Frans Zwartjes
Inhoud blog
  • Bijlages 3
  • Bijlages 1
  • Bijlages 2
  • Bronnen
  • Verslag van mijn onderzoek

    Zoeken in blog


    Beoordeel dit blog
      Zeer goed
      Goed
      Voldoende
      Nog wat bijwerken
      Nog veel werk aan
     


    Videokunst
    27-07-2014
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Welkom
    Klik op de afbeelding om de link te volgen Welkom op mijn blog over videokunstenaar Frans Zwartjes. Ik ben een studente aan de mad-faculty en voor het vak 'filmactualiteiten' heb ik het leven van Zwartjes, en drie van zijn werken bestudeerd, namelijk Anamnese, Living, en Visual Training. 

    27-07-2014, 13:08 geschreven door AnneKoreman  

    Reageer (0)
    0 1 2 3 4 5 - Gemiddelde waardering: 0/5 - (0 Stemmen)
    18-08-2014
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Inhoudsopgave


    1. Voorwoord

    2. Inleiding

    3. Over Videokunst

    4. Biografien

    5. Filmografie

    6. Beschrijving van de 3 gekozen werken

    7. Zwartjes films in het culturele landschap

    8. Filmische aspecten

    9. Niet-filmische aspecten

    10. Vergelijking filmische en niet-filmische aspecten

    11. Vergelijkingen

    12. Recensies

    13. Besluit

    14. Verslag van mijn onderzoek

    15. Bronnen

    16. Bijlagen


    18-08-2014, 16:47 geschreven door AnneKoreman  

    Reageer (0)
    0 1 2 3 4 5 - Gemiddelde waardering: 0/5 - (0 Stemmen)
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Voorwoord

    Voorwoord


    Videokunst is een fenomeen dat ik vaak (niet altijd) heel boeiend en bijzonder vind, maar vaak ook onbegrijpelijk. Ik wilde het beter begrijpen, in de hoop dat ik er ook met meer plezier naar kon kijken. De eerste reden dat ik als onderwerp het van Frans Zwartjes heb gekozen is omdat hij tot een van de eerste grote Nederlandse Videokunstenaars wordt gerekend. De andere reden is zijn visuele stijl die mij bijzonder aanspreekt. Zijn zwart wit films met scherpe contrasten die nog eens benadrukt worden door heftige grimage geven een visueel duister sfeertje dat mij wel kan bekoren. 

    18-08-2014, 16:48 geschreven door AnneKoreman  

    Reageer (0)
    0 1 2 3 4 5 - Gemiddelde waardering: 0/5 - (0 Stemmen)
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Inleiding

    Inleiding


    In dit onderzoek bespreek ik de videokunst van Frans Zwartjes aan de hand van drie van zijn werken die ik uitgebreid uitlicht. Daarop volgt een vergelijking tussen de filmische en niet/filmische aspecten van deze werken die het eindresultaat juist zo bijzonder maken. Zwartjes werk heeft op meerdere latere kunstenaars een invloed gehad en ook de videokunst in Nederland helpen op gang brengen en daarom is het ook belangrijk te kijken naar zijn plaats in het culturele landschap. Zwartjes heeft een reeks invloedrijke avant garde kortfilms gemaakt die ook 50 jaar later nog zeer goed tot de verbeelding spreken.  Hij heeft als docent aan de Vrije Academie Den Haag ook een stempel achtergelaten op een nieuwe generatie kunstenaars, die nog steeds met lof over hem spreken, en de invloed die hij op hun werk heeft gehad. En uiteindelijk heb ik mij ook afgevraagd wat deze videokunst met mij, als kijker doet. 

    18-08-2014, 16:49 geschreven door AnneKoreman  

    Reageer (0)
    0 1 2 3 4 5 - Gemiddelde waardering: 0/5 - (0 Stemmen)
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Over Videokunst

    Over videokunst

     

    Om Frans Zwartjes te kunnen plaatsen in de kunst- en filmwereld heb ik in eerste instantie research gedaan naar de oorsprong en inhoud van videokunst. Er word gesteld dat de stroming ontstond in 1965 met de Amerikaanse kunstenaar van Koreaanse afkomst, Nam June Paik die een filmpje toonde van de stoet van Paus Paulus, gefilmd vanuit zijn taxi.

    Na het bekijken van verscheidene werken van meerdere makers lijkt het mij dat het doel van veel videokunst is om de kijker aan het denken te zetten over de realiteit, door deze op een onconventionele wijze weer te geven. Er is redelijk wat discussie over in welke mate videokunst daadwerkelijk kunst is. Beeldend kunstenaars die zich niet met dit medium bezich houden zien het soms als een luie manier om makkelijke kunst te willen creeeren. In mijn verder onderzoek ben ik echter wel uitgegaan van het idee dat Videokunst wel degelijk een legitieme kunstvorm is, en dat Zwartjes in zijn genre een door velen gewaardeerd artiest is. 

    Videokunst is een verzamelterm voor experimentele films, avant-garde film, en kunst installaties die gebruik maken van video. De term avant garde verwijst naar een nieuwe genaratie kunstenaars die experimenteren met nieuwe vormen van kunst binnen hun medium. 

    Tot 2012 werd videokunst gepromote door het Nederlands instituut voor Mediakunst. Tegenwoordig worden onderzoek, conservering, en distributie gedaan door het LIMA in Amsterdam, een non-profit organisatie voor Mediabehoud. In België wordt aandacht aan videokunst besteed door het kunstencentrum Argos en door de organisatie Contour Mechelen vzw. 

    18-08-2014, 16:55 geschreven door AnneKoreman  

    Reageer (0)
    0 1 2 3 4 5 - Gemiddelde waardering: 0/5 - (0 Stemmen)
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Biografie en Filmografie
    Klik op de afbeelding om de link te volgen

    Biografien


    Frans Zwartjes


    Frans Zwartjes werd in 1972 geboren in Alkmaar. Hoewel hij voornamelijk bekend is door zijn experimentele films is hij ook een violist en vioolbouwer, tekenaar, schilder, fotograaf en beeldhouwer.


    In 1968 werd hij bekend met zijn films die hun oorsprong vonden als registraties van zijn performance art. Hij was een van de eerste beeldende kunstenaars die film als medium gebruikten. Uiteindelijk zijn er meer dan 50 werken van zijn hand gekomen.

    De sfeer in Zwartjes' films is doorgaans seksueel geladen, psychotisch, hysterisch en wreed. Hij maakt geen gebruik van standaard narratief, de vorm is belangrijker dan de inhoud. De acteurs waar hij mee werkte waren geen professionals, maar zijn vrienden. Hij en zijn vrouw Trix zijn ook vaak te vinden in de hoofdrollen.


    In 1971 ging Zwartjes werken als docent aan de vrije academie Den Haag, waar hij bekend stond als een leraar die zijn studenten de ruimte gaf om zichzelf uit te drukken, en met zijn filosofische inzichten toch een grote invloed heeft gehad op hun ontwikkeling.


    In 1990 ontving hij de Ouborg prijs voor zijn werk als beeldend kunstenaar. (Dit is de Haagse stadsprijs voor beeldende kunst, genoemd naar de Haagse kunstenaar Pieter Ouborg (1893-1956). De prijs wordt vanaf 1990 jaarlijks en vanaf 1997 om de twee jaar toegekend aan een Haagse kunstenaar van wie het oeuvre zowel lokaal als nationaal van belang is.  )


    Michel Waisvisz 

    Michel Waisvisz (Leiden, 8 juli 1949 - Amsterdam, 18 juni 2008) was een Nederlandse componist, podiumkunstenaar, en een uitvinder van experimentele elektronische instrumenten. Sinds 1981 was hij artistiek directeur van STEIM in Amsterdam, een studio voor elektronische muziek. Hij verwierf bekendheid door zijn uitvinding, de Kraakdoos, die hij ook gebruikte voor de soundtracks van de films van Frans Zwartjes. Het is een met de hand aanstuurbaar elektronisch instrument. 
    Sinds het begin van de jaren zeventig trad hij op met een groot aantal musici en podiumkunstenaars.

    Filmografie


    • Dolls (1968). 16mm, 10 minuten.

    • Sorbet (1968). 16mm, 9 minuten.

    • Sorbet 11 (1968). 16mm, 3 minuten.

    • Birds (1968). 16mm, 6 minuten.

    • A fan (1969). 16mm, 7 minuten.

    • Visual training (1969). 16mm, 7 minuten.

    • Lijkensynode Stage-play (1969). 16mm, 5 minuten.

    • Compilatie (1969). 16mm 12 minuten.

    • Anamnesis (1969). 16mm, 18 minuten.

    • Eating (1969). 16mm, 10 minuten.

    • Collage (1969). 16mm, 8 minuten.

    • Spare bedroom (1969). 16mm, 15 minuten.

    • Toilet (1969). 16mm, 3 minuten.

    • Seats two (1969). 16mm, 10 minuten.

    • Behind your walls (1970). 16mm, 12 minuten.

    • Through the garden into the living (1970). 16mm, 22 minuten.

    • They are five (1970). 16mm, 22 minuten.

    • Spectator (1970). 16mm, 11 minuten.

    • Living (1971). 16mm, 15 minuten.

    • Moving Stills (1972). 16mm, 7 minuten.

    • Filmdecor opera Blauwbaard (Bela Bartók) (1972). 16mm, 25 minuten.

    • Audition (1973). 16mm, 40 minuten.

    • Bedsitters(1974). 16mm, 18 minuten.

    • Contact (1974). 16mm, 14 minuten.

    • June (1974). 16mm, 5 minuten.

    • About seven minutes (1974). 16mm, 7 minuten.

    • Mensen (People) (documentaire) (1974). 16mm, 45 minuten.

    • Holy Family (1974). 16mm, 15 minuten.

    • Body Art (documentaire) (1975). 16mm, 45 minuten.

    • It's Me (1976). 16mm, 35mm, 70 minuten.

    • Pentimento (1978). 16mm, 73 minuten.

    • Taboe (1979). 16mm, 5 minuten.

    • Sportief en toch gekleed (1980). 16mm, 9 minuten.

    • In extremo (1980). 16mm, 75 minuten.

    • Medea (1982). 16mm, 46 minuten.

    • Moord in de Cuyperspoort (1982). Video 47 minuten.

    • Rudi van Dantzig repeteert (1984). 16mm, 46 minuten.

    • Ik hou gewoon mijn adem in (1984). Ballet van Rudi Dantzig, video 33 minuten.

    • Charon, filmimpressie(1986). Naar dansproduktie Zenith, 16mm, 40 minuten.

    • Preparation(1989). Video, 10 minuten.

    • Portret Truus Bronkhorst, danser (1991). 16mm, 45 minuten.


    De kraakdoos: 

    18-08-2014, 16:57 geschreven door AnneKoreman  

    Reageer (0)
    0 1 2 3 4 5 - Gemiddelde waardering: 1/5 - (1 Stemmen)
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Beschrijving van de drie gekozen werken

    Beschrijving van de drie gekozen werken


    Anamnesis


    Titel: Anamnesis

    Regie: Frans Zwartjes

    Acteurs: Lodewijk de Boer, Trix Zwartjes

    Geluid en muziek: Stil

    Productiejaar: 1969

    Duur: 16 minuten

    16 mm Zwart wit

     

    Voor het begrijpen van deze film is het belangrijk dat we de betekenis van de titel kennen.

     

    Anamnese 
          n 1: de geschiedenis van een patiënt medisch [syn: medische
    geschiedenis, medisch dossier ()] 
          2: het vermogen om te herinneren aan eerdere gebeurtenissen [syn: () gedenken, 
             heugenis ()]

    Dus; een anamnese is het medisch verleden van een ziek persoon. Dit is wat Frans Zwartjes uit wilt beelden in zijn 15 minuten durende film. Hij doet dit op een onconventionele en excentrieke wijze. Anamneis wordt getoond in deel 1, 2 en 3 die steeds een stadium verder gaan. Aan het eind van stadium 1 zien we Trix al een shot met heftigere make-up. Dit lijkt een soort directe inleiding naar Anamnesis 2 waarin zij en Lodewijk zwaar theatraal ziek zijn geschminkt. In Anamnesis 3 zien we nog meer gebruik van props en ook maken de acteurs uitgebreid gebruik van elkaars lichamen. (Zoals in al Zwartjes werken is het vrouwlijk naakt het onderwerp van lichte onderdrukking).

    De beelden geven in opbouwende mate de ziektebeelden weer van een man en een vrouw, waarvan men kan aannemen dat zij een stel uitbeelden. Er wordt uitgebreid gebruik gemaakt van grime en props om emotie weer te geven.

    Hoewel er geen typische verhaalstructuur gebruikt is heeft de film wel degelijk een opbouw, in de zin dat het uitgebeeldde steeds bizarrer en heftiger wordt. Zwartjes lijkt te suggereren dat het stel elkaar aansteekt met hun ziektebeelden. 
    Het 'verhaal' komt zeer langzaam op gang, maar naarmate de ziektebeelden zich opstapelen wordt de verspringde montage toch steeds heftiger. Hoewel het geen lineaire opbouw heeft loopt Anamnesis toch op tot een zeker hoogtepunt.

    Anamnesis is ook anders op te vatten; alsof Trix en Lodewijk het ziekteproces zelf uitbeelden. Een personificatie van symptomen. Dit idee sluit goed aan bij hun emotieloze uitdrukkingen, en de apatische manier waarop ze de ziekte symptomen ondergaan.

    Een minder geslaagde uitbeelding is wellicht het shot waarin Lodewijk zich in een meer laat vallen, en Trix hem er weer uitsleept. Het lijkt een iets te gemakkelijke vergelijking met een gevoel van ziekte dat niet echt lijkt te passen binnen de anders wat meer artistieke opvatting van een Anamnese die Zwartjes toont.


    Living


    Titel: Living

    Regie: Frans Zwartjes

    Acteurs: Frans Zwartjes, Trix Zwartjes

    Geluid en muziek: Frans Zwartjes en Michel Waisvisz

    Productiejaar: 1971

    Duur: 15 minuten

    16 mm kleurenfilm


    pdvd089 Frans Zwartjes   Living (1971)

    Zwartjes verhuisde in 1969 naar Den Haag en maakte in de daaropvolgende jaren een aantal films over de nog lege kamers in zijn nieuwe huis. Het vijfluik getiteld Home Sweet Home bevat onder andere de short Living.

    Living is een kortfilm die vooral de verwondering uitbeeldt van een man en vrouw (Geportretteerd door Zwartjes zelf en zijn vrouw Trix Zwartjes ) voor elkaar, en hun omgeving. Deze omgeving is het interieur van een huis, dat kaal en wit is, zonder meubilair. De grootste afwijking in achtergrond is nog wanneer het koppel tezamen een trap op loopt. In de loop van de film onstaat een seksuele spanning tussen het koppel, die wordt weergegeven vooral door shot van de benen van de vrouw onder haar rok, in shots die soms voyeuristisch aanvoelen, maar soms ook in snelle camerabewegingen die de actrice in vreemde poses kort weergeven.

    Enigszins bizarre gezichtsuitdrukkingen in close up vormen de hoofdmoot van de beelden. De camera wordt gehanteerd door Frans Zwartjes zelf, wat er toe leidt dat het grootste deel van de film bestaat uit close up shots van zijn eigen gezicht.

    Deze film verschilt met het overgrote deel van de rest van zijn oeuvre in de zin dat in “Living” niet geleund wordt op props en grimmage om dramatische effecten te bekomen. De omgeving is sober en het close-up acteerwerk, met daarbij theatraal gebruik van gezichtsuitdrukkingen, zorgt voor de vervreemdende sfeer.

    Een ander gevoel dat deze film heel erg meegeeft is dat Zwartjes bij het maken van dit project gebruik maakte van wat hij op dat moment voor handen had. Het is bijna voor te stellen dat hij en zijn vrouw een nieuw huis hadden gekocht, en dat ze ter plekke besloten een kortfilm te draaien die hun emoties en verwondering uitbeeldde. Dit gevoel van realisme ondanks de vervreemdende inhoud helpt de kijker om toch mee te leven, omdat hij bijna in het moment lijkt te staan.

    Living is een van de films die in de focus wordt gezet door EYE, het amsterdams filmmuseum, in de tijdlijn van audiovisuele kunst die op hun website te vinden is.


    Visual training


    Titel: Visual Training

    Regie: Frans Zwartjes

    Acteurs: Christiaan Manders, Trix Zwartjes

    Geluid en muziek: Frans Zwartjes

    Productiejaar: 1969

    Duur: 8 minuten

    16 mm kleurenfilm

    "Here an impassive, Keaton- like figure engages in a sexual, ominous food orgy with voluptuous, half-nude women whom he paws impotently", Amos Vogel, film as subversive art (24-5-2013)

    Een duistere, emotieloze, doodse sfeer wordt neergezet door een volledig gebrek aan gezichtsuitdrukkingen tijdens een reeks bizarre handelingen. De hoofdfiguur, een zwaar opgemaakte man, ondergaat samen met enkele vrouwen een soortement voedselorgie. Het doet erg fetish-achtig aan. Hij smeert eten en ingredienten uit over de halfnaakte vrouwen, over hun lichaam en gezicht. Een deel van zijn maaltijd nuttigt hij vanaf de kont en rug van een naakte vrouw die voor hem op tafel ligt. Doorheen het hele gebeuren staart hij star, met open mond voor zich uit.

    Ook in deze korte film is geen verhaalstructuur, maar wel een visuele opbouw te bemerken, ook al springt de montage vaak terug naar eerdere beelden. Waar de omgeving en acteurs er in het begin nog vrij schoon uitzien, worden deze in het verloop van de film steeds smeriger en bedekt in etensresten. Zo ook de hoofdfiguur wiens gezicht in het laatste shot volledig vol zit met aangekoekte etensresten. 

    18-08-2014, 16:59 geschreven door AnneKoreman  

    Reageer (0)
    0 1 2 3 4 5 - Gemiddelde waardering: 0/5 - (0 Stemmen)
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Zwartjes en zijn films in het culturele landschap

    Zwartjes en zijn films in het culturele landschap

    Eind jaren 60 was Frans Zwartjes een van de eerste Nederlandse kunstenaars die het filmmedium gebruikte om beeldende kunst te creeeren. Hij heeft niet voor niets de Haagse Ouborg prijs gewonnen voor zijn ouevre. Maar waarschijnlijk is zijn invloed het meest doorgedrongen in zijn leerlingen. Een daarvan is filmmaker Ruud Monster die ook de documentaire “De grote tovenaar” over zijn oud docent maakte.

    In 'De filmkrant' schrijft recensent Asher Boersma;

    Ruud Monster is de leerling die een film over zijn meester maakt. Hij bekent sterk door Zwartjes te zijn beïnvloed en doet geen moeite zijn bewondering te verbergen. De grote tovenaar is daardoor soms kritiekloos, maar dat hindert niet. Een begenadigd filmmaker — want dat is Zwartjes — is een dankbaar onderwerp, want de documentaire kan dan doorspekt worden met fragmenten uit zijn oeuvre.

    Een andere student van Zwartjes die het ver heeft geschopt is fotograaf Paul de Nooijer.

    De richting waarin Paul de Nooijer zich heeft ontwikkeld, is voor een deel mede beïnvloed door Frans Zwartjes, docent aan de Academie in Eindhoven en een zeer stimulerende, creatieve persoonlijkheid. Door hém werd De Nooijer aangemoedigd met fotografie te gaan experimenteren en samen met hem maakte hij later ook zijn eerste film. Als een logisch vervolg op zijn opleiding tot industrieel ontwerper en zijn belangstelling voor fotografie voelde De Nooijer zich aangetrokken tot de reclamefotografie. Tot begin jaren zeventig fotografeerde hij voor de reclame-industrie, eerst in loondienst, maar al spoedig als freelance fotograaf. ” Onbekend, Het laatste kunstje van Paul de Nooijer (12-6-2012) ED.nl

    De foto 'Twins', een werk uit 1974.

    Deze foto is meteen een uitstekend voorbeeld van de invloed die Frans Zwartjes op de Nooijer heeft gehad. Vele kenmerken zijn te vergelijken; zwart wit beelden waarin vrouwelijk naakt een hoofdrol speelt, gemaakt met groothoek die voor vervorming zorgt, ongeremde houdingen en een blik die de kijker uitdaagt te oordelen.. 

    Documentaire: The great cinema magician

    Zwartjes is zelf voortdurend aan het woord, met als enige afwisseling fragmenten van zijn films. Dit maakt de documentaire enigszins eenzijdig en er blijkt duidelijk de eindeloze bewondering van zijn student Ruud monster uit, maar wel zorgt het voor een uitstekend en uitgebreid beeld van de filmmaker.

    Zwartjes wordt aanvankelijk geintroduceert als muzikant. Hij wilde eigenlijk pianist worden, maar zijn ouders hadden daar geen geld voor.

    Maar waar hij duidelijk het meest over kwijt wil is zijn bezoek aan een inrichting voor geesteszieken. Dit heeft hem naar eigen zeggen sterk beinvloed. Vooral het zien van waarlijk ongeremd gedrag. Hij zegt dat ongeremd gedrag misschien niet altijd goed te keuren is, maar dat het hem wel bijzonder intrigeerd. Dit is voor mij bijna als een verklaring voor Zwartjes werk. Hij lijkt een onderzoek te doen naar primaire instincten, onverklaarbare handelingen, wilde acties.

    De documentaire toont ook Zwartjes, inmiddels al een oudere heer, aan het werk met een nieuw project. Enkele jonge assistentes plaatsen licht en decor naar zijn aanwijzigen. Zwartjes is heel precies in wat hij wil, maar toch lijkt hij geen vooraf gemaakt plan te hebben. Hij kijkt ter plaatse, en ziet wat hij wilt creeeren.

    Zwartjes praat veel over alledaagse zaken. Zijn auto die kapot gaat. De kwaliteit van B-mark camera's. Gesprekken met zijn moeder. Dit zijn de dingen waar hij zijn inspiratie uithaald. Hij vergoot ze uit, en brengt ze op een poetische manier tot leven. 

    18-08-2014, 16:59 geschreven door AnneKoreman  

    Reageer (0)
    0 1 2 3 4 5 - Gemiddelde waardering: 0/5 - (0 Stemmen)
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Filmische en niet-filmische aspecten

    Filmische aspecten


    Thema's

    In veel van Frans Zwartjes films zien we een uitbeelding van een man-vrouw relatie. In de meeste gevallen lijkt dit een machtsspel te zijn, met een vaak verschuivende machtsverhouding. In Living lijkt de het personage van Frans dat van Trix te domineren. Maar de wijze waarop zij dit koeltjes ondergaat, en ook haar zwoele blik en de seksuele spanning die in haar shots hangt geven haar het aanzien van een sterke vrouw, compleet vertrouwd met haar eigen seksualiteit. Ze komt daarom niet over als onderdanig. In Visual training zijn de vrouwen veel duidelijker onderworpen aan het personage dat Zwartjes speelt. In dit geval is het minder een machtsspel maar eerder een machsvertoon, waarin Zwartjes meerdere vrouwen onderwerpt aan zijn fantasie. Deze vrouwen ondergaan alles, halfnaakt en emotieloos, en hangen om Zwartjes heen in een compositie die hem het middelpunt van de belangstelling maakt.

    In Anamnesis gaat de man-vrouw relatie een stuk gelijker op. Maar dit heeft er wellicht ook mee te maken dat de twee personen die we hier zien eerder als metafoor zijn gebruikt voor hetgeen ze uitbeelden; een ziekteproces. Dit is een ander, minder makkelijk te duiden thema dat is Zwartjes werk te vinden is; een zoektocht naar hoe de werkelijkheid waargenomen kan worden, alsook een zoektocht naar de grenzen van ongeremd menselijk gedrag (Zie Visual Training). 

    Cameravoering en montage


    Zwartjes deed alles zelf; camera, geluid, editen en ontwikkelen.

    In ‘Anamnesis’ en ‘Living’ zien we vooral het gebruik van handheld camera, die veel vloeiende bewegingen maakt. Een specifieke camerabeweging uit ‘Living’ valt op door zijn ongebruikelijke aard en de visuele truck die het uitvoert op de kijker.In living maakt Zwartjes gebruik van een 5.7 cm groothoek welke het vreemde effect vergoot. Een close up van een gezicht in groothoek zorgt voor vervorming die de kijker een soort hallucinant gevoel meegeeft.

    Close-up is dan ook hoe Zwartjes zijn vreemde wereld het liefst toont. Door heel dicht op zijn acteurs en decors te gaan benadrukt hij nogmaals dat vorm belangrijker is dan inhoud, en creeert een verveemding. De lijnen die lichamen vormen vullen het beeld. 
    Een belangrijk weetje omtrent Zwartjes’ cameravoering is dat hij monteert in de camera. Dat wil zeggen dat de shots worden opgenomen in de volgorde waarin ze uiteindelijk vertoont gaan worden

    My own motor system determined the film style,” Zwartjes stated in an interview. “It never occurred to me to wonder: can this shot follow on after this one? If you start wondering about that you should be looking for another job straight away.”

    Zwartjes laat meer dan eens korte stukken van zijn shots herhalen zodat hij opzettelijk ‘springers’ verkrijgt, dat wil zeggen; het beeld verspringt steeds terug naar enkele seconden geleden en de actie wordt herhaald.


    Perfectionist in techniek

    In de documentaire “Frans Zwartjes, the great cinema magician”, noemt Frans zichzelf een perfectionist als het om technische aspecten van het filmmaken gaat. Als een filmmaker in opleiding vond ik dit een eigenaardige opmerking. Zwartjes experimenteerd duidelijk uitgebreid met het medium en zoekt allerlei grenzen en effecten op. Maar de kaders lijken willekeurig, en onnauwkeurig. Hoofden vallen regelmatig buiten beeld, er is sprake van over- of onderbelichting. Maar Frans is niet op zoek naar dát soort perfectie. Hij creeert wat in zijn ogen perfect is, en daar heeft hij een duidelijk gevormde mening over.

    In zijn latere werken is toch een verschuiving in zijn technische vaardigheden merkbaar. Er is meer aandacht voor belichting (Zelfs al wordt deze gedaan met 'amateuristische' middelen als bouwlampen en dergelijke.) En kaders lijken toch ook iets meer filmisch dan in zijn eerdere werk. De inhoud blijft echter vergelijkbaar; ruw, wreed, willekeurig en seksueel getint.


    Niet-filmische aspecten


    Performance art

    In eerste instantie was Frans Zwartjes geen videokunstenaar, maar een performance artist, die enkel zijn werk op film wilde vastleggen. Al snel zag hij echter de mogelijkheden van een camera om zich uit te drukken. Dit is zeer goed terug te zien in zijn videokunst, waar extremiteiten worden opgezocht in de vorm van houding, uithouding en beeldvorming. De oudste van Zwartjes films die ik heb weten te bekijken is zijn tweede project, 'Sorbet' (1968) en hierin zie je al meteen dat hij een aanleg heeft voor montage, en ook monteren in de camera. Hij heeft eigenlijk direct zijn techniek gevonden alsof dit voor hem de meest natuurlijke vorm van filmmaken mogelijk is.


    Theatrale aspecten

    De extreme uitdrukkingen in close up gefilmd hebben meer weg van theater acteren dan film acteren. Zwartjes accentueert dit nog meer door het gebruik van overdreven, theatrale schmink en 'overdressed' acteurs. Deze uiterlijke kenmerken zijn erg bepalend voor de sfeer van zijn films.

    Verder zou je ook het gebrek aan verhaalstructuur en logische opeenvolging van shots kunnen zien als een van de niet-filmische aspecten van Zwartjes zijn werken. In reguliere film is verhaalstruur het regerende element. Plot wordt doorgaans gevormd rond een protagonist, en de shots worden zo gekozen om dit optimaal te ondersteunen. Maar in de werken van Zwartjes en natuurlijk heel veel andere videokunst zoals

    Samenhang filmische en niet-filmische aspecten

    De combinatie van alle voorgaande elementen die ik beschreef vloeien samen een geheel dat alleen zou kunnen werken binnen de videokunst. In een typisch filmische sfeer zouden de theatrale elementen overdreven overkomen. Maar de wijze waarop Zwartjes alles samenbrengt zorgt voor een kunstzinnig geheel die je aan het denken zet, en je vragen laat stellen over de boodschap van het werk.

    Het concept berust vooral op een sfeerschepping, waar alle elementen, zowel de filmische als niet filmische, aan meewerken. Wanneer je bijvoorbeeld de cameravoering zou veranderen in een statische camera, zou het veel meer aanvoelen alsof we naar een registratie van een toneelstuk kijken. Maar door vloeiende camerabewegingen, 'first-person' camera, en indringende close-ups maakt hij van een theatrale inhoud een filmisch iets. Zou je de zwaar theatrale grime en kostuums wegnemen uit het geheel zou het nooit datzelfde vervreemdende effect hebben. Deze elementen kunnen niet zonder elkaar om een geheel te kunnen creeeren dat als kunst ervaren kan worden. 


    18-08-2014, 16:59 geschreven door AnneKoreman  

    Reageer (0)
    0 1 2 3 4 5 - Gemiddelde waardering: 0/5 - (0 Stemmen)
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Vergelijkingen

    Vergelijkingen


    Een van de eerste dingen waar de kortfilms van Zwartjes mij aan lieten denken waren de werken van Edvard Munch, zijn eerdere litho's als "Madonna" en "Vampir".

    Madonna

    Deze vergelijking gaat verder dan alleen de voor de hand liggende visuele elementen zoals de donkere lijnen van make-up versus verf die de personages in beider werken een depressieve uitstraling geven. Het is een uitstraling, een sfeer, en een stijl. Oud-leerling van Zwartjes, Paul Klooij stelt ook dat Zwartjes filmt als een schilder. Dit is uiteraard niet zo vergezocht gezien Zwartjes ook een beeldend kunstenaar is naast zijn videowerk. 

    Zelf zegt Zwartjes ook in de documentaire "De grote tovenaar" veel beinvloed te zijn in zijn leven door esoterische teksten, in een tijd in zijn leven waarin hij naar eigen zeggen ''De weg kwijt was." Literatuur waarbij het altijd ging over het afscheid nemen van de wereld, teksten die verwant zijn aan het Buddhisme. Hij noemt als voorbeeld teksten van Rig Veda, de oudst bekende religieuze hindoeteksten, alsook de Vedante, een hindoistische tekst die bedoeld is om de lezer naar verlichting te leiden door middel van kennis en eigen ervaringen. In zijn eigen films probeert Zwartjes in zekere zin ook te leren door het vergaren van kennis door ervaring.

    18-08-2014, 17:00 geschreven door AnneKoreman  

    Reageer (0)
    0 1 2 3 4 5 - Gemiddelde waardering: 0/5 - (0 Stemmen)
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Recensies

    Recensies


    Een zeer sprekende recensie over Zwartjes ouvre vinden we terug in het juryrapport van de Ouborg prijs die hij in 1990 als eerste in ontvangst mocht nemen;


    Dat de Ouborg Prijs, een prijs voor beeldende kunst, voor de eerste keer wordt toegekend aan Frans Zwartjes, lijkt misschien verwonderlijk omdat hij bekend is als filmer en veel minder als schilder en tekenaar. Het filmen van Frans Zwartjes is echter beeldende kunst, daar bestaat geen twijfel over. Eerder is er sprake van het omgekeerde; er zijn nauwelijks argumenten te vinden die hem als vanzelfsprekend in de rij plaatsen van degenen die bioscoopfilms maken. 

    Voor een 
    Oscar zal hij nooit en te nimmer in aanmerking komen. Vervolgens rijst de moeilijk te beantwoorden vraag: Waarom zijn zijn films dan beeldende kunst? Als men ervan uitgaat dat beeldende kunst eerder het resultaat is van een mentaliteit dan van het hanteren van bepaalde materialen, raakt men al warm. Maar waaruit bestaat dan die mentaliteit, een vraag waarmee we op een abstract niveau terechtkomen. 

    Het meest voor de hand liggende 
    antwoord is, dat al zijn 'film'-gedragingen afwijken van het normale filmerspatroon en meer op die van een schilder lijken. Voor het merendeel van zijn films maakt hij geen synopsis, laat staan een scenario. Inde meeste van zijn films wordt geen woord gesproken. Degenen die in zijn films optreden zijn bekenden, die hij schminkt, aankleedt en zó regisseert dat ze van elke individualiteit zijn ontdaan. Het zijn zijn modellen, materiaal en verf. Die opnamen gebeuren in wisselwerking met dat materiaal, dat zich superieur laat kneden en waarmee hij onconventioneel omgaat, waarmee alles moet kunnen. Want Zwartjes houdt uitbundig van zijn materiaal, van de fysionomie van zijn vrouwen, van de stoffering, de elkaar versterkende bloemmotieven, van voor- en achtergrond, de zwart-wit contrasten, de sensuele houding als van een odalisk, van lichaamsdelen uitvergroot tot abstracte vormen. 

    Zoiets doet denken aan het plezier waarmee 
    Matisse zijn vrouwen en interieurs heeft geschilderd. Het plezier van Zwartjes gaat echter veel werden. De gedragingen van zijn protagonisten suggereren steeds een ingehouden spanning. Zijn nieuwsgierigheid, dwarsheid, zijn gedrevenheid om inzicht in de geheimen van het leven te krijgen weet hij zó absurdistische vorm te geven dat zin persoonlijke emoties op een algemeen plan komen en door hun intensiteit tijdloos worden. Bij hem is film geen medium om een verhaal te vertellen. Het gaat hem om film als film met al zijn tricks en trucs, zoals het hem bij het schilderen om het schilderen gaat. Want, zegt hij zelf: 'Hoe dieper je in de materie graaft, hoe dichter je bij het mysterie komt.' 


    Eigen recensies

    ANAMNESIS

    Anamnesis voert de kijker mee in een slopend ziekteproces, waarbij de voor de hand liggende feiten buiten beeld worden gelaten, maar de diepere gevoelens en gedachten een plaats krijgen. Als een personificatie van symptomen beelden Trix en Lodewijk een naamloze ziekte uit. Vreemde poses, gezichtsuitdrukkingen en bewegingen worden uitgebeeld in "onjuiste" kaders, die de kijker er enerzijds van weerhoud zich in het 'verhaal' te verliezen, en anderzijds een sterk gevoel van realisme oproepen, ondanks de onrealistische acties en reacties die getoond worden.
    De onderlinge relatie tussen de zieke man en vrouw is cruciaal voor de vertelling. Zij beleven samen hun ziekte, die ook hun verhouding aantast. Gebruik van vreemde props zoals iets wat blokken gedrenkt in melk lijken te zijn, dienen als metaforen om te tonen wat een zwaar ziek persoon doormaakt. Tekst en uitleg blijven afwezig, de toeschouwer kan zelf wel een invulling geven aan deze vervreemdende film, maar in essentie is het de emotie die Zwartjes wil overbrengen die vooraan staat.

    LIVING


    Verwondering, en een lichte angst voor het nieuwe, het onbekende. Trix en Frans Zwartjes verkennen de nog lege gangen en kamers van hun nieuwe huis in Den Haag. De vloeiende camerabewegingen die Zwartjes van zichzelf en zijn vrouw maakt, zonder in de zoeker te kijken, geven bijna de intentie van een dans door de stille woning. Living drukt ook een zekere sensualiteit uit, shots die insinueren dat Frans zijn vrouw begerig bekijkt, onder haar rok gluurt. Hij lijkt haar te willen bezitten, gebiedt haar om te knielen, en meer dan eens torent hij boven haar uit terwijl zij zich op de grond bevind. De minimalistische muziek van Michael Waisvisz laat de verwonderde blikken van de acteurs extra huiverig overkomen. De krasserige tonen maken het haast onprettig om aan te horen.


    VISUAL TRAINING

    Hij staart de kijker aan met een blik die uitdaagt om te oordelen. De zwaar opgemaakte eter in 'Visual training' smeert met een kalme uitdrukking etenswaren over de vescheidene halfnaakte vrouwen in de ruimte.

    De personages lijken vast te zitten in deze ziekelijke wereld. Emotieloos ondergaan de vrouwen alles wat er gebeurd. Wederom speelt het vrouwelijk naakt een grote rol in Zwartjes' werk.
    Hoewel een verhaallijn ontbreekt, en de montage voor een deel non-lineair is, zien we toch gebeurtenissen in opbouwende mate. Grime, uitgemeerde etenswaar, de staat van ontkleding, worden alleen steeds extremer naarmate de film vordert. De doodse blikken in close-ups maken de situatie onbegrijpelijk, onvatbaar. Het meest opvallende, en ook sterkste element van de film is het laatste beeld; een ellenlang shot van de eter die doodstil voor zich uit staart, zo bewegingsloos dat het haast een still frame lijkt te zijn. Zo neemt Zwartjes de kijker tijdelijk mee in een wereld waar de doorsnee mens zich niet in thuisvoelt.


    18-08-2014, 17:01 geschreven door AnneKoreman  

    Reageer (0)
    0 1 2 3 4 5 - Gemiddelde waardering: 0/5 - (0 Stemmen)
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Besluit

    Besluit


    Toen ik begon met mijn onderzoek naar de videokunst van Frans Zwartjes keek ik er nog vrij sceptisch en met onbegrip tegen aan. Nog steeds vind ik sommige scenes erg heftig om te bekijken. Het is geen werk om rustig achterover hangend op de bank te bekijken. Het is rauw, vaak wreed, en op het eerste gezicht onbegrijpelijk. Maar na de afgelopen tijd vele malen films van Zwartjes te hebben bekeken, ook buiten de drie werken die ik uitgebreid heb besproken, begon er wel langzaam een realisatie te komen over waarom Zwartjes filmt wat hij filmt... Hij is, zoals zo vele avant-garde kunstenaars, geintrigeerd door het menselijk gedrag, en probeert het uit te pluizen op die gebieden die hem interesseren, in dit geval dus het ongeremde, beestachtige, verslaafde, primitieve en instinctieve in de mens. Daarnaast gaat het Zwartjes er ook om om een medium, namelijk video, zo ver mogelijk uit te buiten in al zijn mogelijkheden. Techniek om de techniek.

    En ten laatste is het bovenal duidelijk, dat Frans Zwartjes maakt wat hij maakt, omdat hij hier oprecht plezier aan ondervind. In de documentaire “The Great Cinema Magician” zit de oudere Zwartjes met een tevreden glimlach te vertellen wat een lol ze hadden tijdens het maken van 'Pentimento' (1978). “Een groenteboer hielp met kratten verrotte groente over tafels te storten. Daar kropen we toen allemaal als wormen over en onder elkaar doorheen, en toen begon er eentje te piesen, dat was echt leuk, ja, echt lachen was dat.”

    Dit laatste vond ik een redelijk choquerende opmerking om zo rustig geuit te horen worden. Maar Zwartjes ongewone kijk op dit soort zaken, en het plezier dat hij er uithaalt, heeft wel juist mogelijk gemaakt dat hij een reeks heel bijzondere kortfilms heeft kunnen maken, die hem bestempeld laten worden als 'een van de weinige videokunstenaars die internationaal van belang is, en ook wel de vader van de Nederlandse videokunst''.

    18-08-2014, 17:01 geschreven door AnneKoreman  

    Reageer (0)
    0 1 2 3 4 5 - Gemiddelde waardering: 0/5 - (0 Stemmen)
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Verslag van mijn onderzoek

    Verslag van mijn onderzoek


    Om mij wat meer informatie te verschaffen over Videokunst en hopelijk ook over Frans Zwartjes zelf, ben ik op zoek gegaan naar iemand die een interview met mij wilde doen hierover.

    In eerste instantie nam ik contact op met een fanpagina van Frans Zwartjes, maar dit bleek weinig in te houden en de eigenaar kon mij niet verder helpen.

    Daarna contacteerde ik het GEM museum voor actuele kunst in den Haag, gezien zij enige tijd geleden nog een tentoonstelling hadden van Zwartjes' fotografie, maar hoewel zij mij graag hadden geholpen had ik hier de pech dat de persoon die hier normaal gezien mee bezig was juist op zwangerschapsverlof was, en de directeur in een te drukke periode zat.

    Ik heb uiteindelijk eigenelijk alle informatie die ik nodig had in zowel geschreven als video interviews die Zwartjes had afgelegd.


    Mijn onderzoek begon op het internet, maar dat heeft mij slechts geholpen om andere bronnen van informatie te vinden. Ik kwam er achter dat Frans Zwartjes een interview had gegeven in het tijdschrift "Bres", een 2 maandelijks blad dat in de ruime zin van het woord de kunst, cultuur en beschaving van Nederland en Belgie behandelt. Ik vond het blad te leen in de bibliotheek Centre Ceramique te Maastricht. Het uitgebreide interview, afgenomen door een oud-leerling van Zwartjes, getiteld "Genialiteit valt te leren", heeft mij veel geleerd over de denkwijze van Zwartjes, maar ook over hoe zijn leerlingen tegen hem aankeken, en van hem geleerd hebben. Ook heeft de literatuurlijst vermeld bij het interview mij weer geleid naar nieuwe bronnen, die vooral praktisch waren om experimentele film in zijn algemeenheid beter te leren begrijpen.


    Een andere belangrijke bron die ik via het internet hebt ontdekt is een dubbel-dvd getiteld "Frans Zwartjes, the great cinema magician". Buiten dat de dvd praktisch was om een grote hap uit Zwartjes oeuvre rustig te kunnen bekijken, eindigt de dvd met een 89 minuten durende documentaire over Frans Zwartjes, getiteld "De grote tovenaar". 

    18-08-2014, 17:02 geschreven door AnneKoreman  

    Reageer (0)
    0 1 2 3 4 5 - Gemiddelde waardering: 0/5 - (0 Stemmen)
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Bronnen

    Bronnen


    Fuchs, R. Bonies, B. Sloet. J Vries-de, A (1990) Juryrapport eerste Ouborg prijs


    Paul Klaui. (November 2001). Genialiteit is te leren: 
    Een interview met Frans Zwartjes. Bres, jaargangnummer onbekend(210), 56-67.


    Monster, R. (prod.) en Monster, R. (reg.). 
    (2005). De grote tovenaar: Frans Zwartjes [DVD]. Haarlem. Morkwood Media.


    Onbekend. (Onbekend). Experimentele film in Nederland. 
    Geraadpleegd 19-7-2014, http://experimentele.filminnederland.nl/index.php?id=23&show=film&oid=38993


    Onbekend. (10-3-2013). Wikipedia. 
    Geraadpleegd 2-8-2014, http://nl.wikipedia.org/wiki/Rig-Veda


    Onbekend. (7-7-2014). Wikipedia. 
    Geraadpleegd 5-4-2014, http://nl.wikipedia.org/wiki/Videokunst


    Boersma.A. (2006). De Filmkrant. 
    Geraadpleegt 19-7-2014, http://www.filmkrant.nl/_titelindex_G/2955


    Onbekend. (1-6-2012). Cinema of the world. 
    Geraadpleegd 19-7-2014, http://worldscinema.org/2012/07/frans-zwartjes-living-1971/


    Schreuder, E., & Visser, H. (maart 1986). Beschouwing. Depth of Field, 3e jaargang (nr. 4), http://journal.depthoffield.eu/vol03/nr04/f04nl/en

    18-08-2014, 17:02 geschreven door AnneKoreman  

    Reageer (0)
    0 1 2 3 4 5 - Gemiddelde waardering: 0/5 - (0 Stemmen)
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Bijlages 2

    CINEMA OF THE WORLD (1-6-2012)


    Living (1971), Zwartjes’ own favourite film is the much praised climax of his series Home Sweet Home, in which he explores the rooms of his new house in The Hague. ‘Living has this weird, indefinable atmosphere’, Zwartjes said in an interview. ‘The strange way people move around and the whining music with it…’ The film is a demonstration of Zwartjes’ virtuoso camera work. He plays the main character and at the same time operates the camera, which is hand-held while he films himself. Zwartjes: ‘I was strong as a horse in those days.’ Two persons, Zwartjes and his wife Trix, move aimlessly through the house. Living was filmed with an extremely wide-angle lens (a 5.7) that suggests a powerful atmosphere of alienation.”


    Bijlagen:
    Bijlages2.pdf (4.2 MB)   

    18-08-2014, 19:03 geschreven door AnneKoreman  

    Reageer (0)
    0 1 2 3 4 5 - Gemiddelde waardering: 0/5 - (0 Stemmen)
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Bijlages 1

    DE GROTE TOVENAAR

    Nederland, 2005 | Ruud Monster

    Ruud Monsters documentaire over Frans Zwartjes nodigt uit om films van Zwartjes te gaan zien, maar niet noodzakelijkerwijs dankzij Monster.

    De camera zweeft op niet meer dan een halve meter afstand over een half ontkleed vrouwenlichaam, vanaf haar lakschoen (waarin een man zijn tanden zet) tot haar hoofd. De vrouw kijkt in de camera en dan weer weg. Het licht komt van rechts, haar neus werpt een schaduw op haar wang. De man heeft zijn vuisten samengevouwen en slaat met kracht in de maag van de liggende vrouw. Voordat de toeschouwer zich realiseert wat er gebeurt, is er alweer een volgend beeld. Niet alleen dat tempo werkt vervreemdend, ook de eigenaardigheid van het beeld, ondersteund door psychedelische pianomuziek. Het is een gefragmenteerd bombardement.
    Frans Zwartjes (1927) begon ooit als altviolist, maar werd daar niet gelukkig van. Op aanraden van zijn moeder werkte hij een tijd in een psychiatrische kliniek en werd vervolgens kunstenaar, blijvend beïnvloed door wat hij had gezien in die kliniek. Sinds 1968 heeft hij meer dan vijftig, voornamelijk korte films gemaakt. Al eerder werden films gemaakt over Zwartjes, maar oud-leerling Ruud Monster (1953) vond ze allemaal niet goed genoeg. Daarom maakte hij zelf een documentaire over Zwartjes: De grote tovenaar.

    Bewondering
    Ruud Monster is de leerling die een film over zijn meester maakt. Hij bekent sterk door Zwartjes te zijn beïnvloed en doet geen moeite zijn bewondering te verbergen. De grote tovenaar is daardoor soms kritiekloos, maar dat hindert niet. Een begenadigd filmmaker — want dat is Zwartjes — is een dankbaar onderwerp, want de documentaire kan dan doorspekt worden met fragmenten uit zijn oeuvre.
    Het werk van Monster is niet veel meer dan interessant opvulsel tussen deze biologerende fragmenten van Zwartjes' films. De cameravoering is af en toe rommelig, maar vooral de kwaliteit van het beeld laat voor een bioscoopvertoning te wensen over. En de toeschouwer moet soms erg lang tegen het pratende hoofd van Zwartjes aankijken. In die interviews pleit Zwartjes voor een onorthodoxe werkwijze. Hij vertelt als docent aan de Vrije Academie in Den Haag zijn studenten steevast dat er geen conventies bestaan waar rekening mee moet worden gehouden. Er is namelijk maar één doel: creativiteit.
    Het werk van Frans Zwartjes is misschien het best te omschrijven als de verbeelding van een psychoot met een vrouwenfascinatie. Zwartjes vroege werk is zwart-wit, er is vaak op één locatie gefilmd en de takes zijn allemaal in de camera gemonteerd in plaats van op de montagetafel. Het resultaat werkt desoriënterend. Het is onduidelijk wat we precies zien en dat is een onderdeel van de schoonheid: hij schept verwondering. Dat De grote tovenaar uitnodigt om meer werk van Zwartjes te bekijken, is vooral de verdienste van de onconventionele kunstenaar zelf.

    Asher Boersma

    Vier klassiekers uit Zwartjes' oeuvre zijn in september in het Filmmuseum te zien: Sorbet 3 (1968), Spectator (1970), Living (1971) en Pentimento(1979).

    Bijlagen:
    Bijlages.pdf (4.8 MB)   

    18-08-2014, 19:39 geschreven door AnneKoreman  

    Reageer (0)
    0 1 2 3 4 5 - Gemiddelde waardering: 0/5 - (0 Stemmen)
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Bijlages 3
    Laatste deel bijlages

    Bijlagen:
    Bijlages3.pdf (3 MB)   

    18-08-2014, 19:39 geschreven door AnneKoreman  

    Reageer (0)
    0 1 2 3 4 5 - Gemiddelde waardering: 0/5 - (0 Stemmen)
    Archief per week
  • 18/08-24/08 2014
  • 21/07-27/07 2014

    E-mail mij

    Druk op onderstaande knop om mij te e-mailen.


    Gastenboek

    Druk op onderstaande knop om een berichtje achter te laten in mijn gastenboek


    Blog als favoriet !


    Blog tegen de wet? Klik hier.
    Gratis blog op https://www.bloggen.be - Bloggen.be, eenvoudig, gratis en snel jouw eigen blog!