Een test die Jane Elliott vijftig jaar geleden maakte werd in een Antwerpse klas nog eens overgedaan. Koppen sloeg met de reportage koppen. Bij elfjarigen de leerlingen splitsen aan de hand van de kleur van hun twinkelende oogjes. Op amper twee dagen leerden die jongeren wat zowel haat
tegenover anderen was als hoe men diezelfde jongeren kon vernederen en een minderwaardigheidscomplex kon aansmeren.
De leerkracht werd een ‘leider’ zoals er veel in de wereld rondlopen. Angstaanjagend langs de ene kant maar heel leerrijk langs de andere kant. In de veronderstelling dat de leerlingen die aan de test deelnamen na de test een goede begeleiding en veel uitleg kregen over het experiment mogen we hopelijk voor alle deelnemers de tweedaagse als een unieke ervaring bestempelen.
Dat de nu 80 jarige Jane het ‘verschot’ van haar leven opdeed moet ons doen nadenken.
De mens veranderde niks sedert 50 jaar.

Leerlingen en zeker jongeren van elf jaar kijken op naar hun leerkracht. Ook kijken ze nog op naar de ouders alhoewel we dit met al die ontwrichtte gezinnen niet meer vanzelfsprekend is. Veel te veel kinderen werden slachtoffers van ouders die door vechtscheidingen over en weer gesleurd en verloren het ideaalbeeld van ouders. Ze groeien op in een omgeving van haat en nijd en worden bewust meegenomen in een strijd tussen de moeder en de vader. Grootouders doen dan ook nog een duit in dat zakje van geruzie en die jongeren beseffen niet dat hun opvoeding steunt op een basis van ongelijkheid. Winst of verlies van de ene of andere ouder hangt af van wie de beste, of de meest sluwe advocaat kan betalen. Het programma had de bedoeling duidelijkheid en inzicht te geven over wat de inhoud is van racisme maar het gaat veel verder dan racisme.

Men moet haat, nijd en afgunst doortrekken op meerdere gebieden. Enkel een mondige leider en een handjevol volgelingen zijn er nodig om de mens als een schoothondje te laten volgen.
Gans de geschiedenis door waren er leiders die door hun spraakvaardigheid in staat waren om oorlogen te laten voeren. Het voorbeeld was Hitler die de ganse wereld liet vechten. Hij deed exact hetzelfde als wat die meester in zijn klasje deed met de elfjarigen. Gewoon de aanzet geven en heel vlug heb je volgelingen die uitvoeren en tot in het extreme gaan.
Eén mondige redenaar en binnen de kortste keren heb je genocides tussen stammen.
Eén mondige extremist en je krijgt een golf van moorden en aanslagen. Voor het terugdraaien en vernietigen van haat, nijd en afgunst heb je ook maar één man nodig maar vooraleer die resultaat heeft zijn er zoveel jaar nodig dat die man zijn levenswerk nooit afgewerkt meemaakt. Een mooi voorbeeld is Mandela.
Veel minder dramatisch maar met een soortgelijke impact zijn de dagdagelijkse kleinere manipulaties die beginnen bij één man. Neem de recente staking van de vuilnismannen in de Stad Gent!

Eén man en met luttele steun van enkele vakbondsmannen en een ganse stad stinkt en is vatbaar voor allerlei ziektes! De bedenking na het programma Koppen die leerkrachten moeten maken is dat ze heel voorzichtig moeten omspringen met jonge mensen. Dat ze die jongeren inzicht moeten geven en hen sterken in het niet klakkeloos volgen van wat men ze ‘inlepelt’. Jongeren moeten een kritische kijk krijgen op het dagdagelijkse leven en vergelijkingen en voorbeelden uit de praktijk moeten meegenomen worden in de leerstof.
Mensen zijn zoals hondjes, ze volgen en doen wat hun baasjes hen opdragen maar sommige honden, zoals ik liggen al eens serieus dwars en gelukkig ….