De Nederlandse minister voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, Ronald Plasterk, verdient vanuit elke democratisch denkende stroming steun te krijgen voor zijn plan, het omstreden boek van Adolf Hitler uit 1924, met de titel Mein Kampf vrij te geven. Hij eist dat terecht, en voor hem zijn er al tientallen jaren in Nederland tal van prominente stemmen opgegaan die hetzelfde steeds opnieuw hebben geëist. Het feit dat het bij het boek in kwestie gaat om het minst rabiate geschrift van Hitler, bewijst al dat het bij het bestaande verbod — niet alleen in Nederland, maar ook elders, en niet in de laatste plaats eveneens om de Bondsrepubliek Duitsland — om een symbool gaat, en precies is iets dat niet zou mogen: symbolen mogen geen grotere waarde toebemeten krijgen dan datgene wat in de Nederlandse grondwet is verankerd.

Walter Jens, voormalig profesor voor retorica en klassieke filologie aan de universiteit van Tübingen — en langjarig schrijver over tal van uiteenlopende onderwerpen, alsmede literatuurhistoricus en -criticus, en niet in de laatste plaats hoofdredacteur van de nieuwste editie van

Dat de eis van de Nederlandse minister nu wordt geuit, komt ongetwijfeld mede als gevolg dat fractievoorzitter Geert Wilders, van de zich Partij voor de Vrijheid noemende stroming in de Tweede Kamer van het Nederlandse Parlement, een verbod van de Koran heeft geëist, omdat hij van mening is dat hij dat boek met de genoemde Hitler-schriftuur op één lijn kan stellen. Dat hij zichzelf en zijn partij daarmee niet alleen uitzonderlijk belachelijk heeft gemaakt, maar eveneens voor de zoveelste keer heeft bewezen dat hij niet het geringste historisch besef heeft, is een nog veel grotere blamage — vooral in het buitenland, voor de politieke reputatie van het eens als uiterst tolerant geldende Nederland — dan die vreselijk populistische Pim Fortuyn ooit is geweest. Maar juist over deze Geert Wilders — nomen est omen — hoor je in de buurlanden nauwelijks iets.

De Koran met

De foto van Walter Jens is mij reeds jaren geleden beschikbaar gesteld door Kindler-Verlag; de andere afbeeldingen zijn afkomstig uit het publieke domein.

Op 6 september 2007, heden dus, is de Italiaanse tenor Luciano Pavarotti op bijna 72-jarige leeftijd in zijn geboorteplaats Modena overleden. Hij was een zwaar overschatte Italiaanse zanger, die handig inspeelde op het volstrekt kritiekloze massapubliek dat geen oren èn geen ogen heeft.  De daverende gekte van hyperbolen en superlatieven wordt nogmaals in alle kranten, bladen en andersoortige publicatiemedia uitgestort. Helaas berust veel daarvan niet op eigen waarneming, maar wordt het meeste maar al te graag nagerateld, omdat er van die mooie woorden in voorkomen, die de indruk maken dat men enige kijk op of oren naar het thema in kwestie heeft.
En die status van halfgod, met wie de hele wereld wegliep, is ook weer zo extreem overdreven: ik ken alleen mensen met heel goede oren, en onder hen bevindt zich niemand die bijzonder onder de indruk was. Zelf liep ik ook niet met maar wel voor hem weg, omdat ik dat onderliggende hysterische element in die stem, dat alle eventuele nog aanwezige kwaliteiten hevig overwoekerde, al decennialang niet kon verdragen. Oudere opnamen laten een nog redelijk frisse stem horen, waarvan je zeker mag zeggen dat deze indertijd kwaliteiten, grote kwaliteiten, bezat, maar — ongetwijfeld mede door de volstrekte idiotie van de massa — is de man tot een instituut geworden dat zich alleen maar hoefde vertonen; wat hij vocaal eventueel nog kon, was mede door die van tevoren uitgerolde rode loper, naar het tweede plan verschoven, zo niet nog verder onderop de ladder. Dat heeft ertoe geleid dat de man — zoals zovelen in de wereld van de kunsten en het amusement — is gaan fungeren, voor al die toehoorders en toeschouwers, als het belletje van Ivan Pavlov voor zijn experimenten met de hondjes. Miljoenen zijn, al dan niet letterlijk, gaan kwijlen als geconditioneerde reflex op het horen en/of lezen van de naam Pavarotti. Weerzinwekkend!
Even — dat wil zeggen zolang de manipulerende managers hun zin weten door te drijven — zullen we een hausse beleven in de gedenkprogramma's op radio en televisie en eveneens in de kunstbijlagen van alle zichzelf respecterende printmedia, en ook dat weer tot walgens toe, en ook de verkoop van geluids- en beelddragers zal een aardige tijd tot grote hoogte worden opgezweept, tot meerdere glorie van de fabrikanten ervan en mede van de erven van de zanger in kwestie. Gestadig zal het allemaal na enige tijd wegebben, vooral als de extreem manipulatieve reclamemanagers erin zullen slagen een andere stem, die het in principe niet onaardig doet, zodanig in het middelpunt te stellen dat de 'luisterende' men opnieuw massaal zal geloven te maken te hebben met een nieuwe uitzonderlijke Groot-Mogol van het belcanto.
De wereld wil bedrogen worden.
__________
Afbeelding: Luciano Pavarotti — Bronzen borstbeeld uit 1987 door Serge Mangin.

De componist
Manuel de Falla studeerde vanaf zijn veertiende jaar aan de Hogeschool voor Muziek van Madrid: piano bij José Tragó (1857-1934) en compositie bij Felipe Pedrel (1841-1922). Aan deze leermeester is het te danken dat de jongeman steeds meer gïnteresseerd is geraakt in de oorspronkelijke muziek van Spanje en dan met name die van Andalusië, waarvan de invloed later in zijn gehele oeuvre zal blijven doorklinken.

____________ 

Afbeeldingen:
1. Manuel de Falla, getekend door Tonny Groenhuysen, Buitenpost, 1997. Collectie Heinz Wallisch.
2. Claude Debussy, getekend door Jarko Aikens, Groningen, 1984. Collectie Heinz Wallisch.

Zaterdag 21 juli 's avonds tussen 20:00 uur en 22:00 uur wordt opnieuw een concert in het kader van de Proms gegeven in de Albert Hall te Londen en rechtstreeks door BBC Radio 3 uitgezonden. Vier werken staan op het programma, waarvan het gedeelte na de pauze bestaat in twee composities van Gabriel Fauré (1845-1924): als eerste de Cantique de Jean Racine (1639-1699), geomponeerd in 1864, en tot besluit het veel geroemde en eveneens, vanwege de honingzoete elementen, kritisch bejegende Requiem uit 1884. Direct voor de pauze zal het Celloconcert nummer 1, uit 1872, van Camille Saint-Saëns (1835-1921) klinken met solistische medewerking van Steven Isserlis. Het concert wordt geopend met de Prélude à l'après-midi d'un faun van Claude Debussy (1862-1918), geschreven in 1894. Daarover hebben ik in de verzameling cultuurberichten van rond 1900 in het cultuurweblog All art is quite useless meer dan eens bericht; het meest uitgebreid hebben ik dat gedaan op maandag 26 februari van dit jaar, met een relatief omvangrijke toelichting. (Die zit onder dat woord.)
De uitvoerenden van het concert op zaterdag zijn — naast de reeds genoemde cellist — het BBC National Orchestra of Wales, onder leiding van Thierry Fischer. Datzelfde ensemble geeft ook acte de présence in de drie andere werken. In de beide stukken van Fauré zullen de instrumentalisten worden bijgestaan door het BBC National Chorus of Wales, het National Youth Choir of Wales en de solisten William Dutton, treble (jongensopraan) en Russel Braun, bariton.
________
Afbeelding: De cellist Steven Isserlis. 

Op woensdag 11 juli 2007, tussen 22:30 uur en 23:15 uur wordt door de Duitse zendgemachtigde Westdeutscher Rundfunk de film Hauptsache Liebe gepresenteerd in de reeks Menschen hautnah. Daarin vertellen enkele betrokkenen over de dagelijkse praktijk van hun leven zonder seks. Drie voorbeelden worden in even zovele filmpjes voorgesteld.
Karl en Brigitte, die inmiddels vijftien jaar samen zijn, waren zo'n tien jaar geleden op Gran Canaria voor het laatst seksueel intiem, maar nu bepalen heel andere waarden bij hen de waarde van hun relatie: lekker eten bij voorbeeld. Toen Karl enige tijd geleden, terwijl ze samen in bed lagen, de vraag stelde: "Zullen we wippen?", hebben beiden daar hard om kunnen lachen, omdat dit fenomeen al lang niet meer aan de orde is.
Ook het jonge paar dat bestaat uit Christina en Thorsten 'doen het' niet met elkaar: zij wil dat niet en hij dringt niet aan. Bij hen is het bestaan zonder seks heel langzaam hun leven binnengeslopen. De plaats daarvan is nu door de zachte massage in Thailandse stijl ingenomen.
En dan is er nog Verena, die zich in haar ruime woning ook volkomen heeft ingericht op een bestaan zonder die bewuste lichamelijke uiting van liefde. Haar tweepersoons bed deelt ze dan ook alleen nog met de beide honden , die ze ook gemakkelijker kan belonen, zonder dat die daaraan de gedachte naar meer en iets anders koppelen. De onmetelijke wensen die mannen koesteren als ze eenmaal bloed hebben geproefd, wenst ze niet.

Mensen uit de praktijk
In de film van Wolfgang Minder, die al eerder in november door dezelfde zender werd voorgesteld, worden drie voorbeelden aangehaald voor wat een nieuwe trend lijkt te worden. Onderzoekers zijn van mening dat ook in vaste relaties de seksuele activiteiten aan belangrijkheid inboeten. Maar dan dringt zich volgens de maker van de film de vraag op of dat wel kan bestaan: liefde zonder seks? En niet alleen dat vraagt hij zich af, maar eveneens of hierin wellicht latente stoornissen een rol spelen, of is het misschien de overbelasting binnen het maatschappelijke gebeuren dat deze trend veroorzaakt? Maar misschien spelen angsten voor Grote Gevoelens ook wel een rol. In ieder geval toont de filmmaker heel direct betrokkenen, die hun positie verklaren en deze ook ten volle ondersteunen.
De film wordt op vrijdag 13 juli, 's middags tussen 14:15 uur en 15:00 uur nog een keer uitgezonden.

De anticlimax van het Hippokratische denken en handelen
“Een medisch complot”, luidde volgens de Volkskrant de voorlopige conclusie van het snel vorderende onderzoek naar de bomauto’s in Groot-Brittannië. Het is, vanzelfsprekend, geen medisch complot maar een complot van een aantal medici, hetgeen een heel wat meer dan gradueel verschil inhoudt, maar waardoor menigeen al direct op het verkeerde spoor wordt gezet, en vooral politici, die voor hun zelden direct geuite, maar subliminaal gistende, hunkering zoeken naar bevrediging van hun door perversiteit gestuurde machtsstreven ingegeven wensen en verlangens, welke zijn gedeformeerd tot een absolutistisch Willen.

Medische gladiatoren
De Londense Times meldde dat een leider van Al-Kaida verleden week in Irak ― met een variant op de gladiatoren in de arena, die de Romeinse keizer in zijn loge toeriepen: “Zij, die gaan sterven, groeten u” ― had aangekondigd: ”those who cure you, will kill you.”
Achteraf steken onder meer verbijstering, ongeloof, verdriet en woede de kop op, en de meeste elementen van dat nogal willekeurige conglomeraat aan extraverte emoties zijn niet alleen invoelbaar, maar liggen zelfs voor de hand. Zolang men alleen passief van iets weet heeft, is een bedreiging minder erg dan wanneer het in de eigen straat of op een andere verdieping van de eigen woontoren geschiedt, om maar te zwijgen van de eigen woning of de directe werksituatie.
“Het is schrikken als zelfs medici terrorist kunnen zijn”, kopte de Volkskrant. Hoe juist die vaststelling ook mag zijn, een nare bijsmaak heeft zo’n zin toch, vooral omdat deze ongetwijfeld is opgetekend uit de mond van andere medici, die weliswaar terecht geschokt zijn, maar toch vraag je je af hoeveel deze mensen, al dan niet (nog) bewust, weten over de geschiedenis van het eigen vak. Is de naam Josef Mengele (1911-1979) voor hen een begrip, of is die zo onlosmakelijk verbonden met het nazibeulendom, dat men, uit angst en afweer, vergeet dat deze Engel des Doods een gekwalificeerd arts was.

Neurenbergse artsenprocessen
En wie meent dat Mengele een op zichzelf staand fenomeen is geweest binnen de geschiedenis van extreem abjecte ontsporingen binnen de kongsi der witjassen, moet dan maar eens een poging ondernemen om (iets van) de documenten van het Neurenbergse artsenproces [1] te lezen, misschien dat dan het besef eindelijk doordringt dat deze vergaande onmenselijkheid, en de daaraan gekoppelde wil tot ontmenselijking van de slachtoffers, binnen de bewuste beroepsgroep altijd bij een aantal individuen heeft bestaan, uiteraard ook in onze dagen.
Wil iemand beweren dat na de tweede oorlog aan de witgejaste barbaarsheid een einde is gekomen? Laten we de experimenteerbeluste afsplitsingen van het Beest uit de Afgrond achter het IJzeren Gordijn en in de folterkamers van Pinochet en andere monsters zonder waarde niet vergeten, die gemartelde gevangenen onderzochten en vaststelden dat ze nog wel wat zouden kunnen doorstaan, omdat het bloedverlies relatief gering was, zoals eveneens te lezen valt in de documentatie die is bewaard in het thans museale concentratiekamp Natzweiler.

Perversie van het denken en handelen
En wat te denken van de Mengeles van vandaag, die hun experimenten op weerloze dieren uitvoeren met exact dezelfde argumentatie als die kamparts bezigde: om de mensheid vooruit te helpen. Bij Mengele ging het om het Arische ras, in het huidige gebeuren gaat het om hen die de benodigde spie voor het resultaat van die proeven kunnen ophoesten.
De lafhartige politici, die overal ter wereld weigeren, deze geest van Mengele een halt toe te roepen, hebben zich tot medeplichtigen gemaakt binnen dit kader, dat ons niet alleen de verwrongen tronie toont van de perversie van het denken, maar verantwoordelijk is voor hoge aantallen van mismaakte en gemartelde dieren, die na behandeling door de witjassen in kwestie op de lijkenberg worden afgelegd. Zolang deze mentaliteit, actief dan wel passief, wordt ondersteund vanuit de machtscentra waar ook ter wereld, mag niemand zich verbazen over de gedegenereerdheid van, al dan niet georganiseerde, artsen, die enerzijds mensen willen genezen, maar aan de andere kant nauwelijks de hand hoeven om te draaien voor een massaal doden.

Politieke gevolgen
In Groot-Brittannië, dat met één openbare camera op veertien burgers reeds een politiestaat is, zal men wel weer alles uit de kasten trekken wat men aan monsterlijks koestert om nog meer rechten van de burgers in te perken: een hobby van niet alleen een toenmalige robot genaamd Maggie Thatcher, die zo haar vadercomplex moest afreageren, maar tevens van de grote leugenaar Blair, die nu via een gelegitimeerd papendom in de hemel hoopt te komen.
En dan is er nog de door extreme rancune gedreven, en door het fenomeen Terrorisme bezeten, Minister van Binnenlandse Zaken in het nieuwe Mofrika, Wolfgang Schäuble, die nu vergaande voorbereidingen treft voor de oprichting van een nieuwe ― eerst Duitse en dan vanzelfsprekend Europese ― Gestapo, die met meer middelen en macht zal worden uitgerust dan Himmler, met al zijn collega’s en concurrenten, ooit heeft gehad. De, op basis van elke denkbare willekeur, als verdachte aangemerkte moet in de optiek van deze Schäuble zijn onschuld maar bewijzen, en deze lafhartigheidsbekleder wil ook dat computers van alle burgers zonder hun medeweten kunnen worden doorzocht: Die totale Überwachung. En wie denkt dat zo’n, na een ernstig trauma onbehandelde, Schäuble dan tevreden zal zijn, is of heel naïef of totaal onverschillig.
Het zou duidelijk moeten zijn: of je nu door een dolgedraaide medicus wordt ‘gebeten’ of door een perverse politicus, het resultaat zal geen grote verschillen vertonen.

De Kwadratuur van het Niets
Wie mocht hopen of verwachten dat de opperste baas van Schäuble, de tot vol-continu producerende clichéfabriek omgebouwde, geïncarneerde walvistraan genaamd Angela Merkel ― die drie decennia geleden reeds als Angie juichend in de Heer door de Rolling Stones was aangekondigd ― ook maar het geringste onderneemt om de doldrieste dwaasheid van haar mini-ster te relativeren, heeft het goed mis. Zij heeft het veel te druk met zich te laten toejuichen door glunderende sjeiks en G8-ers, alsmede door alle andere, Europese regeringsleiders. En dat alleen vanwege haar volstrekt nietszeggende, uit oneindige leeghoofdigheid voortspruitende, gemeenplaatsen.
De gevaarlijkst denkbare waanzin borrelt niet alleen maar in het Witte Kremlin nummer 10.
__________

[1] Medizin ohne Menschlichkeit ― Dokumente des Nürnberger Ärzteprozesses. Herausgegeben von Alexander Mitscherlich und Fred Mielke. Frankfurt am Main, 1960, daarna tal van herdrukken. Fischer Taschenbücher.
___________
Afbeeldingen: 1. De kamparts van Birkenau: Josef Mengele. 2. Tony Blair, net PM-af van Groot-Brittannië. 3. Wolfgang Schäuble — bezeten van terrorisme. 4. Angela Merkel, Kanzlerin der Bundesrepublik Deutschland.

Roman van een drukke Engelsman 
Woensdag 27 juni, tussen 20:50 uur en 22:30 uur presenteert het tweede Belgische Nederlandstalige televisienet, genaamd Canvas, de speelfilm The Quiet American uit 2002. Dit is een oorlogsdrama van regisseur Phillip Noyce (geb. 1950), gerealiseerd als Amerikaans-Duits-Australische co-productie. Het draaiboek van Christopher Hampton is ontleend aan de roman met dezelfde titel uit 1955 van Graham Greene (1904-1991), een boek dat al eerder werd verfilmd door Joseph L. Mankiewicz in 1958. Het zou aardig geweest zijn deze beide versies na elkaar uit te zenden, in een weekeinde, of laat op de avond van vrijdag of zaterdag. Niet alleen kun je de verschillen in aanpak door de beide regisseurs zien, ook de tijdfactor ― er zit bijna een halve eeuw tussen de beide versies ― zal zeker een rol spelen.
Over rollen spelen gesproken: Michael Caine vertolkt de hoofdrol, van de Britse journalist Thomas Fowler die in het verre Vietnam van nu ruim een halve eeuw geleden, een relatief rustig leven leidt samen met een vriendin. Maar tijdens de ‘strubbelingen’ van het Franse leger met de Viet-Minh, beleeft hij mee hoe een stille Amerikaan, Alden Pyle,  ― in de film is dat Brendan Fraser ― economische hulp voor een derde werkzame kracht binnen het gehele gebeuren in banen leidt, hetgeen binnen niet al te lange tijd een misrekening van de eerste orde zal blijken, doordat het eindigt in, jawel nog weer meer bloedvergieten.

Verteller-functie
De journalist, die in de roman de figuur van de verteller vertolkt, kan nu niet meer aan de kant blijven staan en dat alles alleen maar observeren. Als hij zich ermee gaat bemoeien, is dat voor de politie van Vietnam, en tegelijkertijd voor hemzelf toch ook, een suspecte inmenging, omdat die stille Amerikaan hem zijn Annamitische maitresse ― Phuong, gespeeld door Do Thi Hai ― afhandig heeft gemaakt. Een driehoeksrelatie, zoals die niet alleen in de literatuur, en derhalve in films, maar ook wel eens in het ware leven voorkomt, en dus als realistisch kan worden aangemerkt.
Volgens kenners, die deze gefilmde versie van het verhaal reeds hebben gezien, heeftde regisseur de valkuil, van het maken van een eventueel relatief oppervlakkige thriller, weten te omzeilen, en heeft hij zich sterker georiënteerd op het handelen op basis van het denken en voelen van de personages in het drama. Het beeldmateriaal over Vietnam is gerealiseerd door de als Azië-specialist te boek staande cameraman Christopher Doyle (geb. 1952).

Superlatieven
Bij het verschijnen van het boek in 1955, verschenen er tal van lovende kritieken in superlatieven. Iets, dat Graham Greene wel vaker in zijn leven is overkomen. Zelfs de Duitse Literatuur-Centurio van de Frankfurter Allgemeine Zeitung, Marcel Reich-Ranicki ― die jarenlang, op het scheurbuik bevorderende gifscherm in de huiskamer, kwartet heeft gespeeld met een eigen achtvoudige Hoofdrol daarin totaal generaal en helemaal alleen voor zichzelf ― vindt dat Graham Greene de beste romanschrijver van de twintigste eeuw is. Nou heeft die man al heel lang moeite met het vinden van een aanvaardbare, brede middenweg met randen links en rechts, en leeft hij qua literatuur-beoordeling vrijwel uitsluitend nog in extremen, en dat mag vanzelfsprekend, zolang het kader maar duidelijk wordt. En vaagheid is iets dat je die Duitse paus nu weer niet kunt verwijten.

De schrijver Graham Greene
Tien jaar na het overlijden van auteur Graham Greene is er een nieuwe biografie verschenen, geschreven door Ulrich Greiwe [1], met de uitnodigende titel Graham Greene und der Rreichtum des Lebens.
En of hij nu de beste romanschrijver van de vorige eeuw was, of iemand die op de bovenste plank van de verhalende literatuur thuishoort, is minder interessant dan het gegeven dat Greene regelmatig zijn stem heeft laten horen als hij meende dat de situatie dat vereiste of provoceerde. Dat is hij tot op het laatst van zijn leven blijven doen, ook toen hij eenmaal in Zuid-Frankrijk woonde en daar misstanden signaleerde en daarover de openbaarheid zocht.
Na het overlijden van Graham Greene in 1994 vonden degenen, die het inventariseren van zijn drie woningen ― één in Parijs, één op Capri en één in Antibes ― op zich hadden genomen, in laden, kasten en boekenrekken zo’n vijfhonderd exemplaren van boeken, die door de auteurs van overal ter wereld van een opdracht voor Greene waren voorzien. En of al die opdrachten nu van harte kwamen of als cliché werden geuit, het geeft wel aan dat vele collega's van Graham Greene, ook in de verre uithoeken van deze aardbol, zich bewust waren van het belang van deze man in de literatuur of in het bedrijf dat zich met dit thema als marktpotentieel bezighoudt.

Amalgaam
Ulrich Greiwe stelt terecht dat veel van Graham Greene’s boeken vaak heftige discussies hebben veroorzaakt, doordat de auteur niet schuwde een amalgaam te presenteren van avontuur en spanning, seksualiteit en godsdienst, criminaliteit en andersoortige elementen, die doorgaans een minder omstreden plaats innemen binnen de zogeheten thrillercultuur.
Thans, ruim tien jaar na het overlijden van de successchrijver, want ― ondanks, of mede dankzij, de sensatie die sommige van zijn boeken hebben veroorzaakt ― hij heeft een lezersschare van vele miljoenen weten te realiseren. En niet zelden belandden zijn boeken op de Index (de Lijst van Verboden Literatuur, opgesteld door ‘Rome’). Maar toen Graham Greene eens op audiëntie bij de (toenmalige) paus (Paulus VI), meldde deze hem nog het meest te hebben genoten van The Power and the Glory. Fijntjes wees de schrijver die goedheiligman erop dat dit boek op de Index stond, doch die vond dat helemaal niet zo’n zaak van groot belang.
Dat die elementen uit de dagelijkse werkelijkheid niet voor iedereen even gemakkelijk te slikken vielen, ligt voor de hand. Preutse lezers protesteerden heftig of wendden zich van Graham Greene af, anderen zagen juist een goede, katholieke schrijver in hem.

Uitersten
Het zijn dan ook de uitersten, niet alleen in het gepubliceerde, maar ook in de reacties daarop, die voor steeds verdere inkleuring van de schrijver, de persoon en zijn plaats in de wereldliteratuur hebben gezorgd. Hoewel zijn romans veelvuldig zijn afgedaan als amusementsliteratuur, staat daar lijnrecht tegenover dat de schrijver veelvuldig kandidaat voor de Nobelprijs is geweest. Opvallend is ook dat één van zijn biografen de persoon Graham Greene, ondanks zijn vele affaires met vrouwen ― of toch juist als gevolg daarvan? ― als homoseksueel heeft ingeschaald. En dan de werkzaamheid die Greene aan de dag heeft gelegd als spion, al was die openbaarheid aangaande dit thema tijdens de bewuste periode wellicht minder dan later. Adepten van de schrijver vinden dat het iets is dat we allen moeten laten rusten. Een vriend, die jarenlang met Greene de wereld heeft bereisd, laat echter weten, dat men hem nooit werkelijk kon vertrouwen.
Ulrich Greiwe heeft al die elementen in de juiste dosering verwerkt en is zo tot een boeiend en onderhoudend boek gekomen dat evenzeer de ziel van de schrijver Graham Greene blijkt te zoeken als deze zelf ― in zijn, hier en daar uitbundige, beschrijvingen van het menselijk doen en laten binnen zijn vertelkunst ― op zoek was naar het ware wezen achter al die figuren in zijn romans.
Dat deze biografie een zeer aanbevelenwaardig boek is, hoef ik dan ook niet meer gedetailleerd uiteen te zetten.
__________

Ulrich Greiwe: Graham Greene und der Reichtum des Lebens.216 pag., met 26 foto’s, paperback in de reeks dtv-premium (24417); Deutscher Taschenbuch Verlag, München, 2005; ISBN 3-423-24417-8. Prijs € 15,― (alleen in de gehele BRD en in Nederland bij Boekhandel Die Weisse Rose te Amsterdam).

__________
Afbeeldingen
1. Regisseur Phillip Noyce.
2. Fotograaf Christopher Doyle.
3. De Übervater en Papst van de Duitse literatuurkritiek Marcel Reich-Ranicki. Foto uit 2007.
4. Penguin-editie uit 1962 van de roman The Quiet American.
5. Pocket-editie uit 1961 van de roman een Nederlandse reeks Engelstalge pockets van uitgeverij William Heinemann/Nederland, The Hague
6. Graham Greene als 83-jarige.
7. Voorzijde van de biografie van Ulrich Greiwe over Graham Greene.