats geven; opdat zij de straf ten volle zullen ondergaan.

2) 4.101 Voorwaar, de ongelovigen zijn een openlijke vijand voor u

3) 98.6 Voorwaar, de ongelovigen onder de mensen van het boek (Joden en Christenen) en de afgodendienaren zullen in het vuur der hel geworpen worden. Zij zijn de slechtsten der schepselen.

4) 14.2635 Mij (de profeet) is bevolen tegen mensen te vechten tot dat zij getuigen dat er geen God is behalve Allah, dat Mohammed zijn dienaar en zijn apostel is, zij zich bij het gebed in de zelfde richting keren, eet wat wij slachten en bidden zoals wij.

Dit zijn slechts enkele van de vele voorbeelden van haatdragende verzen uit de Koran. Bij het lezen van deze verzen heb ik mij toch wel een aantal bedenkingen gemaakt. Hoe kan Allah nu een goede god zijn, als hij de mensen aanzet tot geweld en haat tegenover zijn medemens? Mij is altijd geleerd een ander zijn schuld te vergeven en mij in te zetten voor de naastenliefde, ook al hebben mijn medemensen andere geloofsovertuigingen. In mijn ogen moet een god het voorbeeld zijn voor de mensheid. Maar wat voor een voorbeeld is een god die aanzet tot geweld? Meer zelfs, hij zet aan tot oorlog…

Maar zoals altijd ga ik ook weer de andere kant van de zaak eventjes belichten. Zoals in het fragment ook vermeld werd, mogen we deze verzen niet uit hun context rukken. Heel wat van deze verzen krijgen door de context waarin ze zich afspelen en de verzen waardoor ze omgeven zijn een heel andere betekenis. En deze betekenissen zijn meestal helemaal niet haatdragend, in tegenstelling!

Eigenlijk is de Koran een beetje zoals de Bijbel. De Bijbel moeten we ook niet lezen als een historisch boek dat feiten bevat. Jezus die over water loopt en met een paar broden en vissen duizenden mensen te eten geeft moeten we niet letterlijk nemen. Wie de Koran dus op een correcte manier leest en interpreteert zal vaak een vredelievende betekenis achter de haatdragende verzen vinden.

Maar er is echter ook een groot verschil tussen de Bijbel en de Koran. Indien we niet weten hoe we de Bijbel moeten lezen en we lezen hem letterlijk is dat niet zo erg. De personen die de Bijbel zien als een historisch boek zullen dan wel geloven dat de zee open ging voor Jezus en dat hij over water kon lopen. Maar daarmee doen ze niemand kwaad, ze zijn hoogstens een beetje naïef. Wie echter de Koran letterlijk leest en opvolgt zorgt voor meer problemen. Als je de Koran letterlijk opvolgt moet je de medemens die een andere geloofsvisie heeft straffen en uitroeien. En dat is heel wat schadelijker dan geloven dat Jezus over de zee kan stappen!

Het is dus heel erg belangrijk om de Koran te leren lezen op een juiste manier. Indien de Koran echter in handen valt van de foute mensen, mensen die de Koran te letterlijk nemen, dan gebeuren er tragedies zoals Nine Eleven. En in dat opzicht denk ik dat ik wel kan stellen: “De Koran zet aan tot geweld.”

23-05-2010 om 00:00 geschreven door sophie  

Wat heeft dit nu met mijn blog te maken? Wel, ik zou het eventjes willen hebben over het celibaat in de katholieke kerk. Maar eerst eventjes het celibaat plaatsen in context en geschiedenis. De belangrijkste Bijbelpassages hierover kunnen we vinden in de Eerste brief van Paulus aan de Korintiërs. Hierin raadt hij het celibaat aan, maar zegt hij ook dat het begrijpelijk is dat niet elke gelovige man in staat is een leven zonder vrouw te leiden. Een bekend citaat hieromtrent is het volgende: “Het is beter te trouwen dan van begeerte te branden.” Een ander belangrijk element is het feit dat het celibaat niet altijd bestaan heeft in het christendom. De celibaatplicht is namelijk pas in de 5^e-6^e eeuw na Christus ingevoerd. De reden hiervoor is echter niet zo christelijk als de Kerk ons wil doen geloven. De clerus wil ons doen geloven dat de celibaat is ingevoerd als teken van solidariteit met alleenstaanden en als verwijzing naar Jezus, die volgens de katholieke traditie solidair geleefd heeft. Maar de werkelijke reden voor het celibaat is meer praktisch en wereld gericht. Zo voorkomt het celibaat dat er priestersfamilies ontstaan. Als priesters kinderen zouden hebben dan zouden deze het priesterschap en het kerkelijk bezit van hun vader erven. Hierdoor zou de Kerk de macht dreigen te verliezen en samen met de macht ook hun kostbare bezitten.

Aangezien het celibaat dus niet zo “heilig” is als de kerk ons doet geloven, wat is het nut dan? Waarom mogen priesters niet gewoon een relatie hebben met een vrouw, of zelfs een man? Persoonlijk zou ik er niets op tegen hebben dat de pastoor in mijn parochie een relatie zou hebben met een vrouw. Tegenstander gaan dan echter het clichéargument opwerpen dat de pastoor dan niet genoeg tijd zal hebben voor zijn parochie. Een gezin zorgt voor te veel afleiding. Maar dat is geen geslaagd argument! Mijn vader werkt ook fulltime, hij vertrekt om half 8 ’s morgens en komt pas om half 9 terug thuis. Maar ondanks zijn enorm drukke agenda kan hij toch nog genoeg aandacht besteden aan zijn gezin. Waarom zou een pastoor dat dan niet kunnen?

En in het licht van de recente gebeurtenissen (cfr. Pedofilie in de kerk) is mijn mening over de nutteloosheid van het celibaat alleen maar sterker geworden. Ik kan best begrijpen dat priesters ook nood hebben aan affectie en warmte. Maar omwille van het celibaat durven ze voor hun noden niet aan te kloppen bij volwassenen, dus richten ze zich tot jongeren. Is dat de bedoeling van het celibaat?!

Indien het celibaat niet zou bestaan zou het priestertekort snel opgelost zijn, heel wat priesters zouden kunnen geniet van de warmte van een gezin, ze zouden beter in staat zijn familiale problemen van hun parochianen te begrijpen en er zouden volgens mij minder misbruiken zijn in de kerk. Wordt het dus geen tijd om het celibaat af te schaffen?

16-05-2010 om 21:26 geschreven door sophie  

Voordat jullie beginnen te lezen zou ik jullie willen vragen een kort filmfragmentje te bekijken. Het stuk dat ik interessant vind begint ongeveer bij 1:15 en duurt tot 2:45. Uiteraard zijn jullie vrij het hele filmpje te bekijken! (http://www.youtube.com/watch?v=Zu0ZkF1Vk-g&feature=youtube_gdata)

Dit filmfragment is een stukje uit het programma “Bimbo’s en Boerka’s: tegenstellingen in een multicultureel Nederland”. Dit is een Nederlands programma waarin een presentator en “De Meiden van Halal” moeilijk bespreekbare onderwerpen voorleggen aan het publiek en de gastsprekers. “De Meiden van Halal” zijn 3 zussen die in Nederland wonen maar van Marokkaanse afkomst zijn. Ze worden gezien als streng islamitische vrouwen, die zich tevens zeer geëmancipeerd opstellen. Een combinatie die in de islamwereld niet zo evident is. De 3 vrouwen zijn dan ook absoluut niet op hun mondje gevallen!

In deze aflevering is Floris Van Den Berg te gast, een Nederlandse filosoof. Hij is van mening dat kinderen vrij zouden moeten zijn van geloof. Volgens hem zouden kinderen op school informatie moeten krijgen over de verschillende godsdiensten en op 18-jarige leeftijd moeten ze dan zelf beslissen welke richting ze uit willen gaan.
Op zich vind ik dat zo geen vreemd idee. Het zou inderdaad goed zijn dat kinderen eens kunnen proeven van de verschillende godsdiensten om er dan uiteindelijk zelf één te kiezen. Want zoals het nu is krijgen de meeste kinderen van thuis uit een overtuiging mee, zonder eigenlijk te weten of die overtuiging wel bij hen past. Op 6 jarige leeftijd weten wij absoluut nog niet wat godsdiensten zoals het jodendom en de islam inhouden, maar we moeten wel onze eerste communie doen en dus eigenlijk kiezen voor het christendom. Een beetje contradictorisch, is het niet?! Ik denk dat het niet slecht zou zijn pas op 18-jarige leeftijd een religie te kiezen die het beste bij je persoonlijkheid past. Iedereen zou een overtuiging hebben waar hij volledig achterstaat en daardoor zouden er volgens mij ook heel wat conflicten vermeden kunnen worden. Zoals Floris ook al zei: “Religie is net als porno: iets voor volwassenen!”

Maar laten we het nu ook eens van de praktische kant bekijken. Het is onmogelijk om nu plotseling alle scholen neutraal te maken, praktisch gezien is dat niet mogelijk. Katholieke scholen zullen weigeren hun God te verwijderen uit hun leerplan en islamitische scholen zouden het niet appreciëren niet-gelovigen te moeten opvangen. Ook zouden ouders die elke week naar de mis of moskee gaan telkens een babysit moeten voorzien om op de kinderen te passen, aangezien zij nog vrij moeten zijn van religie. Een kostelijk grapje! En natuurlijk mogen we ook de vele tradities niet vergeten die verloren zouden gaan bij deze maatregel: de eerste communie en het heilig vormsel bij de christenen, de bar mitswa bij de joden en de besnijdenis bij de moslims. Dit zijn slechts enkele van de vele redenen waarom Floris zijn idee praktisch gezien niet mogelijk is.
Ik vind het idee om kinderen pas op 18-jarige leeftijd een religie te laten kiezen in basis wel goed, maar ik vrees dat het praktisch gezien nogal moeilijk te verwezenlijken valt!

09-05-2010 om 22:01 geschreven door sophie  

Bishop Vangheluwe asked for forgiveness over the abuse

The bishop of the Belgian city of Bruges, Roger Vangheluwe, has resigned after admitting sexual abuse of a boy earlier in his career.

Bishop Vangheluwe, 73, said the abuse had happened when he was a simple priest and continued when he started as a bishop, a Vatican statement said. The Vatican said Pope Benedict XVI had accepted the resignation.The Catholic Church has come under severe pressure over child sexual abuse allegations emerging across the world.The BBC's David Willey, in Rome, says the Pope's acceptance of the bishop's resignation marks a new escalation in the scandal buffeting the Church. It is the first time that a senior churchman has admitted in person abusing a child, he says.

"When I was not yet a bishop, and some time later, I abused a boy," Bishop Vangheluwe said in a letter that was read out at a press conference in Brussels. "This has marked the victim forever. The wound does not heal. Neither in me nor the victim." Bishop Vangheluwe added that he was "enormously sorry" and that he had repeatedly asked for forgiveness. He had been bishop of Bruges since 1984.

'Turning a page'

Belgium's Archbishop Andre-Joseph Leonard told the press conference in Brussels that the case would be "very saddening to the Belgian Catholic community". "We are aware of the crisis of confidence that this will engender for a number of people," he said. Belgium's Archbishop Andre-Joseph Leonard: ''This event will be painfully felt throughout the Belgian Catholic community'' But he said the resignation showed that the Belgian Catholic Church wanted to "resolutely turn a page on a very painful" topic. Bishop Vangheluwe's decision to quit comes after the announcement earlier this month that a German-born former Roman Catholic bishop in Norway, Georg Mueller, had resigned last year after admitting to committing sex abuse.

This week there have been a series of resignations offered or accepted by bishops who were not accused of committing sex abuse. It was announced on Thursday that the German Bishop of Augsburg, who had been accused of beating children at a Catholic children's home in the 1970s and 1980s, had tendered his resignation. Bishop Walter Mixa had also been under pressure over allegations of financial irregularities at a children's school under his responsibility. This week the Pope also accepted the resignation of Bishop James Moriarty of Kildare in Ireland, who said he wanted to play a part in creating a "new beginning" following scandals there. Bishop Moriarty was one of several Irish bishops to resign after the Church was criticised over its handling of abuse cases.The Pope promised "action" over abuse against children by priests when he met victims during a visit to Malta last week.

US lawsuit

In Germany, where recent allegations have caused widespread anger, Church representatives were among those participating in a round-table discussion on Friday about widespread abuse in schools and other institutions. The event, which aims to encourage justice for victims and prevention of future abuse, brought together about 60 people including politicians, lawyers, psychologists and representatives of teachers' organisations. "Whether it occurs in Church institutions, schools, or in familiar circles, there are conspiracies of silence everywhere," Christine Bergmann, the government commissioner who was chairing the session, was quoted as saying by German broadcaster Deutsche Welle. Meanwhile, the Vatican on Friday rejected a US lawsuit brought by a man who says he was the victim of the late Father Lawrence Murphy, accused of abuse at a school for deaf children in Milwaukee. Vatican lawyer Jeffrey Lena said the suit was "completely without merit" and rehashed "old theories already rejected by US courts".

http://news.bbc.co.uk/2/hi/8639253.stm

03-05-2010 om 00:00 geschreven door sophie  

Ik moet toegeven, ik ben in shock! En samen met mij bijna heel Vlaanderen. “Waarom?” is waarschijnlijk de vraag die nu in jullie hoofden priemt. Wel, als ik aan jullie de woorden “Bisschop Vangheluwe” zeg, zal er wel een belletje gaan rinkelen. Deze Brugse bisschop heeft vorige week toegegeven dat hij zijn neef een tijd lang seksueel heeft misbruikt.

Begint jullie maag ook al te draaien bij het horen van zo’n misdaden? Hoewel ik nooit echt gelovig ben geweest het ik altijd heel erg veel respect gehad voor de medewerkers van de Kerk. Zij moeten het voorbeeld stellen in onze maatschappij, mensen die het slechte pad opgaan terug op de juiste weg helpen, zij moeten klaarstaan met een luisterend oor, … En ik heb persoonlijk mogen ervaren dat bisschop Vangheluwe deze job met heel veel toewijding en enthousiasme heeft volbracht. Hij was populair bij de Brugse bevolking en voelde zich als bisschop zeker niet “te goed” voor de gewone mens. Hij was dan ook een man waarvoor ik veel respect had, tot vorige week… Nu zijn ware aard aan de oppervlakte is gekomen, kan ik hem alleen nog maar verachten.

Maar dit is jammer genoeg nog niet alles. Volgens priester Rik Devillé was onze beroemde kardinaal Danneels al sinds de jaren ’90 op de hoogte van deze wandaden. En toch deed hij er niets aan. Danneels ontkent dit echter in alle talen en beweegt nu hemel en aarde om deze zogezegde leugen uit de wereld te krijgen. Maar welke berichten afkomstig van de Kerk moeten we vandaag de dag nog geloven? Wij kunnen onmogelijk nog weten wat waar is en wat niet! Vlaanderen is voor een groot deel het vertrouwen in de Kerk kwijt.

Tot mijn grote afschuw blijven de gruweldaden echter maar verdergaan. Sinds het pedofielschandaal rond de Brugse (ex-)bisschop aan het licht kwam, is er een stroom van klachten ontstaan. Er zijn ondertussen zo’n 30 tot 40 klachten binnengekomen over pedofiele praktijken van priesters bij de Commissie voor de behandeling van klachten wegens seksueel misbruik in een pastorale relatie. Dat wil dus zeggen dat bisschop Vangheluwe zeker niet de enige schijnheilige pastoor is in ons kleine landje. Ik kan dat nog steeds niet echt geloven… Waar gaat het met de Kerk naartoe!?

Wat heeft dit alles nu concreet met het onderwerp van mijn blog te maken? Wel, het horen van zo’n schokkende berichten zet mij onrechtstreeks ook aan tot nadenken over God. Sinds het maken van mijn blog heb ik steeds meer de neiging gekregen in een soort van God te gaan geloven, maar door de recente gebeurtenissen heeft mijn (nog jonge) geloof een fikse deuk gekregen. Als de medewerkers van God zo’n vreselijke misdaden begaan, dan kan God zelf toch niet de goede man zijn zoals hij steeds wordt voorgesteld? Ikzelf zie in deze situatie slechts één verklaring: God bestaat niet.

Is deze reactie misschien een beetje radicaal van mij? Misschien wel. Maar ik ben er vrij zeker van dat ik niet de enige ben die het vertrouwen in God en de Kerk heeft verloren!

http://knack.rnews.be/nl/actualiteit/nieuws/belgie/brugse-bisschop-roger-vangheluwe-geeft-misbruik-toe/article-1194719511480.htm#

http://www.hln.be/hln/nl/957/Belgie/article/detail/1097756/2010/04/26/Stroom-nieuwe-klachten-misbruik-kerk-na-schandaal-Vangheluwe.dhtml

http://www.hln.be/hln/nl/957/Belgie/article/detail/1097756/2010/04/26/Stroom-nieuwe-klachten-misbruik-kerk-na-schandaal-Vangheluwe.dhtml

02-05-2010 om 23:59 geschreven door sophie  

Heel wat personen onder u zullen in het 6^e middelbaar wel een retoricareis hebben meegemaakt. Heel wat mooie herinneringen niet waar?! Onze retoricareis ging richting Italië. En wat is een Italiëreis zonder een bezoek aan het schitterende Rome… De vele kerken, prachtige pleinen, Romeinse restanten, … maar natuurlijk niet te vergeten: Vaticaanstad. Deze stad vol pracht en praal bracht bij mij wederom heel wat bewondering teweeg. De onschatbare hoeveelheid schilderijen, fresco’s, sculpturen, de ingenieuze architectuur, … je geraakt er nooit op uitgekeken! De culturele waarde die te vinden is in deze ministad is onvatbaar en dwingt bij mij heel wat respect af. Maar uiteraard is Vaticaanstad niet alleen cultureel erfgoed, we mogen ook de religieuze wortels niet vergeten. Duizenden mensen komen dagelijks samen op het Sint-Pietersplein om hun geloof met elkaar te delen en in de hoop een glimp op te vangen van hun idool: de paus.   

Maar laat ons eens terugdenken aan de basis van dit alles. Waarop is Vaticaanstad gebaseerd? Het christendom met als centrale figuur God. Want ondanks hun wereldlijke positie en culturele waarde is de oorsprong van Vaticaanstad nog steeds het geloof.

Maar toen ik 2 weken geleden op het Sint-Pietersplein stond kwam toch volgende bedenking bij mij op: “Vaticaanstad is schitterend omwille van zijn culturele waarde. Op kunstzinnig vlak is deze instelling van onschatbare waarde! Maar wat betekent het eigenlijk op religieus vlak? Het is een wereldwijde instelling die als spilfiguur God heeft. Maar we weten niet of God wel bestaat… Wat heeft een instelling, die gebaseerd is op iets waarvan men het bestaan niet zeker is, eigenlijk van waarde? Stel dat God niet bestaat, dan stelt Vaticaanstad niets voor.”

Hoewel ik niet streng gelovig ben heb ik altijd veel respect gehad voor Vaticaanstad en al zijn medewerkers. Dus de gedachte die op Italiëreis bij mij was opgekomen liet mij niet meer los… Hoe kan het dat een “organisatie” zoveel aanhangers en bewonderaars heeft, terwijl het mogelijk gebaseerd is op een imaginair figuur?

Maar na heel wat tobben hierover zag ik licht aan het einde van de tunnel. Vaticaanstad kan dan wel gebaseerd zijn op een onbestaand figuur, desondanks zet het aan tot het goede. De basis voor Vaticaanstad mag dan wel iets zijn dat misschien verzonnen is door de mens, toch heeft het een grote invloed op onze wereld. Duizenden medewerkers, priesters, missionarissen, bisschoppen, … zetten zich dagelijks in voor de medemens. Zij proberen onze wereld een beetje aangenamer te maken voor de armen, de zieken, de zwakkeren in onze maatschappij, … Hun gezamenlijk geloof in God zet deze mensen aan tot grootse en prachtige dingen. En het is in deze goede daden dat de echte waarde van Vaticaanstad ligt.

Door hierover na te denken is ook mijn visie op religie in het algemeen veranderd. Vroeger zag ik het nut van het geloof niet echt in, ik durfde het soms zelfs belachelijk te noemen. Maar dat zullen jullie mij nu niet meer horen zeggen. Ik weet niet of God al dan niet bestaat, maar alleen al het geloof in Hem zet miljoenen mensen aan tot naastenliefde. Het geloof in God zorgt er voor dat onze wereld een beetje liefdevoller wordt. En het is juist daarom dat religie de moeite waarde is!

25-04-2010 om 19:47 geschreven door sophie  

Kunnen we over religie filosoferen?

Religie en filosofie. Vriend of vijand?

Sint-Gertrudiscollege: een katholieke school. De meeste leerlingen zijn dan ook gedoopt, hebben hun eerste communie gedaan en het heilig vormsel ontvangen. Kortom: de leerlingen, waarvan ik er één ben, zijn gelovig. Maar ondanks het feit dat we met 1000 gelovige jongeren op één school zitten, wordt er over ons geloof zelden, zeg maar nooit, gesproken. Waarom? Religie en geloof zijn nu eenmaal moeilijke onderwerpen die in onze moderne westerse maatschappij niet zo vanzelfsprekend zijn. “Waarom zouden we geloven? In wat zouden we geloven?” Bij het stellen van deze vragen dreigen we de grens met filosofie te overschrijden. Filosofie: iets wat vele mensen bezig houdt, maar toch weinig wordt besproken. Maar, wat moeten we aanvangen met de combinatie van religie en filosofie? Twee disciplines die in onze maatschappij slechts weinig aan de orde komen gaan combineren, is dit wel mogelijk?

In eerste instantie lijkt een combinatie van filosofie en godsdienst perfect mogelijk. Ze hebben namelijk één basiselement gemeen: het doel van beide disciplines is een antwoord te geven op de schijnbaar antwoordloze vragen in ons leven. “Wat is goed en wat kwaad? Hoe moeten we denken over de dood? Is er iets na de dood?” Maar ondanks deze fundamentele gelijkenis bestaan er toch al eeuwenlang strubbelingen tussen religie en filosofie. En deze strubbelingen zijn na al deze jaren nog steeds aanwezig…

Hoe kunnen we denken over God?

Heel wat fundamentele gelovigen steunen de visie die verkondigt: “Je kunt niet bewijzen dat God niet bestaat, dus God bestaat.” Naïeve, goedgelovige zieltjes zullen dit misschien aanvaarden, maar een rationeel mens is zo snel niet overtuigd! Voor een student retoriek is het namelijk overduidelijk dat dit een argumentum ad ignorantiam is. Voor de niet-Latinisten onder u: argument van de onwetendheid, in de volksmond ook wel gekend als een DROGREDEN! Ik sluit bij dit onderwerp dan ook liever aan bij de mening van A.J Ayer (20e eeuw). Hij stelt dat dingen alleen maar filosofisch waar kunnen zijn als we ze ruiken, zien, voelen,... Aangezien we God niet zintuiglijk waarneembaar is, is het volgens Ayer dus fout te stellen dat God niet bestaat. Maar even goed is het fout te zeggen “God bestaat”. Ayer geeft ons dus geen concreet antwoord op de vraag “Bestaat God?”, maar zijn redenering lijkt mij wel aanvaardbaar.

Tegenover deze opvatting staat de gerenommeerde Augustinus (4e- 5e eeuw). Hij zette zich af tegen de stoïcijnse filosofen, die de grote levensvragen beantwoordden zonder tussenkomst van God. Augustinus meende echter dat de mensen God nodig hadden om tot de waarheid te komen. Met rede alleen was dat volgens hem niet mogelijk. Enkele eeuwen geleden werd dit zonder problemen geloofd, maar laat ons eerlijk zijn. In de huidige maatschappij is het ondenkelijk de rede te verwerpen voor God. Eén van Augustinus’ aanhangers was Anselmus (11e- 12e eeuw), aartsbisschop van Canterbury, een naam die sommigen onder jullie misschien bekend in de oren klinkt.

Anselmus is, hoewel zijn naam ons anders doet vermoeden, niet afkomstig uit Canterbury maar wel uit Italie. Als vrome 15-jarige jongeman wil hij graag tot het klooster toetreden, maar dit is tegen de wil van zijn vader. Anselmus geraakt op de dool en na enkele jaren van omzwervingen komt hij in Frankrijk terecht. Daar treedt hij als monnik toe tot het klooster in Bec. Na 3 jaar als gedienstig monnik wordt hij op 30-jarige leeftijd benoemd tot prior. Dankzij deze benoeming komt Anselmus geregeld in Engeland wat uiteindelijk leidt tot de benoeming tot aartsbisschop van Canterbury. De jaren die volgen krijgt Anselmus het geregeld aan de stok met de koning van Engeland en hij wordt dan ook regelmatig verbannen of op missie gestuurd door de koning. Gedurende zijn verblijven in het buitenland neemt hij de tijd om boeken te schrijven en zijn godsdienstige ideeën verder te ontwikkelen. Hierbij speelde Augustinus een voorbeeld rol. Anselmus was dan wel minder radicaal en uitgesproken dan Augustinus, maar toch liet hij enkele interessante opinies na. In de eerste plaats zag hij geen problemen of tegenstellingen tussen religie en filosofie. Hij was namelijk van mening dat “fides quaerens intellectum”. “Het geloof zoekt naar redelijk inzicht”. Toch zijn bij Anselmus’ theorieën een sterke religieuze invloed niet weg te denken. Hij stelt namelijk dat de enige die de waarheid kan kennen, een gelovig mens is. En dat bij het zoeken naar deze waarheid en naar de openbaring het verstand tot dienst moest staan. Anselmus was dus duidelijk pro-religie, maar vond ook dat we de rede niet achterwege mochten laten.

Deze combinatie van geloof en rede brengt ons naar een volgende denkpiste, een soort “gulden middenweg”. De belangrijkste vertegenwoordiger van dit middenterrein is Thomas van Aquino (13e eeuw). Voor hem stonden filosofie en religie niet lijnrecht tegenover elkaar, maar waren beide deel van wat hij beschouwde als “de goddelijke wet”. Hieruit volgde dat alles wat redelijk was, ook in lijn was met de goddelijke waarheid. Dit is een stelling waarin ik mij gedeeltelijk kan vinden. Het lijkt mij aanvaardbaar dat wat redelijk is, in lijn is met de waarheid. Maar het is de woordkeuze “goddelijke waarheid” die mij stoort. Wat is de goddelijke waarheid? We weten niet of God al dan niet bestaat en wie God eigenlijk is. Hoe kunnen we dan weten wat de goddelijke waarheid is?!

Het bestaan van God: te bewijzen of slechts een fabeltje?

Al vele jaren zijn religieuze denkers op zoek naar filosofisch aanvaardbare en geldige redenen om het geloof te ondersteunen. Een zware opdracht die resulteerde in 3 vermeldenswaardige theorieën.

Allereerst hebben we het argument van doelmatigheid dat luidt als volgt: het feit dat de wereldlijke orde, structuur en samenstelling zo perfect in elkaar zit veronderstelt toch wel het bestaan van een goddelijke maker!? In eerste instantie misschien moeilijk te begrijpen, maar makkelijk uit te leggen aan de hand van volgend voorbeeld van William Paley  (18e eeuw): “Als we op een verlaten eiland een horloge zouden vinden, zouden we direct veronderstellen dat iemand het had gemaakt en daar had gelegd. Bij een steen of twijgje zouden we dat echter niet denken.” We zouden de wereld moeten beschouwen als een horloge. Het zit zo fascinerend in mekaar dat er iemand moet zijn die het heeft ontworpen. En wie kan die “iemand” zijn behalve God?

Ikzelf, samen met de meesten van mijn generatie, geloof niet dat er een God is die de wereld heeft ontworpen zoals William Paley het voorstelt. Wij zijn opgegroeid in een wereld vol wetenschap en logische, bewijsbare verklaringen zodat we een “scheppende God” moeilijk kunnen aanvaarden. Er is gewoonweg gebrek aan tastbaar bewijs. De meeste jongeren, ook ik, zijn aanhangers van de evolutieleer en staan zeer sceptisch ten opzichte van het creationisme. Maar bij het lezen van vorig voorbeeld stelde ik mij toch de vraag “Is het wel mogelijk dat een complexe eenheid zoals onze wereld gewoon door toeval is ontstaan? Is het mogelijk dat de aarde, die ontstaan is uit enkele simpele stoffen, door een reeks toevalligheden geëvolueerd is tot zoiets wonderlijk?” Ik kan bijna niet geloven dat het ontstaan van ons universum, de hemel, de aarde, … berust op puur toeval. Dat zou namelijk willen zeggen dat ook de mens een toevalligheid is, iets wat ik gezien het menselijke vermogen niet kan geloven. Aangezien ik denk, en hoop, dat wij niet slechts het resultaat zijn van toevalligheden, geloof ik wel dat er “iets” of “iemand” aan de basis ligt van ons bestaan. Maar of deze iemand wel God is, zoals de godsdienstfilosofen beweren, daarover kan ik mij niet uitspreken.

Een felle tegenstander van dit “argument van doelmatigheid” is David Hume (18e eeuw). Er wordt dan wel gezegd dat de wereld perfect geordend is, maar Hume vraagt zich af hoe we zeker kunnen zijn dat dit werkelijk zo is? De mens heeft slechts een beperkt zicht op de wereld. En met dit beperkte zicht zien wij een zekere orde in de kosmos. Maar hoe kunnen wij hieruit oordelen of er al dan niet chaos is in het universum? Volgens Hume is het dus fout te stellen dat er een God bestaat die het complexe systeem van onze aarde heeft ontworpen, aangezien het systeem waarschijnlijk niet zo foutloos is als velen denken.

De tweede ‘pro-God’ theorie wordt het argument van de eerste oorzaak genoemd. Meer concreet betekent dit dat er voor alle dingen een ultieme oorzaak bestaat. Dus ook voor het bestaan van deze wereld. En het is deze eerste oorzaak die we God noemen. Dit lijkt mij een zeer zwak argument en de kritiek ligt dan ook voor de hand. Zelfs al bestaat er zoiets als een “eerste oorzaak”, waarom zou dit dan God zijn? Het zou even goed een onpersoonlijk energieveld kunnen zijn dat uitgestorven is na het vormen van onze aarde. Wanneer we over deze eerste oorzaak echter dieper nadenken kunnen we de vraag stellen “Door wie of wat is dat energieveld dat heeft geleid tot onze wonderlijke wereld dan wel ontworpen?” Als we deze denkpiste opgaan komen we opnieuw terecht bij het “argument van doelmatigheid”, wat ons leidt naar een doodlopende straat. Een antwoord over het bestaan van God hebben we nog steeds niet.

Het derde een laatste argument wordt het ontologische argument genoemd. De persoon die hiervoor de basis heeft gelegd is jullie al bekend: Anselmus van Canterbury. Zijn denkwijze bestaat uit een meervoudig syllogisme te beginnen met: “God is, per definitie, het volmaaktste wezen dat denkbaar is.” Over het menselijk bestaan stelde hij: “Het is beter te bestaan dan niet te bestaan, dus iets wat niet bestaat kan nooit volmaakt zijn.” Hieruit volgt dat een niet bestaande God minder volmaakt is dan een bestaande. En aangezien, volgens de eerste stelling, God het volmaaktste wezen is, concludeert Anselmus dat God moet bestaan. Dit bewijs werd in de 20^e eeuw geformaliseerd door Kurt Gödel en houdt in dat God moet bestaan omdat wij in staat zijn hem voor te stellen. En omdat bij het horen van het woord “God” , beelden en gedachten bij de mensen oprijzen, ook bij atheïsten.

Uiteraard geraakt ook deze theorie er niet vanaf zonder enige tegenkritiek. Men stelt namelijk dat er geen noodzakelijke band is tussen het vermogen om zich iets voor te stellen en het werkelijke bestaan van het voorgestelde, iets wat mij logisch in de oren klinkt! Laat ik dit even uitleggen aan de hand van een kort voorbeeld. Stel dat ik een compleet nieuw woord uitvind: ET. Dit nieuwe woord verwijst naar een buitenaards wezen dat onze aarde bestuurt. Aan iedereen die ik tegenkom vertel ik over ET, ik schrijf er boeken over, maak documentaires, maak films en richt zelfs gemeenschappen op. Na enkele decennia zal de hele wereld ET kennen en zich een beeld kunnen vormen bij het woord. Bij iedereen die het woord hoort zal ET een weerklank oproepen. Ook al heb ik dat woord gewoon uitgevonden,er een betekenis aan gegeven en is er dus niets van waar. Het is dus niet omdat iedereen ET kent dat er ook werkelijk een buitenaards wezen bestaat dat onze aarde bestuurt. Dit is een uiterst simplistisch voorbeeld, maar het toon wel duidelijk aan dat het ontologisch argument nergens op slaat. Het is niet omdat de hele wereld een woord kent, dat de betekenis achter het woord ook echt bestaat.

Kunnen we een filosoferen over religie?

Kunnen we filosoferen over religie? Ik denk het wel! Het is niet omdat we geen concreet antwoord zullen vinden op onze vragen, dat er niet over kan worden nagedacht. We zullen bij het filosoferen over religie een waaier aan antwoorden vinden. Hierbij zijn geen foute, maar ook geen juiste antwoorden…

Door dit gebrek aan antwoorden zullen gelovigen snel het gevoel krijgen dat het bestaan van God niet kan verklaard worden door filosofische “slimheid”. In hun ogen is geloven veeleer een zaak van geloof. Zelf vind ik ook dat iemands geloof niet mag afhangen van de overtuiging van godsdienstfilosofen. Het is niet omdat zij zeggen dat God bestaat, dat we onmiddellijk gelovig moet worden. Of omgekeerd. Geloof is iets persoonlijk, overtuigd zijn van je levensopvatting en die weerspiegeld zien in je geloofsovertuiging. Geloof is een kwestie van je persoonlijke “geloven”. Filosofen zullen religie op hun beurt dan weer bekijken als charmant, maar op filosofisch vlak gewoonweg nonsens. De discussies tussen gelovigen en filosofen is al eeuwenoud en zullen waarschijnlijk nog vele eeuwen blijven bestaan. Maar ik daag jullie uit daar verandering in te brengen! 

31-03-2010 om 00:00 geschreven door sophie