20-02-2012 om 11:07 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

xml:namespace prefix = v ns = "urn:schemas-microsoft-com:vml" />

De oudste “oergodheid” was Chaos. Uit deze ontstonden Ouranos (de hemel), Gaia (de aarde) en Tartaros (de onderwereld). Gaia was getrouwd met Ouranos en uit hun nageslacht zijn onder andere de Olympische goden ontstaan. Dezen waren de belangrijkste goden uit de Griekse mythologie. Twaalf in getal waren ze en ze worden Olympisch genoemd omdat zij hun “officiële” verblijfplaats hadden in een paleis dat zich bevond op de top van de Olympos, een bijna drieduizend meter hoge berg in het noordoosten van Griekenland (ten zuidwesten van Thessaloniki). Hun namen: Zeus (de oppergod), Hera (zijn echtgenote), Poseidon (god van de zeeën), Demeter (godin van de landbouw), Hestia (godin van de huiselijke haard), Aphrodite (godin van de liefde), Athena (godin van de wetenschap en de krijgskunst), Hephaistos (god van de smeedkunst), Apollo (god van de schoonheid en van de geneeskunst), Artemis (godin van de jacht), Hermes (god van de handel) en Ares (god van de oorlog). Later is daar nog Dionysos bijgekomen, de god van de wijn, doch toen had Hestia zich reeds teruggetrokken, in de huizen van de gewone mensen om daar haar functie van godin van de haard optimaal te kunnen uitoefenen… en zodoende waren de Olympiërs weer met twaalf.

Gaia had echter ook betrekking met Tartaros. Hieruit kwam Typhon (of Typhoon) voort.

Typhoon, zoon van Gaia (de Aarde) en Tartaros (de Onderwereld) was het grootste en vreselijkste monster dat ooit heeft bestaan.

Zijn bovenste helft, tot aan zijn middel, had iets menselijks, maar onderaan bestond zijn lichaam uit twee slangen, zo groot dat het niet te beschrijven valt. Met zijn armen kon Typhon ten hemel reiken en de hele aarde omvatten. Hij kon brullen als een drieste leeuw en blaffen als een razende hond. Bij zijn halfzuster Echidna, zelf een dochter van Ouranos en Gaia, was hij de vader van de meest legendarische monsters uit de Griekse mythologie: de leeuw van Nemea, de Hydra van Lerna, de Kerberos of hellehond, de hond Orthros (die de runderen van Geryones hielp bewaken), de Chimaira, de slang Ladon (die de appelboom van de Hesperiden bewaakte), de Sfinx van Thebe. Op een dag haalde Typhon het in zijn hoofd om zich het meesterschap over hemel en aarde toe te eigenen.

Toen hij aanstalten maakte om de verblijfplaats van de goden op de Olympos te bestormen, veranderden dezen zichzelf in dieren om aan zijn razernij te ontsnappen: Zeus werd een ram, Dionysos een geit, Hera een koe, Ares een zwijn en… Aphrodite een vis.

De goden beschikten inderdaad over de bijzondere eigenschap dat ze andere gedaanten konden aannemen: gedaanten van andere mensen of van dieren, en ook van planten en zelfs levenloze dingen. Dat was vaak zeer handig om, zoals hier het geval is, aan eventuele belagers te ontsnappen. De onverbeterlijke eeuwig ontrouwe oppergod gebruikte de truc talloze keren om zijn echtgenote Hera om de tuin te leiden en zijn echtelijke ontrouw te verdoezelen. Zo benaderde hij de prinses Europa in de gedaante van een stier, Leda (echtgenote van koning Tyndareos van Sparta) in de gedaante van een zwaan, Alkmene (koningin van Thebe) in de gedaante van haar eigen man Amphitryon, en Danaë (dochter van de Argivische koning Akrisios) zelfs in de gedaante van een gouden regen… 

Aphrodite is de godin van de liefde. Ze is ontstaan uit het schuim van de zee (cf. mijn gelijknamig boek  op www.bloggen.be/dzeus) op de plaats waar de afgehouwen geslachtsdelen van Ouranos door zijn zoon Kronos in de zee werden geworpen. Zij is dus niet, zoals soms beweerd wordt, een dochter van Zeus, maar wel van Ouranos (de hemel) en Pontos (de zee). Talloos waren haar liefdesavonturen met vele sterfelijke en onsterfelijke mannen. Eén van haar bekendste affaires was die met Ares, de god van de oorlog. Uit hun beider vereniging sproot onder andere Eros voort, de god van de liefde. Eros wordt doorgaans voorgesteld als een lieve krullebol, die met graagte een boog hanteert, waarmee hij pijltjes afschiet, recht in het hart van goden en mensen: gouden pijltjes om de liefde op te wekken, loden pijltjes om het tegengestelde gevoel op te wekken. Hij had een uitstekende relatie met zijn moeder en meestal zien we het liefdesgodje dan ook in het gezelschap van Aphrodite.

Samen met haar zoon Eros, eveneens in de gedaante van een vis, zwom zij alover de zee tot in Egypte. Teneinde elkaar niet te verliezen, hadden zij hun staarten aaneengebonden met een touw.

Wie ondanks zijn gedaanteverwisseling niet aan Typhon ontkwam, was Zeus. Typhon overmeesterde hem, sneed hem de pezen van handen en voeten uit en verborg ze in een grot, waarvan hij de ingang bewaakte. De grote god was nu geheel machteloos. Maar de god Hermes en de bosgod Pan – die een zoon was van Hermes – slaagden erin de pezen van de oppergod weer te bemachtigen. Pan leidde Typhon af met zijn spel op de herdersfluit. Die fluit had hij eertijds gemaakt uit een rietstengel, waarin de goden de nimf Syrinx, op haar eigen verzoek, hadden veranderd om aan de avances van de lelijke bosgod te ontsnappen. Pan maakte van de rietstengel een herdersfluit, de zogenaamde panfluit, dewelke hij altijd liefdevol bij zich droeg.

Later heeft Hermes zelf zeer voordelig gebruik kunnen maken van de herdersfluit, die ook “syrinx” wordt genoemd, naar de nimf. Het was namelijk met een dergelijke fluit dat hij Argos, de reus met de honderd ogen, verschalkte toen deze in opdracht van Hera, Io gevangen hield, een geliefde van Zeus die door de oppergod in een koe was veranderd. Argos hield namelijk steeds minstens twee van zijn honderd ogen open, ook tijdens de slaap. Maar tegen Hermes’ fluitspel bleken die twee ogen niet opgewassen… (cf. het boek “Uit het schuim van de zee”, hoofdstuk 12).

Maar keren we terug tot Typhon… Terwijl het monster in de ban was van het spel van Pan, slaagde Hermes erin de pezen van zijn vader Zeus te bemachtigen en ze terug te bezorgen aan de oppergod, die daardoor zijn krachten nu helemaal terugvond.

Zeus herpakte zich en ging de strijd aan met Thyphoon.

Het werd een zware en uitputtende strijd met wisselende kansen, tussen de machtige god en het ontzaglijk monster. Het strijdperk was de hele wereld, tot ver buiten Griekenland…

Uiteindelijk slaagde de oppergod erin het monster met zijn bliksem neer te slaan op Sicilië en het zieltogende en vuurspuwende lichaam te verpletteren onder de Etnaberg.

We kennen allen de Etna als een van de actiefste vulkanen ter wereld, gelegen in het oosten van het eiland Sicilië. Op geregelde tijdstippen komt de vulkaan tot uitbarsting, bijna jaarlijks en vaak meerdere keren in hetzelfde jaar, vaak gepaard met woest gebrul en gedonder en soms met desastreuze gevolgen.  En onophoudelijk stijgt er rook op uit de vulkaan. Dit alles komt, zegt men, doordat onder de berg het lichaam begraven ligt van het monster Typhon, wiens woede en razernij na al die jaren nog steeds niet bekoeld is…

Als herinnering aan de tijd dat Typhoon de Olympos bestormde, plaatsten de goden de twee vissen aan de sterrenhemel.

20-02-2012 om 11:04 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

WATERMAN
     20 januari – 18 februari

"Menig sterfelijke jongeling werd bemind door Eos, de godin van de dageraad".

Eos, die in het latijn Aurora heet, en die wij “de morgenstond” noemen, of “de dageraad”, is de dochter van de titaan Hyperion en de titanes Theia, beiden kinderen van de aarde (Gaia) en de hemel (Ouranos). Helios, de zon, is haar broer en Selene, de maan, haar zuster. Ze woont aan het oostelijk uiteinde van de wereld. Gehuld in een saffraankleurig kleed opent zij aldaar iedere ochtend , met daar roze vingeren, de hemelpoorten. Aldus verleent zijn doorgang aan haar broeder Helios, die uit de oceaan ten hemel opstijgt met zijn door twee goddelijke paarden getrokken zonnewagen, om ’s avonds onder te duiken in het westen. Zelf spoedt Eos zich dan naar de Olymposberg, de verblijfplaats van de goden, om er de komst van de zonnegod aan te kondigen.

Eos is een aantrekkelijke verschijning, die zelf talloze keren verliefd was, zowel op sterfelijke mannen als op onsterfelijken. Een van haar geliefden was Astraios, de zoon van haar oom, de titaan Krios. Zij schonk hem talrijke kinderen: de sterren en de planeten, alsook de winden (de noordenwind Boreas, de zuidenwind Notos, de westenwind Zephyros en de oostenwind Euros). Een andere was Kephalos, de koning van Thorikos, die gehuwd was met de Atheense prinses Prokris. Eos schaakte haar geliefde, doch deze keerde uiteindelijk toch naar zijn echtgenote terug, echter niet nadat Eos hem een paar kinderen had geschonken… Dat het uiteindelijk toch heel slecht afliep met Kephalos en Prokris kunt u lezen in mijn boek “Uit het schuim van de zee”, hoofdstuk 35.

Eos raakte ook verliefd op de oorlogsgod Ares. Het was in de tijd dat Ares een affaire had met de godin Aphrodite. Ares, die allesbehalve een trouwe minnaar was deelde ook het bed met Eos. Dat ontging Aphrodite niet en wie de grote liefdesgodin dwarsboomt in de liefde moet daar gewoonlijk de kwalijke gevolgen van dragen. Er ontstond een eeuwigdurende vete tussen Aphrodite en Eos. Bovendien strafte Aphrodite haar liefdesrivale door in haar hart een ziekelijke hartstocht te leggen voor sterfelijke jongelingen. De drie meest bekende jongemannen op dewelke Eos hartstochtelijk verliefd was zijn Orion – de jonge jager over wie wij het zullen hebben in het hoofdstuk “ Schorpioen” – en Tithonos en Ganymedes, twee prinsen uit het koningshuis van Troje.

“Zo waren Ganymedes en Tithonios, twee prinsen uit het koningshuis van Troje, het voorwerp van haar liefde.” [er staat “Tithonios”; de meer gangbare vorm is “Tithonos”]

Ganymedes was de zoon van Tros, een van de eerste koningen van Troje, en naar wie de stad werd genoemd. Volgens Homeros was Ganymedes de mooiste van alle stervelingen. Toen Eos deze mooie jongeling opmerkte, begonnen duizend vlinders te fladderen in haar onderbuik. Maar helaas…

"Ook de oppergod Zeus had zijn oog laten vallen op Ganymedes"..

… ook Zeus ontbrandde in liefde voor Ganymedes, toen hij hem een kudde schapen zag weiden op de flanken van de Idaberg in Klein-Azië.

“ Onder de gedaante van een arend ontvoerde hij de mooie jongeling naar de verblijfplaats van de goden op de Olymposberg.”

Zeus stuurde een arend – sommigen beweren dat hij zichzelf veranderde in een arend – die de jongen meenam naar de Olympos, alwaar hij hem aanstelde tot wijnschenker van de goden, oftewel “waterschenker” (de “waterman”!) voor diegenen onder de goden die van hun dokter alcoholverbod hadden gekregen.

“Als compensatie bekwam Eos van Zeus de onsterfelijkheid voor Tithonios.”

Ondertussen had Eos haar zinnen gezet op Tithonos, de zoon van een andere Trojaanse koning, Laomedon. Eos stal de mooie jongeling en nam hem mee naar Ethiopië. Ze hoopte dat ze nooit van hem afscheid zou moeten nemen en omdat hij een sterveling was richtte zij zich tot de oppergod Zeus, met de bede om haar geliefde het eeuwig leven te schenken. Zeus willigde haar verzoek in. Hij beschouwde dit ongetwijfeld als een compensatie voor de roof van haar eerdere geliefde Ganymedes…

“Ze had evenwel verzuimd ook de eeuwige jeugd voor haar geliefde te vragen”.

Had Eos gedacht dat het eeuwig leven meteen ook de eeuwige jeugd betekende, zoals dat bij de goden het geval is, en had zij daarom vergeten die eeuwige jeugd voor Tithonos erbij te vragen? Zolang Tithonos zijn jong en fris uiterlijk bleef behouden was alles koek en ei tussen de twee. Hij schonk Eos twee kinderen, waarvan Memnon de bekendste is. Deze werd koning in Ethiopië en tijdens de Trojaanse oorlog trok hij ten strijde tegen de Grieken. Hij doodde daar Nestors zoon Antilochos, maar werd later zelf gedood door Achilles. De morgendauw werd door de Grieken beschouwd als de tranen die Eos weende om Memnons dood.

“Deze schrompelde met de jaren ineen en veranderde uiteindelijk in een krekel”.

Met de jaren kwam Tithonos’ lichaam in verval. Hij takelde af, droogde uit, zijn stem werd schor en verdween tenslotte helemaal, diepe groeven doorploegden zijn lichaam en hij droogde uit, tot hij tenslotte niet meer toonbaar was. Eos verstopte hem en sloot hem op in een klein donker kamertje, waar ze hem eten bracht en verder goed verzorgde. Daar verschrompelde hij helemaal tot hij uiteindelijk veranderde in een krekel, een lelijk dier. Iedere dag stond Eos nu heel vroeg op om hem ’s morgens niet te moeten aanschouwen.

“Ook Tros, Ganymedes’ vader, werd schadeloos gesteld: Zeus schonk hem twee goddelijke paarden.”

De paarden die Zeus aan Tros schonk, ter compensatie voor het kidnappen van zijn zoon waren onsterfelijk: een goddelijk en dus kostbaar geschenk, waarmee de koning vrede nam. Die paarden waren tijdens de Trojaanse oorlog in het bezit van Aineias, een nakomeling van Tros in de vierde graad. Met die paarden trok Aineias ten strijde tegen de Argivische koning Diomedes, maar Diomedes ontfutselde hem de paarden en gebruikte ze zelf in een gevecht met de grootste Trojaanse held, Hektor.

Maar keren we terug tot Ganymedes.

“Ganymedes zelf werd door de oppergod aangesteld tot wijnschenker van de goden, zeer tot ongenoegen van de godin Hera, wier dochter Hebe die functie tot dan toe had vervuld.”

In de functie van wijnschenker nam Ganymedes dus de plaats in van Hebe, een dochter van Zeus en diens echtgenote Hera. Dat Hera het met die “functiewissel” niet eens was, wordt wel tegengesproken door enkelen. Zij beweren dat het Hera zelf was die, jaloers als zij was, haar echtgenoot had gedwongen de jongen tot wijnschenker aan te stellen, opdat hij hem dan enkel nog van op een afstand zou kunnen bewonderen…

“Later plaatste Zeus de geliefde jongeling als ‘de waterman’ tussen de sterren.”

Maar wie er daarna de functie van wijnschenker op zich heeft genomen is niet duidelijk. Was het weer Hebe? Of was het  Hephaistos, de kreupele god van de smeden, aan wie de taak van wijnschenker tot dan toe slechts bij speciale gelegenheden was toevertrouwd, die nu de full-time job aangeboden kreeg? 

20-01-2012 om 00:00 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

We beginnen onze voorlaatste dag met een duurloop in het indrukwekkende  Panathenaienstadion. Hierna volgt een tour door de stad. Er is immers heel wat te beleven in Athene. Er zijn de grote straten waarvan de interessantste de Venizelosstraat is met het gebouw van de Nationale Bibliotheek, het Universiteitsgebouw, de Academie van wetenschappen, de grote christelijke kerk van Dionysos Areopagitos en het wondermooie huis van de beroemde archeoloog Heinrich Schliemann. Verder zijn er de grote pleinen: Monasteraki, Omonia en Syntagma. Op dit laatste plein bevindt zich het parlementsgebouw waar iedere zondag de plechtige aflossing van de wacht gehouden wordt. Dit is een feestelijk gebeuren dat niet moet onderdoen voor de aflossing van de wacht bij Buckingham Palace. Er is ook een nationaal park met het Zappeion en het koninklijk paleis. Er zijn vele kerken en musea. Zeker het bezoeken waard is het Nationaal Archeologisch Museum, waar de meest waardevolle vondsten van over heel Griekenland bewaard worden. Vermelden we enkel het bijna twee meter hoge bronzen beeld van Poseidon, opgevist uit de zee nabij Kaap Artemision. Dit heeft model gestaan voor de tweede medaille van Grijslokes Olympiade (klik hier: www.bloggen.be/dzeus/archief.php?ID=1435709). En boven alles en als beloning voor twee weken aandacht voor de klassieke cultuur: de Plaka!
 

2 augustus 1994. We keren huiswaarts met een enorme culturele bagage. De echte “sportievelingen” onder ons hebben hun fysieke conditie op peil gehouden door een dagelijkse duurloop van minstens een uur. En denk nu niet dat de bloemetjes niet werden buitengezet: iedere avond werd er feestgevierd, ouzo, retsina en bier vloeiden rijkelijk en de Griekse dansen bleken de Grijslookse lopers en loopsters goed te liggen. De winnaar van Grijslokes Spelen in Griekenland heet Hendrik Vanherzeele: hem zal nog veel eer te beurt vallen in het eigen vaderland. En niet te vergeten: een standbeeld en een levenslang pensioen. De apotheose.


Hendrik Vanherzeele: Grijslokes Olympisch kampioen.

18-01-2012 om 00:00 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

Vanop de tachtig meter hoge rots die de Akropolis is, hebben we een prachtig uitzicht over de stad. In de verte, in het noordoosten, zien we de tweemaal zo hoge Lykabettosheuvel. In het westen en vlakbij, zijn drie heuveltjes: de Pnyx, de Muzenheuvel en de Nimfenheuvel. Nog dichterbij, tegenover de ingang van de Akropolis, zien we de Areopagosrots waar Orestes zijn beroemd proces kreeg na de moord op zijn moeder Klytaimnestra. Beneden, tegen de zuidelijke helling, zien we het theater van Dionysos en het nog volop gebruikte odeon van Herodes Atticus. Ten noorden: de agora, het beroemd uitgaanscentrum “de Plaka”, het Romeins forum met de toren der winden en de ontzaglijk grote bibliotheek van Hadrianus. Honderd meter ten oosten is het monument van Lysikrates. Van daar loopt een weg naar het zuidoosten, naar de merkwaardige Boog van Hadrianus, die toegang verleent tot het Olympeion waar zich de machtige Zeustempel bevindt die meer dan 110 meter lang is en meer dan 43 meter breed: een dipteros, met een dubbele rij zuilen dus. Van de in totaal 104 zuilen van Penthelisch marmer staan er nu nog 15 recht, met bewaarde Korinthische kapitelen en dwarsbalk. In dezelfde richting, maar zo’n vijfhonderd meter verder, zien we het machtig Panathenaienstadion dat aangelegd werd in een natuurlijk inzinking tussen twee heuvels. Het is hoefijzervormig, volledig uit marmer en het biedt plaats aan 70.000 toeschouwers. De bouw ervan was klaar in 1870 en in 1896 werden hier de eerste Olympische Spelen gehouden. Loopclub Grijsloke zal niet nalaten ook hier een sportieve prestatie ten beste te geven. 

16-01-2012 om 00:00 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

31-12-2011 om 00:00 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

Uit het schuim (van de zee) (2011), 402 pag.,

de Griekse mythologie in 136 verhalen (geïllustreerd)

Een perfect eindejaarsgeschenk voor uw cultuurminnende  familieleden, vrienden en kennissen.

Vanaf 1.1.2012 is het boek enkel nog te verkrijgen bij de auteur (prijs 18,95 euro).
Bestellen via tel. 056.215944  of  via mail  kvansteenbrugge@gmail.com.
Voor leveringen in België worden geen verzendkosten aangerekend.
Vermelden indien u een gesigneerd exemplaar wenst.
Levering binnen de drie dagen.

27-12-2011 om 00:00 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

Via de oude Panathenaienweg, waarlangs de gelijknamige processie optrok, bereiken we de toegangspoort tot de Akropolis. Boven op deze beroemde rots bevindt zich het meest bezochte antieke gebouwencomplex. Dit is het heiligdom van Pallas Athena op de Akropolis. Er zijn de Propyleeën (het entreegebouw), het Parthenon (de beroemdste antieke tempel en een wonder van architectuur), het Erechtheion met de Karyatidenhal, en het onvolprezen tempeltje van Athena Nike. Bij het Erechtheion groeit nog de olijfboom (of een afstammeling ervan) die er door de godin Athena zelf werd geplant en waarvoor zij de gunst van de stad kreeg, ten nadele van Poseidon. Deze was daarom zo kwaad dat hij zijn drietand vanuit de zee dwars door de Akropolis stootte; in de vloer van het Erechtheion zijn daarvan nog de sporen te zien. Op deze Akropolis was het dat Hephaistos zijn zuster Athena wilde verkrachten, maar de godin-maagd gaf hem zo’n ongelukkige stamp dat zijn zaad op de rots terechtkwam, in de schoot van moeder Gaia. Hieruit werd Erichthonios geboren, de echte stamvader van de Atheners. Vanop deze rots, vlak bij de Nike-tempel, stortte de wanhopige koning Aigeus zich in de zee (die toen tot tegen de Akropolis kwam) toen hij het schip van zijn zoon Theseus met zwarte zeilen zag terugkeren uit Kreta. Theseus had namelijk vergeten de zwarte zeilen door witte te vervangen, ten teken dat hij nog leefde. Wij vergeten niet een bezoek te brengen aan het Akropolismuseum, niet in het minst omdat zich daar het beeld van de treurende Athena bevindt. Het is een marmeren bas-reliëf dat hier ter plaatse is gevonden. Het staat model voor de vijfde en laatste medaille van Grijslokes Olympiade. 

21-12-2011 om 00:00 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

Van Eleusis tot Athene is nog twintig kilometer, maar we zitten reeds volop in de verpestende sfeer van chemische industrieën en uitlaatgassen van auto’s. Naarmate we het centrum van deze miljoenenstad naderen, wordt het er niet beter op. Athene is één van de meest verkeersdrukke en meest vervuilde steden van Europa. Maar deze stad herbergt een ongelooflijke schat aan klassieke overblijfselen. We beginnen onze tocht doorheen de stad bij de Keramikos, de antieke begraafplaats op ongeveer één kilometer ten noordwesten van de Akropolis. Deze plaats wordt niet overspoeld door toeristen; er zijn niettemin vele indrukwekkende grafmonumenten. Sommige zijn authentiek, andere zijn kopieën, waarvan het origineel zich bevindt in het Archeologisch Museum. Bij de Keramikos vinden we het Dipylon, dat de belangrijkste toegangspoort was tot de oude stad. Naast het Dipylon vinden we het Pompeion terug. In dit gebouw maakte men zich klaar voor de grote jaarlijkse Panathenaien-processie, dewelke hier van start ging. Ernaast bevindt zich de Heilige Poort, die zowel de heilige weg naar Eleusis als de Eridanosrivier overspande. Tussen deze plaats en de Akropolis ligt de Agora, waar zich het openbaar leven in het oude Athene afspeelde. De interessantste gebouwen zijn hier: de zeer goed bewaarde tempel van Hephaistos en de stoa van Attalos, die door Amerikaanse archeologen weer werd opgebouwd, naar het oorspronkelijk model. Deze stoa is nu als museum ingericht. De vondsten die op de agora gedaan werden zijn er tentoongesteld, evenals interessante maquettes van de agora en de Akropolis. Van de overige gebouwen op de agora was de tempel van Ares misschien wel de belangrijkste. Het was één van de weinige Griekse tempels ter ere van de oorlogsgod. Achteraf bekeken waren de Grieken een vredelievend volk…


Het grafmonument van Hegeso, één van de bekendste van de Keramikos.


Zicht op de agora, gezien uit de richting van de akropolis.
Aan de overzijde van de agora: de tempel van Hephaistos, een dorische tempel uit de 5e eeuw v.C.
Deze zeer goed bewaarde tempel wordt ook theseion genoemd vanwege de metopen met afbeeldingen van de heldendaden van Theseus en ook omdat hier het gebeente van Theseus zou begraven liggen...


De stoa van Atallos aan de oostelijke zijde van de agora. Volledig gerestaureerd in 1953-56. Nu een museum.
In de achtergrond zien we de akropolis. We herkennen v.l.n.r.: het erechtheion, het parthenon en de propyleeën.
We zien onder de propyleeën een paar grotten in de rotswand. In één van die grotten werd Kreousa, één van de dochters van de atheense koning Erechtheus, door Apollo verkracht (cf. het boek "Uit het schuim van de zee", hoofdstuk 33, pag. 103).

13-12-2011 om 16:40 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

Maar de voornaamste reden van ons bezoek aan Eleusis is dat het op één na belangrijkste religieus complex van de klassieke oudheid zich hier bevindt. Jaarlijks trok aan het eind van de zomer een processie van Athene naar Eleusis. Er waren meerdaagse vieringen in het Telesterion, een grote inwijdingsruimte. Het waren Eleusinische inwijdingsceremoniën, die ’s nachts gehouden werden, bij fakkellicht. Deze mysteries waren geworteld in het ruwe boerenleven en hadden tot doel de mens met vreugde te leren leven en met hoop te sterven. Ze stonden in het teken van Demeter en haar dochter Persephone, die door Hades geschaakt werd: de opeenvolging van het verdriet om het afscheid en de vreugde om de terugkeer van de geliefde dochter, de opeenvolging van de seizoenen, van de stervende en weer oplevende natuur. Behalve dit Telesterion (een bijna vierkante ruimte van 52 bij 53 meter) vinden we hier als interessantste gebouwen: een tempel van Demeter en Persephone en het Plutonium. Dit laatste is een heiligdom van Hades alwaar volgens sommigen Persephone naar de onderwereld afgedaald zou zijn en later naar de aarde teruggekeerd. Verder vinden we een tempel van Artemis en Poseidon, grote en kleine propyleeën en de Kallichorosbron, waar Demeter treurde om haar dochter.

06-12-2011 om 00:00 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

We verlaten de Peloponnesos via de brug over het kanaal dat de Korinthische met de Saronische Golf verbindt. Honderd jaar geleden werd het in gebruik genomen. In de oude tijden werden de boten, ontdaan van hun lading, over land getrokken langs een weg waarvan nu nog delen te zien zijn: de Diolchos.


Het kanaal van Korinthe.


Een overblijfsel van de diolchos.

Net als Theseus nemen we de oude moeilijke weg naar Athene, die de kust van de Saronische Golf volgt. We zien bij Agii Theodori de grot waar de gevaarlijke zeug Phaia huisde. Ze werd door Theseus gedood. Bij Kaki Skala is er een zeer steile afgrond naar de zee. Hier stampte Theseus de boosdoener Skiron naar beneden. Het eilandje waarin Skiron veranderde, zien we liggen vóór de kust. Men noemt deze rots ook de Skironische rots. Dit zou ook de plaats geweest zijn waar Ino zich met Melikertes in de zee stortte.

Megara laten we links liggen, maar dat kunnen we bezwaarlijk doen met Eleusis. Hier werd Aeschylos, de oudste van de drie Griekse dramaturgen, geboren. Hier ook verminkte Theseus de misdadige reus Prokroustes dodelijk, in zijn eigen bed, waarin hijzelf zoveel argeloze reizigers had gelokt…


Bij de ingang van het heiligdom van Eleusis wordt de Prokroustes-scène gespeeld: Theseus (Günther Hombecq) hakt de benen af van de wrede reus Prokroustes (Eric Triest). 

24-11-2011 om 00:00 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

De weg naar Isthmia moet ongeveer overeenkomen met de weg waarlangs Theseus zich naar Athene begaf. In Isthmia vlak bij de landengte, leefde er een booswicht, Sinis, bijgenaamd de dennenbuiger. Hij had de gewoonte twee dennenbomen naar elkaar toe te buigen en de voorbijgangers met de ledematen aan beide bomen vast te binden. Daarna liet hij de bomen rechtzwiepen waardoor het slachtoffer in tweeën gereten werd. Maar Theseus overwon Sinis en liet hem hetzelfde wrede lot ondergaan. Daar waren de Isthmische Spelen net aan de gang. Deze waren daar reeds enige tijd eerder ingesteld door de Korinthische koning Sisyphos ter ere van de zeegod Poseidon en ter nagedachtenis van Melikertes, wiens lijk hier was aangespoeld op de rug van een dolfijn. Van het oorspronkelijk stadion is vrijwel niets overgebleven; alleen de startlijn is nog goed te zien. Het speciale startsysteem dat bij de Spelen werd gehanteerd, is nog te herkennen.


Het startsysteem bij de Spelen.


Demonstratie van de start in Isthmia. Op de foto hieronder herkennen we duidelijk de "starter"
(Didier, in een kuil in de grond), die door het loslaten van de touwtjes de dwarslatten laat vallen:
de atleten (Willem en Gilbert) kunnen aan hun stadionloop beginnen...
Het modern gebouw achteraan is het museum.
 
 

Vlak bij de startlijn zijn nog overblijfselen van het Palaimonion, een ronde tempel ter ere van Palaimon, zoals de vergoddelijkte Melikertes werd genoemd. Binnenin was een monumentaal kunstwerk dat de dolfijn voorstelde met de dode knaap op de rug. Dit thema staat uitgebeeld op de tweede medaille van Grijslokes Olympiade: die medaille staat in het teken van de oorsprong van de Isthmische Spelen en centraal staat de zeegod Poseidon. In Isthmia ie er ook de ruïne van een Poseidontempel met een groot altaar ervoor en omringd door stoa’s. Er zijn verder nog resten van een theater evenals een museum. Het latere stadion ligt aan de andere kant van de weg: men heeft het exact gesitueerd, maar het bevindt zich, zoals reeds gezegd, nog zes meter onder de grond.


Het palaimonion (reconstructie).


De tweede medaille van Grijslokes Olympiade: in de rand links (pijltje) is de
dolfijn, afgebeeld met de dode Melikertes op de rug.


Overblijfselen van het Poseidonheiligdom in Isthmia. Van het oudste stadion is enkel nog een deel
van het startgebied bewaard (links-onder). We zien de startlijn, lopend van links-boven naar
rechts-onder. Het zwart vierkantje achter de startlijn is de kuil voor de starter.

10-11-2011 om 10:16 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

We keren terug naar Epidauros voor een bezoek aan de antieke site. Het meest bezocht is hier het klassieke theater, schitterend gelegen op de flanken van de Kynortionheuvel. Het wordt nog steeds gebruikt, in de zomer, voor opvoeringen van klassieke tragedies. Met zijn 22.000 zitplaatsen is dit het grootste en best bewaarde theater van het Griekse vasteland. In dit theater, met zijn ongelooflijke acoustiek, bereikt Loopclub Grijsloke het hoogtepunt van zijn dramatisch kunnen: twee ballades worden voorgedragen en een stukje wordt gespeeld uit “Antigone” van Sophokles.

Micheline en Hilde spelen "Antigone" (1994)

Hier is ook een interessant museum, maar bovenal is er het heiligdom van Asklepios, de god van de geneeskunde. Asklepios was de zoon van Apollo en van de nimf Koronis. Omdat Koronis hem ontrouw was, nog voor het kind was geboren, doodde Apollo haar en gaf Hermes opdracht het kind te redden door middel van een keizersnede. Asklepios werd opgevoed door de wijze kentaur Cheiron en bekwaamde zich dermate in de geneeskunde dat hij zelfs doden terug tot leven kon brengen. Dat zinde Zeus niet en hij doodde Asklepios met zijn bliksem. Dit alles speelde zich af in de streek van Thessalië, maar de cultus van Asklepios verplaatste zich naar Epidauros en van daaruit naar verscheidene andere streken in Griekenland en daarbuiten. De voornaamste “asklepions” bevonden zich op het eiland Kos, in Pergamon, Korinthe, Athene en Rome.


Beeld van Asklepios in het museum van Epidauros

Van ons bezoek aan het heiligdom van Asklepios in Epidauros onthouden we: (ruïnes van) de tempel van Asklepios, het abaton (de lighalle) en vooral de tholos waar de godheid begraven ligt en waar de heilige slangen werden bewaard. Deze tholos was de mooiste ronde tempel uit de klassieke oudheid. Tenslotte is er ook een stadion. Dit lijkt ons de geschikte plaats om de Isthmische Spelen te houden. In Isthmia zelf immers is het stadion nog niet opgegraven: het bevindt zich zes meter onder de grond…


Van de tholos is nog een behoorlijk stuk overgebleven; 
in Epidauros is klaarblijkelijk nog heel wat te restaureren...


Didier en Gilbert staan in bewondering voor het werk van een restaurateur (1993)


Het stadion


De atleten van Loopclub Grijsloke bij de start van de stadionloop in Epidauros (1994)

12-10-2011 om 00:00 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

28-09-2011 om 00:00 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

U hebt het ongetwijfeld vernomen via de media: enkele dagen geleden werd op het eiland Rhodos het schilderij "De jacht op het Kalydonisch everzwijn" teruggevonden. Het schilderij werd in de zomer van het jaar 2001 gestolen uit het museum voor Schone Kunsten te Gent. Een verhaal uit de Griekse mythologie wordt hier uitgebeeld. Het verhaal staat in geuren en kleuren in mijn pas verschenen boek "Uit het schuim van de zee" (hoofdstuk 30, pag. 94, 95 en 96). Het boek is te koop in de boekhandel (prijs 18,95€): het behandelt de hele Griekse mythologie in 136 verhalen, die elkaar opvolgen in een "min of meer (chrono)logische volgorde". Met zijn zeventien originele ludieke tekeningen is dit boek een uniek werk in de Nederlandse taal.

09-09-2011 om 00:00 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

08-09-2011 om 00:00 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

11-07-2011 om 10:56 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

Beste lezer,

We zijn aangeland in Epidauros, de plaats aan de oostkust van Argolis, waar het mooiste en best bewaarde Grieks theater uit de oudheid zich bevindt, alsook het heiligdom van Asklepios, de god van de geneeskunde. Hier is ook een stadion en dat is een ideale plaats om weer eens “Spelen” te houden. Hoe dat allemaal verlopen is, vertellen wij u ná de grote vakantie. We houden het nu inderdaad zo lang voor bekeken. De ervaring heeft ons geleerd dat deze blog tijdens de examenperiode en de daaropvolgende vakantie toch al veel minder frequent bezocht wordt dan tijdens de rest van het jaar. Daarenboven kunnen wij de aldus vrij gekomen tijd goed gebruiken om te werken aan  “Het schuim van de zee”, een boek waarmee we in een “logische opeenvolging” van 136 verhalen en 17 ludieke tekeningen een vrij volledig overzicht trachten te geven van de Griekse mythologie. Wij hopen dat het vrij lijvig boek (ongeveer  400 pagina’s) rond het begin van het schooljaar in de boekenwinkels zal liggen en dat het een standaardwerk mag worden voor alle humaniorastudenten en voor allen die geïnteresseerd zijn in de antieke cultuur. Tijdens de komende weken houden wij u op de hoogte betreffende de vorderingen die gemaakt zijn omtrent het boek.

09-06-2011 om 20:46 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

(voor een overzicht van de reisroute: klik hier op www.bloggen.be/dzeus/archief.php?ID=605796)

Vier kilometer ten zuiden van Tiryns ligt aan de Argolische Golf het stadje Nauplion dat van 1829 tot 1834 hoofdstad van Griekenland is geweest. Niet ver hiervandaan ligt de badplaats Tolo. Daar nemen we een “vrije dag”: de meesten doen er aan watersport, nl. zwemmen, pedalo- en kanovaren.

Op de weg van Nauplion naar Epidauros komen we na vier kilometer aan het Byzantijns klooster Agia Moni. Daar in de nabijheid bevindt zich de Kanathosbron waar Hera eens per jaar een ritueel bad nam en op die wijze telkens haar maagdelijkheid hernieuwde.

Zeus (Eric Vancoppenolle) port Hera (Jenny Depaepe) aan om te baden in het water van de Kanathosbron, teneinde haar maagdelijkheid te hernieuwen.


Ook deze rituele "doping" door Hera met water uit de Kanathosbron heeft tot doel aan alle deelneemsters aan de Heraien in Olympia hun maagdelijkheid terug te schenken; hier zijn vlnr. Mieke, Sylvie en Hilde aan de beurt.


Didier en Gilbert drinken het water van de Kanathosbron in 1993, met geen ander doel dan hun dorst te lessen...

Bij het dorp Ligurio – we zijn vlakbij het antieke Epidauros – is er een zijsprong van zowat vijftig kilometer naar Troizen. In die stad was het dat Aithra, dochter van de plaatselijke koning Pittheus, zwanger werd gemaakt door Aigeus, koning van Athene. Zij baarde Theseus die, eens tot jongeling opgegroeid, te voet naar Athene trok en op zijn tocht alle bandieten die de streek onveilig maakten, uit de weg ruimde. Theseus volgde zijn vader op als koning van Athene. Hij zou zich ontpoppen tot één van Griekenlands grootste helden, dé grootste na Herakles. In Troizen speelde zich ook het wansmakelijk drama af tussen Theseus’ zoon Hippolytos en zijn verliefde schoonmoeder Phaidra, dat eindigde met de dood van beiden. Hippolytos had hier zijn tempel en daar zijn nog de grondvesten van over; dat geldt ook voor een asklepion en voor de tempel van Aphrodite Kataskopia.

27-05-2011 om 20:48 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

(voor een overzicht van de reisroute: klik hier op www.bloggen.be/dzeus/archief.php?ID=605796)

De burcht van Tiryns is een Mykeense vesting op een twintig meter hoge ovalen kalksteenheuvel. De omringende muren zijn 800 meter lang en op sommige plaatsen tot 7,5 meter dik. Dit zijn de meest indrukwekkende cyclopische muren en ze werden door Pausanias vergeleken met de Egyptische pyramides. Zoals in alle Mykeense paleizen is het megaron ook hier het centrale gebouw; men bereikt het via kolossale poorten, propyleeën en binnenhoven. Deze burcht wordt veel minder door toeristen bezocht, doch is nauwelijks kleiner dan die van Mykene. In feite is hij interessanter, ook al doordat er meer van overgebleven is.


Gilbert en Roger bij de burcht van Tiryns


De burcht van Tiryns: hoofdtoegang tot de akropolis


Kris bij één van de zijingangen tot de burcht

20-05-2011 om 00:00 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

Athena, godin van de wijsheid en de wetenschappen, was een “bijna” perfecte godheid. Zij schonk de mensheid allerlei nuttige werktuigen: de ploeg is er één van, en het weefgetouw. En zij leerde de mensen de kunst van het weven. Toch had ze ook haar kleine kantjes...

Nooit is Athena verliefd geweest, nimmer heeft zij kinderen gebaard. Wie haar naaktheid aanschouwd had, hetzij met opzet, hetzij per ongeluk, strafte ze met blindheid. Dat ervaarde een sterveling, Teiresias, die haar verraste terwijl ze zich baadde. Ze ontnam hem het licht uit zijn ogen. Doch achteraf kreeg ze daar spijt van en ter compensatie schonk zij hem de gave van de helderziendheid en de voorspelling, een gave die hij ook na zijn dood mocht behouden in de onderwereld. Er is evenwel een ander verhaal over de beroemde ziener Teiresias, hoe hij blind werd en de gave van de profetie kreeg, maar dat vertel ik  een andere keer.

Zoals alle goden wenste ook Athena naar waarde geëerd te worden. Als ze zich op dat gebied te kort gedaan voelde, kon ze vaak meedogenloos uit de hoek komen. Ziehier wat Arachne is overkomen. Zij was een meisje uit de streek van Miletos in Klein-Azië. Als kind reeds had Arachne een buitengewone aanleg voor kunst. Athena zelf bemoeide zich met haar opvoeding en leerde haar de fijnste knepen van de weefkunst. Weldra was het meisje in staat, naar sommigen beweren, om mooiere stukken te weven dan Athena zelf, en alom werd zij geprezen vanwege haar kunst. Maar de roem steeg haar naar het hoofd en ze begon hoogmoedig te worden: menselijke “hybris”, die de goden verafschuwen. Aan al wie het horen wilde, vertelde ze dat ze Athena ver overtrof in de kunst van het weven. Ze ontkende daarenboven dat ze ook maar iets van de godin geleerd had. Ze beweerde dat ze alles uit zichzelf kon. Toen Athena dat vernam, ging ze bij Arachne op bezoek, vermomd als een oud vrouwtje. Ze probeerde Arachne tot nederigheid te bewegen en haar wat meer eerbied en dankbaarheid te doen betuigen jegens haar leermeesteres en jegens de goden. Maar Arachne riep uit in al haar hoogmoed:

- Laat ze zich dan met mij meten, als ze durft, uw godin. Laten we beiden een weefstuk maken, opdat iedereen kan oordelen hoezeer ik haar overtref. 

Daarop legde Athena, uitermate ontstemd, haar vermomming af en zij ging met Arachne de wedstrijd aan om ’t mooiste weefstuk. Arachne weefde een kunstwerk dat de goden voorstelde op de Olympos. Het bleek van zo’n perfectie te zijn dat de prestatie onmogelijk kon geëvenaard, laat staan verbeterd worden. En Athena, verre van toe te geven dat het meisje iets onovertrefbaars had gemaakt, beschimpte het werk van Arachne, zeggende dat ze de goden had afgebeeld in onzedige houdingen en dat het werk allerminst getuigde van eerbied voor de goden. Ze scheurde het werk aan flarden en dreigend liep ze op Arachne toe. Deze werd plots bevangen door een panische angst en ze vluchtte naar haar vaders atelier, alwaar ze zich met een touw ophing aan een balk. Toen Athena het levenloze lichaam van het meisje aanschouwde, kreeg ze spijt van haar brutaal optreden: ze veranderde het dode lichaam in een spin en ze droeg haar op verder te weven... tot in eeuwigheid.

14-05-2011 om 00:00 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

(voor een overzicht van de reisroute: klik hier op www.bloggen.be/dzeus/archief.php?ID=605796)

Niet ver van het Heraion ligt het dorp Dendra, waar zich een Mykeense necropolis bevindt en waar de beklimming van Midea begint. Op de top van de berg bevinden zich de resten van de burcht die Perseus er liet bouwen in de 14^e eeuw v.C., nadat hij Argos had verlaten  (zie: www.bloggen.be/dzeus/archief.php?ID=28). Hier werd Alkmene geboren. Zij was de dochter van Perseus’ zoon Elektryon en de moeder van Herakles. Later kwamen Atreus en Thyestes hierheen, de twee zonen van Pelops die door hun vader uit Elis waren verbannen. Na een wrede twist tussen de beide broers, eigende Atreus zich uiteindelijk Mykene toe, waar hij tenslotte werd opgevolgd door zijn zoon Agamemnon. De burcht van Midea werd verwoest in de 12^e eeuw v.C. We kunnen nog de cyclopische muren zien en in het zuidoosten resten van een vierkante toren. We zijn hier op luttele kilometers van de burcht van Tiryns, de geboorteplaats van Herakles.


Midea: op de top van deze berg liet Perseus een burcht bouwen...

13-05-2011 om 00:00 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

(voor een overzicht van de reisroute: klik hier op www.bloggen.be/dzeus/archief.php?ID=605796)

Van het oude Korinthe trekken we nu weer zuidwaarts naar Argos en het heiligdom van Hera, de schutspatrones van deze streek. Dit Heraion bestond uit een aantal gebouwen, onder andere twee tempels en verscheidene stoa’s, gelegen op terrassen die zich op drie verschillende niveau’s bevonden. In de nieuwste van de twee tempels stond een houten, met goud en ivoor beslagen standbeeld van Hera, met in de hand een scepter met een koekoek erop, haar lievelingsvogel. Sculpturen op het oostfronton beeldden de geboorte van Zeus uit. Op het westelijk fronton was de inname van Troje uitgebeeld. Hier verzamelden de Griekse vorsten zich en schaarden zich rond Agamemnon, vóór ze optrokken tegen Troje. Kidippe was één van de priesteressen van Hera. Toen de ossen die haar naar de tempel moesten brengen op een dag niet beschikbaar waren, trokken haar zonen Kleobis en Biton zelf de ossenwagen. Kidippe vroeg Hera haar zonen daarvoor te belonen, en Hera beloonde hen… met een plotse dood. Hun standbeelden hebben wij bewonderd in het museum van Delphi.
(klik hier: www.bloggen.be/dzeus/archief.php?ID=948349)

 
In het Heraion: terrassen op drie verschillende niveau's

04-05-2011 om 00:00 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

(voor een overzicht van de reisroute: klik hier op www.bloggen.be/dzeus/archief.php?ID=605796)

De landengte van Korinthe, de isthmos, is niet ver hier vandaan. We begeven ons in oostelijke richting naar het oude Korinthe. Na een bezoek aan deze eertijds zo belangrijke stad – één van de belangrijkste ter wereld – zullen we weer richting zuiden kiezen, want ons bezoek aan Argolis nog lang niet ten einde. De ruïnes van de oude stad, die 2500 jaar geleden zowat een half miljoen inwoners telde, liggen ongeveer zes kilometer ten zuiden van het moderne Korinthe, waar nu nog amper twintigduizend mensen leven. De stad stond in verbinding met twee havens: Kenchreai aan de Saronische Golf en Lechaion aan de Korinthische Golf. Wij zien er de agora waar de heilige Paulus zijn toespraken hield. Hier ook was het dat de wijsgeer Diogenes naakt rondliep bij klaarlichte dag, met een lantaarn in de hand, op zoek naar… een mens. Call-girls ontbraken niet in deze mondaine havenstad. Talrijk zijn de ruïnes van hotels, winkels en zuilengaanderijen. Talrijk zijn ook de tempels, waarvan de belangrijkste Dorisch is, nl. de tempel van Apollo, daterend uit de 6^e eeuw v.C.; er staan nog zeven zuilen van overeind.
Interessant is de beneden-Peirenebron met bijhorende koer, alsook de bron van Glauke. Deze laatste was een Korinthische prinses met wie Jason een nieuw huwelijk wilde aangaan. Maar Jasons verstoten echtgenote Medea schonk Glauke een vergiftigd bruidskleed dat haar lichaam deed verschroeien zodra ze het aangetrokken had. In paniek sprong Glauke in de bron en verdronk. De belangrijkste straat is de Lechaionstraat: ze loopt van de agora noordwaarts naar de haven. Verder zijn er een odeon en een theater. Zo’n vierhonderd meter ten noorden van de agora is er een heiligdom van Asklepios met een gymnasion en de zogenaamde Lernabron. In het zuiden: de Akrokorinth, die 575 meter hoog is. Aan de voet van deze heuvel lag een heiligdom van Demeter en Persephone, waarvan nog overblijfselen te vinden zijn. En boven is er een burcht die dateert uit de 7^e eeuw v.C., de boven-Peirenebron en het heiligdom van Aphrodite dat meer dan duizend tempeldienaressen telde. Zij waren in feite prostituees die er rondliepen met lichtjes om zo de aandacht te trekken in de benedenstad. Die lichtjes waren ongetwijfeld de voorlopers van de veelkleurige lampen van de moderne huizen van plezier.  

29-04-2011 om 00:00 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

Er is deze week hard gewerkt aan het boek "Uit het schuim van de zee" (de Griekse mythologie in 136 verhalen). Hier een ontwerp voor de cover (voor- en achterkant) van het boek, dat waarschijnlijk zal verschijnen tijdens de grote vakantie. Hierbij ook één van de 17 verhalen uit het boek, die op een ludieke manier geïllustreerd zijn door de talentrijke Vlaamse illustrator-cartoonist Kurt Vangheluwe.  

Athena, godin van de wijsheid en de wetenschappen, was een “bijna” perfecte godheid. Zij schonk de mensheid allerlei nuttige werktuigen: de ploeg is er één van, en het weefgetouw. En zij leerde de mensen de kunst van het weven. Toch had ze ook haar kleine kantjes...

Nooit is Athena verliefd geweest, nimmer heeft zij kinderen gebaard. Wie haar naaktheid aanschouwd had, hetzij met opzet, hetzij per ongeluk, strafte ze met blindheid. Dat ervaarde een sterveling, Teiresias, die haar verraste terwijl ze zich baadde. Ze ontnam hem het licht uit zijn ogen. Doch achteraf kreeg ze daar spijt van en ter compensatie schonk zij hem de gave van de helderziendheid en de voorspelling, een gave die hij ook na zijn dood mocht behouden in de onderwereld. Er is evenwel een ander verhaal over de beroemde ziener Teiresias, hoe hij blind werd en de gave van de profetie kreeg, maar dat vertel ik  een andere keer.

Zoals alle goden wenste ook Athena naar waarde geëerd te worden. Als ze zich op dat gebied te kort gedaan voelde, kon ze vaak meedogenloos uit de hoek komen. Ziehier wat Arachne is overkomen. Zij was een meisje uit de streek van Miletos in Klein-Azië. Als kind reeds had Arachne een buitengewone aanleg voor kunst. Athena zelf bemoeide zich met haar opvoeding en leerde haar de fijnste knepen van de weefkunst. Weldra was het meisje in staat, naar sommigen beweren, om mooiere stukken te weven dan Athena zelf, en alom werd zij geprezen vanwege haar kunst. Maar de roem steeg haar naar het hoofd en ze begon hoogmoedig te worden: menselijke “hybris”, die de goden verafschuwen. Aan al wie het horen wilde, vertelde ze dat ze Athena ver overtrof in de kunst van het weven. Ze ontkende daarenboven dat ze ook maar iets van de godin geleerd had. Ze beweerde dat ze alles uit zichzelf kon. Toen Athena dat vernam, ging ze bij Arachne op bezoek, vermomd als een oud vrouwtje. Ze probeerde Arachne tot nederigheid te bewegen en haar wat meer eerbied en dankbaarheid te doen betuigen jegens haar leermeesteres en jegens de goden. Maar Arachne riep uit in al haar hoogmoed:

- Laat ze zich dan met mij meten, als ze durft, uw godin. Laten we beiden een weefstuk maken, opdat iedereen kan oordelen hoezeer ik haar overtref. 

Daarop legde Athena, uitermate ontstemd, haar vermomming af en zij ging met Arachne de wedstrijd aan om ’t mooiste weefstuk. Arachne weefde een kunstwerk dat de goden voorstelde op de Olympos. Het bleek van zo’n perfectie te zijn dat de prestatie onmogelijk kon geëvenaard, laat staan verbeterd worden. En Athena, verre van toe te geven dat het meisje iets onovertrefbaars had gemaakt, beschimpte het werk van Arachne, zeggende dat ze de goden had afgebeeld in onzedige houdingen en dat het werk allerminst getuigde van eerbied voor de goden. Ze scheurde het werk aan flarden en dreigend liep ze op Arachne toe. Deze werd plots bevangen door een panische angst en ze vluchtte naar haar vaders atelier, alwaar ze zich met een touw ophing aan een balk. Toen Athena het levenloze lichaam van het meisje aanschouwde, kreeg ze spijt van haar brutaal optreden: ze veranderde het dode lichaam in een spin en ze droeg haar op verder te weven... tot in eeuwigheid.

22-04-2011 om 00:00 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

15-04-2011 om 00:00 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

(voor een overzicht van de reisroute: klik hier op www.bloggen.be/dzeus/archief.php?ID=605796)

Na ons uitgebreid bezoek aan Nemea gaat de reis langs wat moeilijker wegen verder naar het hoger gelegen Stymphalia op de flanken van de Kilini. Daar zijn resten van tempels, maar belangrijker is wel dat Herakles daar aan de oevers van het meer weer één van zijn werken tot een goed einde heeft gebracht door er de Stymphalische vogels te verjagen (klik hier: www.bloggen.be/dzeus/archief.php?ID=71).  Het is de bedoeling om van hieruit doorheen het woeste Arkadisch bergland naar het oude Sikion te rijden. Dat is wel een enigszins gevaarlijke tocht, doch onweerstaanbaar!

Sikion is zowel op historisch als op mythologisch gebied belangrijk geweest. Hier vond de Thebaanse prinses Antiope, door Zeus zwanger gemaakt van de tweeling Amphion en Zethos, een onderkomen bij koning Epopeus (klik hier: www.bloggen.be/dzeus/archief.php?ID=122). Er is nog heel wat te zien: een akropolis met een theater en een restant van een stadion, een agora met een tempel, een bouleuterion en een stoa, een gymnasion en een Romeins bad. Dit laatste doet nu dienst als museum, maar… ’t museum is gesloten. In de oudheid werden hier, gedurende een periode van honderd jaar de Spelen gehouden, die normaliter in Isthmia, in de buurt van de landengte van Korinthe, plaatsgrepen: de Isthmische.

09-04-2011 om 00:00 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

(voor een overzicht van de reisroute: klik hier op www.bloggen.be/dzeus/archief.php?ID=605796)


We betreden de burcht via de leeuwinnenpoort. Door deze poort moet Agamemnon zijn gegaan, samen met zijn oorlogsbruid Cassandra, bij zijn triomfantelijke terugkeer uit Troje. De triomf zou echter van korte duur zijn: beiden werden vermoord door Agamemnons echtgenote Klutaimnestra en diens minnaar Aigistos. Een eerste belangrijke bezienswaardigheid binnen de muren is de “grafcirkel A”. Hier vond de Duitse archeoloog Schliemann in 1876 in een zestal schachtgraven de resten van negentien lichamen. Naast die lichamen lag een schat van gouden, zilveren en bronzen voorwerpen: juwelen, wapens, borstplaten, bekers. Het beroemdste onder die voorwerpen is ongetwijfeld het gouden masker, waarvan Schliemann veronderstelde – ten onrechte zoals later is gebleken – dat het een dodenmasker van Agamemnon was. Dit masker zullen we later op onze reis kunnen bewonderen in het archeologisch museum van Athena.

Via een helling klimmen we op naar het koninklijk paleis. Onze bijzondere aandacht gaat naar de badkamer. Hier werd Agamemnon doodgestoken door zijn eigen vrouw. Ideaal om deze moordscène na te spelen, op de plaats waar dit drama écht heeft plaats gevonden, zo’n twaalf eeuwen vóór Christus (klik hier: www.bloggen.be/dzeus/archief.php?ID=31128) .


De loopclub bij de leeuwinnenpoort.


De grafcirkel A.


Even uitrusten tijdens de beklimming naar het paleis.


De Mykeense vlakte gezien vanop de burcht, links een 20-tal bussen, rechts de leeuwinnenpoort.


Gilbert in het megaron van het koninklijk paleis van Mykene.


De badkamer waar Agamemnon de dood vond.



Uit het boek "Grijslokes Olympiade" (1997, pag. 111). Johan Dhaenens speelt Agamemnon, Trui Declercq speelt Klutaimnestra.


Een jaar of tien tevoren had ik die scène al eens gerepeteerd in Mykene (met Fanny, maar dit is blijkbaar niet in de badkamer...)


De loopclub bovenop de burcht van Mykene.

20-03-2011 om 00:00 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

(voor een overzicht van de reisroute: klik hier op www.bloggen.be/dzeus/archief.php?ID=605796)

Mykene ligt ongeveer tien kilometer ten noorden van Argos. Het is één van de grote hoogtepunten van onze reis. Er is in de eerste plaats de burcht met de cyclopische muren en de beroemde ingang, de leeuwinnenpoort. We zien de burcht al van ver opdoemen, op de top van een niet al te hoge heuvel. Vooraleer de burcht te betreden, brengen wij een bezoek aan een aantal koepelgraven, koningsgraven zoals wij er één gezien hebben in Orchomenos: het graf van resp. Orestes, Aigistos, Klytaimnestra en Agamemnon. Dit laatste wordt ook “schathuis van Atreus” genoemd. Het bevindt zich het verst van de burcht, enkele honderden meter. Eveneens buiten de burcht en op geringe afstand ervan (vlak naast het graf van Klytaimnestra) vinden we de zogenaamde “grafcirkel B”: een twintigtal graven van omstreeks 1600 v.C.


De burcht van Mykene op de top van een heuvel.


Bij 't Schathuis van Atreus in 1993 (graf van Agamemnon):
vlnr. Kris, Gilbert, Didier.


Loopclub Grijsloke bij het graf van Agamemnon in 1994.


Kris (l.) en Didier (r.) als Agamemnon en Aigistos, leveren een gevecht (om Klytaimnestra?) bij het graf van... Klytaimnestra.


Het graf van Aigistos.


Gilbert bij het graf van Orestes...


en bij de "grafcirkel B".

13-03-2011 om 22:25 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

(voor een overzicht van de reisroute: klik hier op www.bloggen.be/dzeus/archief.php?ID=605796)

Op onze weg naar Mykene moeten we eerst nog dwars door de stad Argos, die net als Delphi veel van haar oude luister heeft verloren. Argos ligt aan de voet van twee heuvels: links de Larissaheuvel en rechts de Aspisheuvel. Zo’n drie kwartier hebben we nodig om de hoogste van de twee, de Larissa, te beklimmen teneinde een bezoek te brengen aan de burcht. Hier hebben verscheidene zeer bekende koningen geregeerd. Te beginnen met Danaos, de vader van de Danaïden. Danaos’ achterkleinzoon was Akrisios, vader van de mooie Danaë die door Zeus onder de vorm van een gouden regen bevrucht werd en Perseus baarde. Deze laatste verliet Argos en stichtte Mykene ( zie www.bloggen.be/dzeus/archief.php?ID=25 ; www.bloggen.be/dzeus/archief.php?ID=26  en www.bloggen.be/dzeus/archief.php?ID=28). Een ander geslacht koningen volgde hem op. Eén onder hen was Adrastos, een ander diens kleinzoon Diomedes, één van de grootste Griekse helden in de Trojaanse oorlog.

Eén van de grootste antieke Griekse theaters bevindt zich in Argos. De zitplaatsen (meer dan twintigduizend!) zijn uitgehouwen in de rotsachtige helling van de Larissaheuvel. Verder zijn er aan de voet van deze heuvel resten van een agora, een heiligdom van Apollo en Athena, een stadsmuur, Romeinse baden en een odeon.

03-03-2011 om 09:43 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

Het voorhistorische Lerna bevindt zich aan de Argolische Golf, nabij het huidige dorp Myli. Daar verrichtte Herakles het tweede van zijn twaalf werken. Hij doodde er de Hydra, een negenkoppig slangachtig monster (www.bloggen.be/dzeus/archief.php?ID=50). Er is een opgravingsgebied met als belangrijkste gebouw het zogenaamde “huis van de tegels”, dat ongeveer vierduizend jaar oud moet zijn. Dit is ongetwijfeld het interessantste voorhistorisch gebouw in Griekenland. We vinden hier ook de bron van Amymone. Zij was een nimf die door Pan achtervolgd werd. Maar Poseidon gooide zijn drietand naar Pan. De drietand kwam in de rotswand terecht en daar ontsproot de bron. In de buurt ligt ook het meer van Alkyone, waarvan niemand ooit de diepte heeft kunnen peilen. Hier gooiden negenenveertig Danaïden de negenenveertig hoofden van hun echtgenoten in. Dionysos zou via dit meer naar de onderwereld afgedaald zijn om zijn moeder Semele terug te halen. Volgens sommigen is het ook hier dat Hades Persephone naar de onderwereld meesleurde. De Hydra van Lerna, een nu onthoofde waterslang, stroomt rustig naar de Golf door het moerassig land, waar, naar men zegt, Zeus zijn geliefde Io in een koe heeft veranderd.


De tempel van Athena Alea.


De bron van Auge.


De Hydra, onthoofd door Herakles (Didier) stroomt naar de Golf van Argolis.

24-02-2011 om 09:51 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

(voor 'n overzicht van de reisroute: klik hier op www.bloggen.be/dzeus/archief.php?ID=605796)

Een zevental kilometer ten zuiden van Sparta, in Amyklai, bevindt zich onder een heiligdom van Apollo, het graf van Hyakinthos, een jongeling die door Apollo werd bemind. Bij het spel met de discus doodde Apollo per ongeluk de geliefde Hyakinthos. Zijn bloed viel op de aarde en daar ontstond een bloem, de hyacint.

Vijf kilometer ten zuidoosten van Sparta ligt het Menelaion. Dit zijn overblijfselen van een tempel ter ere van Menelaos en Helena. Opzoekingen naar het koninklijk paleis van Menelaos werden tot op heden niet met succes bekroond.

Sparta is wel een beruchte stad geweest in de oudheid, echter nooit een grote stad. Het moderne Sparta ligt ten zuiden van de oude stad. Veel is er van die oude stad niet overgebleven. Er is een akropolis met resten van een theater en van een tempel van Athena. Aan de voet van de akropolis ligt het graf van Leonidas. Niet ver daar vandaan bevindt zich het indrukwekkend standbeeld van deze grote veldheer. Midden in het huidige Sparta is er een museum. Daar zijn overblijfselen te zien van het hogergenoemde heiligdom van Apollo en van het heiligdom van Arthemis Orthia. Van dit laatste vinden we nog de grondvesten aan de oever van de Eurotasrivier, bij het verlaten van de stad, waar de weg naar het noorden afbuigt, richting Tripolis. Hier werden de Spartaanse knapen gegeseld teneinde hun uithoudingsvermogen op de proef te stellen.

18-02-2011 om 10:54 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

Duizelingwekkend wordt onze rit pas vanaf Kalamata: zestig kilometer alover de meer dan tweeduizendvierhonderd meter hoge Taygetos. Dit gebergte dankt zijn naam aan een nimf Taygete, die een gezellin was van de godin Artemis. Net als Kallisto had Taygete zich de toenaderingspogingen van Zeus laten welgevallen en was zodoende haar maagdelijkheid kwijtgespeeld. Ook Taygete werd door Artemis gestraft voor haar “toegeeflijkheid”: ze werd veranderd in een hert. Het moet zich allemaal afgespeeld hebben in de wouden van deze grimmige bergketen…

Even vóór Sparta doen we Mistra aan, een Byzantijnse spookstad, waar we een overvloed aan interessante goed bewaarde gebouwen aantreffen. We vinden hier een burcht, rijke huizen, paleizen, kloosters en kerken, alle Byzantijns en met fresco’s versierd.

10-02-2011 om 00:00 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

Over enkele maanden verschijnt een nieuw boek over de Griekse mythologie. De achterflap zal er ongeveer uitzien als volgt:

Uit het schuim van de zee.
Dit boek behandelt de hele Griekse mythologie in 136 verhalen. Pure fantasie? Akkoord, de verhalen over de goden behoren tot het rijk der mythen. Maar de verhalen over de helden – Herakles, Achilles, Theseus, Oidipous, Perseus, Odysseus, Iason, Agamemnon en zovele anderen –  zijn vrij goed gedefiniëerd qua plaats en tijd. Het zijn sagen, verhalen dus met een historische achtergrond. Ze spelen zich af in de 14^e, de 13^e en de eerste helft van de 12^e eeuw v.C., toen de Mykeense cultuur zijn hoogtepunt kende. Na de Trojaanse oorlog raakte die cultuur snel in verval, maar de herinnering aan de roemrijke Mykeense tijd bleef, via mondelinge overlevering. Een viertal eeuwen later, met de ontwikkeling van het schrift,  begonnen dichters en tragedieschrijvers die (aangedikte) verhalen neer te schrijven en tot op onze dagen zijn zij één van de belangrijkste inspiratiebronnen geweest voor schrijvers, musici en beeldende kunstenaars, overal ter wereld.                                                                                                                                  

 

De auteur: Kris Vansteenbrugge. Keel-neus-oorarts.

Schrijver van enkele toneelstukken en talrijke verhalen met veelal een ironische ondertoon.
Zijn belangrijkste werk, O jerum jerum jerum... (2006), is zuiver autobiografisch.

Verscheidene verhalen in dit boek zijn uitgebreid geïllustreerd, met originele en ludieke tekeningen, door de Vlaamse illustrator-cartoonist Kurt Vangheluwe.  “Uit het schuim van de zee” is een origineel Nederlandstalig werk over de Griekse mythologie. Ideale lectuur voor de schoolgaande jeugd en voor eenieder die met cultuur begaan is.

03-02-2011 om 10:01 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

(voor een overzicht van de reisroute: klik hier op www.bloggen.be/dzeus/archief.php?ID=605796)

De baai van Navarino is geschiedkundig zeer belangrijk. In 1827 werden hier de Turken verslagen in de beroemde “zeeslag van Navarino”. Bij een rustig wateroppervlak kan men de gezonken schepen nog zien liggen op de ondiepe zeebodem. In dezelfde baai brachten in 425 v.C. de Atheners de Spartanen een beslissende nederlaag toe.

Ten noorden van de baai ligt Paleokastro, een middeleeuws kasteel, gebouwd op grondvesten uit de 4^e eeuw v.C. Vlakbij is een grot, het zogenaamde “hol van Nestor”, dat te bereiken is vanuit het kasteel. Hierheen sleepte de pasgeboren Hermes de runderen die hij Apollo had ontstolen. Met een beetje goede wil herkennen we hier nog de hangende koeienhuiden die hij had afgestroopt (klik hier: www.bloggen.be/dzeus/archief.php?ID=9). 

Het moderne Pylos, ten zuiden van de baai, heeft niets te zien met het oude Pylos van koning Nestor. Dit laatste moeten we een twintigtal kilometer noordwaarts en verscheidene kilometers landinwaarts gaan zoeken, niet ver van het stadje Chora, waar zich overigens een museum bevindt met talrijke vondsten uit de site. De grootste bezienswaardigheid is hier het paleis van koning Nestor. Het paleis dateert uit de Mykeense tijd (14^e en 13^e eeuw v.C.), maar anders dan in Mykene, Tiryns of Gla, waren er hier geen cyclopische muren rond gebouwd. Dit paleis werd reeds beschreven door Homeros in de Odyssee. Daarin vertelt hij over Telemachos die hier zeer gastvrij werd ontvangen op zijn weg naar koning Menelaos van Sparta. Deze laatste zou hem op het spoor brengen van zijn vader Odysseus (klik hier: www.bloggen.be/dzeus/archief.php?ID=200752).


Het "hol van Nestor" (pijltje).


Het paleis van Nestor is niet toegankelijk op maandag...


De ruïnes van het paleis van Nestor zijn overdekt: de opgravingen zijn een werk van lange adem.


Verpozen aan de westkust van de Peloponnesos, in de buurt van Pylos.

27-01-2011 om 00:00 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

(voor een overzicht van de reisroute: klik hier op www.bloggen.be/dzeus/archief.php?ID=605796)

Veertien kilometer te zuiden van Andritsena, op een hoogte van 1130 meter, in het hart van de Arkadische gebergten, en te bereiken via vrij moeilijk berijdbare wegen, bevindt zich de tempel van Bassaï, één van de bestbewaarde klassieke tempels. Hij werd gebouwd door de beroemde beeldhouwer Iktinos, in opdracht van de inwoners van Phigalia, ter ere van Apollo Epikourios, als dank omdat de stad gevrijwaard was gebleven van de pest gedurende de Peloponnesische oorlog van 420 v.C. Later bereikte de pest de stad echter toch… Het huidige Phigalia ligt een vijftal kilometer ten westen van Bassaï. Boven het dorp vinden we resten van de oude stad: de agora en een ruïne van een tempel van Dionysos Akrotophoros.

We gaan verder in westelijke richting tot we de kust bereiken in het dorp Tholo. Ons volgend belangrijk doel is het antieke  Pylos. Daartoe volgen we de oude kustweg over zo’n zestig kilometer in zuidelijke richting. Halverwege ligt Kiparissia, genoemd naar Kiparissos, de jongeling die door Apollo bemind werd. Kiparissos zelf was verliefd op een hert. Per ongeluk echter doodde hij het dier en werd daardoor dermate door smart verteerd dat Apollo hem uit medelijden veranderde in een cypres.




De tempel van Dionysos Akrotophoros in Bassaï.


In Kiparissia werd Kiparissos veranderd in een cypres.
(klik hier: www.bloggen.be/dzeus/archief.php?ID=101)

20-01-2011 om 21:01 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

(voor een overzicht van de reisroute: klik hier op www.bloggen.be/dzeus/archief.php?ID=605796)

De dag na onze Olympische Spelen en vooraleer we ons naar het zuiden van de Peloponnesos begeven, brengen we eerst nog een bezoek aan het weinig bekende museum van de moderne Olympische Spelen, in de dorpskern van het huidige Olympia, alsook aan het gedenkteken van baron Pierre de Coubertin, stichter van die moderne Spelen, dat zich bevindt even buiten het opgravingsgebied aan de weg naar Tripolis.

We laten Olympia nu definitief achter ons en we nemen de weg die over Langadia naar Tripolis loopt, tot we twee belangrijke rivieren over zijn: de Erymanthos en de Ladon. Hier volbracht Herakles twee van zijn twaalf werken. Aan de oevers van de Erymanthos doodde hij de ever van het gelijknamig gebergte. Aan de oevers van de Ladon ving hij de hinde van Keryneia. Voorbij de Ladonrivier nemen we een kleine weg die zuidwaarts loopt richting Andritsena. We bevinden ons volop in het woeste en veelbezongen Arkadia. Andritsena is een schilderachtig stil dorp met oude houten huizen, waar de tijd heeft stilgestaan. Het is prachtig gelegen aan de voet van de grimmige Lykaionberg. Lykaion werd door Zeus in een wolf veranderd omdat hij de goden op de proef wilde stellen door hen het vlees van een jonge knaap voor te zetten. Lykaions dochter, Kallisto, een priesteres van Artemis, werd hier door de godin veranderd in een berin, nadat ze zwanger was gemaakt door Zeus. Kallisto baarde Arkas, naar wie de streek werd genoemd: Arkadië. Kallisto en Arkas werden later door de goden aan het hemelfirmament geplaatst als de Grote en de Kleine Beer.

14-01-2011 om 10:44 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

We beginnen het nieuwe jaar, zoals beloofd, met nóg 24 verhaaltjes uit de Griekse mythologie. Komende week gaan we verder met onze "mythologische reis".

PHAEDRA EN HIPPOLYTOS

Phaedra was de tweede echtgenote van Theseus, de koning van Athene. Haar hart ontbrandde in liefde voor haar stiefzoon Hippolytos. Deze ging niet in op haar toenadering en dat dreef Phaedra tot waanzin. Ze verhing zich en liet een brief achter waarin ze Hippolytos ervan beschuldigde haar te hebben verleid. Theseus verbande zijn zoon en smeekte de god Poseidon hem te laten omkomen. Hetgeen geschiedde. Te laat zag een door smart overmande Theseus zijn vergissing in.

www.bloggen.be/dzeus                                                       KRIS  VANSTEENBRUGGE

MEDEIA

Jason had het Gulden Vlies veroverd op de koning van Colchis, met de hulp van  diens dochter Medeia, die toverkracht bezat. Hij nam Medeia mee naar Griekenland en trouwde met haar. Ze kregen twee kinderen. Toen Jason aanstalten maakte om te hertrouwen met Glauke, dochter van de koning van Korinthe, nam Medeia wraak: met een list bracht zij Glauke om het leven en doodde haar eigen kinderen. Ze vluchtte naar Athene, waar koning Aegeus zich over haar ontfermde.

www.bloggen.be/dzeus                                                       KRIS  VANSTEENBRUGGE

DANAË

Omdat hem voorzegd was dat hij door een kleinzoon zou gedood worden sloot Akrisios, de koning van Argos, zijn mooie dochter Danaë op in een kerker. Maar de verliefde oppergod Zeus, veranderde zichzelf in een gouden regen, die door de tralies van Danaë´s raam naar binnenviel: zij baarde een zoon. Akrisios sloot moeder en kind op in een houten koffer en wierp die in zee. Maar beiden werden gered. Het kind werd een van Griekenlands grootste helden: Perseus. www.bloggen.be/dzeus                                                       KRIS  VANSTEENBRUGGE   

HEPHAISTOS

Omdat de pasgeboren Hephaistos aartslelijk was gooide zijn moeder Hera hem in zee. Zeenimfen namen hem op en brachten hem groot. Hij bekwaamde zich in de smeedkunst, waarin hij een onvoorstelbare volmaaktheid bereikte. Later verzoende hij zich met Hera. Toen hij op een dag partij koos voor haar tegen zijn vader Zeus, stampte deze hem uit de hemel. Hij plofte neer op het eiland Lemnos en hield er kreupele onderste ledematen aan over. Aan handigheid had hij  niets ingeboet.

www.bloggen.be/dzeus                                                       KRIS  VANSTEENBRUGGE

ERICHTONIOS

De stamvader van de Atheners is de slangenkoning Erichtonios. Hij was ontsproten uit Gaia, moeder Aarde, doordat het zaad van de god Hephaistos in de aarde was terecht gekomen, na een onhandige en mislukte poging om zijn halfzuster Athena te verkrachten. Erichtonios had het onderlichaam van een slang. Van hem zouden alle volgende koningen van Athene afstammen – Theseus is de meest beroemde onder hen – en uiteindelijk ook de hele bevolking van Attica.

www.bloggen.be/dzeus                                                       KRIS  VANSTEENBRUGGE

ATHENA OVERWINT POSEIDON

Beide goden dongen naar de gunst van de stad Athene. Er werd besloten dat wie de het nuttigste geschenk zou geven de schutspatroon van de stad zou worden. Poseidon schonk een paard, alsook een zoetwaterbron die hij door een stoot met zijn drietand uit de rotsen liet ontspringen. Athena schonk een olijfboom, die ze op de Akropolis plantte. De Atheners stelden dit laatste geschenk het meest op prijs, zeer tot woede van Poseidon, en ze kozen Athena tot hun schutsgodin.

www.bloggen.be/dzeus                                                       KRIS  VANSTEENBRUGGE

PRIAPOS

Priapos was de zoon van Aphrodite en Dionysos. Hera, denkende dat haar echtgenoot Zeus de vader was, had het nog ongeboren kind betoverd. Dat verklaart waarom Priapos aartslelijk was. Door allen werd hij bespot vanwege zijn kleine gestalte, korte beentjes, hangbuik, grote oren, dikke tong en bovenal een enorme penis… tot er onheil uitbrak onder de mensen. Hun gedraging tegenover Priapos was hiervan de oorzaak, zo leerde  het orakel. Sindsdien werd hij als een god geëerd.

www.bloggen.be/dzeus                                                       KRIS  VANSTEENBRUGGE

ANTIGONE

Na koning Oidipous’ dood streden zijn beide zonen om de heerschappij over Thebe. Beiden sneuvelden in die strijd. De ene, Eteokles, kreeg een plechtige begrafenis. Het lichaam van de andere, Polyneikes, werd in opdracht van de koning-regent Kreoon buiten de stadsmuren geworpen, aan de honden ten prooi. Maar ’s nachts begroef Antigone, de zuster van beide broers, het lichaam alsnog. Kreoon bestrafte Antigones daad van broederliefde met de dood .

www.bloggen.be/dzeus                                                       KRIS  VANSTEENBRUGGE
 

DE DRAAD VAN ARIADNE

Koning Minos van Kreta eiste om de 7 jaar zeven jongens en evenveel meisjes uit Athene om als voedsel te dienen voor het monster Minotauros, dat opgesloten zat in het labyrint in Knossos. De jonge prins Theseus bood zich aan als vrijwilliger. Hij slaagde erin Minotauros te doden en veilig uit het labyrint te ontkomen, met de hulp van Minos’ dochter Ariadne: zij had hem een klos garen geschonken waarvan het ene uiteinde bij de ingang van het labyrint diende vastgemaakt.

www.bloggen.be/dzeus                                                                           KRIS  VANSTEENBRUGGE

SYRINX EN PAN

De nimf Syrinx vluchtte voor de verliefde Pan. Ze bad tot de goden: “Laat mij niet in de handen vallen van die lelijke bosgod; laat mij nog eerder van deze aarde verdwijnen…” De goden aanhoorden haar smeekbede en ze veranderden haar in een rietstengel. Pan stond versteld. Hij nam het riet, sneed het in ongelijke stukken en maakte daar een fluit mee, die hij voortaan altijd bij zich hield en waarop hij wondermooie melodieën speelde: de Pan-fluit of herdersfluit.

www.bloggen.be/dzeus                                                                            KRIS  VANSTEENBRUGGE

DE GEBOORTE VAN ATHENA

Zeus had zijn nicht Metis zwanger gemaakt. Later kreeg hij, op een kwade dag, ruzie met haar. In zijn woede at hij Metis op. Het “maal” bleef echter op zijn maag liggen en hij voelde zich misselijk. Iets zwaars steeg op vanuit zijn buik, via zijn slokdarm, naar zijn hoofd en hij kreeg barstende koppijn. Hij ontbood Hephaistos, de god van de smeden, en gebood hem zijn schedel te klieven. En ziet, uit het hoofd van Zeus steeg Athena op, een fiere godin in volle wapenrusting.

www.bloggen.be/dzeus                                                                            KRIS  VANSTEENBRUGGE

DAIDALOS EN IKAROS

Met pluimen, aan elkaar gekleefd met was, maakte Daidalos voor zichzelf en zijn zoon Ikaros, een stel vleugels, om te ontsnappen uit het labyrint in Knossos, waar zij zaten opgesloten. Daidalos had zijn zoon gewaarschuwd niet te dicht bij de zon te vliegen. Tevergeefs. De overmoedige Ikaros vloog steeds maar hoger, de was van zijn vleugels smolt door de hitte van de zon en hij stortte te pletter in de zee, in de nabijheid van een eiland, dat naar hem Ikaria wordt genoemd.

www.bloggen.be/dzeus                                                                                                      KRIS  VANSTEENBRUGGE

KONING MIDAS

Koning Midas had ezelsoren. Hij hield ze angstvallig bedekt. Alleen zijn kapper wist het, maar deze mocht het aan niemand vertellen. Dat geheim brandde op zijn tong en hij groef een diepe kuil, kroop erin en zei driemaal achter elkaar: “Koning Midas heeft ezelsoren!” Op diezelfde plaats echter groeide even later een grote struik en als de wind erdoorheen woei, hoorde iedereen in het ruisen van het gebladerte: “Koning Midas heeft ezelsoren, koning Midas heeft ezelsoren…”

www.bloggen.be/dzeus                                                          KRIS  VANSTEENBRUGGE

EUROPA

Zeus was verliefd op Europa, een koningsdochter. Hij veranderde zich in een witte stier en begaf zich tussen het koninklijk vee dat dicht bij de kust graasde. Europa merkte het prachtige dier op, raakte erdoor in vervoering en ging zelfs op zijn rug zitten. Plots zette de stier het op een lopen, de zee in, om al zwemmend uiteindelijk met Europa het eiland Kreta te bereiken. Zeus nam daar weer zijn normale gedaante aan en maakte zijn geliefde tot moeder van de grote koning Minos.

www.bloggen.be/dzeus                                                          KRIS  VANSTEENBRUGGE

PYGMALION

Uit ivoor vervaardigde de kunstenaar Pygmalion een vrouwenbeeld. Het was zo mooi, zo volmaakt, dat hij verliefd werd op zijn eigen kunstwerk. Hij kuste het op de mond en nam het zelfs mee in zijn bed. De godin Aphrodite zag dit welgevallig aan. Om Pygmalion te belonen voor zijn devotie jegens haar, blies zij het beeld de levensadem in: de ivoren lippen en het hele lichaam werden zacht en warm. Pygmalion noemde haar Galateia. Samen hadden ze een zoon: Paphos.

www.bloggen.be/dzeus                                                                                                   KRIS  VANSTEENBRUGGE

MEDUSA

Ooit was Medusa mooi geweest. Maar ze haalde zich de woede van Athena op de hals toen ze in de tempel van de godin de liefde bedreef met Poseidon. Athena veranderde de haren van het meisje in levende slangen, waardoor zij een monsterlijk uitzicht kreeg. Daarenboven puilden haar ogen uit en ieder die erin keek veranderde in steen. De held Perseus slaagde erin haar te onthoofden. Uit haar hals steeg een wit gevleugeld paard op: Pegasos.

www.bloggen.be/dzeus                                                                                                     KRIS  VANSTEENBRUGGE

HET GULDEN VLIES

Op de rug van een vliegende ram met gouden vacht vluchtten Phrixos en Helle, voor hun vader. Toen Helle, hoog in de lucht, naar beneden keek, werd ze duizelig en tuimelde naar beneden in de zeeëngte, die naar haar “Hellespont” wordt genoemd. Phrixos bereikte de stad Colchis, aan de oostkust van de Zwarte Zee. Daar offerde hij de ram aan de goden en spijkerde zijn vacht aan een boom. Later kwamen Jason en de Argonauten dit “Gulden Vlies” terughalen naar Griekenland.

www.bloggen.be/dzeus                                                                                                   KRIS  VANSTEENBRUGGE

AKTAION

Artemis was een zeer preutse godin. Zij duldde niet dat enig mannelijk wezen haar naaktheid aanschouwde. Dat ondervond de jager Aktaion. Toen hij op een dag met zijn honden aan ’t jagen was zag hij, geheel bij toeval, de godin naakt baden bij een bron. Woedend besprenkelde zij hem met het water van de bron en sprak daarbij een toverspreuk uit, waardoor hij veranderde in een hert. Zijn honden zagen in hem nog slechts een stuk wild en instinctief verscheurden ze hem.

www.bloggen.be/dzeus                                                                                                  KRIS  VANSTEENBRUGGE

ORPHEUS EN EURYDIKE

Op de dag zelf van haar huwelijk met de zanger Orpheus werd Eurydike doodgebeten door een slang. Orpheus kreeg de toelating van Hades, de god van de onderwereld, om zijn overleden bruid terug mee te nemen, op voorwaarde dat hij haar niet zou aankijken vooraleer zij de bewoonde wereld zouden bereikt hebben. Zijn drang was echter té groot: té vroeg keek Orpheus zijn geliefde aan. Terstond keerde zij terug naar de onderwereld en… nu was Hades niet meer te vermurwen.

www.bloggen.be/dzeus                                                                                                    KRIS  VANSTEENBRUGGE

KYPARISSOS
Apollo voelde een bijzondere genegenheid voor de jongeling Kyparissos. Deze beantwoordde Apollo’s liefde maar half en hij voelde zich meer aangetrokken tot een hert. Per ongeluk echter doodde Kyparissos zijn lievelingsdier. Hij werd daardoor zodanig verteerd door smart dat Apollo hem uit medelijden veranderde in een boom: de cypres. Dit voorval is waarschijnlijk gebeurd aan de westkust van de Peloponnesos, waar nu het dorp Kyparissia ligt.

www.bloggen.be/dzeus                                                                                                   KRIS  VANSTEENBRUGGE

CASSANDRA

Apollo was verliefd op de mooie Trojaanse prinses Cassandra. In de hoop haar gunsten te winnen schonk hij haar de gave van de profetie. Desondanks weigerde Cassandra gemeenschap te hebben met de god. Deze was niet in staat haar de gave te ontnemen. Wel zorgde hij ervoor dat niemand haar voorspellingen ooit zou geloven. Ze voorzag de ondergang van Troje en ze voorspelde ook de moord op Agamemnon. Haar waarschuwingen werden echter door allen in de wind geslagen…

www.bloggen.be/dzeus                                                                                                   KRIS  VANSTEENBRUGGE

OINEUS

De god Dionysos kwam geregeld op bezoek aan het koninklijk hof van koning Oineus van Kalydon. In feite kwam de god voor Oineus’ echtgenote Althaia. De koning had dit wel in de gaten, doch hij tolereerde het overspel en hij trok zich telkens bescheiden terug. Dionysos waardeerde dat ten zeerste en uit erkentelijkheid leerde hij Oineus hoe uit druiven wijn kon gemaakt worden. Via Oineus heeft deze kennis zich verder verbreid over het mensdom: de oinologie.

www.bloggen.be/dzeus                                                                                                   KRIS  VANSTEENBRUGGE

TEIRESIAS

De oppergod Zeus en zijn echtgenote Hera waren het oneens over wie er bij het vrijen het meeste genot ervaart: de man of de vrouw? De enige die in staat moest worden geacht om die vraag te beantwoorden was Teiresias, die zeven jaren lang een vrouw was geweest. Hij zei: de vrouw! Dat antwoord beviel Hera allerminst. Ze strafte Teiresias met blindheid. Zeus deed zijn best om die zware handicap te compenseren: hij schonk Teiresias de gave van de helderziendheid.

www.bloggen.be/dzeus                                                                                                   KRIS  VANSTEENBRUGGE

HET PAARD VAN TROJE

Na tien jaren lang de stad Troje tevergeefs belegerd te hebben, veinsden de Grieken de aftocht te blazen. Ze lieten een reuzegroot houten paard achter op het slagveld. In de buik van het paard zaten vijftig  gewapende krijgers: een list van Odysseus. De Trojanen vierden feest. Ze haalden het paard binnen de stadsmuren en de wijn vloeide rijkelijk. Daarna sliepen ze hun roes uit. Toen verlieten de Grieken de buik van het paard… Bijna alle Trojanen werden in hun slaap gedood.

www.bloggen.be/dzeus                                                                                                   KRIS  VANSTEENBRUGGE

06-01-2011 om 00:00 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

Geachte lezer,
Tijdens deze eerste vakantieweek presenteer ik u alle 24 verhaaltjes die u kon lezen op de blaadjes van "De Druivelaar" (twee per maand). Komend jaar zult u geen verhaaltjes uit de Griekse mythologie vinden op uw scheurkalender. Maar niet getreurd: komende week krijgt u hier nóg 24 nieuwe verhaaltjes te lezen en in 2012 gaat "De Druivelaar" weer de mythologische toer op, ditmaal mét illustraties!

*HET  VAT  DER  DANAÏDEN

De Danaïden waren de 50 dochters van Danaos, koning van Argos. Ze werden gedwongen te trouwen met hun neven, de 50 zonen van Danaos’ broer Aegyptos. Maar tijdens de huwelijksnacht brachten 49 onder hen hun echtgenoot om het leven. Ze moesten daarvoor na hun dood een eeuwigdurende straf ondergaan. In de onderwereld moesten ze een vat vullen met water, maar de bodem van het vat was lek en nooit raakte het vat vol…

www.bloggen.be/dzeus                                                          KRIS  VANSTEENBRUGGE

*DE  TANTALOSKWELLING

Teneinde de goden op de proef te stellen zette Tantalos hen het in stukken gesneden lichaam van zijn zoon Pelops voor. Hij werd hiervoor wreed gestraft in de onderwereld. Vastgeklonken aan een rots staat hij daar met zijn voeten in het helder water van een riviertje en boven zijn hoofd hangen de heerlijkste vruchten, maar beide zijn onbereikbaar: te eeuwigen dage wordt Tantalos gekweld door honger en dorst.                                                              

www.bloggen.be/dzeus                                                          KRIS  VANSTEENBRUGGE

*DE  TWISTAPPEL

Op de bruiloft van koning Peleus met de nimf Thetis waren alle goden aanwezig, toen Eris, de godin van de twist, een gouden appel op tafel gooide, waarop stond: voor de mooiste. Drie godinnen ruzieden om de appel: Hera, Athena en Aphrodite. Zeus stelde Paris, een Trojaanse prins,  aan om het geschil te beslechten. Hera beloofde Paris oneindige rijkdom, Athena beloofde hem alwetendheid, Aphrodite beloofde hem de mooiste vrouw op aarde. Paris schonk de appel aan Aphrodite…

www.bloggen.be/dzeus                                                                            KRIS  VANSTEENBRUGGE

*EEN SISYPHOSARBEID

Sisyphos, koning van Korinthe, had gezien dat de oppergod Zeus een nimf had geschaakt. Hij ging het vertellen aan haar vader, de stroomgod Asopos. Zeus, ontstemd over dit verraad, wierp de verklikker in de onderwereld, alwaar hij zwaar moet boeten. Hij moet er een enorm rotsblok tot over de top van een helling rollen. Doch als het blok bijna de top heeft bereikt ontglipt het hem en rolt het weer naar beneden. En tot in eeuwigheid herhaalt zich dat scenario.

www.bloggen.be/dzeus                                                          KRIS  VANSTEENBRUGGE

*ARGUSOGEN

Zeus had zijn geliefde, de nimf Io, veranderd in een koe. Zijn vrouw Hera  liet de koe bewaken door Argus, een reus met honderd ogen, waarvan er altijd minstens twee open bleven. Maar in opdracht van Zeus speelde de god Hermes voor Argus een slaapverwekkende melodie op zijn herdersfluit, waardoor alle ogen dichtvielen. Daarna hakte hij hem de kop af en bevrijdde Io. De honderd ogen van Argus strooide Hera op de staart van haar lievelingsvogel, de pauw.

www.bloggen.be/dzeus                                                                            KRIS  VANSTEENBRUGGE

*DE AUGIASSTAL

Koning Augias beschikte over een enorme stal runderen: wel 3000 stuks. De mest die de dieren geproduceerd hadden, 30 jaar lang, lag hoog opgestapeld. Eén van de twaalf werken van Herakles bestond erin die stal te reinigen, in één dag! Herakles maakte een opening in één van de stalmuren en met wat graafwerk verplaatste hij de bedding van de naburige Alpheios-rivier, zodat het water doorheen de stal stroomde. Binnen de 24 uur was alles schoongespoeld.

www.bloggen.be/dzeus                                                                            KRIS  VANSTEENBRUGGE

*ADONIS

Talrijk zijn de mannen die Aphrodite bemind heeft. Was zij immers niet “de godin van de liefde”? Zo was de mooie jongeling Adonis eens het voorwerp van haar hartstocht. Maar de jaloerse god Ares verwondde Adonis dodelijk, in de gedaante van een everzwijn. Het bloed van de geliefde jongen stroomde recht naar de onderwereld en waar het samen met de tranen van Aphrodite de grond doordrenkte ontsproten prachtige bloemen: anemonen!

www.bloggen.be/dzeus                                                                            KRIS  VANSTEENBRUGGE

*ARACHNE

Athena was de godin van de wijsheid en de wetenschappen. Ze was ook bedreven in de weefkunst. Haar beste leerlinge was het meisje Arachne. Maar deze was hoogmoedig en ze daagde haar leermeesteres uit tot een wedstrijd om het mooiste weefstuk. Het werk van Arachne moest zeker niet onderdoen voor dat van Athene, maar de godin voelde zich gekrenkt in haar eer. Ze verscheurde Arachnes werk en ze toverde het meisje om in een spin, gedoemd om in eeuwigheid te weven.

www.bloggen.be/dzeus                                                                            KRIS  VANSTEENBRUGGE

*DE GEBOORTE VAN DIONYSOS

Onder de gedaante van een jongeman zocht Zeus toenadering tot Semele, dochter van de Thebaanse koning Kadmos. Zij eiste dat hij zich aan haar zou vertonen met zijn vlammende bliksem en in al zijn goddelijke glorie. Maar de bliksem deed haar lichaam verschroeien. Omdat zij zijn kind droeg, gaf Zeus zijn zoon Hermes de opdracht de buik van geliefde dode open te snijden: de allereerste keizersnede! Het kind was Dionysos, die de god zou worden van de wijn en de goede sier.

www.bloggen.be/dzeus                                                                           KRIS  VANSTEENBRUGGE

*ACHILLES

Achilles, de grootste Griekse strijder in de oorlog van Troje, was de zoon van koning Peleus en de nimf Thetis. Teneinde hem onkwetsbaar te maken had zijn moeder hem ondergedompeld in de rivier de Styx. De plaats boven de hiel waar ze hem bij het onderdompelen had vastgehouden was echter niet met het water in aanraking gekomen en daar was hij dus nog kwetsbaar. Op die plaats werd hij dan ook dodelijk verwond tijdens de Trojaanse oorlog, door een pijl…

www.bloggen.be/dzeus                                                          KRIS  VANSTEENBRUGGE

*NARKISSOS

Narkissos was een knappe jongeling, die zijn hart door geen enkele vrouw liet beroeren. Dat was niet naar de zin van Aphrodite. Dat hij dan verliefd worde op zichzelf, sprak ze. En toen hij, op een dag, zichzelf zag in het water van een rivier, kwamen de woorden van de godin uit: Narkissos kon zijn ogen niet afwenden van zijn eigen spiegelbeeld. Hij bleef maar zitten staren aan de oever van de rivier, tot hij uiteindelijk wortel schoot en veranderde in een bloem, de narcis.

www.bloggen.be/dzeus                                                                                                          KRIS  VANSTEENBRUGGE

*PHAETON

Phaeton was de zoon van de zonnegod Helios. Hij kon zijn vader ertoe bewegen hem de vlammende door vurige paarden getrokken zonnewagen te laten mennen. Maar hij steeg te hoog in de lucht, waardoor het hemelgewelf ontbrandde, en dan weer scheerde hij te laag over de grond waardoor de aarde verschroeide, zodat woestijnen ontstonden, en de mensen zwart geblakerd werden. Uiteindelijk maakte Zeus zelf een einde aan die ravage door Phaeton dood te bliksemen.

www.bloggen.de/dzeus                                                                                                 KRIS  VANSTEENBRUGGE

*DE GEBOORTE VAN ASKLEPIOS

Zwanger zijnde van de god Apollo had de nimf Koronis betrekking met een sterveling, Ischys. Toen de kraai dit ging melden aan Apollo werd deze woedend: hij vervloekte de kraai – die sedertdien zwart is – en hij doodde Koronis met zijn pijlen. Toen realiseerde hij zich dat ze zijn kind droeg. Hermes, door Apollo ter hulp geroepen, verrichtte toen een keizersnede op het dode lichaam. Het kind dat alzo ter wereld kwam was Asklepios, die de god van de geneeskunde zou worden.

www.bloggen.be/dzeus                                                                                                 KRIS  VANSTEENBRUGGE

*LEDA EN DE ZWAAN

De oppergod Zeus nam de gedaante aan van een zwaan, om Leda te kunnen benaderen, de echtgenote van koning Tyndareos van Sparta. Leda baarde twee eieren. Uit het ene ei kwamen Klutaimnestra en Castor, gewone stervelingen, van wie Tyndareos de vader was. Uit het andere ei kwamen Pollux en Helena, allebei onsterfelijk, want kinderen van Zeus. Helena was de mooiste aller vrouwen, tevens de inzet van de beroemdste aller oorlogen, de oorlog van Troje.

www.bloggen.be/dzeus                                                                                                   KRIS  VANSTEENBRUGGE

*NIOBE

De godin Leto had twee kinderen, Apollo en Artemis, niet van de minste dus. Niettemin werd zij bespot om haar “karig kroost” door Niobe, koningin van Thebe, die zelf zeven flinke zonen en evenveel flinke dochters had. Dat wekte de woedde op van Leto. In opdracht van hun moeder doodden Apollo en Artemis alle kinderen van Niobe met hun pijlen. Niobes hart versteende van verdriet en tenslotte veranderde haar hele lichaam in een rots.

www.bloggen.be/dzeus                                                                                                   KRIS  VANSTEENBRUGGE

*DAPHNE

Apollo wilde de liefde bedrijven met de nimf Daphne. Maar Daphne sloeg op de vlucht en ze bad tot de oppergod Zeus: “Laat mij a.u.b. niet in handen vallen van mijn belager, laat mij desnoods verdwijnen van deze aarde”. Haar bede werd verhoord: terstond werd haar lichaam omgevormd in een laurierboom, sedertdien Apollo’s geliefde boom. Op de Spelen van Delphi, gehouden te zijner ere, werden de winnaars steeds met een laurierkrans getooid.

www.bloggen.be/dzeus                                                                                                   KRIS  VANSTEENBRUGGE

*DE SPHINX VAN THEBE

De sfinx terroriseerde de stad Thebe. Zij stelde aan iedereen die de stad wilde binnenkomen de vraag: “Wie of wat loopt ’s morgens op 4 benen, ’s middags op 2 en ’s avonds op 3, en is des te zwakker naarmate het op meer benen loopt?” Wie het antwoord schuldig bleef werd gedood. Oidipous zei: “Het is de mens, die eerst op handen en voeten kruipt, later op 2 benen loopt en tenslotte leunt op een stok”. De sfinx stond perplex en ze wierp zichzelf in de afgrond: Thebe was verlost.

www.bloggen.be/dzeus                                                                                                  KRIS  VANSTEENBRUGGE

*KALLISTO EN ARKAS

Toen de godin Artemis ontdekte dat Kallisto, een van haar tempeldienaressen, zwanger was, veranderde ze haar in een berin. De berin baarde een zoon Arkas. Tot jongeling opgegroeid ging Arkas op berenjacht en zo kwam hij op een keer oog in oog te staan met zijn moeder. Ongetwijfeld had hij haar gedood als Zeus niet had ingegrepen: hij veranderde ook Arkas in een beer. Later werden moeder en zoon als sterren aan het firmament geplaatst: de grote en de kleine beer.

www.bloggen.be/dzeus                                                                                                   KRIS  VANSTEENBRUGGE

*TITHONOS

Eos, de godin van de dageraad, had Tithonos geschaakt, de knappe zoon van een Trojaanse koning. Omdat zij hem in eeuwigheid bij haar wilde hebben smeekte zij de oppergod hem de onsterfelijkheid te schenken. Aan haar wens werd voldaan. Ze had echter vergeten voor haar geliefde ook de eeuwige jeugd te vragen. Toen Tithonos stokoud was en helemaal ineengeschrompeld, werd hij uiteindelijk door Eos verstoten. Uit medelijden veranderden de goden hem in een krekel.

www.bloggen.be/dzeus                                                                                                    KRIS  VANSTEENBRUGGE

*ZEUS

Omdat het Noodlot had voorspeld dat hij door een van hen zou onttroond worden, at de oergod Kronos zijn kinderen op, direct na de geboorte. Toen het zesde kind geboren was, zette zijn echtgenote Rhea hem een in luiers gewikkelde steen voor en bracht het kind in veiligheid op het eiland Kreta. Het kind was Zeus. Groot geworden gaf hij zijn vader een drank, waardoor deze de vijf andere kinderen uitbraakte, stootte hem uit de hemel en werd zelf heerser over hemel en aarde.

www.bloggen.be/dzeus                                                                                                   KRIS  VANSTEENBRUGGE

*PHILEMON EN BAUKIS

Philemon en Baukis waren een godvruchtig koppel. Het waren arme doch zeer gastvrije mensen. Ze hielden zielsveel van elkaar en hun vurigste wens was samen lang te mogen leven, de goden te dienen en samen te sterven. En de goden zorgden ervoor dan aan hun verlangens erd voldaan. Toen beiden een zeer hoge ouderdom bereikt hadden werden zij veranderd in bomen. Philemon werd een eik, Baukis een linde. Zo bleven ze nog lange tijd staan, hun takken ineengestrengeld.

www.bloggen.be/dzeus                                                                                                    KRIS  VANSTEENBRUGGE

*HYAKINTHOS

Apollo was verliefd op de jonge prins Hyakinthos. Dat wekte de afgunst op van Zephyros, de Westenwind. Toen beiden zich eens verlustigden in het discuswerpen deed Zephyros een door Apollo geworpen discus van zijn koers afwijken en terecht komen tegen het hoofd van de geliefde prins. Deze viel dood ter aarde neer. Uit het bloed van de jongeling liet Apollo, een bloem spruiten, de hyacinth, op wier bladeren hij schreef “AI-AI”, de weeklacht van de treurende god.

www.bloggen.be/dzeus                                                                                                   KRIS  VANSTEENBRUGGE

*DE DOOS VAN PANDORA

Om de mensen te straffen  vanwege hun goddeloosheid schonk Zeus aan de vrouw Pandora op haar trouwdag een gouden koffertje waarin alle mogelijke rampen en onheil zaten opgesloten. Hij gaf haar de raad het doosje ongeopend te laten, wel wetende dat de vrouwelijke nieuwsgierigheid toch de bovenhand zou halen. En zo geschiedde: Pandora opende het koffertje en alle ongelukken en ellende, die het mensdom tot op heden treffen, verspreidden zich over de wereld.

www.bloggen.be/dzeus                                                                                                    KRIS  VANSTEENBRUGGE

*DE GEBOORTE VAN APHRODITE

De oergod Ouranos werd door zijn zoon Kronos ontmand en uit de hemel gestoten. Kronos gooide het geslachtsorgaan van zijn vader ver weg in de zee. Het zeewater vermengde zich met het zaad van Ouranos, de zee begon te schuimen en uit het schuim ontstond de mooiste aller godinnen: Aphrodite, godin van de liefde. In een schelp werd zij  naar het eiland Cyprus gebracht. Toen zij haar voeten op het eiland zette ontsproten overal jong groen en mooie kleurrijke bloemetjes…

www.bloggen.be/dzeus                                                                                                    KRIS  VANSTEENBRUGGE

27-12-2010 om 00:00 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

Op ons programma staan:  speerwerpen (foto 1),  de stadionloop of dromos (foto 2 & 3),  worstelen (foto 2 & 4) en  de “heraloop” voor vrouwen (foto 5). Deze laatste proef is een loopwedstrijd voor  vrouwen, die ook reeds werd gehouden in de “oude tijden”. Ze werden georganiseerd door Pelops’ bruid, Hippodameia, ter ere van de oppergodin Hera, tot wie zij gebeden had en die ze nu wilde danken voor de goede afloop van de wagenrenwedstrijd tussen haar geliefde Pelops en haar vader Oinomaos (klik hier op  www.bloggen.be/dzeus/archief.php?ID=21). In feite ging het om een loopwedstrijd voor maagden, zestien in getal en van verschillende leeftijden. Vooraan startten de jongsten, achteraan de oudste meisjes. Ze liepen in korte rokjes die ongeveer tot aan de knieën reikten, met loshangende haren en de rechter schouder evenals de rechter borst ontbloot. Hun wedstrijd werd op hetzelfde Olympisch stadion gelopen als de wedstrijd van de mannen; de afstand die de vrouwen dienden af te leggen was een zesde korter dan die van de mannen. De winnares kreeg een olijfkrans en een deel van de koe die aan Hera geofferd werd; tevens kreeg zij de toelating een beeld van zichzelf met inscriptie van haar naam aan te brengen in Hera’s tempel.

 1: Willem Vanderstraeten bij het speerwerpen op het stadion van Olympia.


2. Twee foto's uit het boek "Grijslokes olympiade" (1997). Om het helemaal écht te laten lijken, deed de verliezer van de worstelkamp, die moeilijk de schande kon dragen, later op de avond een - gelukkig mislukte - zelfmoordpoging...


3. Günther Hombecq, winnaar van de stadionloop met de conservator van het Olympia-heiligdom, die voor hem de olijfkrans heeft gevlochten.


4. Willem Vanderstraeten en Roger Vandendorpe, de finalisten van de titelkamp in het worstelen, oefenen zich op het stadion. Jodan Dhaenens, Gilbert Terras, Eric Triest en José Thijs (v.l.n.r.) kijken lachend toe.
 

5. De zes "maagden" van Loopclub Grijsloke" vóór de start van de Heraloop. Winnares werd Mieke Vandorpe (derde van links).

15-12-2010 om 00:00 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

Ten oosten van de Altis ligt het stadion(S).  Langs  de weg die naar de overkoepelde ingang van het stadion leidt, zien we een aantal stenen voetstukken (foto 1 en 2). Hier stonden bronzen standbeelden van Zeus, de Zanes (ZA, klik hier op  www.bloggen.be/dzeus/archief.php?ID=989345 voor plattegrond). Deze beelden werden opgericht met het geld van de boetes van diegenen die tijdens de Spelen het reglement niet hadden nageleefd. In het stadion vonden de “atletische proeven” plaats: hardlopen, springen, werpen. De worstelwedstrijden werden gehouden in de palaistra, de wagenrennen in de hippodroom, die ten zuidoosten van het stadion lag, maar heden ten dage geheel verdwenen is. Van start tot finish is het stadion 192 meter lang (foto 3), zijnde 600 maal de voet van Herakles, de grootste Griekse held, die in deze buurt één van zijn twaalf werken verrichtte: het reinigen van de Augiasstallen. Hij verlegde daartoe de bedding van de Alpheios en de Kladeios  die hij dwars door de stallen liet stromen. Dit was meer dan duizend jaar lang de plaats van de antieke Olympische Spelen. De toeschouwers (vijfenveertigduizend!) zaten op het gras op de hellingen aan weerszijden van de piste. Hier waren geen stenen zitplaatsen zoals in Delphi: enkel een kleine tribune voor de scheidsrechters (de “Hellanodikai”) aan de zuidelijke kant, en daar recht tegenover, aan de noordelijke kant, een soort stenen troon voor de priesteres van Demeter. Het stadion ligt er perfect bewaard bij, klaar voor de spelen van Loopclub Grijsloke.

30-11-2010 om 17:11 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

(voor een overzicht van de reisroute: klik hier op www.bloggen.be/dzeus/archief.php?ID=605796)

Het opgravingsgebied ligt tussen de rivieren Alpheios en Kladeios en de Kronosheuvel  (foto 1 en 2). In het centrum ligt de Altis, het heilige gebied, aan Zeus gewijd: een bijna vierkant terrein van ongeveer 200 op 200 meter. Binnen dit ommuurde gebied vinden wij de belangrijkste heilige gebouwen: de tempel van Zeus (Z), de tempel van Hera (H) en ook het Pelopeion (PE), het heiligdom en terzelfdertijd het graf van Pelops. Van de ruïne van de Zeustempel werd nog maar weinig heropgebouwd (foto 3 en 4).  Deze Dorische tempel dateert van ongeveer het midden van de 5^e eeuw v.C. In deze tempel bevond zich één van de zeven wereldwonderen, namelijk het dertien meter hoge beeld van de tronende Zeus dat met goud en ivoor was belegd en van de hand was van de beeldhouwer Phidias (foto 6).  Het beeld is helaas verdwenen – omgekomen in een brand – maar talrijke afbeeldingen ervan zijn bewaard op allerlei munten die zich bevinden in de numismatische afdeling van het Nationaal Archeologisch Museum in Athene. Naar één van die afbeeldingen werd de eerste medaille van Grijslokes Olympiade gemaakt (foto 7). Niet ver van de Heratempel (foto 8), die zowat anderhalve eeuw ouder is dan de tempel van Zeus, is de plaats waar heden ten dage om de vier jaar het Olympisch vuur aangestoken wordt. Er was ook nog een kleine tempel (M), gewijd aan de godin Rhea: het metroön. Buiten het gebied van de Altis bevinden zich nóg verscheidene gebouwen: het gymnasion (G, oefenzaal), de palaistra (P, foto 9), het prytaneion (PR, plaats waar de scheidsrechters elkaar ontmoetten en waar het afscheidsbanket werd gehouden), het bouleuterion (B, de raadzalen), het Leonidaion (L, gastenkamers), enzoverder…

24-11-2010 om 00:00 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

Patras is vlakbij. Met een paar honderdduizend inwoners is het de derde grootste stad van Griekenland (na Athene en Thessaloniki) en tevens een belangrijke havenstad.. Ongetwijfeld een bezoekje waard, doch we bevinden ons nu op amper een honderdtal kilometer van Olympia en we spoeden ons daarheen, langs de noordwestkust van de Peloponnesos. Rechts van ons duiken de eilanden van de Ionische Zee op. Eén onder hen is Ithaka, het eiland van Odysseus. We rijden tot in Pyrgos en dan linksaf naar Olympia, een klein dorp in een lieflijk dal, het dal van de Alpheiosrivier (foto 1).

De riviergod Alpheios achtervolgde eens een nimf, Arethousa, tot aan de kust van de Ionische Zee. De nimf redde zich zwemmend naar Sicilië, doch Alpheios dook onder de zee en kwam te voorschijn in Syrakuse als een bron, de “bron van Arethousa”, waar hij de nimf onderschepte.

In dit lieflijk dal lag eertijds de stad Pisa die geregeerd werd door koning Oinomaos. Pelops, de prins uit Klein-Azië, versloeg Oinomaos in een dodelijke wagenren en veroverde zo Oinomaos’ dochter Hippodameia en stichtte de Olympische Spelen. Deze strijd stond uitgebeeld op het oostelijk fronton van de grote Zeustempel. Het hele fronton met de vrij goed bewaarde beeldhouwwerken bevindt zich nu in het archeologisch museum van Olympia (één van de grootste vier van Griekenland, samen met de musea van Delphi, Athene en Heraklion). In het midden staat Zeus afgebeeld. Naast hem: Pelops en Hippodameia (foto 2). In dezelfde zaal bevindt zich ook het westelijk fronton dat de legendarische strijd tussen de Lapithen en de Kentauren uitbeeldt met hier Apollo als scheidsrechter (foto 3). Zeker niet te missen in dit museum zijn ook de twaalf metopen van de Zeustempel die de twaalf werken van Herakles voorstellen (foto 4). Verder: het Nike-beeld van Paionios (foto 5) dat op een metershoge zuil stond vóór de tempel van Zeus, en vooral de Hermes van Praxiteles, de god Hermes voorstellend met de jonge Dionysos op de arm. Dit laatste beeldhouwwerk wordt door velen beschouwd als het mooiste en kostbaarste aller tijden (foto 6). Het museum waar we ons nu bevinden is vlakbij het beroemde heiligdom van Olympia en de plaats waar in de oudheid de Olympische Spelen werden gehouden, eens in de vier jaar, meer dan duizend jaar lang!...

18-11-2010 om 00:00 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

(voor een overzicht van de reisroute: klik hier op www.bloggen.be/dzeus/archief.php?ID=605796)

Vooraleer Delphi te verlaten wagen de dappersten van de club zich aan een tien kilometer lange looptraining in de omgeving van het stadje, bij een temperatuur van rond de vijfendertig graden! De verdere reis gaat in de richting van het haventje Itea, dat eertijds heel belangrijk was. De bezoekers van het orakel kwamen immers meestal van over zee  -  Griekenland was en is nog steeds, een zeevarend land. We rijden dan verder langs de Korinthische Golf tot Antirion, waar we de veerboot naar de Peloponnesos zullen nemen.

In eerste instantie rijden we Antirion nu even voorbij en maken een zijsprongetje naar het oude Kalydon. Resten van de oude stad vinden we een paar kilometer voorbij de Evvinos-rivier. De belangrijkste overblijfselen zijn hier het Leonteion, wat een Heroön is, en een tempel van Artemis Laphria. Kalydon is de stad van de legendarische koning Oineus, van wie het woord oenologie is afgeleid. Via hem immers is de kunst van het wijnbereiden tot de mensheid gekomen. De god Dionysos had het hem geleerd als dank omdat de koning welwillend een oogje dichtkneep wanneer de god zijn vrouw Althaia het hof maakte. Kalydon was ook het strijdtoneel van de jacht op de Kalydonische ever. De grootste helden in dit gevecht waren Oineus’ zoon Meleager en de Arkadische hardloopster Atalante. Meleager kwam op een eigenaardige manier aan zijn einde door toedoen van zijn eigen moeder en Atalante werd tot een huwelijk verplicht na een valstrik met gouden appelen waarin Aphrodite zelf de hand had. Meleagers zuster Deianeira werd Herakles’ bruid. De kentaur Nessos was zo vriendelijk Deianeira op zijn rug over de Evvinos te dragen, maar toen hij midden de rivier aanstalten maakte om haar te verkrachten, schoot Herakles hem dood met één van zijn giftige pijlen. Maar hiermee tekende Herakles, zonder het te beseffen, zijn eigen doodvonnis.

Wij hoeven de Evvinos gelukkig niet door te waden, maar er is een brug waar we lustig over rijden, terug naar Antirion. Hier doen we de overvaart naar Rion. In geen tijd staan we op de Peloponnesos, “het land van Pelops”, dat sedert het graven van het kanaal van Korinthe (voltooid in 1893) in feite Griekenlands grootste eiland is.

Wenst u meer te lezen over Oineus, Meleager en het gevecht met de Kalydonische ever, Atalante, Deianeira en de dood van Herakles, klik dan hier op, resp.
www.bloggen.be/dzeus/archief.php?ID=29,
www.bloggen.be/dzeus/archief.php?ID=30,
www.bloggen.be/dzeus/archief.php?ID=32,
www.bloggen.be/dzeus/archief.php?ID=92,
www.bloggen.be/dzeus/archief.php?ID=97.

04-11-2010 om 00:00 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

Het museum van Delphi is één van de belangrijkste van Griekenland en wij mogen het dus niet links laten liggen. Het bevindt zich overigens aan… de rechterkant van de grote weg, als wij, komende van het heiligdom, ons begeven in de richting van het moderne Delphi.

Wat in het museum tentoongesteld wordt is afkomstig van het opgravingsgebied van het Apolloheiligdom, en dat is heel wat: talrijke marmeren en bronzen beelden die langs de heilige weg stonden, ivoren en gouden beeldjes en sieraden (votiefgeschenken die zich in de schathuizen bevonden), sculpturen van de frontons, de friezen en de metopen van de verscheidene kleinere tempels langs de heilige weg, helden en gebeurtenissen uit de Griekse mythologie voorstellende…

Er is ook de fameuze steen (de omphalos) die door Kronos werd uitgebraakt en die het middelpunt van de aarde moest aanduiden (meer hierover kunt u vinden door hier te klikken op www.bloggen.be/dzeus/archief.php?ID=2 )

Indrukwekkend zijn de beelden van Kleobis en Biton, de twee krachtige breedgeschouderde jongelingen, die door de godin Athene voor hun dienstvaardigheid werden beloond met… de dood (zie foto hieronder). Deze meer dan twee meter hoge beelden waren geschonken door de inwoners van Argos.

De sfinx die op een negen meter hoge Ionische zuil stond in de buurt van de grote Apollotempel en geschonken werd door de inwoners van Naxos,  doet denken aan het mythologisch monster van Thebe, dat door Oidipous overwonnen werd. (lees meer over Oidipous en de sfinx: klik hier op  www.bloggen.be/dzeus/archief.php?ID=23 en www.bloggen.be/dzeus/archief.php?ID=24 )

Het pronkstuk van het museum is evenwel het levensgrote bronzen beeld van “de wagenmenner”. Het maakte deel uit van een indrukwekkende bronzen compositie van een racewagen, getrokken door vier paarden. Rechtop in de wagen, de teugels in de rechterhand stond deze menner. Dit kostbaar geschenk was afkomstig van één van de heersers van Syracuse, naar aanleiding van een overwinning in de paardenrenwedstrijd tijdens de Pytische Spelen.

    De Omphalos

   Kleobis en Biton

Kleobis en Biton waren de zonen van Kidippe, één van de priesteressen van Hera. Toen de ossen die Kidippe naar het Heraion (de tempel van Hera in Argolis) moesten brengen, niet beschikbaar waren, trokken Kleobis en Biton zelf de ossenwagen. Kidippe vroeg Hera haar zonen daarvoor te belonen en Hera beloonde hen... met een plotse dood, zijnde "het mooiste geschenk dat een mens kan te beurt vallen".

..   De sfinx van Naxos

   De wagenmenner

20-10-2010 om 00:00 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

(voor een overzicht van de reisroute: klik hier op www.bloggen.be/dzeus/archief.php?ID=605796)

Nog hoger tegen de flank van de Parnassos bevindt zich het eveneens vrij goed bewaarde stadion, waar om de vier jaar de Pythische Spelen werden gehouden, tussen twee Olympische Spelen in. Ook lyrische en dramatische opvoeringen waren in het programma van de Spelen opgenomen. Deze gingen door in het theater. Het stadion diende voor de lichamelijke sporten. Hier begint het Panhelleense Spelenprogramma van Loopclub Grijsloke.

Het stadion van Delphi. De rij marmeren steenblokken op de voorgrond is de aankomst van de "dromos", d.i. één stadionlengte, zijnde iets minder dan 200 meter. De startlijn bevindt zich in de achtergrond. Links tegen de flank van de Parnassosberg zijn de zitplaatsen voor de toeschouwers. Helemaal vooraan, waar de juffrouw staat, bevond zich een kolom, waarrond de atleten dienden te draaien bij de dubbele stadionloop (de "dolichos").


De startlijn. Groeven in het marmer zijn het equivalent van onze huidige startblokken. Een sterk gebronzeerde chirurg uit Besançon die wij in 1993 toevallig ontmoetten in dit stadion, krijgt hier instructies van onze trainer Gilbert Terras, i.v.m. de juiste kledij (enkel een lendendoek) en de juiste starthouding.


Idem voor het discuswerpen. De instructeurs zijn hier Didier Libbrecht en Gilbert Terras.


Kris Vansteenbrugge tijdens de wedstrijd in het discuswerpen (diskobolia) in 1994...


... en tijdens het vérspringen (halma); let op de "springgewichten".


De twaalf deelnemers van Loopclub Grijsloke bij de start van het koninginnenummer (de dromos). V.l.n.r. Günther Hombecq, Gilbert Terras (grotendeels verborgen), Kris Vansteenbrugge, Eric Vancoppenolle, Daniël Malfait, Hendrik Vanherzeele, Willem Vanderstraeten, Joost Vinckier, Roger Vandendorpe, Eric Triest, José Thijs en Walter Delmotte.

06-10-2010 om 00:00 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

(voor een overzicht van de reisroute: klik hier op www.bloggen.be/dzeus/archief.php?ID=605796)

Enkele honderden meter voorbij de Kastalische bron ligt tegen de helling van de uitlopers van het machtige Parnassosgebergte, het opgravingsgebied van Apollo’s heiligdom, waarbinnen zich het beroemde orakel bevond. Van de meeste gebouwen zijn nog enkel de grondvesten over, zodat het moeilijk valt, hoe indrukwekkend de site ook moge zijn, om zich een idee te vormen van de overweldigende indruk die de orakelganger moet gekregen hebben bij het betreden van dit heilig domein dat vol schitterende bouwwerken stond, rijke schathuizen als tempels – een twintigtal – en verscheidene votiefgebouwen langs de heilige weg die met een haarspeldbocht oploopt naar de grote Apollotempel.

Eén van de schathuizen werd volledig gereconstrueerd met in hoofdzaak oorspronkelijk materiaal: het is een kleine Dorische antentempel, gebouwd door de Atheners op het einde van de 5^e eeuw v.C. als dank voor hun overwinning op de Perzen in de vlakte van Marathon. Op de metopen van het fries zijn, nog steeds duidelijk herkenbaar, de heldendaden van Theseus en Herakles afgebeeld.

In de nabijheid van dit “schathuis van de Atheners” bevindt zich het middelpunt van de aarde. Zeus zelf heeft dit middelpunt bepaald toen de twee arenden die hij aan beide uiteinden van de wereld had losgelaten, elkaar in Delphi ontmoetten. Precies op dat punt werd door de oppergod de steen gelegd waarmee zijn vader Kronos verschalkt werd toen hij de pasgeboren Zeus opeiste om hem te verslinden, zoals hij met zijn andere kinderen had gedaan. De steen was in luiers gewikkeld en Kronos, denkende dat het zijn zoon was, verslond hem. De broers en zusters van Zeus werden later door Kronos uitgebraakt, samen met de steen. Op het middelpunt van de wereld staat er nu echter een namaaksteen: de echte, de “omphalos”, bevindt zich in het museum van Delphi.
(Lees meer over "Kronos die zijn kinderen verslond": klik hier op www.bloggen.be/dzeus/archief.php?ID=2)

Eveneens in de nabijheid van het schathuis van de Atheners bevindt zich de zogenaamde “rots van de Sibylle”: hier was het dat Apollo de slang Pythoon doodschoot.

Van de grote Apollotempel werden zes zuilen weer opgericht op de grondvesten. In het aditon van de tempel bevonden zich het gouden Apollobeeld, de heilige laurierboom en, boven een rotsspleet, de driepoot van de waarzeggende Pythia.

Hoger tegen de bergflank is er het vrij goed bewaarde theater, alwaar wij een stukje opvoeren uit “Koning Oidipous” van Sophokles.
(Wilt u meer lezen over koning Oidipous, klik dan hier op www.bloggen.be/dzeus/archief.php?ID=23 en op www.bloggen.be/dzeus/archief.php?ID=24 )

22-09-2010 om 00:00 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

(voor een overzicht van de reisroute: klik hier op www.bloggen.be/dzeus/archief.php?ID=605796)

Komende van Levadia is het eerste wat we van Delphi zien, links van de weg, de Marmaria, het heiligdom van Athena Pronaia. Hier zijn de ruïnes van twee Athenatempels, twee schathuizen en een prachtige ronde tempel, een tholos. Van deze laatste werden drie zuilen weer overeind gezet met een fries en een reconstructie er bovenop: het meest gefotografeerde gebouw van Delphi. Verderop aan dezelfde kant van de weg, het Gymnasion. Waar de weg dan een bocht van negentig graden naar links maakt, vinden we aan de rechter kant de heilige bron van Kastalia. We laten niet na ons even te wassen met het water van deze bron zoals in het verleden ieder hoorde te doen vooraleer hij het orakelheiligdom betrad. We drinken ook een slok van het water om ons te zuiveren van alle onreine gedachten en onze geest te verhelderen teneinde beter ontvankelijk te worden voor de wijze, zij het dubbelzinnige, woorden van het orakel. Hier zou de grot van Pythoon geweest zijn, de slang die door Apollo met zijn pijlen werd gedood, uit wraak omdat Pythoon zo onbarmhartig zijn zwangere moeder Leto achtervolgd had. Apollo maakte zich dan later meester van deze plaats en van het orakel dat toen nog aan Gaia toebehoorde. Omdat de gedode slang Gaia’s zoon was, stelde Apollo, teneinde zich met haar te verzoenen, de Pythische Spelen in.

(dit verhaal over Apollo kunt u uitgebreid lezen als u hier klikt op www.bloggen.be/dzeus/archief.php?ID=19)

08-09-2010 om 00:00 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

De laatste dagen hebben zeker een dozijn mensen mij aangeklampt met vragen omtrent het verhaal over “Het vat der Danaïden” op het blaadje van “De Druivelaar” van 17 augustus. Sommigen noemden mijn verhaal zeer onvolledig. Ze houden ongetwijfeld geen rekening met de beperktheid van de mij toegemeten ruimte: een half paginaatje van zo’n scheurblaadje…

De vragen zijn drieërlei: 1° waarom heeft die ene Danaïde haar echtgenoot gespaard? 2° wat is er nadien met haar en haar echtgenoot gebeurd? 3° zijn haar negenenveertig zussen direct na hun misdaad naar de onderwereld verhuisd? Welnu,

1°/ Die ene Danaïde was Hypermnestra. De haar toegewezen echtgenoot was Lynkeus. Omdat Lynkeus haar tijdens de huwelijksnacht had gerespecteerd en haar haar maagdelijkheid had laten bewaren, waarvoor ze hem zeer erkentelijk was, kon ze het niet over haar hart krijgen hem te doden. Ze hielp hem daarenboven het land uit te vluchten.

2°/ Danaos, was woedend om het verraad van zijn dochter en wilde haar doden, maar uiteindelijk zag hij daar toch van af. Lynkeus echter keerde enige tijd later terug naar Argos om de moord op zijn broeders te wreken. Hij doodde Danaos, eigende zich het koningschap van Argos toe, en trouwde met Hypermnestra. Het koningspaar kreeg een onovertroffen roemrijk nageslacht. Hun achterkleindochter Danaë werd de moeder van de held Perseus: de vader was niemand minder dan de oppergod Zeus, himself. En nóg roemruchter was de zoon van Perseus’ kleindochter Alkmene: Herakles, de grootste held die ooit op aarde heeft geleefd. Ook hier was Zeus de vader! Overigens waren Lynkeus en Hypermnestra zelf reeds nazaten van Zeus. Zij waren immers allebei kleinkinderen van Belos, die samen met zijn tweelingsbroer Agenor gesproten was uit de vereniging van de god Poseidon met Lybia. Deze was een kleindochter van Zeus en Io, u weet wel, die later door Zeus zelf in een koe werd veranderd.

3°/ De Danaïden zijn niét direct naar de onderwereld verbannen. In de eerste dagen na de misdaad organiseerde hun vader Danaos een hardloopwedstrijd voor trouwlustige mannen, met als inzet de hand van zijn negenenveertig dochters: de winnaar van de wedstrijd mocht het eerst kiezen, daarna de tweede, en zo verder. Aanvankelijk kwamen maar weinig deelnemers opdagen, bang als zij waren dat ze het lot van hun voorgangers zouden ondergaan. Een paar dagen later organiseerde Danaos een nieuwe loopkoers: nu waren er wel voldoende deelnemers, omdat ondertussen bekend was dat de anderen de huwelijksnacht hadden overleefd. Zo zijn alle Danaïden uiteindelijk nog “aan de man geraakt”. Na hun dood, eenmaal in de onderwereld, was de lol er evenwel volkomen af.

Onlangs heb ik gelezen dat er heden ten dage in Argos nog jaarlijks een “huwelijkswedloop” gehouden wordt…

26-08-2010 om 00:00 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

"De Twistappel" is een dolkomisch avondvullend blijspel dat de aanleiding tot de oorlog van Troje behandelt.
Klik hier: www.bloggen.be/kris/archief.php?ID=855455 .

09-08-2010 om 23:18 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

Myrrha was de dochter van de Fenicische koning Theias. Ze had mooi haar, weliswaar. Maar dat ze haar eigen haar mooier vond dan dat van Aphrodite nam de godin van de liefde haar meer dan kwalijk. Zij legde in het hart van Myrrha zondige liefdesgevoelens voor haar eigen vader. Met een list slaagde Myrrha erin het bed te delen met haar vader: ze maakte hem dronken en verleidde hem in het donker.

Theias sliep alzo twaalf nachten lang met zijn eigen dochter. Toen hij haar echter de twaalfde nacht herkende bij het schijnsel van een zwak licht, werd hij wild van woede. Met een slagersmes achtervolgde hij Myrrha, doch deze slaagde erin te ontvluchten en aan een gewisse dood te ontkomen. Ze belandde in Arabië. Toen bleek dat ze zwanger was, was ze zo beschaamd dat ze de goden smeekte haar te doen verdwijnen: ze wilde niets meer zijn, noch onder de levenden, noch onder de doden. De goden veranderden haar in een myrrheboom, die overvloedig weent om de verloren gegane eer: haar tranen zijn de welriekende gomhars die de bast van de boom overvloedig afscheidt.

De dag dat Myrrha normaal had moeten baren, scheurde de boomschors open en een kind kwam te voorschijn: Adonis. Het kind was zo mooi dat Aphrodite zelf het opnam, het in een koffertje legde en toevertrouwde aan Persephone, de godin van de onderwereld. Deze echter werd dermate bekoord door het kind dat ze weigerde het nog ooit terug te geven aan Aphrodite. Dit leidde tot een twist tussen de twee godinnen. Het was Zeus die uiteindelijk optrad als scheidsrechter in deze zaak. Hij besliste dat Adonis één derde van het jaar bij Aphrodite zou vertoeven en één derde bij Persephone; over het laatste één derde zou de jongen zelf vrij mogen beslissen. Adonis gaf zijn deel geheel aan Aphrodite, zodat hij als opgroeiende knaap twee derden van het jaar in haar gezelschap vertoefde.

De grote liefdesgodin geraakte zodanig in de ban van de mooie Adonis dat ze de aan haar gewijde plaatsen op Cyprus verliet en de andere goden negeerde. De god Ares kon moeilijk verkroppen dat de godin die hem eens had bemind nu al haar aandacht aan de sterfelijke Adonis besteedde. Hij veranderde zichzelf in een everzwijn en toen Aphrodite en de geliefde jongeling op een dag aan het jagen waren in de bossen van Fenicië, stormde het everzwijn recht op Adonis af en bracht hem een dodelijke wonde toe.

Aphrodite nam het lichaam van de geliefde in de armen, maar ze kon niet verhinderen dat zijn bloed wegvloeide naar een beek, die stroomt aan de voet van de Libanon en die tot op heden rood gekleurd is door het bloed van Adonis. En vandaar stroomde het bloed via de Styx naar de onderwereld. In plaats van Adonis te beminnen kon Aphrodite hem nu nog enkel bewenen, en rondom bloeiden overal anemonen, gesproten uit het bloed van de beminde, waar het de aarde doordrenkt had.

26-07-2010 om 14:34 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

Niemand is ooit meer verliefd geweest dan Phyllis, een prinses. Ze woonde in Daulis, een kleine stad, niet ver van Delphi. Haar geliefde was Demophoon, de jonge koning van Athene. Dit verhaal speelt zich af kort na de oorlog van Troje, waar Demophoon dapper had meegestreden. Ongehavend was hij naar zijn vaderland teruggekeerd. Eerst begaf hij zich naar het orakel van Delphi om daarna verder te reizen naar Athene. Maar hij werd opgehouden in Daulis en hij leerde er de mooie prinses Phyllis kennen. Voor beiden was het liefde op ’t eerste gezicht en vanaf de eerste dag al zwoeren ze elkaar eeuwige trouw en dat ze elkaar nooit zouden verlaten. En Demophoon bleef in Daulis, dagen en weken achtereen. Het leek wel of hij Athene voorgoed vergeten was. Voor hem telde alleen nog Phyllis en voor Phyllis telde alleen nog Demophoon…

Tot men op zekere dag in Daulis vernam dat er onrust was in Athene en dat daar relletjes waren uitgebroken. Demophoon voelde zich geroepen om orde op zaken te gaan stellen in de stad waar hij per slot van rekening koning was. Hoe zwaar het hem ook viel, hij verliet zijn prinses, echter niet zonder de stellige belofte dat hij niet langer dan twee weken zou wegblijven. Bij zijn terugkeer zou hij met haar trouwen en haar daarna voorgoed als zijn vrouw meenemen naar Athene.

Phyllis bleef verdrietig achter. Het alleen-zijn zonder haar Demophoon knaagde aan haar ziel en naarmate de dagen voorbij gingen, sloeg de angst haar om het hart, de angst dat hij niet zou terugkeren. En toen de twee weken verstreken waren en Demophoon er nog niet was, begon de gekwelde jonge vrouw als bezeten rond te dolen. Ze begaf zich naar een heuvel in de nabijheid van haar stad en ze beklom er een hoge rots, waar ze uitzicht had over de hele vlakte die Daulis omringde. Hier zou ze haar geliefde al van ver zien komen. Als hij nog kwám, tenminste…

Drie dagen stond ze daar al op de uitkijk. Drie dagen was hij dus al over tijd. Wanhoop kreeg haar in de greep en plots stond het voor haar vast dat hij haar ontrouw geworden was en nooit meer zou terugkeren. Het had nu geen zin meer nog verder op de uitkijk te staan, zoals het evenmin zin had nog verder te leven. Ze stortte zich van de rots te pletter. De goden, uit medelijden, veranderden haar dode lichaam in een amandelboom.

Een paar dagen later kwam Demophoon aan in Daulis. In Athene was hij langer opgehouden dan hij verwacht had. Nu kwam hij zijn geliefde halen. Maar ze was er niet meer. Er stond alleen een prachtige amandelboom, helemaal in bloei. Het was alsof Phyllis haar mooiste kleed had aangetrokken om hem te verwelkomen. Op ieder bloempje hing een dauwdruppel: de tranen van de geliefde prinses.

12-07-2010 om 00:00 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

[een overzicht van de reisroute ziet u op deze blog d.d. 7.1.2010;
 klik hier  www.bloggen.be/dzeus/archief.php?ID=605796]

Ongeveer halverwege tussen Levadia en Delphi hebben we rechts een afslag naar Daulis. Hier in de buurt bevindt zich Schiste Odos (foto 1). Deze driesprong, waar Oidipous zijn vader Laios doodde, kunnen we zien liggen vanaf de grote weg (foto 2): hier hebben we die vadermoord nog eens nagespeeld (foto 3).

Het verhaal van de vadermoord kunt u lezen op deze blog d.d. 10.8.2007.
Klik hier op:   www.bloggen.be/dzeus/archief.php?ID=23 

In Daulis leefde er een prinses, Phyllis, die zich uit liefdesverdriet voor een Atheense prins van het leven beroofde en later door de goden in een amandelboom werd veranderd. We vinden hier dan ook een amandelboom in volle bloei (foto 4) en bedekt met dauwdruppels, de tranen van de verliefde prinses die voor haar prins haar mooiste kleed heeft aangetrokken.
(tijdens de grote vakantie verschijnt op deze blog het volledig verhaal van Phyllis)

Vooraleer we de grote bezienswaardigheid die Delphi is, binnenrijden, doen we eerst nog een zijsprong van een twintigtal kilometers, de bergen in, naar Ossios Loukas (foto 5), in een prachtige omgeving, op de westelijke helling van de Helikon. Ossios Loukas is misschien wel het bekendste Byzantijns klooster van geheel Griekenland, een aangename afwisseling tussen de talrijke klassieke ruïnes die wij bezoeken.

30-06-2010 om 00:00 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

[een overzicht van de reisroute ziet u op deze blog d.d. 7.1.2010;
 klik hier  www.bloggen.be/dzeus/archief.php?ID=605796]

Levadia is de hoofdstad van Beotië, één van de vijf arrondissementen van Centraal-Griekenland. In de oude stad leidt een kronkelende weg (foto 1) naar de Herkyna-kloof (foto 2 en 3), waar het orakel van Trofonios zich bevond. Door de Herkyna-kloof stroomt de gelijknamige rivier, die gevoed wordt door twee bronnen: de Lethe (de vergetelheid) en de Mnemosyne (de herinnering). Hoog in het ravijn stierf Trofonios, die zozeer door de goden werd bemind dat zij hem op jeugdige leeftijd uit dit aardse tranendal weghaalden. Wie zijn toevlucht zocht tot het orakel moest eerst drinken van beide bronnen (foto 4) en daarna afdalen in een grot (foto 5), met onder elke arm een honingkoek, voedsel voor de heilige slangen van moeder aarde. Wat de pelgrim in die grot  moest doorstaan, weten we niet precies: hij werd er door elkaar geschud en het leek “of hij door het middelpunt van de aarde werd getrokken”. Bij het verlaten van de grot was hij als geradbraakt en hij keek dan ook allesbehalve vrolijk. In Griekenland werd wel eens gezegd van iemand die met zijn linkerbeen uit bed was gestapt: “Die is zeker naar Trofonios geweest?”

Vlakbij is ook een modern theater (foto 6). Hier worden o.a. klassieke drama’s opgevoerd.



foto 1


foto 2


foto 3


foto 4


foto 5: de ingang van de grot van Trofonios


foto 6

16-06-2010 om 00:00 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

In 2012 verschijnen er op De Druivelaar weer mythologische verhaaltjes in verband met de sterrenbeelden uit de dierenriem. Aan de directie van verscheidene middelbare scholen heb ik de vraag gesteld of er onder het personeel of de leerlingen kandidaten zijn om die verhaaltjes met een tekening te illustreren. Daar heb ik reeds een tiental antwoorden op gekregen, met vraag om meer inlichtingen. Ik heb alle mails beantwoord, met uitzondering van een paar, die ik per ongeluk heb gewist. Behoor jij tot die "gewisten", gelieve een nieuwe mail te sturen naar kris.vansteenbrugge@skynet.be  of  kvansteenbrugge61@gmail.com. Duizend maal Sorry! 
Ik maak van de gelegenheid gebruik om mijn vraag te richten tot alle lezers van deze blog die zich aangesproken voelen om een tekening te maken bij de verhaaltjes: stuur desgevallend een mailtje naar een van de genoemde adressen.

10-06-2010 om 17:49 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

02-06-2010 om 00:00 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

Jos de Nijs uit Utrecht stuurde mij heden deze foto van één van zijn kunstwerken: "Leda en de Zwaan" (het verhaal kunt u lezen op deze blog, d.d. 11.4.2008). De Griekse mythologie is voor Jos een onuitputtelijke bron van inspiratie.

01-06-2010 om 18:53 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

27-05-2010 om 15:28 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

[een overzicht van de reisroute ziet u op deze blog d.d. 7.1.2010;
 klik hier  www.bloggen.be/dzeus/archief.php?ID=605796]

De burcht van Gla is waarschijnlijk het belangrijkste overblijfsel uit de Griekse prehistorie. Het is tevens de grootste Mykeense burcht, tienmaal zo groot als de burcht van Tyrins, zevenmaal zo groot als de burcht van Mykene zelf. De cyclopische muren zijn niet minder dan drie kilometer lang en minstens vijf meter dik. De ruïnes zijn op sommige plaatsen nog drie meter hoog. De rots bevindt zich op een plateau dat als een eiland uitsteekt boven de vlakte van Kopaïs, tot 70 meter op zijn hoogste punt. Vroeger was dit een eiland: de zee strekte zich immers uit tot waar nu de vruchtbare vlakte van Kopaîs is, of “het meer van Kopaïs”. Binnen de vestingsmuren vinden we de resten van het paleis dat bewoond was van de 16^e tot de 12^e eeuw v.C. Deze burcht wordt aanzien als de bakermat van de Phlegiërs. Hier moet koning Phlegias gewoond hebben. En dan is het wellicht ook hier dat Apollo Phlegias’ dochter Koronis zwanger maakte en haar later doodde omdat ze hem ontrouw was. Hermes verwijderde toen het kind uit haar ontzield lichaam door middel van een keizersnede. Dat kind was Asklepios, de god van de geneeskunde. Phlegias was ook verwant met Ixion. Deze laatste maakt de oppergodin Hera het hof. Zeus kreeg dat in de gaten en hij schiep uit een wolk een dubbelgangster van Hera. Uit de verhouding van Ixion met deze dubbelgangster ontstond Kentauros, die verliefd werd op de merries van het Peliongebergte bij wie hij de Kentauren verwekte.

26-05-2010 om 00:00 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

xml:namespace prefix = v ns = "urn:schemas-microsoft-com:vml" />

[een overzicht van de reisroute ziet u op deze blog d.d. 7.1.2010;
 klik hier  www.bloggen.be/dzeus/archief.php?ID=605796]

We nemen niet de kortste weg naar Levadia. Eerst verlaten wij de hoofdweg naar links via Kabirion en Askri en in Aliartos verlaten we de hoofdweg naar rechts via Gla en Orchomenos. De weg naar Kabirion is smal, grotendeels onverhard en moeilijk berijdbaar. Toch komen we ter bestemming. Hier bevindt zich de ruïne van een heiligdom van de Kabiren. Dit zijn plaatselijke vruchtbaarheidsgoden die soms vereenzelvigd worden met olympische goden zoals Demeter, Dionysos, Hermes en Hephaistos. Er is geen levende ziel te bespeuren in dit afgelegen oord. Een uitgelezen moment om ongezien een stukje toneel op te voeren. Met een spade en een antiek stuk aardewerk spelen we archeoloog (foto 1). Naast een theater (foto 2) vinden we hier ook de resten van een tempel. Het meeste van wat hier werd opgegraven bevindt zich in het archeologisch museum van Athene. Enkele van de vondsten worden bewaard in een klein gebouw (foto 3) aan de rand van het heiligdom. Enkele vaasschilderingen trekken onze aandacht (foto 4).

In Askri, aan de voet van het Helikongebergte, trekken we door de vallei van de Muzen (foto 5), de patronessen van de negen kunsten. Zeus verwekte ze bij de titanes Mnemosyne.

12-05-2010 om 00:00 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

[een overzicht van de reisroute ziet u op deze blog d.d. 7.1.2010;
 klik hier  www.bloggen.be/dzeus/archief.php?ID=605796]

Onze volgende halte is Thebe, nu een allesbehalve mooie stad. Eigenlijk is er niets meer over van de luister van het eens zo roemrijke Thebe, eens de belangrijkste onder de Griekse steden. Alles lijkt hier uitgeblust en vrijwel niemand wil hier iets weten van het groots verleden. Zo er hier al iemand gevonden wordt die wil praten over Kadmos, Oidipous, Antigone en zo meer, dan wordt die hier zeker aanzien als een dorpsgek. Met wat geluk slagen we er dan toch in die dorpsgek te vinden, iemand die ons de resten toont van de reusachtige Kadmea. Kadmos, de mythologische stichter van Thebe, bouwde hier namelijk de burcht. Kadmos was een Phrygische prins, naar hier gekomen om zijn zuster Europa te zoeken, die Zeus in de gedaante van een stier ontvoerd had naar Kreta. Maar het orakel gaf Kadmos de raad zijn zoektocht op te geven en een koe te volgen die hij op zijn weg zou vinden. Waar de koe zich zou neervleien moest hij een stad stichten. Zo werd Thebe dus gesticht, een stad van vele drama’s. Te beginnen met de dochters van Kadmos. Semele werd door Zeus tot moeder van Dionysos gemaakt en schoot er het leven bij in. Autonoë moest het meemaken hoe haar zoon Aktaion door de godin Artemis werd gestraft omdat hij haar naaktheid had aanschouwd: hij werd veranderd in een hert en door zijn eigen jachthonden verscheurd. Ino stortte zich te pletter in de Saronische Golf, samen met haar zoontje Melikertes: tot zijn nagedachtenis werden de Isthmische Spelen ingesteld. Tenslotte werd Agave door Dionysos uitzinnig en wild gemaakt, zodanig dat ze haar eigen zoon Pentheus, die zijn grootvader als koning van Thebe was opgevolgd, levend verscheurde. De dorpsgek tracht ons in het Grieks en met drukke gebaren iets te vertellen over Oidipous en zijn geslacht. Hij troont ons mee naar het standbeeld van de grote dichter Pindaros (foto 1) die als geen ander de Spelen heeft bezongen, naar het standbeeld ook van de Thebaanse krijgsheer Epaminondas (foto 2) en naar het museum, dat om drie uur dichtgaat (we zijn te laat...). Van de zeven poorten van Thebe is helaas al even weinig over als van de Thebaanse grootstheid van weleer…

28-04-2010 om 00:00 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

Het wonderlijk verhaal van Eros en Psyche.

Er was eens een koning die drie mooie dochters had. De oudste twee waren gewoon mooi. Maar de jongste, Psyche, was nog véél mooier. Woorden schieten tekort om haar schoonheid te beschrijven. De mensen noemden haar schoonheid “goddelijk” en van heinde en verre kwamen zij de jonge prinses bewonderen. Die bewondering was als een soort verering, die doorgaans alleen goden te beurt valt. En al durfde niemand het openlijk zeggen, men vond dat zij Aphrodite, de godin van de liefde, in schoonheid overtrof. En dat wekte in niet geringe mate de afgunst op van de godin. Ze besloot zich te wreken…

Aphrodite riep haar zoon Eros bij zich en gaf hem de opdracht de prinses zodanig te bewerken met zijn liefdespijlen dat zij verliefd werd op een lelijk monster. Eros, die zijn moeder zeer gehoorzaam was, begaf zich naar het paleis van Psyche’s vader, doch toen hij daar het mooie meisje zag, werd hij dermate ontroerd door haar verblindende schoonheid, dat hij begon te beven over al zijn leden en zich hierbij verwondde aan zijn eigen pijlen. Eros stond weldra in lichterlaaie voor de prinses en hetgeen zijn moeder hem had opgedragen kon hij nu niet meer gedaan krijgen. Hij besefte dat een romance met een sterfelijk wezen voor hem niet weggelegd was – Aphrodite zou dat nooit goedkeuren! – en tegelijkertijd kon hij zich niet verzoenen met de gedachte dat een ander dit wondermooi wezentje de zijne zou mogen noemen. Daarom bewerkstelligde hij dat nooit een man haar ten huwelijk zou vragen.

Toen nu de beide zusters van Psyche reeds lang de prins hunner dromen gevonden hadden, was nog niemand de hand van onze mooie prinses komen vragen. Alle jonge koningszoons bewonderden haar wel, maar niemand kwam haar ten huwelijk vragen. Durfden ze niet? Het verdroot haar ouders zeer en daarom besloten ze het orakel van Apollo in Delfi te raadplegen. Maar Eros was hen vóór: hij had een plan! Hij kocht de hogepriesters van Delfi om, opdat ze zouden verklaren dat het de wil van de god was om Psyche te brengen naar de top van een hoge rots aan de rand van de zee en haar daar alleen achter te laten. Alleen door zo te handelen zou zij een geschikte echtgenoot vinden. En alles geschiedde zoals Eros het had gepland. Zeer tegen hun zin, maar om aan de wens van de god te voldoen, brachten Psyche’s ouders hun dochter naar de top van de rots. Gedwee bleef ze daar alleen achter, omdat ze ervan overtuigd was dat de goden het beste met haar voorhadden…

En toen kwam Zephyros, de Westenwind. Hij nam Psyche mee naar een veraf gelegen kasteel, dat zich in het midden van een groot bos bevond. In het kasteel was alles van een ongekende pracht en praal: goud en marmer en de kostelijkste houtsoorten. In de kamer waar Zephyros haar had gebracht straalde het daglicht ongehinderd naar binnen en er speelde een hemelse muziek. Er stond een tafel, die gedekt was met de heerlijkste spijzen, en een uitnodigend zacht bed. Haar hongerige maag knaagde en vol vertrouwen in de afloop van dit avontuur ging ze aan tafel en toen ze helemaal verzadigd was, ging ze liggen op het donzig bed, in de hoop dat er nu weldra een knappe jonge man zou komen om haar het hof te maken. En dat zou gebeuren…

Het duurde weliswaar een tijdje en het was al donker toen iemand de kamer van het paleis binnenkwam. Zo donker was het reeds dat zij zelfs geen vage gestalte van de bezoeker kon waarnemen. Hij begaf zich naar het bed en vleide zich naast haar neer. En hij raakte haar aan, streelde haar schouders en haar dijen, kuste haar en fluisterde haar zachte lieve woordjes in het oor. Psyche was hierdoor in een opperste staat van verrukking en ofschoon zij haar aanbidder niet kon zien, toch was zij er zeker van dat het een héél knappe jongeling was die daar naast haar lag en met haar zo teder de liefde bedreef.  Zij beantwoordde zijn liefde volkomen. Toen zij hem evenwel vroeg haar zijn naam te noemen, gaf hij haar ten antwoord:

- Mijn naam moet voor jou verborgen blijven, noch mag je mij ooit aanschouwen. Als deze regel overtreden wordt, zal aan onze liefde een bruusk einde komen!

Deze woorden stemden Psyche verdrietig. Hoe gaarne had ze haar minnaar bij klaarlichte dag aanschouwd… Haar nachten waren heerlijk, in de armen van haar minnaar, maar telkens als ze ’s ochtends wakker werd was hij verdwenen en bij dage verveelde zij zich in haar gouden paleis. Nooit zag ze nog iemand. Ze miste vooral het gezelschap van haar beide zusters. Ze vroeg haar geliefde of ze haar zusters mocht zien, want dat ze anders zou wegkwijnen van verdriet. Hij stond het toe, met tegenzin, want hij was bang dat zij Psyche zouden uitvragen over de identiteit van haar geliefde. Hij verzocht Zephyros de zusters te halen. Dezen waren niet weinig verrast toen zij het paleis binnentraden, waar Psyche nu vertoefde: het was honderd keer mooier en kostbaarder dan dat van hun eigen vader. Toen Psyche hen vertelde dat zij daar verbleef met een jonge knappe minnaar, die ze evenwel nog nooit bij klaarlichte dag had gezien en wiens naam ze niet eens kende, werden de twee zusters achterdochtig.

- Hoe kan je weten dat hij jong en knap is, vroegen ze, als je hem nog nooit hebt gezien. Het zou best wel een monster kunnen zijn, waarmee jij argeloos het bed deelt. Waarom anders zou hij zich niet kenbaar maken en zich niet aan jou willen vertonen? Misschien vermoordt hij jou wel, op een dag…

Waren hun woorden ingegeven door bezorgdheid om hun zus, of door jaloezie, of door beide? In Psyche’s hart was er alvast twijfel ontstaan en toen haar zusters weggingen vroeg ze hen wat er haar te doen stond.

- Wij zullen er samen eens over nadenken, zeiden ze, en als we een oplossing denken gevonden te hebben, komen we spoedig terug.

En ze kwamen terug, een paar weken later. Ze brachten een olielamp mee en een dolk.

- ’s Nachts moet je hem bespieden, in ’t licht van deze olielamp, zeiden ze. En als hij inderdaad een monster blijkt te zijn, moet je deze dolk in zijn borstkas planten, recht in zijn hart.

Psyche gruwelde bij de gedachte. Maar met de onzekerheid kon zij niet leven. En de volgende nacht, toen Eros, na een heerlijk liefdesspel, in diepe slaap was verzonken, ontstak ze haar olielamp en hield die boven het lichaam van haar minnaar. En wat zag zij? Ze kon haar ogen niet geloven: een knappe jonge man, nog mooier dan ze zich hem in haar stoutste dromen had durven voorstellen. Zo groot was haar opwinding dat ze begon te beven over al haar leden en dat ze gloeiende olie morste op de schouder van haar geliefde. Met een door merg en been snijdende schreeuw van pijn schoot deze wakker. Groot was zijn afschuw toen hij zijn beminde zag met in de ene hand de brandende olielamp en in de andere hand… de dolk. Huilend van de pijn vluchtte hij het paleis uit. Psyche besefte dat hij nooit meer zou terugkeren. Toch rende ze hem nog achterna, in de pikdonkere nacht. Ze riep om vergiffenis en ze hoorde hem antwoorden:

- Als je het zo nodig weten wil: ik ben Eros, de zoon van Aphrodite. Hier eindigt onze liefde: liefde zonder vertrouwen kan immers niet gedijen. Nooit keer ik nog bij jou terug.

Ze was zijn spoor bijster. Verdwaasd bleef ze doorlopen. Ze nam zich voor haar geliefde te blijven zoeken, ofschoon ze wist dat het allemaal tevergeefs zou zijn. Als hij tenminste maar kon begrijpen hoe groot haar liefde was, en hoe immens haar verdriet! Nu smeekte ze de goden om haar behulpzaam te zijn, maar geen die het aandurfde gevolg te geven aan haar bede: zozeer vreesden zij in ongenade te zullen vallen bij Aprodite. Ten einde raad besloot Psyche zich te wenden tot de liefdesgodin zelf: de haat van de godin jegens haar kon toch niet eeuwig blijven duren, zo dacht ze, en tenslotte was Aphrodite de moeder van Eros. En wie weet zou zij dáár de geliefde niet terugvinden…

En wat was er ondertussen geworden van Eros? Hij had een lelijke brandwonde en daarmee was hij naar zijn moeder gevlucht. Maar toen deze vernam wat er precies gebeurd was, ontstak ze in woede en ze weigerde de wonde te verzorgen. Ze sloot haar zoon zelfs op in een duistere kamer, alwaar hij zijn pijn moest verbijten.

Aphrodite was niet weinig verbaasd toen Psyche haar paleis binnenkwam. Haar woede was geenszins bekoeld. Ze beschuldigde het meisje van hoogmoed en  onbeschaamdheid en ze slingerde haar naar het hoofd dat ze lelijk was en onuitstaanbaar en dat nimmermeer een man op haar verliefd zou worden, tenzij…

Aphrodite zag haar kans schoon om zich op Psyche te wreken, en ze zou het doen op zo’n manier dat ze er zelf veel plezier aan kon beleven.

- …Tenzij gij blijk kunt geven van onderdanigheid en noeste ijver, eigenschappen die echtgenoten zozeer op prijs stellen. Luister daarom goed naar de opdracht die ik u zal geven en breng die tot een goed einde, binnen de vierentwintig uur.

- Ik zal mijn best doen om de taak die gij mij opdraagt naar best vermogen te vervullen, antwoordde Psyche onderdanig.

Maar de taak bleek onmogelijk te zijn: de godin gaf haar een grote zak met allerlei graantjes en korreltjes, allemaal door elkaar gemengd: tarwekorrels, gerstekorrels, rijstkorrels en nog andere. De opdracht luidde: sorteer alle korrels volgens soort .

Geen mogelijke opdracht voor een mens. Maar misschien niet voor een mier? Eén mier? Met vele honderden, met duizenden kwamen ze Psyche ter hulp. Toen de dag ten einde was, was de klus al lang geklaard. Aphrodite kon haar ogen niet geloven.

- Dat werk hebt gij niet alléén verricht, zei ze. Morgen geef ik u een andere opdracht.

In afwachting van die volgende opdracht werd Psyche opgesloten in een kamer, alwaar zij op de grond diende te slapen. Om haar hoger te stillen kreeg zij slechts een homp brood. De volgende ochtend droeg Aphrodite haar op een hoeveelheid wol te gaan plukken uit de vacht van een kudde wilde schapen met gouden vacht, die weidden in een bosje, beneden aan de rivier. Toen zij in de buurt van de gouden schapen kwam, durfde zij de dieren niet benaderen. Toen hoorde ze een zacht stemmetje. Het was een kleine rozelaar die tot haar sprak:

- Wacht hier tot de avond. Dan begeven de schapen zich doorheen de braamstruiken naar het water om hun dorst te lessen. Telkenmale blijft er dan wat van hun gouden wol hangen aan de struiken. Niets is zo gemakkelijk als die wol er te gaan afplukken.

Psyche bracht de gouden wol naar Aphrodite. Maar ook nu was de godin niet tevreden en beweerde ze dat iemand haar geholpen had bij het vervullen van de opdracht. Ze had nog een derde, héél moeilijke opdracht in petto.

- Ziet gij ginder die hoge rots? En ziet gij het zwarte water dat van die rots als een waterval naar beneden dondert? Het is het water dat de rivier van de onderwereld voedt, de Styx. Vul deze kruik met het water en breng het mij.

Met geen mogelijkheid zou Psyche er in slagen de hoge glibberige rots te beklimmen. Maar weer daagde hulp op, deze keer onder de vorm van een arend. De vogel nam de kruik in zijn bek en vloog naar te top van de rots alwaar hij het water opving en het terug bracht bij Psyche. Maar ook nu was Aphrodite nog niet tevreden. En ze had nog een ultieme opdracht achter de hand. Daarvoor diende Psyche zich te begeven naar de onderwereld, een plaats waarvan nooit een sterveling was teruggekeerd, een paar van de allergrootste helden niet te na gesproken…

En ziehier hoe de opdracht luidde:

- Daal neder in de Hades en vraag aan de godin Persephone, tevens koningin van de onderwereld, of zij een kleine hoeveelheid van haar schoonheid wil meegeven, ten behoeve van haar halfzuster Aphrodite, wier schoonheid tanende is door het leed dat haar werd aangedaan door haar zoon Eros.

Aphrodite lachte in haar vuist. Nooit zou Psyche de onderwereld bereiken, laat staan er levend van terugkeren (1). En nooit zou Persephone een deel van haar schoonheid afstaan, en zeker niet aan Aphrodite! Dat besefte ook Psyche en moedeloos en door slaap overmand vleide zij zich neer aan de voet van een oude toren. En ziet, de toren kwam tot leven en nodigde haar uit naar binnen te gaan. Er stond een tafel met daarop een kaart, een zilveren muntstuk – een obool – en … een taart. Ze hoorde een stem die haar toesprak:

- De kaart zal u de toegang tonen tot de dodenrivier die leidt naar de onderwereld. Daar zal Charon u opwachten. Overhandig hem de obool en hij zal u tot bij de poort van de onderwereld brengen, alwaar Kerberos, de vreselijke hellehond met de drie koppen, de wacht houdt. Voor hem is de taart bedoeld. Zet ze hem voor en terwijl hij zich daaraan te goed doet moet ge naar binnen glippen. Verder komt ge als vanzelf bij de troon van Persephone.

Alles verliep zoals de toren haar voorzegd had. Persephone overhandigde het meisje een klein zilveren doosje dat, zo vertrouwde de godin van de onderwereld haar toe, een schoonheidselixir bevatte, en dat zij in geen geval mocht open maken, aangezien het alleen voor Aphrodite bestemd was. Psyche dankte nederig en, sneller dan ze gekomen was, verliet ze de onderwereld en begaf zich op weg naar Aphrodite. Maar onderweg bekroop haar de nieuwsgierigheid, een nieuwsgierigheid waaraan ze niet kon weerstaan: wát precies zat er in het doosje? Per slot van rekening kon ze zelf ook wel een beetje extra schoonheid gebruiken, want de ellendige gebeurtenissen van de laatste dagen hadden haar op dat gebied zeker geen goed gedaan. Met een kloppend hart opende ze het doosje: het leek volkomen leeg! Er kwam alleen een bedwelmende geur uit, waardoor Psyche onmiddellijk in een diepe slaap viel. Zo lag ze daar, aan de kant van de weg…

En Eros? Zijn wonde was reeds gedeeltelijk hersteld en ongezien was hij erin geslaagd te ontsnappen uit de kamer waar zijn moeder hem gevangen hield. De lichamelijke pijn was nu over, maar in de plaats was er nu de knagende hartepijn om het ve rlies van zijn geliefde. Nu zijn geheim uitgelekt was bij zijn moeder, weerhield niets er hem nog van om naar Psyche op zoek te gaan. En hij vond haar… slapend langs een verlaten weg. Hij wekte haar met een prik van een van zijn pijlen. Nu was hun beider geluk door geen mensenhand te beschrijven.

- Niets of niemand zal onze liefde nog in de weg staan, zo sprak Eros vastberaden. Breng het doosje naar mijn moeder. Ondertussen begeef ik mij naar de hoge Olympus en ik zal er de oppergod van onze liefde op de hoogte brengen.

Toen Zeus Eros aanhoord had sprak, hij:

- Vaak heb je mij gekweld en schande over mij gebracht met je liefdespijltjes. Door jouw schuld ben ik gedwongen geweest mijzelf te veranderen in een zwaan, een stier, ja zelfs in een gouden regen. Mijn prestige heb jij, o zo menigmaal, door het slijk gesleurd en mij de woede van Hera op de hals gehaald! En toch, mijn lieve jongen, kan ik niet boos zijn op jou. Telkens weer laat ik mij door jou vertederen. Daarom geef ik je mijn zegen. En omdat ik weet dat je moeder Aphrodite geen sterfelijke echtgenote aan je zijde wenst, verhef ik je geliefde Psyche hierbij tot de goddelijke rang.

Als dat geen gelukkig einde is!

(1) Wie kan een held noemen die ooit de onderwereld betrad en hem daarna levend weer verlaten heeft? Er waren er zelfs meerdere. Als je de verhaaltjes op deze blog grondig leest moet je ze ongetwijfeld alle terugvinden.
(2) Wie stuurt mij eens een mooie tekening (per brief of per e-mail in verband met dit verhaal?
Kris Vansteenbrugge, Sint-Denijsestraat 191 B, 8500 Kortrijk.   kris.vansteenbrugge@skynet.b

Antwoord en tekening komen zeker op deze blog. Vermeld je naam, school en klas.

(Een mooie illustratie bij dit verhaal vinden julie op www.bloggen.be/pierpont dd. 17.4.2010)

14-04-2010 om 00:00 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

[een overzicht van de reisroute ziet u op deze blog d.d. 7.1.2010;
 klik hier  www.bloggen.be/dzeus/archief.php?ID=605796]

Vooraleer de grote weg naar Thebe te nemen, brengen we een bezoek aan Aulis, dat eveneens aan de golf van Euboia is gelegen. Hier verzamelden vóór de afvaart naar Troje, alle Griekse koningen met in totaal méér dan duizend oorlogsschepen (foto 1). Hier offerde Agamemnon zijn dochter Iphigineia aan de godin Artemis (foto’s 2 & 3), teneinde een gunstige wind voor de afvaart te bekomen. Er zijn resten van een Artemistempel te vinden op deze plaats (foto’s 4 & 5).

30-03-2010 om 00:00 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

[een overzicht van de reisroute ziet u op deze blog d.d. 7.1.2010;
 klik hier  www.bloggen.be/dzeus/archief.php?ID=605796]

Eveneens aan de Golf van Euboia, een twintigtal kilometer ten noordwesten, ligt in een prachtig natuurlijk decor, het Amphiaraion, het heiligdom van de Argivische held en ziener Amphiaraos. Hij was één van de zeven krijgers die onder de leiding van koning Adrastos optrokken tegen Thebe. Enkel Adrastos zelf en Amphiaraos sneuvelden niet op het slagveld. Vluchtend uit het strijdgewoel werd Amphiaraos evenwel achterna gezeten door een Thebaan en hij zou zeker gedood zijn als Zeus de grond vóór zijn voeten niet had laten opensplijten, zodat hij door de aarde verzwolgen werd. Maar op deze plaats is Amphiaraos naar de aarde weergekeerd via een spleet in de aardkorst, exact de plaats waar zich nu een waterbron bevindt (foto 1). De bezoekers van het heiligdom kwamen hier om hun toekomst te horen voorspellen, eventueel om genezing van hun kwalen te bekomen. Naast de bron, waar ze moesten drinken, is hier een tempel, met een altaar ervoor (foto 2), waar ze een ram dienden te offeren, en een abaton, een grote lighalle (foto 3), waar de god hen in hun slaap voorspellende of heilbrengende dromen bracht. Er is ook een vrij goed bewaard theater (foto 4) en zelfs een klein museum.

16-03-2010 om 00:00 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

03-03-2010 om 00:00 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

[een overzicht van de reisroute ziet u op deze blog d.d. 7.1.2010;
 klik hier  www.bloggen.be/dzeus/archief.php?ID=605796]

Zowat dertig kilometer ten noorden van Brauron ligt de vlakte van Marathon. Hier greep in 490 v. C. de beroemde slag van Marathon plaats. Een groot Perzisch leger werd er verslagen door amper negenduizend Atheners die bijgestaan werden door een duizendtal krijgers uit Plateia. Een aarden grafheuvel van ongeveer tien meter hoog en zowat tweehonderd meter omtrek duidt de plaats aan waar 194 gevallen Atheners begraven werden. Hier ook was het dat Theseus de stier doodde die de vlakte van Marathon teisterde. Waarschijnlijk was dit de stier die koning Minos van Kreta verzuimd had te offeren aan Poseidon. Daarop vervulde de god, om zich te wreken, Minos’ vrouw Pasiphaë, met een onblusbare hartstocht voor het dier. Zij slaagde erin, dank zij de hulp van Daidalos, betrekking te hebben met de stier, waardoor zij zwanger werd en het leven schonk aan een vreselijk monster, Minotauros. Later werd de stier dol en een bedreiging voor de bewoners van het eiland. Eén van Herakles’ twaalf werken bestond erin het woeste dier van Kreta naar Argos te halen. Via de Korinthische landengte bereikte de stier later evenwel de vlakte van Marathon.

Lees over de stier van Marathon op deze blog (d.d. 14.12.2007, verhaal nr. 53).

Een tiental kilometer te noordoosten van Marathon, vlakbij de kust van de Golf van Euboia (foto 1), bevindt zich Ramnous. Sedert de 6^e eeuw v.C. bestond hier een bijzondere cultus ter ere van de godin van de vergelding, Nemesis, en van de rechtsgodin, Themis. De eerste was een kind van de nacht, de tweede een dochter van Ouranos (de hemel) en Gaia (de aarde). Hier is een akropolis; ten zuiden ervan bevinden zich, vlak naast elkaar, de ruïnes van twee Dorische tempels uit de 5^e en de 4^e eeuw v.C. (foto 2). De kleinste is de tempel van Themis, de grootste (foto 3) die van Nemesis.

03-03-2010 om 00:00 geschreven door Kris Vansteenbrugge  

[een overzicht van de reisroute ziet u op deze blog d.d. 7.1.2010;
 klik hier  www.bloggen.be/dzeus/archief.php?ID=605796]

Een twintigtal kilometer ten Noorden van Thorikos, langs de Oostkust van Attica, ligt Brauron, het huidige Vravrona. Weinig bezocht, maar een bezoek overwaard! Hier bevindt zich namelijk het belangrijkste Artemisheiligdom van het vasteland. De Artemiscultuur werd hier ingevoerd door Orestes nadat hij zijn zuster Iphigineia terug had gebracht uit het verre Tauris, samen met een houten cultusbeeld van de godin. Orestes liet hier een tempel bouwen, waarin hij het beeld bewaarde. Tot aan het einde van haar dagen zou Iphigineia hier in dienst staan van Artemis, als dienares van de tempel. Haar graf (foto 1) bevindt zich hier overigens in de buurt van de tempelruïne. Van deze laatste zijn alleen de grondvesten overgebleven. Wel zijn een aantal zuilen bewaard van de stoa’s, die een grote hof omringen (foto 2). Hier hadden om de vier jaar de Brauroneia plaats: dat waren feesten waarbij jonge meisjes tussen de vijf en de tien jaar allerlei inwijdingsriten ondergingen en als berinnetjes verkleed dansten ter ere van de godin (foto 3). Sommigen onder hen bleven de godin tot aan hun huwelijk toegewijd, als tempeldienaressen. Wat betreft de oorsprong van de berinnenfeesten in Brauron tast men enigszins in het duister. Er wordt wel eens verteld dat ze zouden ingesteld zijn om verzoening af te smeken bij de godin Artemis, nadat iemand één van haar geliefde dieren, een berin, had gedood.
Buiten de zuilengangen vinden we de overblijfselen van de kamers (foto 4) waarin de berinnetjes verbleven. De feesten kenden hun bloeitijd in de 5e en de 4e eeuw v.C. In de buurt van de tempelresten bevindt zich een heilige bron (foto 5) en een Byzantijns kerkje (foto 6).

Over Orestes die zijn zuster Iphigineia terughaalt uit Tauris, kunt u uitgebreid lezen op deze blog: verhalen nr. 125 (27.5.2009), nr. 126 (3.6.2009) en nr. 127 (10.6.2009).



foto 1: hier bevond zich het graf van Iphigineia.


foto 2: ruïnes van berinnenkamers rond door een zuilengang omringde hof, erachter de tempelruïne en een Byzantijns kerkje.


foto 3: hier dansten de berinnenmeisjes.


foto 4: rechts de door zuilengangen omgeven hof, daarrond de ruïnes van de berinnenkamers.

 foto 5: bij de heilige bron.

 
foto 6: links grondvesten van de tempelruïne, rechts het Byzantijns kerkje.

17-02-2010 om 00:00 geschreven door Kris Vansteenbrugge