10. Kloostergemeenten* : mannen- en vrouwenkloosters. Orden of instellingen waar die huizen aan toebehooren. Zijn die kloosters moederhuizen, of hangen zij van een ander huis af ? In dit laatste geval duide men dit huis aan. Doel en zending van die inrichtingen.

In het kerkarchief te Schriek onder nr 13 bevindt zich het afschrift van notaris J.B.Stockmans, gemaakt van een andere copie uit 1621 en gemaakt door een Antwerps notaris. 
(19) “in de loop van dit jaar” is 1901, het jaar waarin Alfons Cools aan zijn bijna dertigjarige carrière begon als onderwijzer en later als schoolhoofd te Schriek
Foto 1 : Oude postkaart van de eerste gebouwen van de meisjesschool en het klooster
Foto 2 : Zicht op het kerkhof rondom de kerk met achteraan het grafmonument van de familie Van der Stegen, het huis van René De Wever en een deel van de oude pastorij, het verblijf van de meid Stefanie. Alles gesloopt bij de aanleg van het kerkplein.

DEEL 5

1. HET DOOPSEL

2. DE HEILIGE EUCHARISTIE

3. HET HEILIG VORMSEL

4. HET HUWELIJK

5.DE BIECHT

6. ZIEKENZALVING

7. HET PRIESTERSCHAP

Het
KASTEELDOMEIN VAN SCHRIEK
en
de familie
VAN DER STEGEN DE SCHRIECK
Deel II
door Tom Stroobants

In deel 1 van mijn artikel hebt U reeds kennis kunnen maken met het kasteel van Schriek, eens het centrum van de oude heerlijkheid Schriek en de trots van onze gemeente, dat in 1946 uit ons dorpsbeeld verdween.
In deel 2 gaan we wat dieper in op het kasteel en zijn omgeving. Door een artikel dat in 1933 verscheen in het tijdschrift “Revue du Touring Club de Belgique” vinden we een uitgebreide beschrijving over het kasteel van Schriek terug. Het artikel verscheen dus 13 jaar voor de afbraak van het kasteel en het was toen al niet meer in eigendom van zijn oorspronkelijke bewoners en eigenaars (de familie Van der Stegen de Schrieck) want die verkochten het domein in 1926 aan Auguste de Roij en diens vrouw Jeanne Praet. Als we dit lezen menen we meteen dat het kasteel er niet meer zo fraai zal uitgezien hebben als voorheen, doch dit artikel spreekt deze stelling zeker tegen en doet het kasteel en zijn omgeving alle eer aan!
Mocht U aanvullingen, opmerkingen of vragen hebben laat het dan niet na mij te contacteren via e-mail: tom.schriek@skynet.be .
We laten nu de schrijver van het artikel, O. Petitjean, aan het woord die in 1933 een bezoek bracht aan het “Domein van Schriek”. Het artikel is oorspronkelijk in het Frans geschreven maar is voor U vertaald.

REVEU
Du
TOURING CLUB DE BELGIQUE
et Bulletin Officiel.
Nos vieilles demeures seigneuriales.
(onze oude herenwoningen)

LE CHÂTEAU DE SCHRIECK – LEZ – PUTTE.

De belangrijke gemeente Schriek, die ruim 3000 inwoners telt, ligt 14 kilometer oostwaarts van Mechelen, aan het uiteinde van de vele en vruchtbare vlaktes die van de Aartsbisschoppelijke steden de hoofdstad van de Belgische groenteteelt maakt.
Door het harde werk van de Vlaamse landbouwer, die de grond diep bewerkte en aldus een passende hoeveelheid klei ophaalde en met de zandlaag van de bovenlaag vermengde, werd de vruchtbaarheid van deze oorspronkelijke zandstreek veel groter. Erwtjes en asperges, bonen en tomaten, bloemkool en selder groeien om ter best in de vochtige en losse grond.
Hoewel Schriek tamelijk ver van de groetenmarkten verwijderd ligt, legt het zich toch op deze winstgevende teelt toe, doch levert meestal aan de Mechelse conservenfabrieken.
Anderzijds leveren boomgaarden, hier evenals in heel de streek, het eene jaar na het andere een rijke oogst op van peren, appelen, pruimen en vooral de sappige purperachtige perziken die de grote specialiteit van de streek zijn. De malse en geurige vruchten krijgen een prachtige dos en een fijne smaak in de lichte en heldere lucht die de nabijheid van de stralende kempen verraad.
Ten zuiden van de gemeente Schriek, die zo uitgestrekt is dat ze twee parochies omvat, loopt een kleine duinenrij die van Rijmenam tot Averbode de vallei van de Demer en Dijle afzoomt. Aan de overkant van de dennenbossen waarmee die heuvelrij begroeid is ligt Keerbergen, een “villegiatuur” en toeristisch centrum, waarvan de toeristen hun wandelingen door de sparrenbossen voortzetten tot Schriek.
De vliegtuigen van het private vliegplein van Keerbergen kruisen boven de aspergevelden en van uit de verte weerklinkt tot Schriek het geluid van geblaf van honden en het getoet van de jachthoren waarmee de jagers en de “amazonen der maatschappij” van Keerbergen in de duinen en de dennenbossen met hazewinden op jacht gaan.
Onder het oud-regiem was Schriek een heerlijkheid die toebehoorde aan de grafelijke familie Van der Stegen de Schrieck die blijkbaar een zijtak vormde van de familie Van der Stegen de Putte. De gemeente Putte grenst immers aan Schriek.
De Van der Stegens behielden hun domeinen en hun kasteel van Schriek nog na de Franse Revolutie.
In 1885 was de eigenares van het kasteel en domein gravin Julia Van der Stegen de Schrieck die bij testament het eigendom naliet aan haar neef: graaf Rudof Van der Stegen de Schrieck. In 1926 verkocht deze het kasteel en het domein aan de heer Auguste de Roij, afstammeling van een oude adellijke familie die afkomstig is uit Roye in Picardië en waaruit in het begin van de 19^de eeuw twee burgemeesters van St. Jans Molenbeek zijn ontsproten.
Het kasteel van Schriek is het type van kasteel uit het oude regiem, met een ruim en geriefelijk hoofdgebouw, paardenstallen en wagenhuizen binnen de omheining van een brede gracht. Aan de andere kant van de slotgracht lag en ligt thans het park met grote bomen en uitgestrekte bosjes machtige rododendrons. Daarachter een dicht eikenbos en ten slotte op het achterland een hoeve met de gebouwen voor de landbouwuitbating. Vijftien hectaren Mechelse tuin worden hier op intensieve wijze bewerkt. In dit begunstigde oord van het land is een dergelijke oppervlakte reusachtig.
De pachters van het domein van Schriek is een meester in zijn vak. Wij mochten van de heerlijke meloenen proeven uit de rijke oogst die hij dit jaar gewonnen heeft.
De moestuin van het kasteel is een opeenhoping van keurproducten uit de streek. Op de zoom van de bedden, die met stevige opgegroeide groenten bewassen zijn, laten appel-, peren-, en perzikenbomen onder het gewicht van hun vruchten hun takken neerhangen.
Men treedt het domein binnen langs een oude dreef die spijtig genoeg tot ongeveer vijftig jaar geleden opnieuw beplant werd. Bij de eerste stap kijkt men verwonderd op: de voorgevel van het kasteel ligt aan de zuidkant, terwijl aan de noordkant de baan naast de slotgracht loopt. Het is dus de achtergevel waaraan de bouwmeester uit de 18^de eeuw minder zorg besteed heeft die op de nabijgelegen weg uitgeeft. Wanneer men uit de dreef komt moet men om het slot te bereiken door het park een heel eind ver een weg volgen die gelijklopend is met de grote baan. Deze ingewikkelde toegangsmogelijkheid vindt zijn verklaring in het feit dat tot voor korten tijd het domein van de familie Van der Stegen de Schrieck tot nogal ver noordwaarts van de grote baan reikte die toen nog niet bestond. Toen ze later aangelegd werd liep zij dwars door de eigendommen. (De baan waarover de schrijver het hier heeft is de Schriekstraat).
Het noordelijk gedeelte van het goed dat van het kasteel helemaal afgescheiden lag kon gemakkelijk stuk voor stuk verkocht worden daar in de streek het werk op het land gedurende lange tijd de enige kostwinning was. De nieuwe baan die langs de kasteelgracht loopt stoort de behaaglijke eenzaamheid van deze oude herenwoning. De reden waarom de voormalige eigenaars de bakermat van hun familie verkochten moet dus niet verder gezocht worden.
Eens dat de bezoeker het park doorgewandeld is staat hij voor de brug van de slotgracht die op deze plaats heel breed is. Tussen de bladeren van waterleliën drijven zwanen, ganzen en eenden rustig rond.

De ijzeren vloer van de brug die op zuilen rust dagtekent blijkbaar van recentere tijd. Dertig of veertig jaar geleden verving deze vaste brug immers de ophaalbrug met zijn twee wachttorens. Omstreeks die zelfde periode verdwenen aan de ingang van het dorp de overblijfselen van de versterkingen die aan het uiteinde van de eigendommen waren aangelegd tot verdediging van het kasteel.
Een monumentaal hek sluit in het midden van de brug de toegang af. Naar het schijnt heeft men in de loop van de vorige eeuw enkele bijgebouwen van het kasteel gesloopt wiens onderhoud te lastig werd. Zo is de slottoren reeds verdwenen en het hoofdgebouw staat thans te ver af van de twee bijgebouwen: een lang gebouw aan de westkant, dat misschien ouder is dan het kasteel zelf, en tot portierswoning dient en een soortgelijk gebouw aan de oostkant, eertijds bestemd tot paardenstal en koetshuis van het kasteel en nu ingericht tot garage en bergplaats voor landbouwgerief. Het hoofdgebouw is een stevige, rechthoekige stenen blok met sterk overstekend dak. Ten oorzaak van zijn eenvoud is de stijl enigszins onbepaald maar toch streng klassiek. De hoofdgevel die op het park uitgeeft telt aan elk van de twee verdiepingen vier vensters, twee en twee aan weerskanten van de deur aangebracht. De deur van het gelijkvloers is bekroond met een impostlijst met rondboog. De deur op de verdieping, een vensterdeur, is voorzien van een leuning die tot balkon dient. Al de muuropeningen zijn van luiken voorzien. Te midden van het dak staat een trapgeveltje dat men boven zulk klassiek geheel niet zou gaan zoeken.
Aan de oostkant is de voorgevel van het kasteel verlengd door een kleine beuk en de apsis van een kapel. Twee paar lansvormige ovale vensters verlichten dit kleine heiligdom.
Het is moeilijk de bouwdatum van het hoofdgebouw aan te geven. De bouwtrant doet denken aan de klassieke stijl uit de 17^de eeuw, toch is de koepel van latere datum zoals blijkt uit de samenvoegingen van het metselwerk. Het gehele gebouw draagt verschillende sporen van herstellingen waarvan de belangrijkheid moeilijk nader kan bepaald worden.
Binnen is dit gebouw naar de klassieke wijze ingedeeld. De ingangdeur komt uit op een gang die van het zuiden naar het noorden heel het gebouw doorloopt. Een afsluiting scheidt de gang in twee delen: het voorste deel is een portaalhal, het achterste de trapzaal. Vier grote vertrekken, die dienen tot salons, eetzaal, bibliotheek, enz. bezetten elk een hoek van het gebouw en geven ofwel op de hal ofwel op de trapzaal uit. Het vertrek dat aan de oostkant tegen de voorgevel ligt, paalt tegen de kapel die reeds vernoemd is. De kapel is door geen enkele scheidingsmuur afgesloten van die zaal. De slotkapel is toegewijd aan de heilige Franciscus van Roye, de martelaar van Gorkum, die tot de familie van de huidige eigenaars behoorde.
Tot hiertoe het tweede deel van onze informatie over het verdwenen kasteel van Schriek. In deel drie zal binnenkort het vervolg van deze tekst te lezen zijn. Daarin zullen we o.a. lezen hoe het kasteel destijds (in 1933) bemeubeld en gedecoreerd was.

(BRON: artikel uit “Revue de Touring Club de Belgique”, jaargang 39 nr. 21 (01 november 1933) en STROOBANTS T. – De heren de Brouchoven-Van der Stegen en de laatste kasteelbewoners in de heerlijkheid Schriek).

Geschiedkundige aantekeningen van E.H.Truyts.
Deel 3.

2. Grenzen der parochie. – In geval zekere wijken, deelmakende van andere gemeenten, niettemin van de parochie afhangen, duide men die in het bijzonder aan. 

   2. De parochie grenst : Noord : Heyst op den Berg ;  Oost : Boisschot ; Oost Zuid : Bael ; Zuid : Tremeloo ; Zuid West : Keerbergen ; West : Putte en Noord West : Beersel (5).
 
3. Bevolking der parochie op den 31 december 1899 : katholieke bevolking, niet-katholieke bevolking ; getal der communikanten ; getal der doopen en der huwelijken tijdens het jaar 1899. 

   3. Op den 31 December 1899 beliep het getal harer parochianen op 2279 allen toebehoorende tot den katholieken godsdienst ; het getal der communikanten (6) is omtrent de 1550, het getal der doopen gedurende dat jaar is geweest 99, dat der huwelijken 16. 

4. Naam en voornamen des pastoors. Datum zijner geboorte, zijner priesterwijding en zijner benoeming.

    Getal, namen en voornamen der onderpastoors. Datum hunner geboorte, hunner priesterwijding en hunner benoeming.

  4. De naam en voornamen des Pastoors zijn : Truyts Evarist Lodewijk, hij is geboren te Heyst op den Berg den 13 September 1833, priester gewijd den 18 December 1858, pastoor genoemd te Schrieck den 20 December 1878.  Er is maar een onderpastoor.  Zijn naam en voornamen zijn Vermeerbergen Frans : hij is geboren te Vorsselaer den 25 Juni 1873, priester gewijd den 18 September 1897 en onderpastoor genoemd te Schrieck den 12 November 1897.

5. Broederschappen, sodaliteiten, congregatiën en genootschappen ; genootschap van den H. Vincentius a Paulo, enz. Getal hunner leden op den 31 December 1899. Hun doel en hunne voornaamste feesten.
  5. De volgende broederschappen zijn in de parochiale kerk wettig opgericht :
       1) Het broederschap der Gedurige Aanbidding ; deze heeft plaats den 11^e Juli.
       2) Het Aartsbroederschap van O.L.V.Onbevlekte Ontvangenis, verbonden met dit van O.L.V. van Hanswijck, de voornaamste feestdag is O.L.V.Onbevl.Ontvangenis.
       3) Het Broederschap der Geloovige Zielen verbonden met het Aartsbroederschap van O.L.V. in Monterone (7) te Rome.  Het heeft voor doel de lijdende zielen des vagevuurs te verlossen of hunne pijnen te verzachten ; de voornaamste feestdag is Allerzielendag ; het heeft 360 leden.
       4) Het genootschap tot Verlossing der verlatene zielen des vagevuurs verbonden met dit van La Chapelle Montligeon. (8)
       5) Het broederschap van den H.Antonius, opgericht in 1710: de bijzondere feestdag is de 2e Zondag van September. 
       6) Het geestelijk verbond ingesteld tot uitroeing der godslasteringen.
       7) Het Apostelschap des gebeds, het heeft voor doel de leden aan te zetten om dagelijks te bidden tot welstand van onze Moeder de H.Kerk en van den Paus van Rome.
       8) Het genootschap van den levenden Rozenkrans. De leden verdelen onder zich de 15 mysteriën van den Rozenkrans, elk lid leest dagelijks een tientje ter eere van het mysterie dat hem bevallen is.
       9) De vereeniging van den Wekelijkschen kruisweg, zij telt 813 leden.
      10) Het genootschap van de Voortplanting des geloofs, heeft voor doel de verspreiding van het geloof buiten het land. Het heeft 41 leden.
      11) Het genootschap van den H. Franciscus Salesius (9), heeft voor doel de verspreiding van het geloof binnen het land. Het heeft 52 leden.
      12) Het genootschap der H.Kindsheid heeft voor doel de opvoeding der verlatene kinderen in China en telt 350 leden. De voornaamste feestdag is Kerstmis.
      13) Het genootschap der H. Familie heeft voor doel de christene huisgezinnen door de banden der godvruchtigheid, teenemaal aan de H. Familie toe te wijden opdat Jezus, Maria en Jozef voor dezelve zouden zorg dragen en ze beschermen als hunnen eigendom ; de voornaamste feestdag is de derde Zondag na Drijkoningenfeest, het heeft 349 ingeschrevene familiën.
      14) Twee Congregatiën van O.L.V. verbonden met de Roomsche ingesteld in het College der Societeit Jezus onder den titel van O.L.V.Boodschap ; de eene voor de meisjes van 11 tot 16 jaar telt …leden, de andere voor de oudere telt … leden.
      15) De Congregatie der Derde Orde van den H.Franciscus (10) heeft 186 leden : 12 mannen en 174 vrouwen.
      16) Het werk van St.Pieters penning ; het telt in elk huisgezin een of meerder leden.

      17) Het genootschap van den H. Vincentius a Paulo (11) heeft 11 werkende en 36 eereleden.

6. Groote bidplaatsen of kapellen op de parochie. Geeft den naam des Heiligen op, aan wien zij toegewijd zijn. Worden zij bediend : a) door eenen kapelaan, die er bijzonderlijk aan toegevoegd is ( en in dit geval vermelde men zijnen naam, zijne voornamen, zijnen geboortedag met den datum zijner priesterwijding en zijner benoeming tot kapelaan ) ; - of b) door de parochiale geestelijken ( hoeveel missen er in gedaan worden per week, per maand of per jaar ) ? Feestdag van den patroon dezer kapellen.
  6. Er bestaat eene groote Kapel op het gehucht genoemd Grootloo. Zij is toegewijd aan den H.Naam Jezus. Eertijds werd in dezelve op sommige feestdagen een mis gezongen. Alzoo meldt de eerw. Heer Raeymaekers (arch.313) dat bij zijne benoeming als pastoor te Schrieck de gewoonte bestond van eene mis te zingen in de Kapel op de volgende feestdagen : 1- Besnijdenis, O.H.J.C., 2- H.Naam Jezus, 3- O.L.V.Boodschap, 4- H.H.Apostelen Petrus en Paulus, 5- O.H.Hemelvaart. In het jaar 1838 zijn deze diensten in de kapel afgeschaft geweest. Sedert dien tijd dezelve ook niet meer behoorlijk onderhouden geweest, en na eenige jaren was zij zoodanig vervallen dat men besloten had ze af te breken. Dit is niet gebeurd dank aan het verbod van zijne Emminentie den kardinaal Aartsbisschop Sterckx (12), die dezelve wilde behouden als zijnde de eenigste in het bisdom toegewijd aan den H.Naam. In 1891 is de kapel, alsdan bouwvallig teenemaal hersteld geweest door de zorgen en milddadigheid der familie E. Goossens, en sedert dien wordt er op den derden Maandag van elke maand eene mis gelezen door den E.H.Onderpastoor. In het jaar 1894 is door dezelfde familie Goossens de kapel vergroot en sedert dien wordt er op alle Zon- en heiligdagen eene mis gelezen, gepredikt, biecht gehoord en de H. Communie uitgedeeld door eenen E.H.Leeraer van het College van Aerschot (13). De feestdag is die van den H.Naam.

7. Bestaan er op de parochie afzonderlijke bidplaatsen ? En welke ?
  7. Er bestaat nog eene afzonderlijke kapel op het kasteel, doch er wordt nooit mis gelezen, alsook in het klooster der zusters waar mis gelezen en het H.Sacrament bewaard wordt.

8. Kapellen langs de groote baan ; kleinere kapellen langs veldwegen en elders door godvruchtige personen opgericht. Aan wie zijn die toegewijd ?
  8. Er zijn nog vier kleinere kapellen : 1) eene toegewijd aan O.L.V. op den processieweg , 2) eene toegewijd aan den H. Bernardus (steenweg naar Beersel), 3) eene toegewijd aan de H.H. Berthilia, Genoveva en Eutropia (Pandoerenhoek), 4) eene toegewijd aan O.L.V. (Hazenbergen). (14)

9. Kruisen langs den weg, fonteinen of andere voorwerpen en plaatsen die bijzonderlijk vereerd worden.
  9. Langs de wegen op de hoeken van straten zijn een groot getal kapelletjes aan huizen en staken meestal toegewijd aan O.L.V.

(5) Er was nog geen sprake van Grasheide ( gesticht 9.9.1905) of Grootlo (gesticht 16.5.1906), maar Pijpelheide ( 14.10.1875) en Heist-Goor ( 04.09.1873 ), toch reeds zelfstandige parochies, worden dan weer niet als parochie vermeld.
(6) Het woord communikant betekent hier : persoon die de heilige communie mag ontvangen, dus de kleine kinderen en ongelovigen niet meegerekend
(7) Via Monterone is een straat in het centrum van Rome
(8) Plaatsje in Frankrijk, een 30 km ten noorden van Le Mans
(9) Franciscus van Sales (°Sales 1567-† Lyon 1622) Kerkleraar en bisschop van Genève. Patroonheilige van schrijvers, journalisten, redenaars en uitgevers. Kerkelijke feestdag op 24 januari.
(10) Franciscus van Assisi (°Assisi 1181-† 1226) Stichter van de orde der Franciscanen. Patroonheilige van de blinden, armen, gevangenen, kleermakers, wevers en andere textielarbeiders. Kerkelijke feestdag op 4 oktober.
(11) Vincentius a Paulo (° 1581-† 1660) Stichter van de Congregatie van de Missie. Patroonheilige van de verschillende liefdadigheidsinstellingen als weeshuizen, ziekenhuizen,… Kerkelijke feestdag 27 september.
(12) Engelbertus kardinaal Sterckx was de 13e aartsbisschop van Mechelen gedurende de jaren 1832-1867
(13) Het gaat hier om E.H. Raeymaeckers en E.H. Van de Voorde, beide professoren van het St.-Jozefscollege te Aarschot.
(14) De eerste kapel bevindt zich op het einde van de huidige Dr.J.Vermeylenstraat en is toegewijd aan O.L.Vrouw, gebouwd omstreeks 1895; de tweede staat bij het rondpunt van de Schriekstraat met de Bredestraat, in Schriek gekend als " Sinte Bénoot ". Deze kapel heeft een eigen geschiedenis, waar we later nog zullen op terug komen. Het is hoogst waarschijnlijk de oudste nog gekende kapel van St.-Bernardus van het Vlaamse land ( van voor 1565); de derde kapel stond in de Haachtsebaan (nu parochie Grasheide), maar is helaas verdwenen en de heiligen werden waarschijnlijk overgebracht naar de vierde kapel in de Zandstraat, doch ook deze laatste  heeft bij de wegenwerken omstreeks 1970 moeten plaats maken voor asfalt. Het kapelletje van de Tuindijk (reeds verplaatst naar de omgeving van het Pelgrimhof en de kapel op de hoek van de Kapelstraat met de E.Goossensstraat zijn van latere datum. Ook over het ‘kreet-kapelleke’ in de dreef wordt door de pastoor met geen woord gerept, waarschijnlijk omwille van zijn geschiedenis. Deze kapel werd centraal op de weg geplaatst met een kruisbeeld erin om anderen te beletten met paard en kar deze weg te gebruiken (waarschijnlijk een restant van een kruisweg met 14 kruisen, gelegen buiten het kerkgebouw, en verdwenen in de anonimiteit nadat Gravin Julia Van der Stegen in 1882 een geschilderde kruisweg in de kerk had geschonken). Om die reden werd het ook ettelijke malen vernield en terug opgebouwd, wat zijn naam verklaart : kreten betekent in het Schrieks ‘pesten’. Zo zie je maar dat pesten geen moderne vorm van agressie is, maar zo oud als de straat...
foto 1 : tekening van de kapel op het bedevaartsvaantje van ± 1565
foto 2 : de kapel van O.L.Vrouw op het einde van de Dr.J.Vermeylenstraat

DEEL 4

Geschiedkundige aantekeningen van E.H.Truyts
Deel 2

Geschiedkundige aantekeningen van E.H.Truyts

bewerkt door René Lambrechts
Deel 1 

Hier volgt de integrale versie van het klad, ingepast in het bijgevoegde programma, dat E.H.Truyts (zie foto) in opdracht van Zijne Em. de Kardinaal Aartsbisschop Petrus-Lambertus Goossens (1) heeft opgemaakt in samenwerking met de schoolmeesters Jan Op de Beeck, Victor De Belser en Alfons Cools (2). Dit origineel kladwerk berust in het kerkarchief te Schriek (KAS 450) (3), het originele netwerk zou zich normaal moeten bevinden op het Archief van het Aartsbisdom te Mechelen, en een vergelijking van beide documenten zou best nog enkele leuke verrassingen kunnen inhouden. Helaas is het ‘netwerk’ met aanvullingen en bijlagen tot op heden niet teruggevonden in het archief te Mechelen. Heeft de pastoor deze beschrijving nooit laten geworden aan zijn aartsbisschop ? Of zijn de documenten op het bisdom verloren gegaan of niet op de juiste plaats bewaard of bij de oprichting van het bisdom Antwerpen overgedragen aan dit bisdom ? Deze laatste optie blijkt steeds meer veld te winnen, maar de afgeleverde stukken zouden te Antwerpen nog niet zijn geïnventariseerd.

Gelet op de inspanningen van E.H.Truyts om aan de vraag van zijn bisschop te voldoen denk ik te kunnen stellen dat het ‘originele netwerk’ zijn weg naar Mechelen zeker heeft gevonden om volgende redenen :

-Hijzelf schrijft immers onderaan dit werk dat dit een ‘bevel’ was van de aartsbisschop, en een toegewijd herder als Evarist Truyts zie ik dit bevel niet negeren.

-Hij riep zelfs de hulp in van drie onderwijzers. Van hun werk bestaat er ook een handschrift gedateerd 23 maart 1903, maar zonder naam. De integrale versie volgt na het werk van de pastoor.

-Het document bevat gegevens van het jaar 1900, wat betekent dat hij reeds meer dan twee jaren bezig was met de opzoekingen. Dit zou erop kunnen wijzen dat het originele werk pas omstreeks het afgesproken tijdstip is overgemaakt aan de aartsbisschop.

-Zijn onderpastoor was E.H. Franciscus Vermeerbergen, welke later nog zal meewerken met Jan De Belser, wanneer deze ‘eenige aanteekeningen over de gemeente Schriek’ aan het papier zal toevertrouwen.

-Hij liet notaris J.B.Stockman van Mortsel, de instellingsbrieven van onze parochie overschrijven, omdat deze zich bevonden te Aartselaar, en er te Schriek geen afschrift voor handen was.

-Hij maakte een “Geordend inventaris der parochiale registers en oorkonden”, een leidraad die nog steeds wordt gebruikt in ons parochiaal archief, en een duidelijke verbetering is van de inventaris van wijlen E.H.Raeymaeckers dat reeds 100 jaar oud was.

Volgens mijn bescheiden mening bevindt dit stuk zich ‘ergens’ in het immense archief van het aartsbisdom of van het bisdom Antwerpen, helaas voor ons, niet op de juiste plaats. Laat ons hopen dat het vroeg of laat uit de donkere archiefdozen herrijst.

(1) Petrus Lambertus Kardinaal Goossens was de 15^e aartsbisschop van Mechelen in de periode 1884-1906.

(2) Van wanneer Meester Cools er is bijgekomen is nog onduidelijk, daar hij slechts vanaf 1901 als schoolmeester van de school in Schriek wordt vermeld. Misschien was hij al actief voor zijn aanstelling !
(3) KAS = Kerkarchief Schriek 

DEEL 2

Het
KASTEELDOMEIN VAN SCHRIEK
en
de familie
VAN DER STEGEN DE SCHRIECK
Deel I
door Tom Stroobants

Beste Schriekenaar, historicus of andere geïnteresseerde,

Jaren ben ik al bezig de geschiedenis van dit stukje Schrieks verleden bloot te leggen. Over het kasteel van Schriek en zijn bewoners was er immers zeer weinig bekend. Het was tijd voor mij om zelf aan de slag te gaan… Archieven heb ik bezocht, adellijke families gecontacteerd, ik heb zelfs met metaaldetectors rondgezocht… en ik mag gerust zeggen dat het resultaat er mag wezen. Na verschillende jaren opzoekwerk is het me grotendeels gelukt om dit kasteel, waar (bijna) niets over bekend was, een geschiedenis te geven. En wat voor een geschiedenis…
Via deze site wil ik twee doelen bereiken. Ten eerste wil ik dit kasteel, dat anno 2006, 60 jaar geleden uit het Schriekse straatbeeld verdween, weer uit het stof doen oprijzen. Ik wil het samen met zijn bewoners weer naambekendheid geven en dit door deze informatie te verspreiden. Ten tweede wil ik via dit medium mijn gegevensbestand over dit kasteel en zijn bewoners verder uitbreiden. Daarom wil ik al meteen een oproep richten aan de Schriekenaar, heemkundige, historicus, geïnteresseerde of aanverwanten van de vroegere eigenaars van dit kasteel. Beschikt U over informatie over het kasteel van Schriek of diens eigenaars in welke vorm dan ook (foto’s, documenten, doodsprentjes, rouwbrieven, plannen, verhalen,… ) twijfel dan niet mij te contacteren. Of merkt U dat de vroegere eigenaars van dit kasteel ook banden hebben gehad met de gemeente waar U woont, ook dat wil ik dan weten. Maar we kunnen de rollen ook omdraaien: Zit U met vragen, zoekt U meer informatie over het kasteel of één van zijn eigenaars ? Ook dan mag U me steeds contacteren. Ik zal U zo goed mogelijk proberen te helpen. Als ik in mijn opzet luk zal het kasteel van Schriek en zijn vroegere adellijke bewoners nooit in de vergetelheid belanden. En dat is toch het uiteindelijke doel van een heemkundige: “De geschiedenis in leven houden”.
U kan me steeds contacteren via dit e-mail adres: tom.schriek@skynet.be

U zal merken dat ik de gegevens na een bepaalde periode steeds zal actualiseren. Ik zal ook steeds een ander onderwerp behandelen. In dit eerste deel geef ik U een éérste kennismaking met het kasteel, zijn oorsprong, zijn eigenaars, zijn verleden…

Schriekstraat 49, Schriek. Je zou het misschien niet zeggen maar hier stond ooit de “trots” van Schriek. De slotgracht, de brug, de oude hoeves,… Je ziet wel dat dit van nature geen doodgewoon hoevecomplex geweest is. Nee, hier stond het “kasteel van Schriek”. Laat je echter niet beetnemen : moest het kasteel er nog staan dan stond het met zijn achterkant naar jouw gericht. Pas in het midden van de 20^ste eeuw werd de brug naar de (recentere) Schriekstraat gelegd. In oorsprong was deze vaste brug een ophaalbrug die midden twee wachttorens in lag, tussen het kasteel en de dreef. De weilanden tussen het dorp en de Schriekstraat waren tot voor de Tweede Wereldoorlog allemaal park, een lusthof dat zijn gelijke in de omgeving niet kende. Prachtige waterpartijen, reusachtige rododendrons (sommigen beweren dat de grootste rododendronstruik van België hier gestaan heeft), wandelwegeltjes, eeuwenoude bomen, bloemperkjes en een heuse doolhof: dit alles maakte dat het kasteelpark één der prachtigste van zijn soort was.

Dit kasteeldomein vindt naar alle waarschijnlijkheid zijn oorsprong in het begin van de 17de eeuw (of reeds daarvoor) toen Marie de Boisschot op 3 september 1619 grote stukken land had geërfd uit de heerlijkheid Schriek. Kort daarna werd op één van de eigendommen van Marie de Boisschot een herenhoeve gebouwd, het latere kasteel van Schriek. Door het huwelijk van Marie de Boisschot met Jean Baptiste Maes kwamen de goederen onder Schriek bij de familie Maes terecht. Hun dochter, Catherine Maes, huwde volgens contract van 13 maart 1617 met Gérard de Brouchoven, heer van Bergeijk, Westerhoven, Riethoven, etc. Hun zoon, Antoon Ferdinand de Brouchoven, erfde al de goederen onder Schriek (waaronder de herenhoeve) maar kocht op 9 oktober 1661 ook van Diederik Van der Nath de eigenlijke heerlijkheid Schriek en Grootlo aan samen met het nabijgelegen Putte.

Antoon Ferdinand de Brouchoven, nieuwe heer van Schriek, toonde meteen interesse in de herenhoeve te Schriek die hij geërfd had van zijn ouders. Hij heeft waarschijnlijk deze herenhoeve vergroot en bracht een prachtige wapensteen aan in één van de muren van deze hoeve. Deze wapensteen stelt zijn eigen wapen voor: nl. de drie molenijzers. Het wapen in het rechter vaandel was het oude wapenschild van de gemeente Putte. In 1664 verwerkte Antoon Ferdinand de Brouchoven dit wapen in zijn persoonlijk wapenschild omdat hij vanaf dat jaar de titel van baron verkreeg over Putte. De aanvang van de vergroting van de herenhoeve te Schriek moeten we dan ook iets na 1664 situeren.
Uit oude kaarten leren we dat deze herenhoeve omwatert was en dat deze na haar vergroting op een “klein kasteeltje” begon te lijken. Het was dus de veilige thuisbasis voor de familie Brouchoven als ze in Schriek vertoefden.
Antoon Ferdinand de Brouchoven huwde met Marie de Caluart. Uit dit huwelijk kwamen drie kinderen voort.

Tot 1727 was de heerlijkheid Schriek en Grootlo samen met verschillende hectaren grond en de herenhoeve te Schriek, (lees “kasteeltje”), in het bezit van de familie de Brouchoven. Op 1 juni 1725 huwde de enige erfgenaam van deze tak van de familie Brouchoven, nl. Marie Magdalena Clara Nicola de Brouchoven, met Karel Lodewijk Van der Stegen.
Karel Lodewijk Van der Stegen voert vanaf 1725 een proces tegen zijn schoonmoeder, Marie Claire Louise de Rietwyck, om het bezit van de heerlijkheid Schriek en Grootlo. Dit proces won hij waardoor hij vanaf 28 juni 1727 de nieuwe heer van ons Schriek werd en al de goederen aldaar verkreeg. Vanaf 1727 tot 1731 vergroot Karel Lodewijk Van der Stegen het kasteel van Schriek tot het gebouw zoals het gebouw zoals we het kennen van oude postkaarten. De slotkapel werd echter pas in het midden van de 18^de eeuw aangebouwd.


Op 22 juni 1748 stierf Karel Lodewijk Van der Stegen aan de gevolgen van een beroerte. Hij werd begraven in het koor van de kerk van Schriek. Zijn grafmonument is echter niet meer bewaard gebleven.
Tot aan de Franse Revolutie wordt Schriek nog bestuurd door Philippe Norbert Marie Van der Stegen,(zoon van Karel Lodewijk Van der Stegen en Maria Magdalena de Brouchoven) die door het overlijden van zijn grootmoeder ook nog de baronie Putte had geërfd. Philippe Norbert Marie Van der Stegen stierf te Brussel op 11 april 1799, hij werd (waarschijnlijk) begraven te Putte. Hij was in zijn leven twee keer getrouwd en tot nu toe zijn er 11 kinderen van hem bekend.
Ook na de Franse Revolutie bleven de Van der Stegens verschillende goederen te Schriek in hun bezit houden, zoals zes pachthoven onder Schriek en Grootlo en “het casteel, pachthof, vijvers, dreve, landen, weyden, bosschen, bempden ende alle voordere partyen van goederen” zoals het in een document uit het begin van de 19^de eeuw zo mooi vermeld wordt.
Volgende leden van de familie Van der Stegen (de Schrieck) werden achtereenvolgens eigenaar van het kasteel:
Þ- Joseph Constantin Philippe Van der Stegen de Schrieck. Deze kreeg van koning Willem I van Oranje Nassau op 13 maart 1816 de titel van “graaf” met de naam “de Schrieck” voor hem en zijn nakomelingen.
Þ- Adèle Gérardine Van der Stegen de Schrieck. Zij was de dochter van de bovenstaande Joseph Constantin Philippe.
Þ- Philippe Norbert Marie II Van der Stegen de Schrieck. Deze was de broer van Adèle Gérardine en liet in 1840 een grafmonument buiten op het kerkhof plaatsten met 40 begraafmogelijkheden.
Þ- Albert Joseph Marie Van der Stegen de Schrieck. Deze was de oudste zoon van de voornoemde Philippe Norbert Marie II.
Þ- Marie Julie Josephine Van der Stegen de Schrieck. Deze was de zus van de voornoemde Albert Joseph Marie. Toen zij eigenaar was verbleef ook haar jongere zus Emma Eulalie Josephine Van der Stegen de Schrieck en haar man Alexander van Oldeneel tot Oldenzeel enkele zomers op het kasteel te Schriek.
Þ- Rodolphe Alexander Odilon Philippe Van der Stegen de Schrieck. Deze was de zoon van Albert Joseph Marie. In 1926 verkocht hij het kasteel en al hun bezittingen te Schriek aan August de Roij.

Vermeldenswaard is dat in de kerk van Schriek nog 10 obiits of rouwblazoenen hangen van de familie Van der Stegen de Schrieck en aanverwanten. De oudste is van 1828 en de jongste van 1916. Ook werd er nog tot 1942 in het grafmonument van de familie Van der Stegen de Schrieck begraven. In 1970 moest dit grafmonument wijken voor de aanleg van het dorpsplein. De stoffelijke overschotten (waarvan er in het grafmonument 16 werden gevonden) en een klein deel van het grafmonument werden naar het nieuwe kerkhof  verhuisd.

Auguste de Roij en zijn vrouw Jeanne Praet, nieuwe eigenaars van het kasteel van Schriek, brachten elk jaar samen de zomer door op het kasteel van Schriek. Door het verlies van hun zoon Robert de Roij tijdens de Tweede Wereldoorlog dachten ook zij er aan het kasteeldomein van Schriek te verkopen.
Dit gebeurde dan ook in het jaar 1942. Kopers van dit alles werden Charles Van Laecke en Michiel Basyn uit Kortrijk.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd het kasteel van Schriek nog bezet door eerst Duitse en nadien Engelse en Canadese soldaten. Er werd zelfs luchtafweergeschut in de tuinen geplaatst. Nog tijdens deze oorlog werd het park van enkele hectaren groot samen met de toegangsdreef volledig gekapt.
In 1946 werd uiteindelijk het kasteel afgebroken. Tot op vandaag zijn de twee witgekalkte kasteelhoeves en een deel van de slotgracht nog bewaard.

(bron: STROOBANTS T. – De heren de Brouchoven-Van der Stegen en de laatste kasteelbewoners in de heerlijkheid Schriek).

SCHRIEK IN BEELD