Heel erg lang, heeft hij er over gezwegen. Als kind was ik nieuwsgierig, zeker na de lessen geschiedenis, wanneer we 't er over hadden gehad. De tweede wereldoorlog. Waarom die trouwens met hoofdletters moet geschreven worden, weet ik niet. Een wereldgebeuren was het wel, en hij heeft vreselijk lang geduurd. Toch, hoofdletters gebruik ik liever met respect naar het gebeuren toe. Hier dus niet. Het respect blijft me voor deze gruwel echt wel achterwege. 'k Krijg het gevoel dat ik nazi's of neo-nazi's ophemel, als ik hoofdletters zou begruiken. Niet dus!
Ik stelde hem vragen, want ik wist dat hij in Duitsland in een kamp had gezeten. Ik weet niet welk. Hij was geen prater, dat is hij nooit geweest. Ik stelde hem dus vragen, maar blijkbaar teveel, want boos snoerde hij me de mond. Ik moest er over ophouden. En dat deed ik dan, teleurgesteld, maar wél met respect. Ik voelde het aan alsof hij geleden had, zonder woorden. Empathisch ben ik altijd wel geweest, vermoed ik. Of, ik verbeeldde me dat gevoel... enfin, punt is, dat ik het zo aanvoelde. Nooit ofte nimmer durfde ik er hem nog over aanspreken. Heel lang heb ik met hem een rare relatie gehad. Wanneer ik, praatvaak, met hem alleen in de kamer was, wist ik niet wat zeggen. Niettegenstaande konden we samen wel heerlijk grappen. Nu weet ik wel beter, grappen doen een mens dikwijls ontsnappen aan de werkelijkheid. Later, toen ik volwassen werd, ging het praten met vader veel makkelijker. Achteraf bekeken vermoed ik dat hij het niet zo had, met spraakwatervallen als ik, hardop zeggend wat maar beter gedacht kon worden... Maar dàt, kan ik hem niet kwalijk nemen, mensen hebben nu eenmaal een voorkeur of voelen zich beter met bepaalde persoonlijkheden, da's normaal. Maar ook toen we wél gemakkelijk konden converseren, heb ik nooit nog de moed gehad hem te vragen over die oorlogsperiode. Ook van moeder heb ik nooit gehoord in welk kamp hij heeft gezeten. Misschien vraag ik het haar nog wel, als ze goed is. Ze is ondertussen immers 82. Wanneer ze niet teveel medicatie heeft ingenomen, kan ze nog erg goed mee in conversaties...
Terug naar vader... Op een dag, toen ik op bezoek was, met m'n oudste zoon, bij m'n ouders, stelde ook hij vragen. Hij had er -net als ik toen- in school over geleerd. Hij had een vriend, z'n grootvader had de jongen een litteken laten zien van een kogel waardoor hij gewond was geweest tijdens de oorlog. Voor mannekes van 11jaar is dit enorm indrukwekkend. Die gastjes hebben de neiging om aan te nemen dat, wanneer je iets ergs hebt meegemaakt, je een held bent. Een litteken staat daarvoor symbool. 'k Weet niet meer hoe we er zijn op gekomen, maar mijn zoon had iets geraakt bij m'n vader. Grootvader heeft toen dingen verteld, die ik nooit geweten heb. Die hij vroeger niet gezegd kreeg, nu wel. Ondertussen was er natuurlijk de 50-jarige vrijheid gevierd geweest. Waarvan ik me herinner dat moeder vertelde dat, telkens er beelden en getuigenissen over de oorlog op het nieuws kwamen, vader nachtmerries had. Nou, niet telkens, maar toch regelmatig. Hij wilde dus liever niet meer naar die uitzendingen kijken, bedoeld om de jongere mensen hun ogen te openen voor de echte betekenis van 'oorlog'. Vroeger vertelden ze wel eens over die ene droom van vader. Ze hadden nog geen kinderen. Moeder had in haar slaap, haar arm over vader 's borst gelegd. Hij sliep ook, maar door de druk van haar arm, had hij gedroomd dat hij in het kamp was. Een Duits bewaker had hem gegrepen en hij zag kans om zich te weren en in die Duitser z'n arm te bijten. Moeder was wakker geschrokken van de pijn. Z'n tanden hadden een wonde gevormd in haar arm. Ze heeft het hem niet kwalijk genomen, maar voor mij was dit voldoende om te weten dat een oorlog niet voorbij is, na het laatste schot.
Nu vertelde m'n vader aan m'n zoon over z'n deportatie. Over hoe hij overleefde in dat kamp. Hoe weinig z'n leven nog waarde had, voor hem. Hoe hij voor een pakje sigaretten, of wat meer eten, z'n leven waagde en zich opgaf om bommen te ontmijnen onder toezicht van die oorlogszuchtige Duitsers. Hij was toen een jaar of 17 en ging ervan uit dat hij niet lang meer te leven had. Hij zou liever sterven bij een explosie van zo'n bom, dan wie weet, een leven lang onderdrukt door hen te moeten leven in gevangenschap. Boe-oemmmmm!!!! en gedaan, zo simpel als dat. De 'ieder-voor-zich-strategie' die mensen ontwikkelen in slechte omstandigheden, maar toch, mekaar helpen waar het kan. Zijn vlucht. Geholpen door Den Duits, kon hij te voet terugkeren naar België. Een tocht van maanden, die hij te voet maakte. Duitse boeren gaven hem onderdak en eten, zodat hij verder kon. Zo heeft hij de duitse taal geleerd trouwens. Thuis mocht hij het nooit spreken van moeder, zij walgde ervan. Maar hij kon goed Duits en prees de Duitse burgers, er waren veel meer goede dan slechte Duitsers, verbeterde hij m'n moeder altijd. Zij... heeft nooit iets goeds over hen kunnen zeggen, maar had een inval van soldaten meegemaakt in hun huis. M'n grootmoeder is in de oorlog bevallen, maar m'n grootvader was toen al lang overleden. Er wordt niet over gepraat, of ja, toch wel, maar er wordt een draai aan gegeven. M'n moeder en grootmoeder 's walging van de Duitsers komt niet uit het niets, dat weet ik wel zeker.
En dan zijn er de hoofdbrok gedupeerden, waarover we lezen, beelden zien in documentaires. De honderden, duizenden, miljoenen slachtoffers door die oorlog. Telkens ik het zie, lees, zet het me aan't denken. Droevig. Triest. Gedégouteerd. Het is niet fair, dat wij, hier en nu, ons afvragen hoe de mensen zo naïef konden zijn en alles zomaar geloven wat die Duitste propagande hen voorkauwde. Maar, ik weet immers, dat wij, moderne mensen nog steeds even beïnvloedbaar zijn als er nog zo'n charlatan de macht moest kunnen grijpen...
Woensdagmiddag en geen school. Goed zo! Ze kan doen wat ze wil. Nou, da's toch steeds weer het eerste gevoel dat ze heeft op zo'n schoolvrije momenten. Toch is het niet zo. Al wat er verschilt is, dat ze niet naar school gaat. Toch, van 'doen-wat-ze-wil' is helemaal geen sprake, ze moet doen zoals hoort binnen het gezinsleven. Er zijn dagen dat het meevalt, maar er zijn beslist ook van die andere dagen. Maar vandaag is één van die enorm leuke dagen. Het hangt grotendeels van moeder af, ervaart ze. Als hààr gesternte goed staat, is het heel tof! Ze heeft namelijk een hobby, zonder het te beseffen weliswaar. Er is gewoon dàt ding dat ze graag en altijd doet, wanneer het ook maar gaat. Dat is zingen, of muziek spelen.
Toen ze een jaar of vier was, kreeg ze een muziekspeeltje. Een kleine xylofoon, met van die gekleurde staafjes en twee bijhorende stikjes voor het tokkelen. Zusje, toen vijf, kreeg een melodika. Een kleurrijk blaasinstrument, maar de toonladder was correct en ze speelde niet vals. Zijzelf kende niks van muziek, maar kon toch melodietjes vinden op haar xylofoon. Toch, dat ding was te klein en het gebeurde dus regelmatig dat een liedje niet kon gespeeld worden doordat dat verdomde ding te beperkt was. Ze wist de gepaste toonaard te vinden, en het ritme zat vaneigens goed. Ze voelde het goed aan. Door deze beperkingen geïrriteerd, leende ze al snel de melodika van haar oudere zusje, die iets minder muziekvaardig was, hoewel, eens aangeleerd, ook een melodietje kon toveren uit haar muziekinstrumentje. Maar het maakte haar niet veel uit, of ze nu op melodika dan op xylofoon speelde. Er kwam immers geluid uit beide. Jongere zus, zegde wel hoe het moest en dan maakten ze samen soms wat muziek. Welja, in hun oren was het toch muziek, moeder heeft nooit geklaagd. Nou, nooit, is misschien wat veel gezegd, als kleine babyzus haar dutje niet kon doen vanwege het lawaai, pardon, de muziek in huis, werd de stilte wel eens opgelegd. Wanneer het regende en ze binnen moesten blijven, was dat wel vervelend, dan moesten ze een activeit zoeken die geen geluid maakte, wat toch een hele opgave was. Wanneer ze buiten konden, maakte het niet uit. Op de schommel kon je muziek maken of zingen naar believen, op het ritme van het schommelen. Uren aan een stuk door...
Moeder had een liederboek. Vlaamse liederen van vroeger, of iets in dien aard. Ook dàt maakte niet uit. Wat zij gemeen had met moeder, was, dat ze allebei wel graag zongen. Zingen kan je altijd en overal, meestal toch. Wil je't niet luidop doen, kan je't ook stillekes, of gewoon, in je hoofd. Het houdt je bezig. Ken je de woorden niet, dan verzin je woorden die passen en rijmen. Da's tegelijk een goede taaloefening. Dat besefte ze natuurlijk niet op zo jonge leeftijd, maar naderhand bekeken, beseft ze wel, dat dit haar taalvaardigheid positief heeft beïinvloed. Wanneer moeder dat liederboek te voorschijn haalde, wist de kleine meid, dat de dag goed zat. Moeder zong immers enkel maar als ze zich er goed voor voelde. Zo gaat dat met moeders van grote gezinnen, die hebben haast geen tijd. Misschien stak dochterlief moeder wel aan met het zingen, dat zou ook kunnen. Enfin, dat waren de schoonste momenten in haar leven. Op moeders' schoot, of naast mama gezeten in een zetel, het boek open, waar tekst en muziekregels samen stonden gedrukt. En zingen maar. Sommige liederen waren totaal ongekend natuurlijk, maar ze leerde ze algauw door moeder. Ze zong ze gretig mee en samen voelden ze zich "Eén Mooi Lied", ook al ging het over de Dietse Kroon, waar het kleintje geen zier van verstond. Van roodborstje tot driekoningskinderen, 't ros Beiaard tot drie weverkes, ze kende op jonge leeftijd vele van deze liedjes. Het samen zingen gaf haar steeds een zalig gevoel en smeedde toch een band met wispelturige moeder die op zo'n momenten zalig aanvoelde.
Jaren later, wanneer moeder weer eens moeilijk deed, en zij zuchtend besloot om moeder toch maar een tijdje in haar eigen vet gaar te laten stoven, denkt ze wel eens terug aan die zalige momenten. Dan, sluit ze terug vrede met haar moeder, ze smelt en wil haar knuffelen... Want moeders, zijn ook maar mensen met hun eigenaardigheden en fouten. Wie heeft het lef om te eisen dat moeders volmaakt zijn? Dat is toch niemand...
Wanneer ze op school "Daar kwam ene boer uit Zwitserland" leerden, zong zij het van den beginne mee. Maar, het mocht niet van de juf. Je mocht een liedje niet van tevoren kennen. Je moest het mee leren met de anderen, traag en gestaag, herhalend met kleine stukjes. Vervelend hoor als je't al kan. Inhouden was hier de grootste training, je vooral niet laten gaan. Toch, is de juf er een keertje in geslaagd een liedje aan te leren dat ze nog niet kende. Dat was een heerlijke uitdaging, een liedje leren, niet op moeders' schoot, maar gezeten in de schoolbanken. Dat was: De poppenstoet, van Armand Preud'homme en Eugeen De Ridder. Best moeilijk hoor. Maar toen was ze geen vier of vijf meer, ze was wat ouder, een jaar of negen.
Dàt liedje vindt ze nog steeds één van de leukste liedjes die ze leerde, nu ze grootmoeder is. Moeder zijnde, genoot ze ook samen met haar zoontjes van samen muziek maken en beluisteren. Misschien zal ze in de nabije toekomst ook met haar kleindkindjes ooit op de schoot...
"Eindelijk..." dacht ze, nog niet zo lang geleden. Hij vertelde haar dat ie ging leren autorijden. "Eindelijk... dus", dacht ze. Niet dat autorijden een verplichting is, verre van. Maar het is tegenwoordig best een handicap als je't niet kan. Wat dan weer niet wil zeggen dat je persé een auto moet bezitten, da's weer iets anders.
Toen hij achttien werd, stelde ze hem voor om het te leren. Hij wilde niet. Er werd over gepraat, want zij gunde hem van harte de lessen en het leren ten hare koste. Ook al moest ze uitkijken, hoe haar loontje te besteden, om rijlessen te kunnen betalen. Ze had zich voorgenomen de onkosten te dragen. Als hij niet zou slagen, zou hij haar moeten terugbetalen. Als hij zou slagen, hoefde hij niks te vergoeden. Zo dacht ze hem extra te motiveren het goed aan te pakken. Hij is niet dom, verre van, maar motivatie durft wel eens wegebben en een extra duwtje in de rug kan nooit kwaad. Maar... hij wilde niet. Hij was niet van idee te veranderen, hij bleef bij z'n standpunt.
Ach, moeilijk ging ze'r natuurlijk ook niet om doen. Ze veronderstelde dat hij binnen een jaar ofzo wel van gedacht zou veranderen. Toch, het was niet zo. Hij geraakte overal waar ie maar wilde met het openbaar vervoer of met de fiets, zei hij. Stiekem verdacht zij hem ervan, geen te zware last op haar schouders te willen leggen. Maar, hij heeft het nooit zo verwoord.
En dan was er z'n jongere broer. Die kwam ondertussen op dezelfde gezegende leeftijd waarop men mag autorijden. Hij is een autofanaat, motorfanaat... Als 't ding maar een motor heeft en wielen, is ie content. Hij reed al met een brommer, Piaggio, waarvoor hij ook een examentje had moeten afleggen. Hij slaagde zonder problemen. Het voordeel is natuurlijk, dat hij dus al volop gemotoriseerd deelnam in het verkeer. Hij slaagde en moest dus helemaal niks terug betalen, noch voor theorie, noch voor de praktijk. Ze was erbij toen hij het praktisch examen aflegde. Hij kreeg z'n boot vol van de instructrice. "Oké", zei ze: "Je bent nu wel geslaagd. Maar ga nu niet denken dat je goed kan autorijden, want ik verzeker je... Je kan het helemaal nog niet goed!!! Je maakt fouten. Je doet dit niet goed. Je doet dàt niet goed. En wat zit je daar nu te kijken, precies of ik ben niet tegen jou bezig..."
Zij... als begeleider aanwezig, dacht, "Wat een antipathiek mens. Zeg hem of hij slaagde of niet. Verwittig hem, dat ie nog veel te leren heeft, maar ga niet schelden." Toch, ze zei het niet hardop, want ze dacht dat ze de instructrice dan wel es slechter gemoed zou kunnen maken. Dat dit ten koste van zijn examen zou kunnen gaan. De macht van de examinator. 't Zou niet mogen, maar zeker en vast, het gebeurt. Ze zweeg dus, beet een stuk van haar tong. De instructrice ging verder: "Maar oké, zo slecht deed je't niet. Je bent geslaagd." Ze zei het met een toon, waar de tegenzin van af droop. Maar hij was geslaagd van de eerste keer.
Hij heeft geglunderd, heel stillekes bij het buiten gaan. Hij is geen huppeldepuptiepje. Hij schreeuwt het niet van de daken. Nee, hij heeft, heel rustig, de instructrice uitgescholden voor rotte vis, tijdens het naar huis rijden. Niet roepend, zich niet boos makend, zich niet opwindend, zijn gedachte over haar gezegd. En dat deed hem goed.
Oudere broer, heeft enkele jaren later, vader zijnde van al twee kindjes, besloten. Hij besloot dat het tijd werd om het te leren. Hij wil op een makkelijkere manier met z'n gezinnetje op weg. Het openbaar vervoer mag er dan wel wezen. In zijn situatie is het niet bijzonder praktisch. Zij gaat dus af en toe met hem de baan op, want hij kocht al een auto. Hij slaagde natuurlijk in z'n theoretisch en ze wilde het voor hem betalen. Hij weigerde. Samen op weg dus, naar her en der. Af en toe.
School is uit!!! Jippie!!! De vakantie begint en het springbonengevoel neemt het over. Juichend verlaat ze de klas. Alhoewel, het zo niet helemaal in mekaar zit. 't Is rapportendag. Het examenresultaat staat voorgoed in een document geschreven. Onherroepelijke cijfers, er wordt niet meer gegomd of geschrapt, al helemaal niet met tippex gewit. Niks van dat alles. Fouten zijn voor eeuwig fouten, onomkeerbaar. Buizen kunnen nog omgebogen worden, daar het schooljaar nog in de eerste helft is, maar toch, elke buis is er één teveel, want dat betekent harder werken, dan je lief is.
Maar, ze heeft chanse. Ze moet niet met rode kaken tegenover haar ouders uitleg geven naar het waarom. Ze slaagde en wordt niet ter verantwoording geroepen. Bij broertje is het anders, die heeft er z'n voeten aan geveegd en moet nu op de blaren zitten... of zoiets. Ach, zo erg is het niet, troost ze hem. Moeder en vader zijn niet bepaald ouders die veeleisend zijn. Toch niet in die zin, dat er erg veel om te doen is. Niettegenstaande willen ze wel weten waar 'zijn' probleem zit, want er moet natuurlijk wel wat aan gedaan worden. Het valt dus allemaal nog wel mee. Hij zal wel moeten bijwerken tijdens de kerstvakantie, niet aan te doen.
Zij, houdt niet echt van de sneeuw. Veel en veel te koud is dat spul. Je handen gaan ervan tintelen, je tenen doen verschrikkelijk pijn van de kou, je lippen gaan ervan kapot en je krijgt een loopneus van jewelste. Niets dan ongemakken, vindt ze. Toch, tijdens de vakantiedagen, zullen ze in de tuin moeten spelen. De hele dag binnen is niet gezond, vindt moeder. Hopla dus, de tuin in. Ga maar een sneeuwman maken, stelt ze voor. Iedereen juicht, behalve zij. Maar moeder neemt geen 'nee' als antwoord. Ze moet mee, met haar broers en zusjes. Het eerste kwartier totdaaraantoe, gaat het nog. Maar dan, begint het hé. Natte handschoenen, want ze moest zo nodig sneeuwballen terug werpen naar haar broers die haar eerder bekogelden. Heel even was het best prettig, maar nu niet meer. De pretlichtjes doven en zetten zich om in traankristallen, die haar kaakjes bijten door de vrieskou.
Ze is een doorbijter... tja, dat stond in haar rapport en moeder vond het een goed teken, zo zal ze later opgewassen zijn tegen sommige situaties. Het kan haar enkel maar ten goede komen. Thuis echter, zou moeder liever hebben dat ze wat flexibeler zou zijn, want ze houdt niet op met wenen, jammeren en op de deur slaan om binnen te mogen. Ook al is ze nog maar een half uurtje buiten en spelen de anderen ongestoord verder. Zij Wil Niet Meer!!! Na een tijd, wint ze haar strijd, ze wordt beloond voor haar volharding en moeder laat haar binnen. Natte schoenen uit, natte wanten uit, jas, muts, sjaal uit en al blazend op de handen en stampend met de voeten mag ze rustig in de living zitten. De boel is net gepoetst, ze moet dus opletten dat ze niks besmeurt. Moeder is op dat gebied redelijk gevoelig, weet ze. Ze wil lezen, of op de melodica of blokfluit spelen. Ze mag. En dàt, houdt ze veel langer dan een half uur vol.
Eindelijk... ik zie m'n lieve kleine engel. Ik hoorde z'n kleine voetjes al trippelen in de gang, op weg naar m'n kamer. Ze waren zo schattig en zoet om te horen, toen, wist ik nog niet dat het zijn voetjes waren. Maar nu, lijkt het of ik het -natuurlijk toch wel- wist. Wanneer ik hem in het deurgat zie verschijnen, gaat m'n hart dubbel zo snel slaan. Hij en z'n wat oudere broer zijn m'n genezing. Broer moet wachten, hij is bij familie verder weg. Drie jaar en met een hoop vragen, moest hij hals over kop bij hen logeren voor 14 dagen. Hij blijkt het er naderhand ook best moeilijk mee te hebben gehad, merk ik. Zij hebben de magie waar ik me aan vasthou en optrek. Net zoals vele ouders dat in moeilijke tijden doen. De kracht van je ziel, hun vermogen om je te laten wedijveren met een te vroeg aangekondigde dood. Ik had het geluk, dat het tijdig is opgemerkt en nog kon geopereerd worden. Ach, de dokter heeft ook z'n inbreng, beslist. Maar de genezing naderhand loopt het best door deze momenten.
Hij wist dat ie z'n mama zou bezoeken. Nog te klein om z'n hartje uit te storten in woordjes, maar gevoelens spreken des te meer. Eventjes is er de aarzeling, in het deurgat. Wat een vreemde plaats om mama te zien. Mama in pyama, ook raar... Maar dan is er mama's welkom, de liefde drijft door de kamer, raakt hem, niets of niemand kan ons scheiden tijdens dit moment van weerzien. Chemie in m'n lichaam, geeft me de kracht die ik zonet niet had, doet me doen, wat ik niet mag. Ik buk me en neem hem op m'n arm, hem knuffelend, want heb het gevoel dat ik veel moet in halen. Hij laat het allemaal toe. Hij wordt goed verzorgd bij z'n tante, hij komt niks tekort. Maar tante kan mama niet vervangen, da's onmogelijk voor een dreumes van anderhalf jaar. De opkikker doet ook hem goed.
Ik, heb chanse gehad. Reeds lang had ik pijn in m'n buik. De dokter, want ik was heus wel naar de dokter geweest, meermaals zelfs, dacht dat de oorzaak van de pijn bij m'n darmflora lag. Steeds weer kreeg ik een verzachtend dieet voor de vertering toegewezen. Soms medicatie, maar ik bleef sukkelen. Dan ging het weer wat beter, om dan plots weer krampen te krijgen. Misschien legde ik zelf niet goed uit aan de dokter wat ik nou net voelde. Misschien was hij te zeker. Toen ik niet meer kon van de pijn, probeerde ik een dringende afspraak te krijgen bij m'n gyneacoloog, ten einde raad... Maar daar kon ik pas terecht binnen enkele weken. Dus, liep ik nog enkele dagen rond met die pijn. Tot m'n schoonzus me voorstelde naar het spreekuur te gaan bij haar gyneacoloog. Toen ik -eindelijk- daar terecht kwam kon ik haast niet meer gewoon stappen van de pijn. Elke stap die ik zette, deed m'n buik vreselijk pijn.
De wachtkamer zat zo goed als vol, maar het vorderde. Braaf als ik ben, vroeg ik niet om voor te gaan, ik wachtte geduldig mijn beurt af. Geen zin om te praten, te lezen... Enkel, stil zitten wachten, meer hoefde ik niet. Maar toen kwam het bericht van een bevalling. De dokter moest dringend weg. Hij verontschuldigde zich bij de wachtenden en zei dat we mochten blijven zitten, maar dat ie niet wist hoe lang het zou duren. Wanneer we zouden willen, konden we een nieuwe afspraak maken. De meesten vertrokken. Ik bleef. Ik kon niet vertrekken, ik voelde dat ik het me niet langer kon permitteren, niet in te grijpen. Al wachtende kreeg ik een crisis en viel haast van m'n stoel. Maar, ik hield me dapper. Ik zei niks, verging van de pijn en bleef zo goed als het ging, zitten. De enkelen in de wachtkamer zagen het. Ze vroegen of alles oké was. Toen de dokter terug kwam, lieten ze me eerst bij hem. Ik sprak niet tegen, was blij, dat ik mocht. Ik verloor enorm veel bloed. Al wat ik nog kon zeggen tegen de dokter was: 'dokter, ik heb zo'n pijn'. Hij zag onmiddellijk dat het niet goed met me ging. Ik mocht niet meer met het openbaar vervoer naar huis, moest de taxi bellen of me laten ophalen door iemand. Hij gaf me een briefje mee en moest dezelfde avond nog naar het ziekenhuis om morgen te worden geopereerd.
Bleek dat ik een cyste had, zo groot als een kokosnoot. De dokter had het nog niet meegemaakt. Door die cyste, had ik een buitenbaarmoederlijke gedaan, wat zoveel wil zeggen als een bevruchting in de eileider. Het vruchtje wordt te groot en blijft daar vast zitten. Daardoor barst die eileider open. Kortom, als ik die dag niet naar de gyneacoloog was gegaan, had m'n man bij thuiskomst van z'n werk, me waarschijnlijk doodbloedend in de zetel ofzo gevonden. Maar... het was niet zo, de timing zat goed. De ingreep was gebeurd.
Wanneer ik er jaren later aan terug denk. Is dit één van de schoonste momenten van m'n leven. Te weten, dat ik zelf het geluk heb gehad voor m'n kinderen te kunnen, mogen zorgen. Hun genegenheid te krijgen. Te genieten van hun lach en het wegwrijven van hun traan.
Een tijdje terug was ze erg ziek. Met erg ziek, wil ik zeggen, dat ze niet hoge, maar heel hoge koorts had. Dàt, is niet de eerste keer, maar wil niet zeggen dat men niet allert moet zijn. Telkens ze die hoge koorts heeft -vorige keer vonden ze niks en bleek het uiteindelijk om een gewone virale infectie te gaan- is het kleintje o zo ziek. Eten noch drinken krijg je in dat kleine lichaampje. Maar, gelukkig is ze sterk en na enkele dagen weer springlevend uit op ontdekkingen en uitdagingen. Mama en papa hadden me opgebeld, want ze hebben geen auto. Met het openbaar vervoer naar het ziekenhuis had ik hen al afgeraden onder deze omstandigheden. Dus had ik me aangeboden als chauffeur. Wanneer het nodig zou zijn, zouden ze me maar even moeten bellen en ik zou hen ophalen. Ze moest niet blijven in het ziekenhuis, want daar merkte men dus die virale infectie op. Met de nodige instructies trokken de ouders en het kleintje in hun armen, naar huis. Nou... ik bracht hen uiteraard. En ja, hoor, na enkele dagen medicatie en de nodige zorgen, was kleine ukkepuk weer helemaal de oude, voor zover deze uitdrukking telt voor een peuter.
Drie weken geleden presteerde ze het weer. Net, nadat er een brief was meegegeven vanuit school dat de Mexicaanse griep, of varkensgriep in school heerste. In de brief stond niet in welke klas, of klassen, die griep was genoteerd. Misschien maar goed ook, er zou wellicht een vorm van paniek uitgebroken zijn bij sommige ouders. Het gaat immers over jonge kindjes. Nou, de volgende dag, was ze ziek. De koorts bleef maar stijgen. Met weer maar eens 40°C, nam mama het kleintje naar de huisdokter, die vaststelde dat ze griep had. Hij vermoedde Mexicaanse griep, maar kon het nog niet met zekerheid zeggen. Naderhand bleek het om een ...rarara... zware kou te gaan. Geen griep dus, maar die koorts naar beneden krijgen, is bij haar niet zo simpel, blijkt. Twee dagen later, was kleine broer aan de beurt. Hij was ook erg onder de voet en had koorts, maar hij doet z'n ouders niet diezelfde schrik beleven als z'n zusje. Lagen ze daar beidjes onderuit in de de zetel, zodat mama ondertussen kon proberen iets gedaan te krijgen van het huishouden. De vaat moet ook worden gedaan, en was, is er des te meer, daar ze makkelijk overgeven tijdens het ziek zijn. Ze vroegen veel van mama's geduld. Mama werd beproefd, maar slaagde wat mij betreft, probleemloos. Papa, deed ook z'n best, maar heeft altijd heel vroege diensten en moet toch iets proberen te slapen, om de boel aan te blijven kunnen, wat maar normaal is.
Gelukkig was het de week nadien vakantie. Een welgekomen schoolvakantie, naar mijn mening, daar zusje deze week goed kon gebruiken om weer op krachten te komen. Ze speelden met z'n beidjes weer en mama kleedde hen heel goed aan, wanneer ze even buiten kwamen. Kleintje eet de laatste tijd altijd moeilijk, maar at toch makkelijker dan wanneer ze ziek was. De week liep ten einde en er werd gesproken over naar school gaan, wat kleintje goed geluimd stelde. Ze doet het heel graag. Tot... zondag, de laatste vakantiedag. Kleintje, weende en maakte koorts. Al snel liep de koorts hoog op, weer diezelfde 40°C. Alweer hetzelfde liedje, overbezorgde ouders, en vooral hoe langer hoe meer ongerust. Mama deed alles om de koorts naar beneden te krijgen, maar het lukte niet. Integendeel, de koorts steeg tot 40,8°C. Toen was het maandag, dus mama verwittigde school dat kleintje niet zou gaan. Ze maakte een afspraak met de kinderspecialist in het ziekenhuis en ging er met het kleintje heen. De dokter meende dat kleintje een keelontsteking had. Ze kreeg antibiotica voorgeschreven en de nodige koortswerende middelen. Mama trok weer huiswaarts en begon vol nieuwe moed haar kindje te verzorgen zoals het een ouder betaamt. De tijd liep, dinsdag... woensdag... 's Namiddags kon ze het niet meer houden en belde me om haar verhaal te doen. Ik was nog niet op de hoogte. De koorts bleef zo hoog, zakte niet met de supo's en kleintje werd zowat hysterisch wanneer mama haar een afkoelend badje wilde geven. Ik sprak haar moed in en beloofde klaar te staan indien het nodig zou zijn. Mama had gebeld naar het hospitaal, maar ze moest niet langskomen, zeiden ze. Want ze konden toch niks ondernemen dat zijzelf ook niet kon. De moed zonk haar in de schoenen...
Eindelijk... de volgende dag, zakte de koorts, de medicatie had dan toch een effect. Kindjes, kleinkindjes... ze stelen je hart, maar ze maken je ook bang soms...
Steeds gebonden aan een reeks verplichtingen aan de maatschappij en haarzelf, besluit ze toch maar eens de boel, de boel te laten en een week vrij te nemen, samen met manlief. Gelukkig heeft ze eindelijk met de jaren geleerd, die verplichtingen in een ander daglicht te plaatsen. Sommigen vinden het maar dom, maar voor haar, was het steeds moeilijk zich te kunnen neerleggen bij al die verplichtingen, geheten: onderwijs, werk, huishouden, ziekenkas, burgerrechten en -plichten, enz enz. Ze heeft uiteraard wel door, dat onderwijs onontbeerlijk is. Maar ze werd het zo moe, dag in dag uit, steeds diezelfde bus te nemen, in diezelfde klas te zitten, luisteren naar dingen die je helemaal niet interesseren, terwijl vakken waarin je je zou kunnen verdrinken, een tijdslimiet opgelegd krijgen waarmee je helemaal niet akkoord bent. Je wil meer en verder, maar nee, dàt kan dan weer niet. Altijd maar weer, ben je gebonden aan regels en het gezag dat een ander je oplegt. De dreiging niet meer bij de samenleving te horen hangt steeds boven het hoofd als je je niet aan die regels houdt.
Ze kan doorgaan met doemdenken tot ze zich barslecht voelt en ze de neiging krijgt in een zwart gat te vallen. Steeds maar weer zichzelve optrekkend aan enkele leuke belevenissen en het geluk zich goed uit de slag te kunnen helpen, houden haar op de been, doet haar het hoofd boven water houden. Haar geluk is, optimist te zijn.
Met de jaren -ze is immers niet meer van de jongsten- heeft ze geleerd die dingen te relativeren. Maar al te dikwijls keek ze tijdens moeilijke momenten zo basic mogelijk naar 'het leven'. 'Het leven' waarmee ze zich voor houdt, is, al wat leeft en zich kan verplaatsen op deze planeet. Miljoenen jaren geleden, moest de homo sapiëns zich ook houden aan regels. Zijnde, de regels van de natuur. Had je geen zin om op jacht te gaan, had je geen eten en zou je sterven. Nam je niet deel aan het samenleven binnen je groep, zou je worden uitgestoten. Sociale gewording was onontbeerlijk, men kon alleen niet overleven, men moest mekaar steunen. Kijk naar de dieren in het wild. Bij velen van hen is het nog steeds zo. Zij delen, krijgen, maar moeten ook geven. Dat heet overleven.
Onderdeel zijn van het leven houdt in, je te moeten onderwerpen aan bepaalde regels der natuur. Misbruik door hiërarchisch hogeren, was er, is er en zal er altijd zijn. Het hoort niet, maar dat is net wat ons 'maar' onderdeel van de natuur maakt. De mens is slecht omdat ie slecht gecreëerd is. De mens heeft meer fouten dan velen zouden willen, we moorden mekaar uit, we zijn egoïsten, we pijnigen mekaar, we houden niet van mekaar, tenzij we 'r een voordeel uit kunnen halen. En iedereen zegt: 'Nee, ik ben niet zo', maar als't er op neer komt, moeten we toegeven dat het wel zo is. De één veel erger dan de ander, die zich veel meer onder controle heeft en in bedwang kan houden.
Ja, beslist, het stoort haar niet, te weten, dat ze leeft en onderdeel is van de natuur, zoals de natuur het voorschrijft. Ze heeft niet de pretentie te denken dat ze is geboren voor een hoger doel, dan enkel maar te leven en zich voort te planten, om dan weer te sterven. En dat leven, maakt ze zo aangenaam mogelijk.
Ze heeft dus een weekje vakantie. Thuis gebleven tegen haar gebruik in, geen reis. In huis, samen met manlief, karweitjes doen. Het was al lang nodig het huis op te knappen. Eén week is ruimschoots onvoldoende, maar het is een begin van de nodige opknapbeurt. Zodat ze, wanneer ze op andere momenten thuis zijn, kunnen genieten van hun hol, hun nest, hun stee. En elke dag, doen ze, zoals ze onderling hadden afgesproken een karwei. Elke dag, is er een verschil aan hun huis, hun nest, hun hol. Ze genieten van het resultaat. Ze kijken uit naar het nog te komen resultaat. Maar het werk, nemen ze'r bij, zo hoort het.
Het kon niet, we mochten niet. Stemmen was vandaag het recht van heel Antwerpen, behalve van diegenen die werkten op de uren dat de stemlokalen open waren. Dus, namen we ons recht in eigen handen. Baas had gezegd (eerlijkheidshalve voeg ik erbij, dat ie het tegen collega's had gezegd, niet tegen ons): Je MÀG stemmen, je moet niet, dus kan je niet.
Nou... dàt hoorden we dus van onze collega's en deed ons net het besluit nemen, één dagje voor de stemming. We besloten te doen wat we mochten. Het recht dat we hebben... waarvoor ooit mensen hebben geknokt, mag niet verloren gaan. We zijn verplicht ons recht te gebruiken, besloten we. Maar, oké, baas... we begrijpen jouw mening ook. Wij zullen je niks, nul de botten reden geven, ons van misbruik tijdens de werkuren, te verwijten. Wij zullen tijdens onze lunchbreak haastig onze rechtmatige stem, die wij o, zo belangrijk vinden, te uiten, gaan brengen. Het moet lukken. Je zal het lezen baas. We noteren het in ons rapport, wij komen er eerlijk voor uit mee te leven voor wat leeft in onze stad. Ook wij willen onze verantwoordelijkheid dragen, gisteren, vandaag en morgen.
Nu onze politiekers nog. Ik spreek me echter niet uit over hun verantwoordelijkheidsgevoel.
Mét uniform in het stemlokaal. Eventueel vragen of je eerst mag, want, je moet tijdig weer op 't werk zijn. Absoluut niet met de attentie ooit iemands beurt vòòr te willen gaan, doe ik het met tegenzin. Onderweg wapen ik me psychologisch, want smeken om eerst te mogen, is niet mijn ding, toch zal ik het doen als het nodig moest zijn. Maar... dat is het niet. Ik kom aan het stemlokaal en ja, er heerst een zekere gezellige drukte in de omgeving. Er zijn duidelijk mensen op de been, maar nu ook weer niet zoveel. We kunnen direct binnen, we moeten niet aanschuiven, we moeten niet wachten. Hoeraaaa!!! Smeken om eerst te mogen hoeft niet, nu met m'n stem nog wel effe smeken om gehoord te worden...
Wanneer het bolleke rood is gekleurd, het juiste uiteraard, begeef ik me naar de toezichters, precies of het is echt, echt... écht. Ik krijg m'n identiteitskaart weer én een stempel ter bewijsvoering op m'n oproepbrief. De stempelaar is vastbesloten zinnens te genieten van vandaag. Hij heeft bij iedereen commentaar, de leutigaard met pretoogjes. De man voor me, krijgt te horen dat ie beslist de juiste stem heeft uitgebracht. Ik hoor: "En binnenkort rij jij met de bus over de brug..." Ik grinnik hem toe: "Nee joh... den tram... je ziet het niet aan me, maar... Den Tram". Waarop hij me antwoord dat daarvoor andere projecten op til zijn in onze koekenstad, waarvan ik uiteraard ook wel op de hoogte ben.
Wanneer ik buiten kom, staan er tiepetjes volgeladen met camera en micro én nog meer pamflet. Ze zetten een stap naar me toe, dus steek ik snel en duidelijk m'n armen omhoog, precies of ik heb het commando: "Handen omhoog" gekregen. "Sorry mannen, geen pamfletten, daarvan heb ik genoeg. Ik moet dringend gaan werken, geen tijd!" Ze maken plaats en laten me door.
Met stekende pijn in m'n ribbenkast en rug (die verdomde bronchitis blijft me parten spelen), loop ik toch, willens nillens, domme gans (zelf geven wij altijd aan iedereen de raad, nooit te lopen voor een tram of bus), naar een aankomende tram om die maar niet te missen. Wéér naar centrum stad, naar 't werk om daar mooi op tijd terug m'n ding te doen.
Wat een goed gevoel!!!
Dan is er de uitslag. Ongeveer een 35% van de Antwerpenaren heeft gestemd. Spijtig, zo weinig, denk ik een beetje teleurgesteld. Maar oké, beter dit dan minder. De 'NEE'-stem heeft het gehaald met een kleine 60%. Gewonnen!!! zou je zeggen. Maar, wat hoor ik? 20% heeft NEE gezegd, 14% heeft JA gezegd. Oké, denk ik. MAARRRRRRR.... de rest heeft niet gestemd, hoor ik. Ook met hen moeten we rekening houden, hoor ik. Waarom gingen zij NIET STEMMEN? hoor ik.... Misschien omdat ze geen vertrouwen hebben, maar tòch wel degelijk een mening hebben, hoor ik...
Zalig toch... wij leven écht in een democratie. Hier houdt men tenminste rekening met diegenen die geen gebruik maken van hun recht. Ook al besef ik, dat niet iedere werkende, de kans heeft kunnen nemen, die wij namen. Maar een vogeltje fluisterde me in, dat deze mensen een hele kleine minderheid zijn. Die meerderheid van hen hebben in onze democratie ook een recht uiteraard. Het is hun recht ook een niet gehoorde stem te hebben. Maar goed, dat we onze politiekers hebben. Zij horen tenminste de niet-uitgesproken stem. En... toeval of niet... zegt die stem toch wel net, wat zij willen horen....
Ze zijn aan zee op vakantie. Heerlijk, die ruimte op het grote strand. Zon, zee, zand en ruimte, meer heeft een kind niet nodig. Alhoewel, het deze vakantie ook bewezen is, dat wanneer de zon verstek geeft, er ook pret kan gemaakt worden. Vader nam het besluit die andere dag. 'Als morgen de zon niet schijnt, gaan we een regenwandeling maken', had hij gezegd. Jaren later zou blijken dat de slimmerd natuurlijk al wist dat het zou gaan regenen. Maar de kinderen beseften het niet. Vader had een voorstel gedaan en we zouden morgen wel zien. Die wandeling was er eentje van uren. Regenjassen dichtgeknoopt, goed ingepakt maar toch met hele korte broekjes, want, flinke kinderen krijgen nooit kou aan de blote beentjes. En flink waren ze, allemaal, stuk voor stuk. Niemand zou de eerste zijn die zou klagen over kou. Trouwens, als je flink stapt, blijf je warm. Ze wisten het niet, beseften het nog minder, maar ondervonden het aan den lijve. Tuurlijk was het leuk, hoe kon het ook anders? Je moest hier niet persé dicht bij de moeder en de kinderwagen waar de allerjongste goed ingepakt zat, blijven. De dijk was breed genoeg, je kon enkele meters heen en weer, op en neer, alvorens vader of moeder je tot de orde riep. Thuis... was dat heel anders. Daar mocht je die kinderwagen niet lossen of je kreeg een mep rond de oren. 'Veel te gevaarlijk!' werd er dan gesneerd, precies of dat lag aan jezelf, kleine uk, dat al die auto's daar persé in de buurt wilden rondhossen.
Aan zee, mochten de kids ook onbewaakt buiten spelen. Thuis kon dat enkel op bepaalde plaatsen en momenten. Aan zee was dus een grotere vrijheid. Gelukkig bleven ze er lang deze zomer. Vader had wel niet zo veel vakantie, maar wanneer hij moest werken, bleef hij van maandag tot vrijdag thuis en kwam tijdens het weekeinde weer. Moeder stond er alleen voor met haar zeven spruiten. Ukje mocht om onverklaarbare redenen, wanneer papa thuis was in de week, of beter, wanneer papa moest werken en dus niet aan zee bleef tijdens de week, bij moeder in het grote bed. Waarom nu ukje daar mocht slapen, heeft ze nooit geweten. Het was wél zo, dat ukje dikwijls tot ergernis van haar zussen voor blauwe plekken zorgde bij de anderen. Hoe ze't deed, wist ze zelf niet, maar 's morgens had zusje dat naast ukje had geslapen, meer wakker gelegen dan geslapen. Ukje zelf, sliep uitermate goed en wist nooit van iets. Ellebogen en knieën werden steeds weer keihard tegen ledematen van zusjelief geplant, wat meermaals tot huilbuien of 'auw'-geroep leed of leidde... Dit, gold ook die dagen voor moeder. Op een mooie morgen (nou voor ukje toch) werd ze wakker en merkte ze dat iedereen al op was. Raar... want moeder liet haar nooit langer slapen. Raar... wat is er gaande, vroeg ze zich af? Ze wilde uit bed komen, want hoorde iedereen z'n ding doen, normaal gezien ontbeten ze altijd en immer samen. Uitzonderingen werden nooit of te nimmer toegestaan, tenzij bij ziekte, wat hier en nu voor zover zij wist toch niet het geval was. Bij het uit bed glijden, merkte ze bloed op de grond, naast bed. Brrrrr... bloed... misschien is er wel iets heel ergs gebeurd en ze riep: 'Mama, hier ligt bloed! Mama, bloed!!! Mamaaaaaaa!!!'
Moeder kwam... rustig... Ze had een zakdoek voor haar neus. Ze was nog in pyama, maar ze bloeide nogal fel. Ukje zag bloed, bloed, bloed. Ze zei niks, vroeg niks, ze keek, keek, verwonderd. Moeder zuchtte: 'Jij bruut wicht toch'. Ze schudde haar hoofd, maar verder zei ze niks. Ukje vroeg het, ze wilde het weten. 'Wat? Hoe? Wat?' Moeder zei dat ukje haar een bloedneus had gestoten met haar elleboog. Het deed pijn, haar neus, haar gezicht, haar oog.... Al dat bloed, van mama... Ik? Ik???
Nog steeds, jaren later, kan ukje niet geloven dat ze moeder zo had toegetakeld. Nu is ukje een UK, groot, volwassen. En nog begrijpt ze niet dat ze toen haar moeder zo hard had gestoten. Nooit heeft moeder meer willen vertellen.
Ze is één van de velen. Ze hoort er beslist wel bij, maar heel soms, heeft ze behoefte aan haar eigen wereld. Erg jong nog, maar haar fantasie moet ook z'n weg kunnen vinden in het labyrint van drukte om haar heen. Dus, is het soms nodig een rustig plaatske te zoeken, vinden en behouden. Dat laatste staat voor karakter hebben, want zonder dat, wordt je rustige plaatske al snel ingenomen door een ander die het ook wel ziet zitten. Of, die jou plaatske niet meer als rustig wil bestempelen en er snel wel es wat aan zou veranderen.
Ze zijn met velen onder één dak. Nou, velen... Als ze vergelijkt met haar klasgenootjes, wél. Daarom creëert ze soms de stilte om haar heen. Deze rustige plaatskes zijn dus veranderlijk van dag tot dag, mits enkele uitzonderingen, die ook voor de anderen, een oase van rust schenken, vanwege de nodige privacy die een mens zowiezo krijgt op zo'n moment. Zoals daar is, de w.c. Eens je daar kan gaan zitten, ben je verzekerd van enige geruststelling in privacy. Alhoewel... met maar één toilet voor 10 mensen, is er soms ook sprake van een spitsuur. Voor de jongsten, die niet lang kunnen ophouden heeft moeder wel een 'pot' voorzien, waarop ze hun behoeften kunnen doen, wanneer het ophouden een probleem wordt. Toch, die anderen komen regelmatig kloppen, zoniet, bonken op de deur om je aan te moedigen in snelheid. Eigenaardig toch, dat ze't nooit bedacht hebben. Een wedstrijdje snelkakken...
Enfin, wanneer het niet zo is, geniet ze van de rust op de w.c. Zij zingt graag en haast altijd. Soms bedenkt ze zelf wel liedjes op die w.c. Nooit heeft ze geweten of zich de vraag gesteld, wat de anderen denken wanneer ze daar zo zit de kwelen. Nooit spreekt iemand van de anderen haar er op aan. Niettegenstaande zijn sommige broers en zussen helemaal niet schaars met kritiek. Blijkbaar is het gewoon... achteraf bekeken.
Er is ook de schommel. Hoewel die in de tuin staat en dus een openbare plaats is waar je makkelijk met meerderen kan vertoeven -wat ook meestal zo wel is- is die schommel een plaats waar zij in zichzelve kan keren, wat ze ook met regelmaat doet. Ze kan uren zitten schommelen, zingend, want het ritme van het piepende zitje, daar zit muziek in. Zo simpel als wat. Het moet gewoon. Ook weer achteraf bekeken, is moeder misschien steeds erg blij, wanneer kleintje op die schommel zit te zingen. Zo weet ze ten eerste waar dochterlief uithangt, en ten tweede weet ze dat alles goed is, waarom zou ze anders zingen? Zingen is immers een uiting van tevredenheid, van blijheid. Wanneer je zingt, hoor je meestal ook de gemoedsgesteldheid van die persoon. Een makkie voor moeder dus. Broers en zussen hebben zo zeker ook geen last van kleintje, die kunnen ook rustig hun gangetje blijven gaan, zonder haar bemoeienissen.
En af en toe, is dat privéplaatske ook de trapzaal. Vader heeft de muren mooi in de lak gezet. Een knap staaltje schilderwerk, want de muur lijkt marmer. Vader kan er dan ook enorm goed mee overweg, met die verf. Ze vindt die trapzaal zo knap, met haar vijf jaren, dat ze nu, haast vijftig jaar later, haar ogen sluit en die trapzaal meteen voor de geest kan roepen. Ze ziet de kleuren, de patronen en ze hoort vooral de acoustiek.
Daar genoot ze zo van hé. Ze zette zich halverwege de trap en begon te zingen. Ook toen heeft nooit iemand van het gezinnetje haar gezegd het te laten. Dààr, zong ze vooral liedjes met langere noten, het mocht niet te frivool zijn, want dat kwam de klank niet ten goede. Er zat een kleine echo, ze zat dus als het ware in de mixtafel van een studio, als je't zo bekijkt... Zij bekeek het toen zeker niet zo, daarvoor was te jong, te onwetend. Het enige dat zij op die momenten deed, was genieten.
